7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanununa göre idari para cezasına konu uygunsuzluk iki yıl içinde tekrarlanırsa, her tekrar için bir önceki idari para cezasının iki katı uygulanır (m.20/8). Bu kural birinci, ikinci, üçüncü ve beşinci fıkralardaki cezalar için geçerlidir; ihracata ilişkin dördüncü fıkra ve numune bedeline ilişkin altıncı fıkra kapsam dışındadır. Aynı fiil için belge, etiket ve talimat gibi bentlerden ceza verilmişse ürün güvenliğine ilişkin (a) ve (b) bentleri ayrıca uygulanmaz (m.20/7). Bir fiille birden fazla kabahat işlenmişse en ağır idari para cezası verilir, aynı kabahatin birden fazla işlenmesinde ise her biri için ayrı ceza verilir (Kabahatler K. m.15). Kanun “aynı uygunsuzluk” ve iki yıllık sürenin başlangıcı konusunda açık bir ölçüt koymaz; bu nedenle tekerrür gerekçesi her dosyada ayrıca incelenmelidir. Bu yazı ikinci kez ceza alan imalatçı, ithalatçı ve dağıtıcı için tekerrür, içtima ve zamanaşımı kurallarını, örnek hesapları, savunma ve dava argümanlarını ve tekrarı önleme adımlarını anlatıyor.
Kısa cevap: İkinci cezanın iki kat uygulanabilmesi için (1) önceki ve yeni cezanın 7223 m.20’nin birinci, ikinci, üçüncü veya beşinci fıkrasına dayanması, (2) yeni olayın önceki cezaya konu uygunsuzluğun “tekrarı” olması ve (3) tekrarın iki yıl içinde gerçekleşmesi gerekir (m.20/8). Kanun bu kavramları tanımlamadığından, farklı model, farklı bulgu veya farklı teknik düzenleme söz konusuysa tekrar bulunmadığı savunulabilir. Önceki cezaya karşı açılmış dava devam ediyorsa, o cezanın tekerrüre esas alınıp alınamayacağı da ayrıca tartışılmalıdır. Karara karşı dava süresi tebliği izleyen günden itibaren altmış gündür (m.22/2; İYUK m.7).
Ürün güvenliği cezasında tekerrür ve içtima
Tekerrür gerekçesi, ceza hesabı ve iptal davası hakkında bilgi almak için Hukukçular Evi: 0554 648 37 15.
7223 m.20/8: Tekerrür Hükmü Ne Diyor?
7223 sayılı Kanunun 20. maddesinin sekizinci fıkrası şöyledir: “Birinci, ikinci, üçüncü ve beşinci fıkralarda belirtilen idari para cezaları, bu cezalara konu uygunsuzluğun iki yıl içinde tekrarı halinde, her tekrar için bir önceki idari para cezasının iki katı uygulanır.” Hüküm üç unsur içerir: Cezanın belirli fıkralardan verilmiş olması, aynı uygunsuzluğun tekrarlanması ve tekrarın iki yıl içinde gerçekleşmesi. Sonuç da açıktır: Tekrar hâlinde yeni ceza, kanundaki aralıktan yeniden belirlenmez; bir önceki cezanın iki katı olarak uygulanır. Her yeni tekrar için de hesap bir önceki cezaya göre yapılır; bu nedenle cezalar art arda katlanarak büyür.
Kabahatler Kanununda ceza hukukundaki gibi genel bir tekerrür kurumu yoktur. Kabahatler Kanununun genel hükümleri, idari para cezası gerektiren bütün fiiller hakkında uygulanır (m.3/1-b); ama tekerrür sonucu ancak özel kanunda öngörülmüşse doğar. Kabahat karşılığı yaptırımların türü ve miktarı ancak kanunla belirlenebildiğinden (Kabahatler K. m.4/2), m.20/8’in kapsamı kanun metninin sınırları içinde yorumlanmalıdır. Bu, özellikle hükmün belirsiz bıraktığı noktalarda, ceza artırımının geniş yorumla uygulanmasına karşı önemli bir savunma dayanağıdır.
7223 m.20’deki cezalar ve tekerrür hükmünün kapsamı (2026 tutarları)
| Fıkra / bent | Aykırılık | 2026 tutarı | Tekerrürde iki kat? |
|---|---|---|---|
| m.20/1-a | Teknik düzenlemenin veya genel ürün güvenliği mevzuatının ürün güvenliğine ilişkin hükümlerine aykırılık (m.7/1-a, 9/1-a) | 434.505 – 4.345.058 TL | Evet |
| m.20/1-b | Aynı mevzuatın ürün güvenliği dışındaki hükümlerine aykırılık | 173.801 – 1.738.022 TL | Evet |
| m.20/1-c | İmalatçının teknik dosya, uygunluk değerlendirmesi, uygunluk beyanı ve işaret yükümlülükleri; ithalatçının teyit yükümlülüğü; uygunluk işareti, belge ve test raporlarının gerçeğe aykırı düzenlenmesi, tahrifi veya taklidi (m.7/1-b, 9/1-b, 13/2) | 173.801 – 1.738.022 TL | Evet |
| m.20/1-ç | Seri üretimde uygunluk, numune ve test, risklere karşı tedbir, düzeltici önlem, talimatlara uyma (m.7/1-ç, d, g, h, ı; 9/1-c, d, f, g, ğ, ı; 10/1-c ve diğerleri) | 86.900 – 869.010 TL | Evet |
| m.20/1-d | Uygunluk değerlendirme kuruluşunun usul ve esaslara uymaması, bağımsız, tarafsız ve şeffaf hizmet vermemesi (m.14/3-a) | 434.505 – 4.345.058 TL | Evet |
| m.20/1-e | Teknik dosya ve belgelerin saklanması, ayırt edici bilgi ve iletişim bilgisi, Türkçe talimat, dağıtıcının doğrulama yükümlülükleri, izlenebilirlik, geri çağırma duyurusu (m.7/1-c, e, f, ğ, i; 9/1-ç, e, h, i; 10/1-a, b, ç, d; 12; 18/3; 19/2-3 ve diğerleri) | 60.830 – 608.307 TL | Evet |
| m.20/2 | Denetim görevlilerinin görevini engelleme | 60.830 – 608.307 TL | Evet |
| m.20/3 | İhraç edilmesi hedeflenen ürünlerin m.2/4’e aykırılığı (yetkili kuruluşça) | Ürün güvenliğinde 434.505 – 4.345.058 TL; diğer hâllerde 173.801 – 1.738.022 TL | Evet |
| m.20/4 | m.2/4’e aykırı ürün ihraç edilmesi | Ürün güvenliğinde 434.504 – 4.345.057 TL; diğer hâllerde 173.801 – 1.738.021 TL | Hayır (m.20/8’de sayılmaz) |
| m.20/5 | İnternetteki uygunsuz ürün içeriğinin kaldırılmaması; radyo ve televizyon satışında işbirliği yapılmaması (m.17/2-3) | 173.801 – 1.738.022 TL | Evet |
| m.20/6 | Numune bedelinin numunenin alındığı kişiye ödenmemesi (m.7/2, 9/2) | Toplam numune bedelinin beş katına kadar | Hayır (m.20/8’de sayılmaz) |
Tutarlar Ticaret Bakanlığının Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/13 sayılı Tebliği (RG 31.12.2025, 33124, 4. mükerrer) ile 1.1.2026–31.12.2026 dönemi için belirlenmiş ve mevzuat.gov.tr’deki Kanun metnine parantez içinde işlenmiştir. Dördüncü fıkradaki tutarlar 7511 sayılı Kanunla FOB bedeli esasından sabit tutara çevrilmiştir; bu fıkra tekerrür hükmünde sayılmadığı için ihracata ilişkin bu cezalarda iki kat kuralı uygulanmaz. Ceza kararının genel olarak incelenmesi için ürün güvenliği idari para cezasına itiraz rehberimize bakılabilir.
“Aynı Uygunsuzluk” Ne Demek? Model, Bulgu ve Teknik Düzenleme Ölçütleri
Hükümdeki kritik ifade “bu cezalara konu uygunsuzluğun” tekrarıdır. Kanun “uygunsuzluk” kavramını ayrıca tanımlamaz; Ticaret Bakanlığı Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği uygunsuzluğu “ürünün ilgili teknik düzenlemeye veya genel ürün güvenliği mevzuatına uygun olmama hali” olarak tanımlar (m.4/1-o). Bu tanım tek başına hangi iki olayın “aynı” sayılacağını söylemez. Uygulamada üç farklı yaklaşım düşünülebilir ve hangisinin benimsendiği ceza tutarını doğrudan değiştirir.
“Aynı uygunsuzluğun tekrarı” için olası yorumlar
| Yaklaşım | Ölçüt | Sonuç | İşletmeci bakımından değerlendirme |
|---|---|---|---|
| Dar yorum | Aynı ürün (model), aynı teknik düzenleme hükmü ve aynı bulgu | Yalnızca aynı ürünün aynı kusurla yeniden piyasada bulunması tekerrür sayılır | Ceza artırımının kanunla sınırlı olması ilkesine (Kabahatler K. m.4/2) en uygun yorum olarak savunulabilir |
| Orta yorum | Farklı model olsa da aynı teknik düzenleme hükmünün aynı türden ihlali (ör. aynı kimyasal sınırın aşılması) | Ürün grubundaki sistematik sorun tekerrür sayılır | İdarenin başvurması muhtemel yorum; bulgunun gerçekten aynı türden olup olmadığı tartışılmalıdır |
| Geniş yorum | Aynı fıkra veya bentten verilen herhangi bir ceza | Örneğin bir oyuncakta kimyasal, sonra bir giysi ürününde mekanik bulgu da tekerrür sayılır | Hükümdeki “bu cezalara konu uygunsuzluğun” ifadesiyle bağdaşması zordur; itiraz edilmelidir |
Kanun metni “aynı fiil” veya “aynı bent” yerine “bu cezalara konu uygunsuzluk” ifadesini kullandığından, tekerrür için önceki cezanın konusunu oluşturan uygunsuzlukla yeni uygunsuzluk arasında içerik bakımından bir özdeşlik aranması gerektiği savunulabilir. Önceki karar bir mama sandalyesinin devrilme riskine, yeni karar ise başka bir ürünün Türkçe kullanım kılavuzu eksikliğine dayanıyorsa, iki olay arasında yalnızca “aynı kanunun ihlali” bağlantısı vardır; bu tür bir bağlantı tekerrür için yeterli sayılmamalıdır. Buna karşılık aynı ürünün piyasadan çekilmesine karar verilmesine rağmen satılmaya devam edilmesi, tekrardan öte, düzeltici önlemin alınmaması ve talimatlara uyulmaması gibi ayrı yükümlülük ihlallerini de gündeme getirir (m.7/1-h, ı; 20/1-ç).
Savunmada sorulacak sorular: Önceki karar hangi ürün, hangi model ve hangi parti için verildi? Hangi teknik düzenleme hükmüne ve hangi test bulgusuna dayandı? Yeni olayda ürün, bulgu ve hüküm aynı mı? Önceki kararın tarihi, tebliği ve kesinleşme durumu ne? İdare tekerrür gerekçesinde bu soruların cevabını göstermiyorsa, gerekçe eksikliği ileri sürülebilir. Yetkili kuruluş kararını gerekçesiyle, itiraz yolları ve süreleriyle birlikte bildirmek zorundadır (7223 m.16/5; PGD Yön. m.11/2).
İki Yıllık Süre Ne Zaman Başlar? Önceki Cezanın Kesinleşmesi Gerekir mi?
Hüküm “iki yıl içinde tekrarı” der; sürenin hangi olaydan itibaren başlayacağını belirtmez. Üç olası başlangıç noktası vardır: önceki uygunsuzluğun tespit edildiği tarih, önceki ceza kararının verildiği veya tebliğ edildiği tarih ve önceki cezanın kesinleştiği tarih. Seçilen ölçüt, sınırdaki dosyalarda tekerrürün varlığını belirler. Örneğin önceki ceza Mart 2024’te tebliğ edilmiş, yeni uygunsuzluk Nisan 2026’da tespit edilmişse, tebliğ tarihini esas alan yorumda iki yıl geçmiştir; önceki cezaya karşı açılan dava 2025’te sonuçlanıp ceza o tarihte kesinleşmişse, kesinleşmeyi esas alan yorumda süre dolmamıştır.
Kabahatler Kanunu, zamanaşımı ve yerine getirme gibi konularda “kesinleşme” kavramını açıkça kullanır (m.21/4); tekerrür için ise genel bir düzenleme içermez. Önceki ceza hakkında açılmış dava devam ederken o cezanın iptal edilebileceği gözetilirse, henüz kesinleşmemiş bir cezanın ağırlaştırıcı sonuç doğurması işletmeci aleyhine ciddi bir belirsizlik yaratır. Önceki ceza sonradan iptal edilirse, ona dayanılarak verilen iki katlık cezanın dayanağı da ortadan kalkar; bu durumda ikinci karar da yargı yoluyla düzeltilmelidir. Bu nedenle tekerrürle verilen bir cezaya karşı dava açılırken önceki cezanın kesinleşme durumu belgelenmeli ve önceki dava devam ediyorsa bu durum dilekçede açıkça belirtilmelidir.
İki yıllık sürenin başlangıcı için olası ölçütler
| Başlangıç ölçütü | Lehine işleyen taraf | Dayanak veya gerekçe | Not |
|---|---|---|---|
| Önceki uygunsuzluğun tespit tarihi | Genellikle işletmeci | “Uygunsuzluğun tekrarı” ifadesi olaya, yani uygunsuzluğun kendisine bağlanır | Önceki tespit tarihi denetim tutanağından belgelenir |
| Önceki ceza kararının tebliği | Duruma göre | İşletmeci cezadan ancak tebliğle haberdar olur ve uyarı işlevi bu tarihte doğar | Tebliğ belgesi dosyada bulunmalıdır |
| Önceki cezanın kesinleşmesi | Genellikle idare (süre geç başlar) | İptal edilebilecek bir cezanın ağırlaştırıcı sonuç doğurmaması gerektiği düşüncesi | Kesinleşme şartı aranırsa dava devam ederken tekerrür uygulanmamalıdır |
Hangi ölçüt benimsenirse benimsensin, yeni uygunsuzluğun “iki yıl içinde” gerçekleşip gerçekleşmediği somut tarihlerle gösterilmelidir. Yeni olayda ürünün piyasaya arz tarihi önceki karardan önceyse, yani önceki denetim sırasında zaten piyasada bulunan bir partinin daha sonra yeniden tespit edilmesi söz konusuysa, bunun “tekrar” mı yoksa aynı olayın devamı mı olduğu ayrıca tartışılmalıdır. Aşağıda içtima kuralları ele alınırken bu nokta yeniden önem kazanır.
Tekerrürde Ceza Nasıl Hesaplanır? İki Kat, Üst Sınır ve Ekonomik Durum
Hükme göre her tekrar için “bir önceki idari para cezasının iki katı” uygulanır. Hesap, kanundaki alt sınıra göre değil, önceki kararda fiilen verilen ceza tutarına göre yapılır. Önceki ceza alt sınırdan verildiyse ikinci ceza alt sınırın iki katı olur; üst sınıra yakın verildiyse ikinci ceza kanundaki üst sınırı aşabilir. Kanun iki katlık tutarın fıkradaki üst sınırla sınırlanacağına dair bir hüküm içermez; bu nedenle iki katın üst sınırı aşıp aşamayacağı da dosyaya göre tartışılabilecek bir noktadır.
Varsayımsal hesap örnekleri (önceki cezanın tutarına göre)
| Önceki ceza | Bent | Birinci tekrar (2 kat) | İkinci tekrar (önceki cezanın 2 katı) |
|---|---|---|---|
| 434.505 TL (2026 alt sınırı) | m.20/1-a | 869.010 TL | 1.738.020 TL |
| 173.801 TL (2026 alt sınırı) | m.20/1-c | 347.602 TL | 695.204 TL |
| 86.900 TL (2026 alt sınırı) | m.20/1-ç | 173.800 TL | 347.600 TL |
| 60.830 TL (2026 alt sınırı) | m.20/1-e | 121.660 TL | 243.320 TL |
| 3.000.000 TL (varsayımsal) | m.20/1-a | 6.000.000 TL (2026 üst sınırı 4.345.058 TL’yi aşar) | 12.000.000 TL |
Tablo yalnızca aritmetik bir örnektir. Önceki ceza başka bir yılın tutarlarıyla verilmişse ve tutarlar yıllar içinde yeniden değerlenmişse, iki katın önceki cezanın nominal tutarı üzerinden mi hesaplanacağı da sorulabilir. Hükmün lafzı “bir önceki idari para cezasının” iki katından söz ettiği için nominal tutar esas alınmalıdır; ancak idarenin bu konudaki uygulaması karar gerekçesinden kontrol edilmelidir.
Tekerrür hâlinde de 20. maddenin on birinci fıkrası yürürlükte kalır: Ceza uygulanırken aykırılığın büyüklüğü ve yaptırım uygulanacak kişinin ekonomik durumu dikkate alınır (m.20/11). Kabahatler Kanunu da alt ve üst sınırla belirlenen cezalarda kabahatin haksızlık içeriği, failin kusuru ve ekonomik durumunun birlikte gözetilmesini ister (m.17/2). Tekerrür hükmünün iki katı “uygulanır” şeklinde emredici bir dille yazılmış olması bu ölçütlerin hangi aşamada devreye gireceği sorusunu doğurur. Savunmada, en azından önceki cezanın belirlenmesinde bu ölçütlerin gözetilip gözetilmediği ve iki katlık cezanın işletmecinin ekonomik durumu bakımından orantılı olup olmadığı ileri sürülebilir. Ekonomik durumu müsait olmayan kişiye cezayı ilk taksiti peşin olmak üzere bir yıl içinde dört eşit taksitle ödeme imkânı da tanınabilir (Kabahatler K. m.17/3).
Uygulama notu: Ceza tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir (7223 m.20/10). Kabahatler Kanununa göre ödeme süresi içinde yapılan ödemede %25 indirim uygulanır ve ödeme yapılması kanun yoluna başvurma hakkını etkilemez (m.17/6). Bu indirimin 7223 cezalarına uygulanmasına ilişkin değerlendirme ve tahsilat süreci için idari para cezasına itiraz rehberimizin peşin ödeme bölümüne bakılabilir.
Bir Denetimde Birden Fazla Aykırılık: İçtima Kuralları
Tekerrürden ayrı olarak, tek bir denetimde birden fazla aykırılığın tespit edilmesi hâlinde kaç ceza verileceği sorusu vardır. Kabahatler Kanununun 15. maddesi bu konuda genel kuralları koyar ve 7223 sayılı Kanunda aksine özel hüküm bulunmayan ölçüde uygulanır (Kabahatler K. m.3/1-b). 7223 sayılı Kanunun 20. maddesinin yedinci fıkrası ise bu genel kurala özgü bir kural ekler.
Ürün güvenliği dosyalarında içtima kuralları
| Durum | Kural | Dayanak | Ürün güvenliğindeki karşılığı |
|---|---|---|---|
| Bir fiille birden fazla kabahat | Yalnızca idari para cezası öngörülmüşse en ağır idari para cezası verilir; başka idari yaptırımlar da varsa her biri ayrıca uygulanır | Kabahatler K. m.15/1 | Aynı ürün hem güvenlik hükmüne hem belge hükmüne aykırıysa tek fiilden birden fazla ceza tartışması; toplatma gibi önlemler ayrıca uygulanır |
| Belge, işaret, etiket bentleri ile güvenlik bentlerinin birleşmesi | (c), (ç), (d) ve (e) bentlerindeki aykırılıklarda aynı fiil nedeniyle (a) ve (b) bentleri uygulanmaz | 7223 m.20/7 | Örneğin uygunluk beyanının gerçeğe aykırı düzenlenmesi nedeniyle (c) bendinden ceza verilmişse, aynı fiil için ayrıca (a) bendinden ceza verilemez |
| Aynı kabahatin birden fazla işlenmesi | Her biri için ayrı ceza verilir | Kabahatler K. m.15/2, ilk cümle | Farklı tarihlerde ve farklı partilerde ayrı ayrı piyasaya arz edilen uygunsuz ürünler |
| Kesintisiz fiil | İdari yaptırım kararı verilinceye kadar fiil tek sayılır | Kabahatler K. m.15/2, ikinci cümle | Aynı ürünün karar verilene kadar piyasada bulundurulmaya devam etmesi; aynı ürün için birden fazla mağazada tespit |
| Fiilin hem suç hem kabahat olması | Yalnızca suçtan dolayı yaptırım uygulanır; suçtan yaptırım uygulanamayan hâllerde kabahat yaptırımı uygulanır | Kabahatler K. m.15/3 | Aynı fiilin ayrıca bir suç tanımına uyduğu ileri sürülen istisnai dosyalar |
| Ceza ile önlemin birlikte uygulanması | İdari para cezası, idari önlemlerin uygulanmasına engel değildir | 7223 m.20/9 | Toplatma ve piyasaya arz yasağı ile idari para cezası aynı kararda yer alabilir |
“Kesintisiz fiil” kuralı ürün güvenliğinde özellikle önemlidir. Aynı uygunsuz ürünün karar verilinceye kadar piyasada bulundurulmaya devam etmesi, kural olarak tek fiil sayılmalıdır; aynı ürünün farklı mağazalarda veya farklı internet ilanlarında tespit edilmesi tek başına her tespit için ayrı ceza verilmesini haklı kılmamalıdır. Buna karşılık karar verildikten sonra ürünün satışına devam edilmesi, yeni bir fiil olarak değerlendirilebilir; bu durumda hem yeni ceza hem de tekerrür tartışması gündeme gelir. Bir denetimde birden fazla farklı modelin uygunsuz bulunması hâlinde her model için ayrı ceza verilip verilmeyeceği de modellerin ayrı ayrı piyasaya arz edilip edilmediğine ve uygunsuzluğun niteliğine göre değerlendirilmelidir.
Dikkat: İçtima ve tekerrür kuralları yalnızca idari para cezası tutarını etkiler. Piyasaya arz yasağı, piyasadan çekme, geri çağırma ve imha gibi önlemler riskin varlığına bağlıdır ve her ürün için ayrıca değerlendirilir (7223 m.16/6, 20/9; Kabahatler K. m.15/1). Belge ve etiket eksikliklerinde önce uygunsuzluğun giderilmesinin istenmesi gerektiğine ilişkin özel usul için belge uygunsuzluğu ve giderme süresi rehberimize bakılabilir.
Farklı Kişi, Farklı Ürün, Farklı Kuruluş: Tekerrür Kime ve Hangi Cezaya Uygulanır?
İdari para cezası, yükümlülüğü ihlal eden kişiye uygulanır ve ceza belirlenirken o kişinin ekonomik durumu dikkate alınır (7223 m.20/11). Bu nedenle tekerrürde “bir önceki ceza” kural olarak aynı gerçek veya tüzel kişiye verilmiş cezadır. Aynı gruptaki iki ayrı şirketin veya aynı ürünü satan iki farklı dağıtıcının cezaları birbirine tekerrür oluşturmamalıdır. Aynı ürün nedeniyle imalatçıya ve dağıtıcıya ayrı ayrı ceza verilmesi ise içtima veya tekerrür sorunu değildir; çünkü imalatçının (m.7), ithalatçının (m.9) ve dağıtıcının (m.10) yükümlülükleri ayrı ayrı düzenlenmiştir ve her biri kendi yükümlülüğünü ihlal etmiş olabilir. Dağıtıcıya özgü cezalar ve ithalatçıya rücu için dağıtıcıya ürün güvenliği cezası rehberimize bakılabilir.
Ürünü kendi markasıyla piyasaya arz eden veya güvenlik özelliklerini etkileyecek şekilde değiştiren ithalatçı ve dağıtıcı imalatçı sayılır (m.11/1). İmalatçı bilgilerini on iş günü içinde bildirmeyen dağıtıcı da imalatçı kabul edilir (m.11/2). Bu hâllerde önceki ceza dağıtıcı sıfatıyla, yeni ceza imalatçı sıfatıyla verilmişse, iki cezanın konusu olan yükümlülükler farklı olduğu için tekerrür bulunmadığı savunulabilir.
7223 sayılı Kanun birçok yetkili kuruluş tarafından uygulanır: Tüketici ürünlerinde Ticaret Bakanlığı, elektrikli ürünlerde Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, telsiz ekipmanında Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu, yapı malzemesinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı gibi kuruluşlar kendi alanlarında ceza verir. Farklı bir kuruluşun başka bir ürün grubunda verdiği ceza, kural olarak farklı teknik düzenlemeye ve farklı uygunsuzluğa dayanacağından, “bu cezalara konu uygunsuzluğun tekrarı” sayılmamalıdır. İlgili ürün grupları için elektrikli ev aleti, telsiz ekipmanı ve yapı malzemesi rehberlerimize bakılabilir.
Zamanaşımı: Ceza Ne Zamana Kadar Verilebilir ve Tahsil Edilebilir?
7223 sayılı Kanunda zamanaşımına ilişkin özel bir hüküm bulunmadığından Kabahatler Kanununun genel hükümleri uygulanır (m.3/1-b). Soruşturma zamanaşımı dolarsa idari para cezasına karar verilemez (m.20/1); yerine getirme zamanaşımı dolarsa verilmiş ceza artık yerine getirilemez (m.21/1).
Kabahatler Kanununa göre zamanaşımı süreleri
| Zamanaşımı türü | Ceza miktarı (kanundaki eşik) | Süre | Başlangıç ve dayanak |
|---|---|---|---|
| Soruşturma | Yüz bin TL veya daha fazla idari para cezasını gerektiren kabahat | 5 yıl | Fiilin işlenmesi veya neticenin gerçekleşmesi (m.20/2-a, 20/4) |
| Soruşturma | Elli bin TL veya daha fazla | 4 yıl | Aynı (m.20/2-b, 20/4) |
| Soruşturma | Elli bin TL’den az | 3 yıl | Aynı (m.20/2-c, 20/4) |
| Yerine getirme | Elli bin TL veya daha fazla idari para cezasına karar verilmesi | 7 yıl | Kesinleşmenin rastladığı takvim yılını izleyen yılın başı (m.21/2-a, 21/4) |
| Yerine getirme | Yirmi bin TL veya daha fazla | 5 yıl | Aynı (m.21/2-b, 21/4) |
| Yerine getirme | On bin TL veya daha fazla / on bin TL’den az | 4 yıl / 3 yıl | Aynı (m.21/2-c, d, 21/4) |
7223 sayılı Kanundaki cezaların 2026 alt sınırları 60.830 TL’den başladığından, ürün güvenliği cezalarında soruşturma zamanaşımı uygulamada dört veya beş yıl, yerine getirme zamanaşımı ise yedi yıl olarak karşımıza çıkar. Kabahatler Kanunundaki eşikler metinde sabit tutarlar olarak yer alır; yeniden değerleme hükmü (m.17/7) idari para cezalarının kendisine ilişkindir. Eşiklerin “gerektirilen” cezanın alt sınırına mı, üst sınırına mı yoksa somut tutara mı göre belirleneceği sınırdaki dosyalarda tartışma yaratabilir. Kanun hükmü gereği yerine getirmeye başlanamaması veya yerine getirilememesi hâlinde yerine getirme zamanaşımı işlemez (m.21/5). Zamanaşımı, tekerrürden bağımsız bir sorundur: Önceki ceza zamanaşımına uğramış olsa bile iki yıllık tekerrür süresi içinde kalabilir; bu nedenle ikisinin tarihleri ayrı ayrı hesaplanmalıdır.
Savunmada ve İptal Davasında Tekerrür ve İçtima İtirazları
Tekerrür nedeniyle iki kat ceza verilmeden önce de, ciddi risk hâli dışında, işletmeciye en az on iş günü savunma süresi verilir (7223 m.16/5; PGD Yön. m.11/1). Savunma, yalnızca yeni uygunsuzluğun esasına değil, tekerrür şartlarına da yönelmelidir. Karara karşı tebliği izleyen günden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir (m.22/2; İYUK m.7); dava açılması kararın yürütülmesini kendiliğinden durdurmaz (İYUK m.27/1). Dava açmadan önce, dava süresi içinde işlemi yapan makama başvurularak cezanın düzeltilmesi istenebilir; bu başvuru işlemeye başlamış dava süresini durdurur (İYUK m.11).
Tekerrür ve içtima gerekçesine karşı başlıca itiraz noktaları
| İtiraz noktası | Soru | Dayanak | Gerekli belge |
|---|---|---|---|
| Kapsam | Önceki ve yeni ceza m.20’nin 1, 2, 3 veya 5. fıkrasına mı dayanıyor? | 7223 m.20/8 | Önceki ve yeni karar |
| Aynılık | Ürün, bulgu ve teknik düzenleme hükmü aynı mı? | m.20/8 (“bu cezalara konu uygunsuzluk”); Kabahatler K. m.4/2 | Test raporları, denetim tutanakları |
| Süre | Yeni uygunsuzluk iki yıl içinde mi gerçekleşti; süre hangi tarihten hesaplandı? | m.20/8 | Tebliğ belgeleri, kesinleşme bilgisi, piyasaya arz tarihleri |
| Önceki cezanın akıbeti | Önceki cezaya karşı dava sürüyor mu, iptal edildi mi? | Genel idare hukuku ilkeleri; İYUK m.27 | Dava dilekçesi, ara kararlar, karar |
| Kesintisiz fiil | Yeni tespit, önceki karardan önce piyasaya arz edilmiş aynı partiye mi ait? | Kabahatler K. m.15/2 | Parti ve sevkiyat kayıtları |
| Bent içtimaı | Aynı fiil için hem belge bendinden hem güvenlik bendinden ceza verildi mi? | 7223 m.20/7; Kabahatler K. m.15/1 | Karar gerekçesi |
| Gerekçe ve orantılılık | İki katın ve tutarın gerekçesi gösterilmiş mi; ekonomik durum dikkate alınmış mı? | 7223 m.16/5, 20/11; Kabahatler K. m.17/2; PGD Yön. m.5/2 | Mali tablolar, satış ve stok verileri |
Önceki ceza iptal edilirse ona dayanılarak verilen iki katlık cezanın hukuki dayanağı da zayıflar. Bu durumda ikinci cezaya karşı açılan davada önceki iptal kararı sunulmalı, dava süresi geçmişse ikinci cezanın düzeltilmesi için idareye başvuru yolları ayrıca değerlendirilmelidir. Dava dilekçesinin içeriği ve yürütmenin durdurulması koşulları için ceza itirazı rehberimize, savunma yazısının hazırlanması için savunma yazısı rehberimize bakılabilir.
Varsayımsal Örnek: Aynı Kimyasal Bulgu, Farklı Ürün
Varsayımsal örnek. Oyuncak ithal eden bir şirkete, Mayıs 2025’te bir pelüş oyuncakta fitalat sınırının aşılması nedeniyle m.20/1-a’dan 400.000 TL idari para cezası verilmiş ve şirket cezaya karşı dava açmıştır. Ekim 2026’da başka bir tedarikçiden getirilen bir kostüm ürününde yine fitalat tespit edilir ve Bakanlık, tekerrür gerekçesiyle 800.000 TL ceza verir. Önceki davada henüz karar çıkmamıştır.
Şirket savunmasında şunları ileri sürebilir: Ürünler farklıdır (farklı model, farklı tedarikçi, farklı ürün grubu); bulgu aynı tür kimyasal olsa da uygunsuzluğun kaynağı farklı bir tedarik zinciridir; önceki ceza kesinleşmemiştir ve iptal edilmesi hâlinde tekerrürün dayanağı ortadan kalkacaktır; iki yıllık süre önceki cezanın tebliğinden itibaren hesaplanmalıdır. İdare ise “bu cezalara konu uygunsuzluğun” aynı teknik düzenleme hükmünün aynı türden ihlali olduğunu savunabilir. Mahkeme hangi yorumu benimserse benimsesin, şirketin önceki olaydan sonra tedarikçi denetimi, parti bazlı test ve düzeltici önlem planı uygulayıp uygulamadığı orantılılık değerlendirmesinde önem kazanır. Örnek varsayımsaldır; sonuç somut dosyanın belgelerine ve yargı yerinin değerlendirmesine göre değişir.
Tekrarı Önlemek: İkinci Cezadan Kaçınmak İçin Uyum Adımları
Tekerrür riskini azaltmanın en etkili yolu, ilk cezadan sonra uygunsuzluğun kaynağını ortadan kaldırmak ve bunu belgelemektir. İmalatçı ürünün uygunluğunu seri üretim boyunca sürdürmek, ürünlerinden numune alarak test etmek ve şikâyetlerin, uygunsuz ve geri çağrılan ürünlerin kaydını tutmak zorundadır (7223 m.7/1-ç, d); ithalatçı için de benzer yükümlülükler vardır (m.9/1-g). İlk karardan sonra sunulan düzeltici önlem planı ve bu planın uygulandığına ilişkin tutanaklar, sonraki bir denetimde “aynı uygunsuzluğun” sürmediğini göstermenin temel kanıtıdır (PGD Yön. m.11/3). Uygun hâle getirildiği kanıtlanan ürünler bölge müdürlüğünce tutanakla kayıt altına alınır ve yeniden piyasaya arz edilebilir (m.11/3-c); test sonrası geri alınan uygunsuz numune ise uygun hâle getirilmeden piyasaya arz edilemez (m.8/2-b).
Ayrıca işletmecinin uygunsuzluğu kendiliğinden tespit edip yetkili kuruluşun talebi ve uyarısı olmadan geri çağırma dâhil tedbirleri alması ve uygunsuzluğu tamamen gidermesi hâlinde idari yaptırım uygulanmaz (m.21/1). Yeni bir partide aynı sorunu fark eden işletmeci için bu hüküm hem ilk cezadan hem tekerrürden korunmanın yasal yoludur; ancak önlemin Bakanlığın uyarısından önce alınması gerekir. Ayrıntılar için gönüllü geri çağırma rehberimize ve düzeltici önlem planı rehberimize bakılabilir.
İlk cezadan sonra tekerrür riskini azaltan kontrol listesi
| Adım | Ne yapılmalı? | Dayanak |
|---|---|---|
| Kök neden analizi | Uygunsuzluğun kaynağını (tedarikçi, malzeme, tasarım, etiketleme süreci) yazılı olarak belirlemek | 7223 m.7/1-ç |
| Etkilenen partiler | Aynı tedarikçiden veya aynı malzemeyle üretilen diğer ürünleri belirleyip test etmek | 7223 m.7/1-d, 9/1-g |
| Düzeltici önlem planı | On beş iş günü içinde plan sunmak ve uygulandığını tutanakla belgelemek | PGD Yön. m.11/3 |
| Stok ve iade yönetimi | Karara konu ürünleri fiziksel ve sistemsel olarak ayırmak; internet ilanlarını tüm kanallarda kaldırmak | 7223 m.16/6-d, 17/2 |
| Tedarikçi sözleşmesi | Test, belge, geri çağırma maliyeti ve rücu hükümleri eklemek | 7223 m.6/4 (zarar görene karşı sorumluluk sözleşmeyle kaldırılamaz) |
| İzlenebilirlik | Önceki ve sonraki iktisadi işletmeci kayıtlarını en az on yıl saklamak | 7223 m.12/1 |
| Erken bildirim | Yeni partide sorun fark edilirse Bakanlığın uyarısından önce önlem almak ve bildirmek | 7223 m.7/1-h, 21/1 |
İkinci Ceza Geldiğinde Yol Haritası ve Sık Yapılan Hatalar
İkinci bir ceza tebliğ edildiğinde ilk iş, iki kararı yan yana koyup tekerrürün üç unsurunu kontrol etmektir: kapsam, aynılık ve süre. Ardından önceki cezanın akıbeti (ödendi mi, dava açıldı mı, kesinleşti mi) belgelenmeli; ödeme süresi (bir ay) ve dava süresi (altmış gün) takvime işlenmelidir (7223 m.20/10, 22/2; İYUK m.7). Kararın önlem kısmı (toplatma, piyasaya arz yasağı) ile ceza kısmı ayrı ayrı değerlendirilmeli, gerekiyorsa her ikisine karşı dava açılmalı ve geri dönülmez sonuç doğuracak önlemler için yürütmenin durdurulması istenmelidir (İYUK m.27/2). GÜBİS’te yayımlanan ilanın sonuçları için GÜBİS kaydına ilişkin rehberimize, test bulgusuna itiraz için test raporuna itiraz rehberimize bakılabilir.
Sık yapılan hatalar şunlardır: tekerrür gerekçesini sorgulamadan iki katlık cezayı kabul etmek; önceki cezaya karşı açılan davayı yeni dosyada hiç anmamak; önceki cezayı ödeyip davadan vazgeçmenin sonraki tekerrür tartışmasını etkileyebileceğini düşünmemek; ilk karardan sonra düzeltici önlemleri belgelememek; karara konu ürünü başka bir kanaldan satmaya devam etmek; aynı uygunsuzluğu farklı modellerde de taşıyan ürünleri kontrol etmemek; ve belge eksikliği ile güvenlik uygunsuzluğu için aynı fiilden iki ayrı bentle verilen cezaya itiraz etmemek (m.20/7). Oyuncak ve ithal ürünlerde tekrar eden kimyasal bulgular için ithal oyuncakta fitalat rehberimize, ithalat aşamasındaki denetim için TAREKS rehberimize, pazaryeri satıcıları için pazaryeri rehberimize bakılabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Ürün güvenliği cezasında tekerrür nedir?
7223 sayılı Kanunun 20. maddesinin sekizinci fıkrasına göre birinci, ikinci, üçüncü ve beşinci fıkralardaki idari para cezalarına konu uygunsuzluk iki yıl içinde tekrarlanırsa, her tekrar için bir önceki idari para cezasının iki katı uygulanır.
Tekerrür hükmü hangi cezalara uygulanmaz?
Hüküm yalnızca 20. maddenin birinci, ikinci, üçüncü ve beşinci fıkralarını sayar. Bu nedenle ihracata ilişkin dördüncü fıkradaki cezalar ile numune bedelinin ödenmemesine ilişkin altıncı fıkradaki ceza tekerrür kapsamında değildir.
İkinci ceza başka bir ürün için verildiyse de iki kat mı uygulanır?
Kanun “bu cezalara konu uygunsuzluğun” tekrarından söz eder ve aynılık ölçütünü tanımlamaz. Farklı model, farklı bulgu veya farklı teknik düzenleme hükmü söz konusuysa tekrar bulunmadığı savunulabilir; idare ise aynı hükmün aynı türden ihlalini tekrar sayabilir. Bu nokta karar gerekçesinde gösterilmelidir.
İki yıllık süre hangi tarihten başlar?
Kanun başlangıç tarihini belirtmez. Önceki uygunsuzluğun tespiti, önceki cezanın tebliği veya kesinleşmesi gibi farklı ölçütler ileri sürülebilir. Sınırdaki dosyalarda tarihlerin belgelerle ayrı ayrı hesaplanması gerekir.
Önceki cezaya dava açtım; yeni cezada tekerrür uygulanabilir mi?
Kanunda önceki cezanın kesinleşmesi açıkça şart koşulmamıştır. Ancak önceki ceza iptal edilirse ona dayanan iki katlık cezanın dayanağı da ortadan kalkar. Bu nedenle önceki davanın varlığı yeni karara karşı savunmada ve dava dilekçesinde açıkça belirtilmelidir.
İki kat ceza kanundaki üst sınırı aşabilir mi?
Hüküm “bir önceki idari para cezasının iki katı uygulanır” der ve fıkradaki üst sınırla sınırlama öngörmez. Önceki ceza üst sınıra yakınsa iki katı üst sınırı aşabilir; bu durumun orantılılık ve ekonomik durum ölçütleri (7223 m.20/11; Kabahatler K. m.17/2) bakımından ayrıca tartışılması mümkündür.
Aynı ürün için hem etiket hem güvenlik cezası verilebilir mi?
20. maddenin birinci fıkrasının (c), (ç), (d) ve (e) bentlerindeki aykırılıklarda aynı fiil nedeniyle (a) ve (b) bentleri uygulanmaz (7223 m.20/7). Bir fiille birden fazla kabahat işlenmişse en ağır idari para cezası verilir (Kabahatler K. m.15/1). Farklı fiiller ise ayrı ayrı cezalandırılabilir.
Aynı ürün birden fazla mağazada bulunduysa her biri için ayrı ceza mı verilir?
Aynı kabahatin birden fazla işlenmesinde ayrı ceza verilir; ancak kesintisiz fiille işlenebilen kabahatlerde idari yaptırım kararı verilinceye kadar fiil tek sayılır (Kabahatler K. m.15/2). Aynı ürünün karar verilene kadar piyasada bulundurulmaya devam etmesi bu kapsamda değerlendirilebilir.
Ürün güvenliği cezasında zamanaşımı kaç yıl?
Kabahatler Kanununa göre yüz bin TL ve daha fazla ceza gerektiren kabahatlerde soruşturma zamanaşımı beş, elli bin TL ve daha fazla ceza gerektirenlerde dört yıldır ve fiilin işlenmesiyle başlar (m.20/2, 20/4). Elli bin TL ve daha fazla cezalarda yerine getirme zamanaşımı yedi yıldır (m.21/2-a).
Gönüllü toplatma tekerrürden korur mu?
Uygunsuzluğu kendiliğinden tespit edip yetkili kuruluşun talebi ve uyarısı olmadan geri çağırma dâhil tedbirleri alan ve uygunsuzluğu tamamen gideren işletmeciye idari yaptırım uygulanmaz (7223 m.21/1). Yaptırım uygulanmadığı için tekerrür de doğmaz; önlemin Bakanlığın uyarısından önce alınması gerekir.
Tekerrür cezasına karşı dava süresi kaç gün?
Karara karşı idari yargı yolu açıktır (7223 m.22/2). Dava, yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde açılır (İYUK m.7) ve dava açılması kararın uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz (İYUK m.27/1).
Hukukçular Evi bu dosyalarda ne yapar? Hukukçular Evi Ankara; imalatçı, ithalatçı ve dağıtıcılara ürün güvenliği cezasında tekerrür ve içtima gerekçesinin incelenmesi, önceki ve yeni cezaya ilişkin davaların birlikte yürütülmesi, savunma yazısı, iptal davası ve yürütmenin durdurulması, düzeltici önlem planı ve tekrarı önlemeye yönelik uyum süreçleri konularında hukuki destek sağlar. İdari yargı süreci için İdare Hukuku Rehberi sayfasına bakılabilir. Bilgi almak için telefon: 0554 648 37 15.
Savunma ve dava süreleri tebliğden itibaren işler
Ürün güvenliği kararları ve idari para cezaları hakkında bilgi almak için Hukukçular Evi: 0554 648 37 15.
📚 İlgili Rehberler
- 🗂️ Piyasa Gözetimi ve Denetimi (PGD): Denetim Usulü, Yaptırımlar ve İtiraz YollarıÜrün güvenliği rehberlerinin tamamı
- GÜBİS Rehberi: Güvensiz Ürün Duyuruları, İtiraz Yolları ve İlan İstatistikleri
- Ürün Güvenliği İdari Para Cezası Aldım: İtiraz ve İptal Davası 2026
- Ürün Güvenliği Savunma Yazısı Geldi
- CE İşareti, Uygunluk Beyanı ve Türkçe Etiket Eksikliği
- Toplatma Kararından Sonra Düzeltici Önlem Planı
- Gönüllü Geri Çağırma: Bildirim ve Duyuru Yükümlülüğü
- Mağazaya ve Dağıtıcıya Ürün Güvenliği Cezası
- Ürünüm Testten Kaldı: Test Raporuna İtiraz ve Şahit Numune
- Firmam GÜBİS’te İlan Edildi: Kayıt Kaldırılır mı?
Bu içerik Ürün Güvenliği ve Piyasa Gözetimi alanındadır.
Piyasa Gözetimi ve Denetimi Rehberi · Ticaret ve Şirketler Hukuku rehberleri · Tüm hukuk dalları
Mevzuat ve kaynaklar: 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu (RG 12/03/2020-31066) m.6, 7, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 16, 17, 20, 21, 22; Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/13 sayılı Tebliğ (RG 31/12/2025-33124, 4. mükerrer; tutarlar mevzuat.gov.tr Kanun metnindeki işlenmiş değerlerden); 7511 sayılı Kanun m.22 (m.20/4 değişikliği); 5326 sayılı Kabahatler Kanunu (RG 31/03/2005-25772 mükerrer) m.3, 4, 15, 16, 17, 20, 21; Ticaret Bakanlığı Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği (RG 09/02/2022-31745) m.4, 5, 8, 11; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7, 11, 27. Kanun metinleri mevzuat.gov.tr’den okunmuştur. Bu yazıda yargı kararına atıf yapılmamıştır; tekerrürün yorumuna ilişkin değerlendirmeler kanun metnine dayanır. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.


