Maaş Haczi Hesaplama Aracı — İİK m.83 (2026)

Maaşınızın ne kadarı kesilebilir? Genel kural dörtte birdir — ama bu oran her gelir ve her alacak için geçerli değil. Emekli aylığı kural olarak hiç haczedilemez, nafaka alacaklarında dörtte bir sınırı uygulanmaz, kıdem tazminatı ise bu sınırın tamamen dışındadır. Bu araç gelir türü ve alacak türüne göre gerçek tutarı gösterir.

Genel Kural: Dörtte Bir

İİK m.83, maaş ve ücretlerin kısmen haczedilebileceğini düzenler: borçlunun ve ailesinin geçimi için icra müdürlüğünce gerekli görülen miktar ayrıldıktan sonra kalan haczedilir. Ancak haczedilecek miktar dörtte birden az olamaz.

Buna karşılık İş Kanunu m.35 ve TBK m.410, işçinin aylık ücretinin dörtte birinden fazlasının haczedilemeyeceğini öngörür. İki hüküm birlikte uygulandığında oran fiilen dörtte birde sabitlenir: alt sınır da üst sınır da aynıdır.

Emekli Aylığı: Kural Olarak Haczedilemez

Buradaki yaygın yanılgı, emekli aylığının da dörtte bir oranında haczedilebileceğidir. 5510 sayılı Kanun m.93, gelir, aylık ve ödeneklerin haczedilemeyeceğini düzenler ve bu özel hüküm, İİK m.83’ün genel hükmü karşısında üstünlük taşır.

Üç istisna vardır:

• Nafaka borçları — koruma uygulanmaz.
• 5510 sayılı Kanun m.88 kapsamındaki SGK alacakları — prim ve idari para cezası gibi.
• Borçlunun geçerli muvafakati — koşulları aşağıda.

Muvafakat: Her İmza Geçerli Değildir

İİK m.83/a, haczedilemezlikten önceden feragat anlaşmalarını geçersiz sayar. Yargıtay bu hükmü maaş haczine ilişkin muvafakatlere de uygulamış ve geçerlilik için üç koşul aramıştır:

1. Takip kesinleştikten sonra verilmiş olması.
2. Koşulsuz olması — şarta bağlı muvafakat geçersizdir.
3. Haciz baskısı altında alınmamış olması.

İhtiyati haciz sırasında veya takip kesinleşmeden önce alınan muvafakat kesin hükümsüzdür. Uygulamada kredi sözleşmelerine konulan “maaşımın tamamının haczine muvafakat ederim” türü kayıtlar bu nedenle sonuç doğurmaz.

Nafaka Alacaklarında Sınır Yoktur

Nafaka alacakları, dörtte bir sınırının açık istisnasıdır. Hem İİK m.83 hem İş Kanunu m.35 nafaka alacaklılarının haklarını saklı tutar; hem işçi ücretinde hem emekli aylığında bu koruma uygulanmaz.

Uygulamada cari nafaka doğrudan kesilir; birikmiş nafaka için de dörtte bir sınırı aranmaz. Ancak bu, maaşın tamamının kesileceği anlamına gelmez: borçlunun ve ailesinin geçimi için gerekli miktar icra müdürlüğünce takdir edilerek ayrılır.

Birden fazla haciz bulunduğunda nafaka alacakları sırada en öndedir ve diğer alacakların önüne geçer.

Birden Fazla Haciz: Toplam Yine Dörtte Bir

Farklı alacaklıların ayrı ayrı haciz koyması, kesinti oranını artırmaz. Toplam kesinti yasal tavanı aşamaz; sonradan gelen hacizler sıraya konur ve önceki dosya kapandıkça devreye girer.

Bu, borçlu açısından önemli bir güvencedir: on ayrı icra dosyası da olsa maaştan kesilecek toplam tutar değişmez. Alacaklılar arasındaki paylaşım sıra cetveline göre yapılır.

Hangi Ödemeler Dörtte Bir Sınırına Tabi Değil?

İşten ayrılırken ödenecek toplu kalemlerin aylık maaştan farklı bir rejime tabi olması, borçlu açısından beklenmedik bir sonuç doğurur: aylık kesinti dörtte birle sınırlıyken kıdem tazminatının tamamı icra dosyasına aktarılabilir.

İşverenin Yükümlülükleri

Haciz müzekkeresi işverene tebliğ edildiğinde birtakım zorunluluklar doğar:

• Yedi gün içinde borçlunun çalışma durumunu ve ücretini icra dairesine bildirmek.
• Her ay belirlenen tutarı kesip icra dosyasına yatırmak.
• Borçlu işten ayrılırsa bu durumu bildirmek; birikmiş ücret ve tazminatları icra dosyasına aktarmak.

İşveren bu yükümlülükleri yerine getirmezse kesilmeyen tutardan kişisel olarak sorumlu tutulabilir. Buna karşılık yasal sınırın üzerinde kesinti yapması da hukuka aykırıdır ve şikayete konu olur.

İşten ayrılıp yeni bir işe girerseniz, yeni iş yeriniz için ayrıca yeni bir haciz müzekkeresi gönderilmesi gerekir; eski müzekkere kendiliğinden yeni işverene geçmez.

Fazla Kesintiye Karşı Ne Yapılır?

Yasal sınırın üzerinde kesinti yapıldığını öğrenirseniz, öğrenme tarihinden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine şikayet yoluna başvurabilirsiniz. Şikayet harca tabi değildir ve avukatla temsil zorunlu değildir.

Haczedilemez bir gelire — örneğin emekli aylığına — haciz uygulanmışsa da aynı yol izlenir. Bu durumda süre, haczin öğrenildiği tarihten işler.

Haciz Nasıl Başlar, Nasıl Sona Erer?

Maaş haczi kendiliğinden doğmaz; kesinleşmiş bir icra takibine dayanır. Süreç şu adımları izler:

Takip kesinleşmeden maaş haczi uygulanamaz. Ödeme emrine süresinde itiraz edilmesi takibi durdurur; alacaklının itirazın kaldırılması veya iptali yoluna gitmesi gerekir.

Taksitlendirme: Kesintiyi Durdurabilen Yol

Borçlu, icra dairesine başvurarak borcunu taksitle ödemeyi teklif edebilir. Alacaklı kabul ederse taksit sözleşmesi yapılır ve taksitler düzenli ödendiği sürece hacizler uygulanmaz.

Bu yol, özellikle maaş haczinin geçim düzeyini ciddi biçimde etkilediği dosyalarda değerlendirilmeye değer: taksit tutarı üzerinde anlaşılabilirse aylık yük öngörülebilir hâle gelir. Ancak taksitlerden birinin aksatılması hâlinde alacaklı doğrudan hacze devam edebilir; bu nedenle taahhüt altına girmeden önce ödeme gücünün gerçekçi biçimde hesaplanması gerekir.

Kesinleşmiş takipte ödeme taahhüdünde bulunup bunu ihlal etmenin ayrıca cezai sonuçları olabileceği unutulmamalıdır. Taahhüt metnini imzalamadan önce koşullarını bir avukata inceletmeniz yerinde olur.

Memur Maaşında Durum Farklı mı?

Devlet memurlarının aylıklarında da dörtte bir sınırı uygulanır; İİK m.83 gelir türü ayrımı yapmaksızın “maaş, tahsisat ve her nevi ücret” ifadesini kullanır. Ancak memur maaşının bileşenleri farklı olduğundan hangi kalemlerin hesaba gireceği tartışma konusu olabilir.

Kural olarak aylık, taban aylık, ek gösterge ve zam-tazminat gibi düzenli ödemeler hesaba dahil edilir. Buna karşılık aile yardımı ve çocuk parası niteliğindeki ödemeler, aileyi koruyucu nitelikleri gereği kural olarak hacze tabi tutulmaz. Bordronuzda bu kalemler ayrı gösteriliyorsa, kesinti matrahının doğru belirlenip belirlenmediğini kontrol etmekte fayda vardır.

Aracı Kullanırken: Hangi Bilgiyi Nereden Alacaksınız

Sonucun doğruluğu girdiğiniz bilgilerin doğruluğuna bağlıdır. Aşağıdaki tablo, her bilgiyi hangi belgede bulacağınızı gösterir.

Birinci satır hesabın dayanağıdır: kesinti brüt üzerinden değil, yasal kesintiler düşüldükten sonraki net ücret üzerinden hesaplanır. Üçüncü satır ise en çok şaşırtan noktadır; birden fazla dosya olsa dahi aynı anda birden fazla kesinti yapılamaz.

Sonucu Nasıl Okumalısınız: Kesinti Doğru mu?

Araç size bir sonuç verir; asıl mesele bu sonucun ne anlama geldiği ve sonrasında ne yapmanız gerektiğidir.

Üçüncü ve yedinci satırlar en sık karşılaşılan iki aykırılıktır: birden fazla dosyadan aynı anda kesinti yapılması sıra kuralına aykırıdır ve borç bittiği hâlde kesintinin sürmesi çoğu zaman fek talebinin verilmemiş olmasından kaynaklanır. İkisi de şikâyet yoluyla düzeltilebilir.

Konunun tam anlatımı için: maaş haczi kuralları, oran ve itiraz — dörtte bir kuralı, sıra ve haczedilemeyen gelirler orada ayrıntılı olarak anlatılmaktadır.

Sıkça Sorulan Sorular

Maaşımın ne kadarı haczedilebilir?

İşçi ücreti ve memur maaşında kural olarak dörtte biri. Nafaka alacaklarında bu sınır uygulanmaz; emekli aylığı ise kural olarak hiç haczedilemez.

Emekli maaşına haciz konulabilir mi?

Kural olarak hayır. 5510 sayılı Kanun m.93 uyarınca nafaka borçları, Kanun’un 88. maddesi kapsamındaki SGK alacakları ve borçlunun geçerli muvafakati dışında emekli aylığı haczedilemez.

Birden fazla icra dosyası varsa kesinti artar mı?

Hayır. Toplam kesinti yasal tavanı aşamaz; sonradan gelen hacizler sıraya konur. Nafaka alacakları sırada en öndedir.

Kıdem tazminatım da dörtte bir sınırına tabi mi?

Hayır. Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve yıllık izin ücreti ücret niteliğinde sayılmadığından tamamı hacze konu edilebilir.

Girdiğim bilgiler kaydediliyor mu?

Hayır. Hesaplama tamamen tarayıcınızda yapılır; bilgileriniz sunucuya gönderilmez.

Bilgilendirme: Bu araç ve rehber genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Geçim payı takdiri ve gelirin niteliği icra müdürlüğünce ayrıca değerlendirilir.