Tutukluluk Süresi ve Uzatılması (CMK 102): Asliye 1,5 Yıl, Ağır Ceza 5 Yıl, Soruşturmada 6 Ay-1 Yıl, Mahsup ve Tazminat

Tutukluluk süresi, ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen işlerde en çok bir yıldır ve zorunlu hâllerde gerekçesi gösterilerek altı ay daha uzatılabilir. Ağır ceza mahkemesinin görevine giren işlerde en çok iki yıldır; zorunlu hâllerde gerekçesi gösterilerek uzatılabilir, ancak uzatma süresi toplam üç yılı geçemez (CMK m.102/1-2). Bu hâlde azami süre beş yıl olur. Devletin güvenliğine ve anayasal düzene karşı suçlar ile terör suçlarında uzatma süresi toplam beş yılı geçemez. Soruşturma evresi için ayrıca daha kısa sınırlar vardır: ağır ceza dışındaki işlerde altı ay, ağır ceza işlerinde bir yıl (m.102/4). Uzatma kararları savcının, şüpheli veya sanık ile müdafiinin görüşleri alındıktan sonra verilir (m.102/3). Suç tarihinde on beş yaşını doldurmamış çocuklarda süreler yarı, on sekiz yaşını doldurmamışlarda dörtte üç oranında uygulanır (m.102/5). Azami süre dolmadan önce de tutukluluğun devamı her karar için yeniden gerekçelendirilmelidir. Tutuklulukta geçen süre cezadan mahsup edilir (TCK m.63).

CMK m.102/2: Ağır ceza mahkemesinin görevine giren işlerde, tutukluluk süresi en çok iki yıldır. Bu süre, zorunlu hallerde, gerekçesi gösterilerek uzatılabilir; uzatma süresi toplam üç yılı, 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun İkinci Kitap Dördüncü Kısım Dördüncü, Beşinci, Altıncı ve Yedinci Bölümünde tanımlanan suçlar ile 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlarda beş yılı geçemez.

Tutukluluk Bir Ceza Değildir

Tutukluluk, suç şüphesi altındaki kişinin yargılama sonuçlanmadan özgürlüğünden yoksun bırakılmasıdır. Bir ceza değil, yargılamanın sağlıklı yürümesini güvence altına almak için başvurulan geçici bir koruma tedbiridir. Tutuklu kişi hakkında masumiyet karinesi geçerliliğini korur. Anayasa, tutuklanan kişilerin makul süre içinde yargılanmayı ve soruşturma veya kovuşturma sırasında serbest bırakılmayı isteme haklarını güvence altına alır (AY m.19). Kanundaki azami süreler de bu güvencenin bir parçasıdır: tutukluluğun sonsuza kadar sürmesini önler ve devleti yargılamayı belirli bir süre içinde tamamlamaya zorlar. Bu nedenle azami süreler, tutukluluğun bu süreye kadar devam edebileceği bir izin değil, hiçbir koşulda aşılamayacak mutlak sınırlardır. Tutuklama kararının genel şartları için hakkımda tutuklama kararı verildi rehberine bakabilirsiniz.

Azami Tutukluluk Süreleri

Kanun, tutukluluğun süresini işin hangi mahkemenin görevine girdiğine göre belirler. Ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen işlerde tutukluluk süresi en çok bir yıldır ve zorunlu hâllerde gerekçeleri gösterilerek altı ay daha uzatılabilir (CMK m.102/1). Ağır ceza mahkemesinin görevine giren işlerde tutukluluk süresi en çok iki yıldır. Bu süre zorunlu hâllerde gerekçesi gösterilerek uzatılabilir; uzatma süresi toplam üç yılı geçemez (m.102/2). Böylece ağır ceza işlerinde azami tutukluluk süresi beş yıl olur. Türk Ceza Kanununun İkinci Kitap Dördüncü Kısmının Dördüncü, Beşinci, Altıncı ve Yedinci Bölümlerinde tanımlanan suçlar, yani devletin güvenliğine, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine, millî savunmaya karşı suçlar ile devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk suçları ile Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlarda uzatma süresi toplam beş yılı geçemez; bu suçlarda azami süre yedi yıldır. Bu uzun süre 694 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile getirilmiş ve 7078 sayılı Kanunla kabul edilmiştir. Eski metnimizde “terör suçları veya örgütlü suçlar gibi özel durumlar için” daha uzun süreler bulunduğu genel olarak belirtiliyordu; kanun bu uzun süreyi yalnızca sayılan suçlarla sınırlar; örgütlü suçlar bakımından ayrı bir uzun süre öngörmez. Tutukluluk süresinin hesaplanması için tutukluluk süresi hesaplama rehberine bakabilirsiniz.

Sürenin Hesaplanmasında Dikkat Edilecekler

Tutukluluk süresinin hesaplanmasında her dosya ayrı değerlendirilir. Aynı kişi hakkında farklı dosyalardan verilmiş tutuklama kararları varsa, her birinin süresi o dosya bakımından ayrı ayrı izlenmelidir. Hesaplamada tutuklama kararının tarihi, varsa daha önce aynı dosyada geçirilen tutukluluk dönemleri, soruşturma evresinin sona erdiği tarih ve verilen her uzatma kararının tarihi tek tek belirlenmelidir. Gözaltında geçen süre ise mahsup bakımından kesin olarak hesaba katılır (TCK m.63). Sürenin hangi aşamalar bakımından nasıl hesaplanacağı konusunda tereddüt varsa, mahkemeye yazılı bir dilekçeyle tutukluluk süresinin tespiti istenebilir. Hesaplama hatası, çoğu zaman uzatma kararlarının tarihlerinin gözden kaçırılmasından kaynaklanır. Tutukluluk süresinin hesaplanmasına ilişkin ayrıntılı örnekler tutukluluk süresi hesaplama rehberinde yer almaktadır.

Özel Suçlarda Uzun Süreler ve Denetim

Devletin güvenliğine, anayasal düzene, millî savunmaya karşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk ile terör suçlarında tutukluluğun yedi yıla kadar sürebilmesi, bu dosyalarda azami süre denetimini daha da önemli hâle getirir. Bu suçlarda soruşturma evresi için de daha uzun bir süre öngörülmüştür: en çok bir yıl altı ay ve gerekçesi gösterilerek altı ay daha (CMK m.102/4). Uzun sürelerin kanunda öngörülmüş olması, her dosyada bu sürelerin tamamının kullanılabileceği anlamına gelmez. Tutukluluğun devamına ilişkin her kararın gerekçeli olması, otuz günlük incelemelerin yapılması ve ölçülülük ilkesinin gözetilmesi bu dosyalarda da zorunludur. Çok sanıklı dosyalarda her sanığın durumu ayrı ayrı değerlendirilmeli; dosyanın genel büyüklüğü, tek bir sanığın tutukluluğunun uzamasının tek başına gerekçesi olmamalıdır.

Soruşturma Evresine Özgü Sınırlar

7188 sayılı Kanunla eklenen hükümle, soruşturma evresindeki tutukluluk için de ayrı sınırlar getirilmiştir. Soruşturma evresinde tutukluluk süresi, ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen işler bakımından altı ayı, ağır ceza mahkemesinin görevine giren işler bakımından ise bir yılı geçemez. Devletin güvenliğine ve anayasal düzene karşı suçlar gibi özel suçlar, Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlar ve toplu olarak işlenen suçlar bakımından bu süre en çok bir yıl altı aydır ve gerekçesi gösterilerek altı ay daha uzatılabilir (CMK m.102/4). Bu sınır, soruşturmanın tutuklu şüpheli aleyhine uzamasını önler. Soruşturma evresinde bu süre dolmuşsa ve iddianame düzenlenmemişse şüpheli serbest bırakılmalıdır. Savunma açısından tutuklamanın başladığı tarih ile iddianamenin düzenlendiği ve kabul edildiği tarihler mutlaka karşılaştırılmalıdır. İddianame iade edilmişse, iade ile yeniden düzenleme arasında geçen süre de soruşturma evresindeki tutukluluk bakımından ayrıca değerlendirilmelidir.

Çocuklar İçin İndirimli Süreler

Tutukluluk süreleri, fiili işlediği sırada on beş yaşını doldurmamış çocuklar bakımından yarı oranında, on sekiz yaşını doldurmamış çocuklar bakımından ise dörtte üç oranında uygulanır (CMK m.102/5). Buna göre örneğin ağır ceza işlerinde iki yıllık temel süre, suç tarihinde on dört yaşında olan çocuk için bir yıl, on altı yaşında olan çocuk için bir yıl altı ay olur. Soruşturma evresine ilişkin sınırlar da aynı oranlarla uygulanır. Belirleyici olan, yargılama tarihindeki değil, fiilin işlendiği tarihteki yaştır. Çocuklar hakkında tutuklama tedbirine başvurulurken ölçülülük ilkesi ayrıca önem taşır.

Uzatma Kararı Nasıl Verilir?

Tutukluluğun azami temel süreden sonra devam edebilmesi için süre dolmadan önce uzatma kararı verilmesi gerekir. Uzatma yalnızca “zorunlu hâllerde” ve “gerekçesi gösterilerek” yapılabilir (CMK m.102/1-2). Uzatma kararları, Cumhuriyet savcısının, şüpheli veya sanık ile müdafiinin görüşleri alındıktan sonra verilir (m.102/3). Eski metnimizde “azami tutukluluk süresi dolmadan tutukluluk uzatılamaz; dolmasından önce uzatma kararı verilmez” deniyordu. Bu ifade yanlıştır: temel süre dolduğunda uzatma kararı yoksa kişi serbest bırakılmalıdır; bu nedenle uzatma kararının süre dolmadan verilmesi gerekir. Uzatma kararında, tutuklamanın genel şartlarına ilişkin gerekçenin yanında, sürenin neden uzatılmasının zorunlu olduğu da somut olarak gösterilmelidir. Tutukluluğun devamına ilişkin kararlarda kuvvetli suç şüphesi, tutuklama nedenlerinin varlığı, tedbirin ölçülülüğü ve adli kontrolün yetersiz kalacağı somut olgularla gerekçelendirilmelidir (m.101/2). Uzatma kararından da tutuklunun bir yakınına gecikmeksizin haber verilir (m.107/1). Uzatma kararının tutukluya ve müdafiine bildirilmesi, itiraz süresinin başlaması bakımından da önemlidir; kararın öğrenildiği tarih ayrıca kaydedilmelidir.

Uzatma Kararında Gerekçe Ne Olmalı?

Tutuklamaya ve tutuklamanın devamına ilişkin kararlarda kuvvetli suç şüphesi, tutuklama nedenlerinin varlığı, tutuklama tedbirinin ölçülü olduğu ve adli kontrol uygulamasının yetersiz kalacağı somut olgularla gerekçelendirilerek açıkça gösterilir (CMK m.101/2). Uzatma kararlarında ise bunlara ek olarak, sürenin uzatılmasını zorunlu kılan hâlin ne olduğu somut olarak ortaya konulmalıdır (m.102/1-2). Bir bilirkişi raporunun beklenmesi, yurt dışından istenen bir belgenin gelmemesi veya çok sayıda sanığın bulunması gibi gerekçeler ileri sürülebilir; ancak bu gerekçelerin tutuklunun tutukluluğunun devamını neden zorunlu kıldığı da gösterilmelidir. Yargılamanın gecikmesi tutukluya yüklenebilecek bir sebepten kaynaklanmıyorsa, bu gecikme tutukluluğun uzatılmasının gerekçesi olarak kullanılmamalıdır. Kalıp ifadelerden oluşan kararlar, itirazda ve AYM başvurusunda en güçlü dayanaklardan biridir. Bu nedenle her devam ve uzatma kararının gerekçesi ayrı ayrı incelenmeli ve önceki kararların tekrarı niteliğinde olup olmadığı karşılaştırılmalıdır.

Azami Süre Dolmadan Tahliye

Azami süreler, tutukluluğun bu süreye kadar devam edebileceği anlamına gelmez; bunlar mutlak üst sınırlardır. Tutukluluğun her aşamada ölçülü olması gerekir. İşin önemi, verilmesi beklenen ceza veya güvenlik tedbiri ile ölçülü olmayan tutuklama kararı verilemez (CMK m.100/1); bu ölçüt tutukluluğun devamı için de geçerlidir. Soruşturma evresinde tutukluluk en geç otuz günde bir incelenir; kovuşturma evresinde ise mahkeme her oturumda veya gerektiğinde oturumlar arasında tutukluluğun devamının gerekip gerekmediğine re’sen karar verir (m.108). Şüpheli veya sanık da her aşamada salıverilmesini isteyebilir (m.104/1). Tutuklulukta geçen süre uzadıkça, delillerin toplanmış olması, tanıkların dinlenmiş olması ve muhtemel ceza ile tutuklulukta geçen sürenin yaklaşması gibi değişen koşullar tahliye talebinin gerekçesi olarak ileri sürülmelidir. Tutukluluğa itiraz ve adli kontrol için tutukluluğa itiraz ve adli kontrol, adli kontrol tedbirleri için adli kontrol tedbirleri rehberlerine bakabilirsiniz.

Ölçülülük: Muhtemel Ceza ile Karşılaştırma

Tutukluluğun ölçülülüğü değerlendirilirken en somut ölçüt, tutuklulukta geçen süre ile verilmesi muhtemel cezanın karşılaştırılmasıdır. Tutuklulukta geçen süre cezadan mahsup edildiğinden (TCK m.63), tutukluluk uzadıkça sanığın mahkûmiyet hâlinde cezaevinde geçireceği süre de azalır. Tutuklulukta geçen süre, mahkûmiyet hâlinde infaz edilecek süreye yaklaştığında tutukluluğun devamı çoğu zaman ölçülülüğünü yitirir. Suçun kanundaki alt sınırdan ceza verilmesine elverişli olması, sanığın sabıkasız olması, zararın giderilmiş olması veya indirim sebeplerinin bulunması gibi durumlar muhtemel cezanın düşük olacağını gösterir. Bu hususlar tahliye talebinde somut hesaplamalarla birlikte ileri sürülmelidir. İşin önemi, verilmesi beklenen ceza veya güvenlik tedbiri ile ölçülü olmayan tutuklama kararı verilemez (CMK m.100/1); bu kural tutukluluğun her aşaması için geçerlidir.

Azami Süre Dolunca Adli Kontrol

Azami tutukluluk süresi dolan kişi serbest bırakılmalıdır; ancak bu kişi hakkında adli kontrol tedbirleri uygulanabilir. Azami tutukluluk süresinin dolması nedeniyle verilen adli kontrol tedbirine kişi isteyerek uymazsa hakkında yeniden tutuklama kararı verilebilir. Ancak bu durumda tutuklama süresi, ağır ceza mahkemesinin görevine giren işlerde dokuz aydan, diğer işlerde iki aydan fazla olamaz (CMK m.112/2). Bu hüküm, azami sürenin dolmasından sonra tutukluluğun sınırsız biçimde yeniden başlatılmasını önler. Azami süre dolduktan sonra verilen adli kontrol yükümlülüklerine uyulması, bu nedenle ayrıca önem taşır. Adli kontrol yükümlülükleri ve süreleri için tutukluluğa itiraz ve adli kontrol rehberine bakabilirsiniz.

Uzatma ve Devam Kararlarına Karşı Yollar

Tutuklamaya, tutuklamanın devamına veya tahliye isteminin reddine ilişkin kararlara itiraz edilebilir (CMK m.101/5). Eski metnimizde tutukluluk kararına itirazın “CMK m.104 kapsamında” yapıldığı yazıyordu; m.104 salıverilme istemini düzenler, itiraz hakkının dayanağı ise m.101/5’tir. İtiraz, kararın öğrenildiği günden itibaren iki hafta içinde kararı veren mercie yapılır (m.268/1). Salıverilme istemi ise süreye bağlı değildir ve soruşturma ile kovuşturmanın her aşamasında yapılabilir (m.104/1). Uzatma kararına karşı itirazda, zorunlu hâlin somut olarak gösterilmediği, savunmanın görüşünün alınmadığı veya kararın kalıp ifadelerden ibaret olduğu ileri sürülebilir. Tutuklama kararına itiraz usulü için tutuklama kararına itiraz rehberine bakabilirsiniz.

Mahsup: Tutuklulukta Geçen Süre Cezadan Düşülür

Hüküm kesinleşmeden önce gerçekleşen ve şahsi hürriyeti sınırlama sonucunu doğuran bütün hâller nedeniyle geçirilmiş süreler, hükmolunan hapis cezasından indirilir. Adli para cezasına hükmedilmesi hâlinde bir gün beş yüz Türk lirası sayılmak üzere bu cezadan indirim yapılır (TCK m.63). Bu tutar 7499 sayılı Kanunla yüz Türk lirasından beş yüz Türk lirasına çıkarılmıştır. Mahsup yalnızca tutukluluğu değil, gözaltı ve yakalama gibi şahsi hürriyeti sınırlayan bütün hâlleri kapsar. Bu nedenle gözaltında geçen günler de hesaba katılmalıdır. Mahsup, infaz aşamasında Cumhuriyet başsavcılığınca yapılır; hatalı hesaplama hâlinde infaz hâkimliğine başvurulabilir. Bu nedenle gözaltı ve tutukluluk tarihlerini gösteren belgelerin saklanması, müvekkil ve yakınları için de önemlidir. Tutukluluk süresi, verilen cezaya yaklaştığında veya onu aştığında, tutukluluğun devamının ölçülülüğü ciddi biçimde tartışmalı hâle gelir. Gözaltı süresi için gözaltı süresi ve haklar rehberine bakabilirsiniz.

Makul Süre ve AYM Başvurusu

Tutuklanan kişilerin makul süre içinde yargılanmayı ve soruşturma veya kovuşturma sırasında serbest bırakılmayı isteme hakları vardır (AY m.19). Kanundaki azami süreler, makul süre değerlendirmesinin üst sınırıdır; azami süre dolmamış olsa bile tutukluluk somut olayın koşullarına göre makul süreyi aşmış olabilir. Bu nedenle uzun süren tutukluluklarda, kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılabilir. Başvuru, başvuru yollarının tüketildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılmalıdır (6216 s.K. m.47/5). Eski metnimizde “AİHM m.6/2” ve “Türkiye açısından bağlayıcı içtihat” gibi künyesiz atıflar yer alıyordu; bunlar metinden çıkarılmıştır. AYM başvurusu için AYM bireysel başvuru ceza dosyasında rehberine bakabilirsiniz.

Tazminat: Merci ve Süre

Tutuklulukla ilgili tazminat istemleri, kararın veya hükmün kesinleştiğinin ilgilisine tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde kesinleşme tarihini izleyen bir yıl içinde yapılabilir (CMK m.142/1). İstem kural olarak zarara uğrayanın oturduğu yer ağır ceza mahkemesinde karara bağlanır. Ancak 7499 sayılı Kanunla yapılan değişiklikle, kanuna uygun olarak yakalandıktan veya tutuklandıktan sonra hakkında kovuşturmaya yer olmadığına veya beraatine karar verilen kişilerin istemleri gibi bazı hâllerde 6384 sayılı Kanun kapsamında Tazminat Komisyonuna başvurulur; ağır ceza mahkemesine yapılan bu tür istemler Komisyona gönderilir (m.142/2). Eski metnimizde tazminat davasının “asliye ceza mahkemesinde” açılacağı ve “tahliyeden itibaren üç ay içinde” açılması gerektiği yazıyordu; her iki bilgi de kanuna uygun değildir. Merci ağır ceza mahkemesi veya ilgili hâllerde Tazminat Komisyonudur; süre ise tahliyeden değil, kararın kesinleştiğinin tebliğinden başlar. Tazminat için haksız tutuklama ve gözaltı nedeniyle tazminat rehberine bakabilirsiniz.

Tutukluluk Nasıl Sona Erer?

Tutukluluk yalnızca azami sürenin dolmasıyla sona ermez. Soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısı adli kontrol veya tutuklamanın artık gereksiz olduğu kanısına varırsa şüpheliyi re’sen serbest bırakır; kovuşturmaya yer olmadığı kararı verildiğinde ise şüpheli serbest kalır (CMK m.103/2). Soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında salıverilme istenebilir ve bu istem üzerine merci üç gün içinde karar verir (m.104-105). Dosya bölge adliye mahkemesine veya Yargıtaya geldiğinde salıverilme istemi hakkındaki karar bu mercilerce dosya üzerinden verilir (m.104/3). Kanun yolu aşamasında tutukluluk süresinin uzaması, ilk derece mahkemesinin verdiği cezanın miktarıyla birlikte değerlendirilmelidir. İstinaf için istinaf nasıl yapılır rehberine bakabilirsiniz.

Tutuklunun Hakları

Tutuklu kişi, vekâletname aranmaksızın müdafii ile her zaman ve konuşulanları başkalarının duyamayacağı bir ortamda görüşebilir; müdafii ile yazışmaları denetime tabi tutulamaz (CMK m.154/1). Tutuklamadan ve tutuklamanın uzatılmasına ilişkin her karardan tutuklunun bir yakınına veya belirlediği bir kişiye gecikmeksizin haber verilir (m.107/1). Tutuklu, tutukluluğun incelenmesini de isteyebilir (m.108/2). Ceza infaz kurumundaki yaşam koşulları, sağlık hizmetleri ve ziyaret hakları ayrıca infaz mevzuatında düzenlenmiştir. Tutuklu ve hükümlü hakları için hükümlü ve tutuklu hakları, cezaevinde kötü muamele iddiaları için cezaevinde kötü muamele rehberlerine bakabilirsiniz.

Adım Adım: Tutukluluk Süresini Takip Etmek

1. İşin türünü belirleyin: Asliye ceza mı, ağır ceza mı; özel suç veya terör suçu mu?
2. Tarihleri kaydedin: Yakalama, gözaltı, tutuklama, iddianame ve her uzatma kararı.
3. Soruşturma sınırını hesaplayın: 6 ay, 1 yıl veya 1 yıl 6 ay + 6 ay.
4. Toplam azami süreyi hesaplayın: 1 yıl 6 ay, 5 yıl veya 7 yıl; çocukta oranlar.
5. Uzatma kararlarını inceleyin: Görüş alınmış mı, gerekçe somut mu?
6. Her karara itiraz edin: İki hafta içinde; ayrıca salıverilme istemi.
7. Mahsubu kontrol edin: Gözaltı dahil bütün günler.
8. Tazminat süresini kaçırmayın: Kesinleşmenin tebliğinden 3 ay.

Örnek Hesaplamalar

Sık Yapılan Hatalar

• Ağır cezada azami sürenin 3 yıl olduğunu sanmak: Uzatma toplam 3 yılı geçemez; azami süre 5 yıldır.
• Soruşturma evresi sınırını gözden kaçırmak: Ağır ceza işlerinde soruşturmada tutukluluk 1 yılı geçemez.
• Uzatma kararında görüş alınıp alınmadığını kontrol etmemek: Savcı, şüpheli veya sanık ve müdafiin görüşü zorunludur.
• Azami süreyi hak sanmak: Tutukluluk her aşamada ölçülü olmalıdır.
• Gözaltı süresini mahsupta unutmak: Şahsi hürriyeti sınırlayan bütün hâller mahsup edilir.
• Tazminat için yanlış merci ve süre: Beraat sonrası istemlerde Tazminat Komisyonu; süre kesinleşmenin tebliğinden 3 ay.

Tutukluluk süresinin hesaplanması, uzatma kararlarına itiraz, tahliye talebi, AYM başvurusu ve tazminat süreçleri için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Tahliye Talep Dilekçesi Örneği

Sık Sorulan Sorular

Asliye ceza işlerinde azami tutukluluk süresi nedir?

1 yıl; zorunlu hâlde 6 ay uzatma ile 1 yıl 6 ay (CMK m.102/1).

Ağır ceza işlerinde azami süre nedir?

2 yıl; uzatma toplam 3 yılı geçemez, yani en çok 5 yıl (CMK m.102/2).

Terör suçlarında azami süre nedir?

2 yıl; uzatma toplam 5 yılı geçemez, yani en çok 7 yıl (CMK m.102/2).

Soruşturma evresinde en fazla ne kadar tutuklu kalınır?

Asliye işinde 6 ay, ağır ceza işinde 1 yıl (CMK m.102/4).

Özel suçlarda soruşturma süresi nedir?

1 yıl 6 ay; gerekçeyle 6 ay daha (CMK m.102/4).

Çocuklarda süreler farklı mı?

15 yaş altında yarısı, 18 yaş altında dörtte üçü (CMK m.102/5).

Uzatma kararı nasıl verilir?

Süre dolmadan, zorunlu hâlde, gerekçeli ve savcı, sanık ve müdafiin görüşü alınarak (CMK m.102/3).

Uzatma kararına itiraz edilebilir mi?

Evet (CMK m.101/5); öğrenmeden 2 hafta içinde.

Azami süre dolmadan tahliye mümkün mü?

Evet. Tutukluluk her aşamada ölçülü olmalı; salıverilme her an istenebilir (CMK m.100/1, 104).

Tutukluluk ne sıklıkla incelenir?

Soruşturmada 30 günde bir; kovuşturmada her oturumda (CMK m.108).

Tutuklulukta geçen süre cezadan düşülür mü?

Evet, gözaltı dahil (TCK m.63).

APC’de mahsup nasıl yapılır?

Bir gün 500 TL sayılır (TCK m.63, 7499).

Uzun tutukluluk için AYM’ye başvurabilir miyim?

Evet. Yollar tükendikten sonra 30 gün içinde (6216 m.47/5).

Beraat ettim, tazminatı nereden isterim?

Tazminat Komisyonuna (CMK m.142/2, 7499; 6384 s.K.).

Makul süre aşımında tazminat nereye istenir?

Oturduğunuz yer ağır ceza mahkemesine (CMK m.141/1-d, 142/2).

Tazminat süresi nedir?

Kesinleşmenin tebliğinden 3 ay, her hâlde kesinleşmeden 1 yıl (CMK m.142/1).

Uzatma yakınlarıma bildirilir mi?

Evet. Gecikmeksizin haber verilir (CMK m.107/1).

Müdafimle görüşmem kısıtlanabilir mi?

Kural olarak her zaman ve başkalarının duyamayacağı ortamda görüşebilirsiniz (CMK m.154/1).

Kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilirse?

Şüpheli serbest kalır (CMK m.103/2).

Uzatma kararında gerekçe nasıl olmalı?

Zorunlu hâl ve tutuklama şartları somut olgularla gösterilmeli (CMK m.101/2, 102).

Tutuklulukta geçen süre muhtemel cezaya yaklaştıysa?

Tutukluluğun ölçülülüğü tartışmalı hâle gelir; tahliye istenebilir (CMK m.100/1).

Azami süre dolunca ne olur?

Serbest bırakılır; adli kontrol uygulanabilir; ihlalde yeniden tutukluluk ağır cezada 9 ayı, diğer işlerde 2 ayı geçemez (CMK m.112/2).

Süre dolduğu hâlde tahliye edilmediysem?

Derhâl mahkemeye bildirip serbest bırakılmayı isteyin; tazminat da gündeme gelir (CMK m.141/1-a).

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, ayrıntılı değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.

Mevzuat kontrolü: Bu yazıdaki Anayasa, CMK, TCK ve 6216 sayılı Kanun hükümleri 24 Eylül 2026 itibarıyla mevzuat.gov.tr’deki güncel metinler üzerinden kontrol edilmiştir.