Tutukluluk Süresi Hesaplama 2026: CMK 102 Azami Süreler, Soruşturma Tavanı, Çocuklarda Oran ve Tahliye Dilekçesi
20 Ağustos 2026

Tutukluluk Süresi Hesaplama 2026: CMK 102 Azami Süreler, Soruşturma Tavanı, Çocuklarda Oran ve Tahliye Dilekçesi

Tutukluluk süresiz değildir. CMK m.102 iki ayrı üst sınır koyar: soruşturma ve kovuşturmada geçen sürelerin toplamı için azami süre ve iddianameden önceki soruşturma evresi için ayrı bir tavan. Ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen işlerde toplam süre en çok bir yıldır ve zorunlu hâllerde gerekçesi gösterilerek altı ay uzatılabilir. Ağır ceza mahkemesinin görevine giren işlerde süre en çok iki yıldır; uzatma toplam üç yılı, TCK’nın İkinci Kitap Dördüncü Kısım dördüncü ila yedinci bölümlerindeki suçlar ile Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlarda beş yılı geçemez. Soruşturma evresinde ise süre altı ay, bir yıl veya özel suçlar ile toplu suçlarda bir yıl altı ay artı altı aydır. Fiili işlediği sırada çocuk olanlarda süreler yarı veya dörtte üç oranında uygulanır. Aşağıdaki araç bu kademeleri belirleyip azami sürenin dolacağı tarihi hesaplar; ay kesirlerini gün olarak gösterir.

Somut bir dosyanızla ilgili görüşmek ister misiniz?

📞 Ara: +905546483715💬 WhatsApp’tan yaz

⚡ Net Cevap: Toplam azami süre: asliye ceza işlerinde 1 yıl + 6 ay; ağır ceza işlerinde 2 yıl + 3 yıl; TCK İkinci Kitap Dördüncü Kısım 4-7. Bölüm ve Terörle Mücadele Kanunu suçlarında 2 yıl + 5 yıl (CMK m.102/1-2). Soruşturma evresi tavanı: 6 ay, 1 yıl; özel suçlar ve toplu suçlarda 1 yıl 6 ay + 6 ay (m.102/4). Uzatma otomatik değildir; savcı, şüpheli veya sanık ve müdafiin görüşü alınarak gerekçeli karar gerekir (m.102/3). Çocuklarda 15 yaş altı yarı, 15-18 yaş dörtte üç oranı uygulanır (m.102/5). Süre dolduysa 0554 648 37 15 numaralı hattan bize ulaşabilirsiniz.

📌 Ana rehber: Tutukluluk Süresi ve Uzatılması. Tutukluluk süresinin uzatılması, gerekçe ve uygulama sorunları orada ayrıntılı anlatılıyor.

Tutukluluk Süresi Hesaplama (CMK m.102)

Toplu suçlar yalnızca soruşturma evresi tavanında (m.102/4) özel kapsamdadır.
Not: Soruşturmada geçen süre toplam azami süreye dahildir.

Araç süreyi seçtiğiniz tutuklama tarihinden itibaren hesaplar. Ay olarak belirlenen süreler, başladığı günün son aydaki sayı karşılığı olan günde sona erer; o ayda bu gün yoksa ayın son günü esas alınır (CMK m.39/3 ile aynı mantık). Çocuklarda oran uygulandığında ortaya çıkan ay kesirleri, örneğin dörtte üç oranında altı ayın dört ay on beş güne inmesi, gün olarak hesaplanır. 25/9/2026 itibarıyla araç, toplu suçları yalnızca soruşturma evresi tavanında özel sayacak ve ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen işlerde beş yıllık uzatmayı uygulamayacak şekilde güncellenmiştir.

Hesap Örnekleri

Aşağıdaki tablo, 10/1/2026 tarihinde tutuklanan bir kişi için farklı kademelerde azami sürenin dolacağı tarihleri göstermektedir. Tarihler aracın kullandığı yöntemle hesaplanmıştır: tam aylar takvim ayı olarak eklenmiş, oran uygulandığında doğan ay kesirleri otuz günlük ay esasıyla güne çevrilmiştir.

10/1/2026 tarihli tutuklamada azami sürenin dolacağı tarih
KademeAzami süreDolacağı tarih
Toplam — ağır ceza, yetişkin5 yıl10/1/2031
Toplam — TCK 4-7. Bölüm veya Terörle Mücadele Kanunu, yetişkin7 yıl10/1/2033
Toplam — ağır ceza dışı, yetişkin1 yıl 6 ay10/7/2027
Toplam — ağır ceza dışı, 15-18 yaş1 yıl 1 ay 15 gün25/2/2027
Toplam — ağır ceza, 15 yaş altı2 yıl 6 ay10/7/2028
Soruşturma — ağır ceza, yetişkin1 yıl10/1/2027
Soruşturma — ağır ceza dışı, 15-18 yaş4 ay 15 gün25/5/2026
Soruşturma — toplu suç, yetişkin2 yıl (1 yıl 6 ay + 6 ay)10/1/2028

Tablodaki soruşturma evresi tarihleri, iddianame o tarihe kadar düzenlenmemişse tutukluluğun sona ermesi gereken tarihlerdir. Toplam süre tarihleri ise soruşturmada geçen süre de dahil olmak üzere kovuşturma evresinde aşılamayacak sınırı gösterir. Uzatma kararı verilmemişse temel sürenin dolduğu tarih belirleyicidir. Kendi dosyanız için tarihleri yukarıdaki araçla ayrıca hesaplayabilir, sonucu dosyadaki kararların tarihleriyle karşılaştırabilirsiniz.

Kanun Metni: CMK m.102

“(1) Ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen işlerde tutukluluk süresi en çok bir yıldır. Ancak bu süre, zorunlu hallerde gerekçeleri gösterilerek altı ay daha uzatılabilir. (2) Ağır ceza mahkemesinin görevine giren işlerde, tutukluluk süresi en çok iki yıldır. Bu süre, zorunlu hallerde, gerekçesi gösterilerek uzatılabilir; uzatma süresi toplam üç yılı, 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun İkinci Kitap Dördüncü Kısım Dördüncü, Beşinci, Altıncı ve Yedinci Bölümünde tanımlanan suçlar ile 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlarda beş yılı geçemez.” (CMK m.102/1-2)

Toplam azami tutukluluk süreleri (soruşturma + kovuşturma)
İşTemel süreAzami uzatmaAzami toplamDayanak
Ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen1 yıl6 ay1 yıl 6 ayCMK m.102/1
Ağır ceza mahkemesinin görevine giren2 yıl3 yıl5 yılCMK m.102/2
TCK 2. Kitap 4. Kısım 4-7. Bölüm suçları ve Terörle Mücadele Kanunu kapsamı2 yıl5 yıl7 yılCMK m.102/2
Toplu olarak işlenen suçlar (bu bölümler dışında)İşin görevli mahkemesine göreGenel kural1 yıl 6 ay veya 5 yılCMK m.102/1-2

Beş yıllık uzatmanın kapsamı dar tutulmalıdır. Kanun bu uzatmayı TCK’nın İkinci Kitap Dördüncü Kısmındaki dördüncü ila yedinci bölümlerde tanımlanan suçlar, yani devletin güvenliğine, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine, milli savunmaya ve devlet sırlarına karşı suçlar ile casusluk (m.302 ve devamı) ve Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlarla sınırlamıştır. Toplu olarak işlenen suçlar, m.102/4’te soruşturma evresi tavanı bakımından ayrıca sayılmış olsa da, m.102/2’deki beş yıllık uzatma listesinde yer almaz. Bu nedenle toplu olarak işlenen bir uyuşturucu ticareti suçunda (TCK m.188) toplam süre, ağır ceza işleri için öngörülen genel kurala göre en çok beş yıldır.

Kademe Nasıl Belirlenir? Görevli Mahkeme

Aracın ilk sorusu, işin ağır ceza mahkemesinin görevine girip girmediğidir. Kanunların ayrıca görevli kıldığı hâller saklı kalmak üzere ağır ceza mahkemeleri; yağma (TCK m.148), irtikap (m.250/1 ve 2), resmi belgede sahtecilik (m.204/2) ve hileli iflas (m.161) suçları, TCK İkinci Kitap Dördüncü Kısmının dört, beş, altı ve yedinci bölümlerinde tanımlanan suçlar (318, 319, 324, 325 ve 332 nci maddeler hariç), Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlar ile ağırlaştırılmış müebbet hapis, müebbet hapis ve on yıldan fazla hapis cezalarını gerektiren suçlarla ilgili dava ve işlere bakar (5235 s.K. m.12). Bu kapsama girmeyen işler kural olarak asliye ceza mahkemesinin görevindedir.

Bu düzenleme, tutukluluk süresi bakımından önemli bir sonuç doğurur: TCK İkinci Kitap Dördüncü Kısmın dördüncü ila yedinci bölümlerinde yer aldığı hâlde 318, 319, 324, 325 ve 332 nci maddelerdeki suçlar ağır ceza mahkemesinin görevine girmez. CMK m.102/2’deki beş yıllık uzatma ise ağır ceza mahkemesinin görevine giren işlere ilişkin cümlede düzenlendiğinden, bu suçlarda toplam süre m.102/1’e göre bir yıl artı altı aydır. Araç, özel kapsam ile birlikte ağır ceza dışı seçildiğinde bu sonucu verir ve açıklayıcı bir not gösterir. Soruşturma evresi tavanı bakımından ise m.102/4 son cümlesi görevli mahkemeye ayrıca atıf yapmadığından, bu suçlar bir yıl altı ay artı altı aylık özel tavana tabidir.

Sık Yapılan Hesap Hataları

Birinci hata, toplu olarak işlenen suçlarda toplam sürenin yedi yıl sanılmasıdır; toplu suçlar yalnızca soruşturma evresi tavanında özel olarak sayılmıştır. İkinci hata, TCK İkinci Kitap Dördüncü Kısım dördüncü ila yedinci bölümlerde yer alan her suça beş yıllık uzatmanın uygulanmasıdır; asliye ceza mahkemesinin görevindeki suçlarda bu uzatma yoktur. Üçüncü hata, çocuklarda oran uygulandığında doğan ay kesirlerinin yukarı yuvarlanmasıdır; örneğin altı ayın dörtte üçü beş ay değil dört ay on beş gündür. Dördüncü hata, yaş bakımından tutuklama tarihinin esas alınmasıdır; kanun fiil tarihindeki yaşı esas alır (m.102/5).

Beşinci hata, soruşturma evresi tavanının toplam süreye eklenecek ayrı bir süre sanılmasıdır; soruşturmada geçen süre toplam sürenin içindedir. Altıncı hata ise temel sürenin dolmasına rağmen uzatma kararı verilmemişken azami sürenin esas alınmasıdır: uzatma kararı yoksa tutukluluğun dayanağı temel süreyle sınırlıdır. Son olarak, kanuni azami sürenin dolmamış olması tutukluluğun devamı için tek başına yeterli değildir; her incelemede tutuklama nedenleri ve ölçülülük somut olarak değerlendirilmelidir.

Soruşturma Evresi İçin Ayrı Tavan (m.102/4)

“Soruşturma evresinde tutukluluk süresi, ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen işler bakımından altı ayı, ağır ceza mahkemesinin görevine giren işler bakımından ise bir yılı geçemez. Ancak, Türk Ceza Kanununun İkinci Kitap Dördüncü Kısım Dördüncü, Beşinci, Altıncı ve Yedinci Bölümünde tanımlanan suçlar, Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlar ve toplu olarak işlenen suçlar bakımından bu süre en çok bir yıl altı ay olup, gerekçesi gösterilerek altı ay daha uzatılabilir.” (CMK m.102/4)

Soruşturma evresi tavanları
İşTavanUzatmaAzami
Ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen6 ayYok6 ay
Ağır ceza mahkemesinin görevine giren1 yılYok1 yıl
TCK 2. Kitap 4. Kısım 4-7. Bölüm, Terörle Mücadele Kanunu ve toplu olarak işlenen suçlar1 yıl 6 ayGerekçe ile 6 ay2 yıl

Bu fıkra 17/10/2019 tarihli ve 7188 sayılı Kanunla eklenmiştir. Soruşturma evresi tavanı toplam süreden bağımsız ek bir süre değildir; iddianame kabul edilip kovuşturma başladığında toplam süre bakımından m.102/1-2’deki tavanlar uygulanır ve soruşturmada geçen süre bu toplama dahildir. Soruşturma evresinde tavanın dolmasına rağmen iddianame düzenlenmemişse, tutukluluk bu sebeple sona ermelidir. Soruşturmadan kesin hükme kadar dosyanın genel takvimi için ceza davası ne kadar sürer yazısına bakabilirsiniz.

Tutukluluk süresi doldu mu, dolmak üzere mi?
Hukukçular Evi Ankara | Av. Fatma Öztürk

📞 0554 648 37 15💬 WhatsApp’tan Yazın

Çocuklarda Oran İndirimi (m.102/5)

Tutukluluk süreleri, fiili işlediği sırada on beş yaşını doldurmamış çocuklar bakımından yarı oranında, on sekiz yaşını doldurmamış çocuklar bakımından ise dörtte üç oranında uygulanır (CMK m.102/5). Belirleyici olan fiil tarihindeki yaştır; yargılama sırasında on sekiz yaşını dolduran sanık, fiili işlediği sırada çocuk idiyse oran indiriminden yararlanmaya devam eder.

Çocuklarda azami tutukluluk süreleri
KademeYetişkin15-18 yaş (dörtte üç)15 yaş altı (yarı)
Toplam — ağır ceza dışı1 yıl 6 ay1 yıl 1 ay 15 gün9 ay
Toplam — ağır ceza5 yıl3 yıl 9 ay2 yıl 6 ay
Toplam — özel suçlar7 yıl5 yıl 3 ay3 yıl 6 ay
Soruşturma — ağır ceza dışı6 ay4 ay 15 gün3 ay
Soruşturma — ağır ceza1 yıl9 ay6 ay
Soruşturma — özel ve toplu suçlar2 yıl1 yıl 6 ay1 yıl

Tablodaki değerler hem temel süreye hem uzatmaya aynı oranın uygulanmasıyla bulunmuştur. Oran uygulandığında ay kesirleri doğabilir; örneğin altı ayın dörtte üçü dört ay on beş gündür. Bu kesirlerin aya yuvarlanması, çocuk aleyhine sürenin uzamasına yol açacağından hesapta gün olarak dikkate alınmalıdır. Çocukların yargılanmasına ilişkin genel kurallar için çocuğum bir suça karıştı rehberine bakabilirsiniz.

Uzatma Otomatik Değildir (m.102/3)

Temel sürenin dolması, uzatmanın kendiliğinden devreye girdiği anlamına gelmez. Uzatma ancak zorunlu hâllerde ve gerekçesi gösterilerek mümkündür (m.102/1-2) ve uzatma kararları Cumhuriyet savcısının, şüpheli veya sanık ile müdafiinin görüşleri alındıktan sonra verilir (m.102/3). Görüş alınmadan verilen bir uzatma kararı usule aykırıdır. Uzatma gerekçesi de somut olmalıdır: yalnızca “suçun niteliği” veya “delil durumu” gibi genel ifadeler, sürenin uzamasıyla birlikte giderek yetersiz hâle gelir. Tutukluluk kararlarında kuvvetli suç şüphesi, tutuklama nedenleri, tedbirin ölçülülüğü ve adli kontrolün yetersiz kalacağı somut olgularla gerekçelendirilmelidir (CMK m.101/2).

Uzatma kararının denetim listesi
KontrolSoruDayanak
Görüş almaSavcının, şüpheli veya sanığın ve müdafiin görüşü alındı mı?CMK m.102/3
Zorunlu hâlUzatmayı zorunlu kılan somut durum gösterildi mi?CMK m.102/1-2
Kademeİşin görevli mahkemesi ve özel kapsam doğru belirlendi mi?CMK m.102/2, m.102/4
OranFiil tarihinde çocuk olan için oran uygulandı mı?CMK m.102/5
GerekçeKuvvetli şüphe, tutuklama nedeni, ölçülülük ve adli kontrolün yetersizliği somut olgularla gösterildi mi?CMK m.101/2
TavanUzatma ile birlikte toplam azami süre aşılıyor mu?CMK m.102/1-2

Tutuklamanın Koşulları ve Yasakları (CMK m.100)

Süre tavanları yalnızca üst sınırdır; tutuklamanın başlangıçta ve devamında hukuka uygun olması ayrı bir meseledir. Kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren somut delillerin ve bir tutuklama nedeninin bulunması hâlinde tutuklama kararı verilebilir; işin önemi, verilmesi beklenen ceza veya güvenlik tedbiri ile ölçülü olmaması hâlinde tutuklama kararı verilemez (m.100/1).

Tutuklamanın koşulları ve sınırları
KonuİçerikDayanak
Kuvvetli şüpheSomut delillere dayanan kuvvetli suç şüphesiCMK m.100/1
Kaçma şüphesiKaçma, saklanma veya kaçacağı şüphesini uyandıran somut olgularCMK m.100/2-a
Karartma şüphesiDelilleri yok etme, gizleme, değiştirme; tanık, mağdur veya başkaları üzerinde baskı girişimiCMK m.100/2-b
Katalog suçlarSayılan suçlarda tutuklama nedeni var sayılabilirCMK m.100/3
Ölçülülükİşin önemi ve beklenen ceza ile ölçülü değilse tutuklama yapılamazCMK m.100/1
Tutuklama yasağıSadece adli para cezası gerektiren suçlar ile vücut dokunulmazlığına karşı kasten işlenenler hariç üst sınırı iki yıldan fazla olmayan suçlarCMK m.100/4

Tutuklama yasağının istisnasına dikkat edilmelidir: hapis cezasının üst sınırı iki yıldan fazla olmayan suçlarda tutuklama yapılamaz, ancak vücut dokunulmazlığına karşı kasten işlenen suçlar bu yasağın dışındadır. Tutuklama kararı verildiğinde izlenecek yol için hakkımda tutuklama veya adli kontrol kararı verildi rehberine bakabilirsiniz.

İnceleme, Salıverilme İstemi ve İtiraz

Soruşturma evresinde tutukluluğun devamı, en geç otuzar günlük süreler itibarıyla Cumhuriyet savcısının istemi üzerine sulh ceza hâkimi tarafından, şüpheli veya müdafii dinlenerek incelenir (CMK m.108/1); kovuşturma evresinde mahkeme her oturumda veya koşullar gerektirdiğinde oturumlar arasında ya da otuzar günlük süreler içinde resen karar verir (m.108/3). Bundan bağımsız olarak şüpheli veya sanık soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında salıverilmesini isteyebilir ve bu istem üzerine verilen karara itiraz edilebilir (m.104/1-2). Hâkim veya mahkeme kararına itiraz, kanunda ayrıca hüküm bulunmayan hâllerde kararın öğrenildiği günden itibaren iki hafta içinde yapılır (m.268/1). İtiraz dilekçesinin yapısı için tutuklama kararına itiraz ve tutuklamaya itiraz ve tahliye talebi dilekçesi yazılarına bakabilirsiniz.

Tutukluluk süresince takvim
OlaySüre veya sıklıkDayanak
Soruşturmada resen incelemeEn geç otuzar günCMK m.108/1
Kovuşturmada resen incelemeHer oturumda; oturumlar arasında veya otuzar günCMK m.108/3
Salıverilme istemiHer aşamadaCMK m.104/1
Karara itirazÖğrenmeden itibaren iki haftaCMK m.268/1
Uzatma kararıGörüşler alınarak, gerekçeliCMK m.102/3

Adli Kontrol ve Mahsup

Tutuklama son çaredir; tutuklama kararının gerekçesinde adli kontrol uygulamasının neden yetersiz kalacağının somut olgularla gösterilmesi gerekir (CMK m.101/2-d). Tutukluluk devam ederken de adli kontrole çevrilme istenebilir. Hüküm kesinleşmeden önce şahsi hürriyeti sınırlama sonucunu doğuran bütün hâller nedeniyle geçirilmiş süreler hükmolunan hapis cezasından indirilir (TCK m.63/1); tutuklulukta geçen her gün bu kapsamdadır. Adli kontrol tedbirlerinden konutunu terk etmeme yükümlülüğü altında geçen her iki gün ise cezanın mahsubunda bir gün olarak dikkate alınır (CMK m.109). Adli kontrol tedbirleri için adli kontrol tedbirleri, kaldırılması için adli kontrol tedbirim kalkar mı, mahsubun ayrıntıları için tutuklulukta geçen süre cezadan düşülür mü rehberlerine; infaz hesabı için infaz süresi hesaplama aracına bakabilirsiniz.

Tutukluluk yerine adli kontrol mü istenmeli?
Hukukçular Evi Ankara | 0554 648 37 15

📞 0554 648 37 15💬 WhatsApp’tan Yazın

Tutuklama Yerine Adli Kontrol Yükümlülükleri

CMK m.100’de belirtilen tutuklama sebeplerinin varlığı hâlinde de şüphelinin tutuklanması yerine adli kontrol altına alınmasına karar verilebilir (CMK m.109/1). Kanun, bir veya birden fazlası birlikte uygulanabilecek yükümlülükleri tek tek sayar (m.109/3). Tahliye talebinde hangi yükümlülüğün tutuklama nedenini karşılayacağının somut olarak gösterilmesi, talebin kabul şansını artırır.

Adli kontrol yükümlülükleri
BentYükümlülükHangi riske karşı?
aYurt dışına çıkamamakKaçma şüphesi
bBelirlenen yerlere belirtilen sürelerde düzenli başvurmakKaçma şüphesi
cBelirlenen merci veya kişilerin çağrılarına ve mesleki uğraş veya eğitime ilişkin kontrol tedbirlerine uymakGenel denetim
dTaşıt kullanamamak, gerektiğinde sürücü belgesini teslim etmekTrafik ve taşıtla işlenen suçlar
eBağımlılıktan arınmak için tedavi veya muayene tedbirlerine tabi olmakBağımlılık kaynaklı riskler
fHâkimin belirlediği güvenceyi bir defada veya taksitlerle yatırmakKaçma şüphesi
gSilah bulunduramamak veya taşıyamamakŞiddet riski
jKonutunu terk etmemekKaçma ve tekrar riski
k, lBelirli bir yerleşim bölgesini terk etmemek; belirlenen yer veya bölgelere gitmemekMağdur ve tanıkla temas

Adli kontrol altında geçen süre kural olarak şahsi hürriyeti sınırlama sebebi sayılarak cezadan mahsup edilemez; bu kural tedavi tedbiri (e) ve konutunu terk etmeme (j) hâllerinde uygulanmaz ve konutunu terk etmeme yükümlülüğü altında geçen her iki gün cezanın mahsubunda bir gün olarak dikkate alınır (m.109/6). Kanunlarda öngörülen tutukluluk sürelerinin dolması nedeniyle salıverilenler hakkında da adli kontrol hükümleri uygulanabilir (m.109/7); yani azami süre dolduğunda kişi salıverilir, ancak gerekirse adli kontrol altına alınabilir. Ağır hastalık veya engellilik nedeniyle ceza infaz kurumu koşullarında hayatını yalnız idame ettiremediği tespit edilen şüpheli ile gebe olan veya doğurduğu tarihten itibaren altı ay geçmemiş kadın şüpheli hakkında da tutuklama yerine adli kontrol kararı verilebilir (m.109/4).

Haksız Tutukluluk ve Tazminat

Kanunda belirtilen koşullar dışında tutuklanan veya tutukluluğunun devamına karar verilen kişi, maddi ve manevi zararlarının tazminini isteyebilir (CMK m.141/1-a). Azami sürenin aşılmasına rağmen tutukluluğun sürdürülmesi bu kapsamda değerlendirilir. Kanuna uygun olarak tutuklandığı hâlde makul sürede yargılama mercii huzuruna çıkarılmayan ve bu süre içinde hakkında hüküm verilmeyen, tutuklandıktan sonra hakkında kovuşturmaya yer olmadığına veya beraatine karar verilen ya da mahkûm olup da gözaltı ve tutuklulukta geçirdiği süreleri hükümlülük süresinden fazla olan kişiler de tazminat isteyebilir (m.141/1-d, e, f). İstem, kararın kesinleştiğinin tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde kesinleşmeyi izleyen bir yıl içinde yapılmalıdır (m.142/1). Ayrıntılar için haksız tutuklama ve gözaltı nedeniyle tazminat ve beraat sonrası tutukluluk tazminatı yazılarımıza bakabilirsiniz.

Makul Süre: Kanuni Tavandan Ayrı Bir Ölçüt

Kanuni azami sürenin dolmamış olması, tutukluluğun her hâlde hukuka uygun olduğu anlamına gelmez. Anayasa, tutuklanan kişilerin makul süre içinde yargılanmayı ve soruşturma veya kovuşturma sırasında serbest bırakılmayı isteme hakkını güvence altına alır (Anayasa m.19). Makul süre değerlendirmesinde davanın karmaşıklığı, yargı makamlarının dosyayı yürütmedeki özeni, sanığın tutumu ve tutuklama nedenlerinin zaman içinde azalıp azalmadığı dikkate alınır. Uzun süren tutukluluklarda gerekçenin de güncellenmesi, başlangıçta yeterli görülen soyut ifadelerin yerine somut ve güncel olguların gösterilmesi gerekir. Makul sürenin aşılması iddiası olağan yollar tüketildikten sonra Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru konusu yapılabilir; yargılamanın uzunluğuna ilişkin tazminat yolu için makul sürede yargılanma hakkı rehberine bakabilirsiniz.

Her Suç İçin Ayrı Süre İşlemez

Bir dosyada birden fazla suç bulunması veya dosyaların birleştirilmesi, her suç için ayrı bir azami süre başlatmaz. Tutuklama bir yaptırım değil, tek bir koruma tedbiridir ve süre bir bütün olarak hesaplanır. Suç ve sanık sayısı ile davanın karmaşıklığı yalnızca makul süre değerlendirmesinde dikkate alınabilir; kanuni üst sınırı büyütmez. Kademenin belirlenmesinde ise dosyada isnat edilen suçların görevli mahkemesi ve özel kapsama girip girmediği esas alınır. Tutukluluk ile hükümlülük arasındaki farklar için tutuklu ve hükümlü arasındaki fark yazısına bakabilirsiniz.

Tutuklu yakınları ve müdafi için pratik takvim şöyle kurulabilir: tutuklama tarihi ve fiil tarihindeki yaş kaydedilir; araçla hem soruşturma evresi tavanının hem toplam sürenin dolacağı tarihler hesaplanır; otuz günlük inceleme tarihleri izlenir ve her ret kararına iki hafta içinde itiraz edilir. Soruşturma tavanı yaklaşırken iddianame düzenlenip düzenlenmediği kontrol edilmeli, tavan dolduğunda aynı gün salıverilme istenmelidir. Uzatma kararı verilmişse görüş alınıp alınmadığı ve gerekçenin somut olup olmadığı ayrıca denetlenmelidir.

Dilekçe Örneği: Soruşturma Evresi Tavanı Dolduğu İçin Tahliye Talebi

Aşağıdaki örnek, toplu olarak işlendiği iddia edilmeyen bir uyuşturucu ticareti soruşturmasında bir yıldan fazla tutuklu kalan ve hakkında henüz iddianame düzenlenmemiş bir şüpheli adına hazırlanmıştır. Bilgiler dosyaya göre düzenlenmelidir.

ANKARA … SULH CEZA HÂKİMLİĞİNE Gönderilmek Üzere ANKARA CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞINASORUŞTURMA NO: …/… ŞÜPHELİ: Ad Soyad (T.C. Kimlik No: …), … Cezaevinde tutuklu MÜDAFİİ: Av. … KONU: Soruşturma evresindeki azami tutukluluk süresinin dolması nedeniyle şüphelinin derhâl salıverilmesi istemimizin sunulmasıdır.AÇIKLAMALAR1- CMK m.102/4 bakımından: Müvekkil …/…/2025 tarihinde TCK m.188 kapsamındaki suç şüphesiyle tutuklanmıştır. İsnat edilen suç ağır ceza mahkemesinin görevine girmekte olup, kanun bu işlerde soruşturma evresindeki tutukluluk süresinin bir yılı geçemeyeceğini öngörmektedir. Bu süre …/…/2026 tarihinde dolmuş, ancak bugüne kadar hakkında iddianame düzenlenmemiştir.2- CMK m.102/4 son cümlesi bakımından: Bir yıl altı aylık tavan ve altı aylık uzatma imkânı yalnızca TCK İkinci Kitap Dördüncü Kısım dördüncü ila yedinci bölümlerde tanımlanan suçlar, Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlar ve toplu olarak işlenen suçlar bakımından öngörülmüştür. Müvekkile isnat edilen TCK m.188’deki suç bu bölümlerde yer almamakta, dosyada toplu olarak işlendiğine ilişkin bir isnat da bulunmamaktadır. Kaldı ki kanun bu kademede dahi uzatmayı gerekçeli bir karara bağlamış olup dosyada bu yönde verilmiş bir karar yoktur.3- CMK m.100/1 ve Anayasa m.19 bakımından: Kanuni azami süre dolduktan sonra tutukluluğun devamı hukuki dayanaktan yoksundur. Tutuklanan kişinin makul süre içinde yargılanma ve soruşturma sırasında serbest bırakılmayı isteme hakkı anayasal güvence altındadır. Soruşturmanın uzaması gerekçesiyle kanuni sürenin aşılması mümkün değildir.4- CMK m.104 ve m.109/7 bakımından: Şüpheli soruşturmanın her aşamasında salıverilmesini isteyebilir. Kanun, tutukluluk sürelerinin dolması nedeniyle salıverilenler hakkında adli kontrol hükümlerinin uygulanabileceğini açıkça öngörmektedir; soruşturmanın selameti bakımından gerekli görülmesi hâlinde, yurt dışına çıkış yasağı ve belirli aralıklarla kolluğa başvurma gibi adli kontrol tedbirleri uygulanabilir. Kanuni sürenin aşılmasından doğan zararlar bakımından CMK m.141/1-a uyarınca tazminat hakkımız saklıdır.HUKUKİ SEBEPLER: 5271 sayılı CMK m.100, m.101, m.102, m.104, m.109, m.141; Anayasa m.19 ve ilgili mevzuat.SONUÇ VE İSTEM: Açıklanan nedenlerle, CMK m.102/4’te öngörülen soruşturma evresindeki azami tutukluluk süresi dolduğundan müvekkilin derhâl salıverilmesine, gerekli görülmesi hâlinde CMK m.109 uyarınca adli kontrol tedbirleri uygulanmasına karar verilmesini saygılarımızla arz ve talep ederiz. …/…/2026Şüpheli Müdafii Av. … İmza

İstem reddedilirse, ret kararına karşı öğrenmeden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir (CMK m.104/2, m.268/1). Aynı dilekçe yapısı, kovuşturma evresinde toplam azami sürenin dolması hâlinde mahkemeye hitaben de kullanılabilir; bu durumda dayanak m.102/1 veya m.102/2 olarak değiştirilir ve soruşturmada geçen süre toplama eklenerek gösterilir.

Sık Sorulan Sorular

Azami tutukluluk süresi ne kadardır?

Ağır ceza dışı işlerde 1 yıl + 6 ay; ağır ceza işlerinde 2 yıl + 3 yıl; TCK İkinci Kitap Dördüncü Kısım 4-7. Bölüm ve Terörle Mücadele Kanunu suçlarında 2 yıl + 5 yıl (CMK m.102/1-2).

Soruşturma evresinde en fazla ne kadar tutuklu kalınabilir?

Ağır ceza dışı işlerde 6 ay, ağır ceza işlerinde 1 yıl; özel suçlar ve toplu suçlarda 1 yıl 6 ay, gerekçeyle 6 ay daha (CMK m.102/4).

Toplu suçlarda toplam süre 7 yıl mı?

Hayır. Toplu suçlar yalnızca soruşturma evresi tavanında özel sayılır; toplam süredeki beş yıllık uzatma TCK 4-7. Bölüm ve Terörle Mücadele Kanunu suçlarıyla sınırlıdır (CMK m.102/2).

Soruşturmada geçen süre toplam süreye dahil mi?

Evet. Soruşturma evresi tavanı ayrı bir ek süre değildir; toplam süre soruşturma ve kovuşturmada geçen sürelerin toplamıdır.

Uzatma kendiliğinden olur mu?

Hayır. Zorunlu hâllerde, gerekçesi gösterilerek ve savcı, şüpheli veya sanık ile müdafiin görüşleri alınarak karar verilir (CMK m.102/3).

Çocuklarda tutukluluk süresi nasıl hesaplanır?

15 yaş altında yarı, 15-18 yaşta dörtte üç oranında uygulanır; belirleyici olan fiil tarihindeki yaştır (CMK m.102/5).

15-18 yaşta soruşturma süresi ne kadar?

Ağır ceza dışı işlerde 4 ay 15 gün, ağır ceza işlerinde 9 ay; özel ve toplu suçlarda en çok 1 yıl 6 ay.

Tutukluluk ne sıklıkla incelenir?

Soruşturmada en geç otuzar gün; kovuşturmada her oturumda veya otuzar günlük süreler içinde (CMK m.108).

Tahliye talebi ne zaman yapılabilir?

Soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında salıverilme istenebilir (CMK m.104/1).

Tutukluluğa itiraz süresi nedir?

Kararın öğrenildiği günden itibaren iki hafta (CMK m.268/1).

Hangi suçlarda tutuklama yapılamaz?

Sadece adli para cezası gerektiren suçlar ile vücut dokunulmazlığına karşı kasten işlenenler hariç üst sınırı iki yıldan fazla olmayan suçlarda (CMK m.100/4).

Her suç için ayrı tutukluluk süresi işler mi?

Hayır. Tutuklama tek bir koruma tedbiridir; birden fazla suç veya birleştirilen dosyalar ayrı süre başlatmaz.

Tutuklulukta geçen süre cezadan düşülür mü?

Evet. Şahsi hürriyeti sınırlayan bütün süreler hapis cezasından indirilir (TCK m.63/1).

Ev hapsinde geçen süre cezadan düşülür mü?

Konutunu terk etmeme yükümlülüğü altında geçen her iki gün, cezanın mahsubunda bir gün sayılır (CMK m.109).

Süre aşımında tazminat istenebilir mi?

Evet. Kanunda belirtilen koşullar dışında tutukluluğunun devamına karar verilen kişi tazminat isteyebilir (CMK m.141/1-a).

Tazminat için süre ne kadar?

Kesinleşmenin tebliğinden itibaren üç ay, her hâlde kesinleşmeyi izleyen bir yıl içinde (CMK m.142/1).

Azami süre dolmadıysa tutukluluk her zaman hukuka uygun mu?

Hayır. Tutukluluk ayrıca makul süreyi aşmamalı ve tutuklama nedenleri her incelemede somut olarak gösterilmelidir (Anayasa m.19; CMK m.101/2).

Hesaplama aracının sonucu bağlayıcı mı?

Hayır. Araç kanuni tavanları uygular; görevli mahkeme ve suçun niteliği somut dosyada farklı değerlendirilebilir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, ayrıntılı değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.

Mevzuat kontrolü: Bu yazıdaki CMK, Anayasa ve TCK hükümleri 25 Eylül 2026 itibarıyla mevzuat.gov.tr’deki güncel metinler üzerinden kontrol edilmiştir.

Bu konuda hukuki destek almak için

📞 Ara: +905546483715💬 WhatsApp’tan yaz

Post by Av. Fatma Öztürk