GÜBİS’te ürününüz ve firma adınız ilan edildiyse iki ayrı sorunla karşı karşıyasınız: Bakanlığın kendi kaydı ve bu kaydın haber sitelerinde, rakip paylaşımlarında ve arama sonuçlarında çoğalan kopyaları. 7223 sayılı Kanun, Ticaret Bakanlığı Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği ve Çerçeve Yönetmelik GÜBİS kaydının ne kadar süre yayında kalacağını, ne zaman güncelleneceğini veya kaldırılacağını düzenlemez; kaydın kaderi, dayandığı önlem kararına ve sizin yapacağınız başvurulara bağlıdır. Bu yazı; kaydın hangi hâllerde kaldırılması veya güncellenmesinin istenebileceğini, İYUK’a göre başvuru ve dava sürelerini, mahkeme kararından sonra idarenin otuz günlük uygulama yükümlülüğünü, haber sitelerine karşı düzeltme ve cevap hakkını, 5651 sayılı Kanunun 9. maddesinin iptalinden sonra içerik kaldırmanın bugünkü yolunu, rakiplerin paylaşımlarına karşı haksız rekabet davasını ve itibar zararının kimden, hangi sürede istenebileceğini anlatıyor.
Kısa cevap: GÜBİS kaydının kalma süresi, güncellenmesi veya kaldırılması için Kanunda ya da yönetmeliklerde açık bir kural yoktur. Kaydı kaldırtmanın en güçlü yolu, dayandığı önlem kararının iptali veya yürütmesinin durdurulmasıdır; idare mahkeme kararının gereğini gecikmeksizin ve her hâlde kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde yerine getirmek zorundadır (İYUK m.28/1). Uygunsuzluk giderildiyse veya kayıtta hata varsa kaydı giren yetkili kuruluşa (Ticaret Bakanlığı denetimlerinde ilgili bölge müdürlüğüne) yazılı başvuru yapılır; otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. m.10 başvurusunda bu tarihten itibaren altmış gün içinde dava açılabilir; dava süresi içinde yapılan m.11 başvurusunda ise süre durur ve ret üzerine kalan süre işlemeye devam eder (İYUK m.10, 11). Haber sitelerine karşı yayımdan itibaren iki ay içinde düzeltme ve cevap gönderilebilir (Basın K. m.14). 5651 sayılı Kanunun 9. maddesi Anayasa Mahkemesince iptal edildiğinden içeriğin kaldırılması bugün kişilik hakkı davası ve ihtiyati tedbirle istenir (TMK m.24-25).
Firmanız GÜBİS’te mi ilan edildi?
Kaydın dayanağını, kaldırılma yolunu ve internetteki kopyaları birlikte değerlendirelim: Hukukçular Evi, 0554 648 37 15.
GÜBİS Kaydı Nerelere Yayılır?
GÜBİS, Eylül 2018’de kullanıma açılmıştır ve basına yansıyan açıklamalara göre ilanlarda ürünün fotoğrafı, markası ve modeli, üretici veya ithalatçı firma ile güvensizlik nedeni yer alır. Son altı ayda (28.04.2026–28.10.2026) yayımlanan 18 ilanın tamamında önlem “piyasaya arzın yasaklanması ve toplatma”dır; ilan edilen firmalar bakımından mesele yalnızca bir idari karar değil, adlarının internette kalıcı olarak bir güvensizlik bilgisiyle birlikte anılmasıdır. Güncel dağılım için GÜBİS ilan istatistiklerine bakılabilir.
GÜBİS sitesindeki açıklamaya göre bildirimler yalnızca güvensizliği tespit edilen ürünle ilgilidir, bilgilendirme amaçlıdır ve yasal belge niteliği taşımaz; bilgilerin doğruluğundan ilgili yetkili kuruluş sorumludur (açıklama ikincil kaynaklardaki aktarıma göre verilmiştir). Bu açıklama, bayi veya pazaryeri ilişkilerinde ilanın firmanın diğer ürünlerine genellenmemesi gerektiğini anlatırken kullanılabilir. Asıl hukuki sonuç ise ilanın dayandığı önlem kararından doğar.
Firma adının göründüğü yerler ve başvurulacak yollar
| Nerede görünür | Kim yayımlar | Başvurulacak yol | Dayanak |
|---|---|---|---|
| GÜBİS kaydı | Kaydı giren yetkili kuruluş (Ticaret Bakanlığı denetimlerinde bölge müdürlüğü) | Önlem kararına karşı dava; kaydın güncellenmesi veya kaldırılması için başvuru | 7223 m.16/8; PGD Yön. m.14/5; İYUK m.10, 11, 28 |
| Gazete veya internet haber sitesindeki resmî ilan | Yetkili kuruluş | Aynı yollar | 7223 m.16/8 |
| Haber siteleri ve gazeteler | Süreli yayın | Düzeltme ve cevap; kişilik hakkı davası | Basın K. m.14; TMK m.24-25 |
| Rakip, bayi veya pazaryeri paylaşımları | Ticari aktörler | Haksız rekabet davası; kişilik hakkı davası | TTK m.55-56; TMK m.24-25 |
| Arama sonuçları | Arama motoru | Kaynak içeriğin kaldırılması veya güncellenmesi | Kaynağa göre yukarıdaki yollar |
Kaydın Dayanağı: Kanun Süre ve Kaldırma Kuralı Koymamıştır
7223 sayılı Kanunun 16. maddesinin sekizinci fıkrasına göre yetkili kuruluş, iktisadi işletmecinin aldığı düzeltici önlemler ile kendisinin aldığı önlemleri, 23. madde saklı kalmak kaydıyla, kendi internet sitesi dâhil gerekli gördüğü tüm yöntemlerle ve bir gazete veya bir internet haber sitesinde ivedilikle ilan eder. Ticaret Bakanlığı Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği de bölge müdürlüğünün risk taşıyan ürünlere ait bilgileri Bakanlıkça oluşturulan güvensiz ürünlerin duyurulmasına ilişkin bilgi sisteminde yayınlayacağını düzenler (m.14/5). Firmanın kendiliğinden başlattığı gönüllü önlemler de aynı sistemde yayınlanır (m.16/7); gönüllü önlemle uygunsuzluğu tamamen giderene idari yaptırım uygulanmaması (m.16/8) yayımı engellemez.
Bu kaydın içeriği, yayında kalma süresi ve uygunsuzluk giderildiğinde veya mahkeme kararından sonra güncellenmesi ya da kaldırılması hakkında 7223 sayılı Kanunda, Ticaret Bakanlığının yönetmeliğinde ve Ürünlerin Piyasa Gözetimi ve Denetimine Dair Çerçeve Yönetmelikte bir hüküm bulunmaz. Yönetmelikteki “en az bir yıl” süresi işletmecinin kendi internet sitesindeki duyuruya ilişkindir (m.14/1-b), GÜBİS kaydına değil. Çerçeve Yönetmelik, bildirimler ve piyasa gözetimi ve denetimi bilgi ve iletişim sistemi hakkındaki usul ve esasların Bakanlıkça belirleneceğini söyler (m.30); hüküm kamuya açık GÜBİS’i anmaz ve kaydın süresini düzenleyen yayımlanmış bir metne ulaşamadık.
Gizlilik bu tabloda sınırlı bir koruma sağlar. Yetkili kuruluş kişisel verilere, ticari sırlara ve fikrî ve sınai mülkiyet haklarına ilişkin bilgilerin gizliliğini korumakla yükümlüdür; ancak insan sağlığı ve güvenliğinin gerektirdiği hâllerde bu bilgilerin açıklanması gizlilik ihlali sayılmaz (7223 m.23). Ticaret Bakanlığının yönetmeliği de mevzuatın ve insan sağlığı ve güvenliğinin gerektirdiği hâllerde yapılan duyuruları gizlilik kapsamı dışında tutar (m.20). Çerçeve Yönetmelik ise yetkili kuruluşların şeffaflık ilkesine riayet ederek edindikleri bilgileri nihai kullanıcıların haklarını korumak amacıyla kamuoyuna açıklayacağını belirtir (m.24). Bu nedenle “firma adımızın yayımlanması ticari sırrımızı ihlal ediyor” itirazı tek başına sonuç vermez; tartışma, kaydın doğruluğu, kapsamı ve güncelliği üzerinde yoğunlaşır. Gizlilik sınırının ayrıntısı için GÜBİS Rehberi sayfasına bakılabilir.
GÜBİS kaydı ile gıdada taklit ve tağşiş listesinin karşılaştırılması
| Konu | GÜBİS kaydı | Taklit ve tağşiş listesi |
|---|---|---|
| Dayanak | 7223 m.16/8; Ticaret Bakanlığı PGD Yön. m.14/5, 16/7 | 5996 s.K. m.31/6; Gıda ve Yemin Resmi Kontrollerine Dair Yön. m.8/1-a-5 |
| Yayımlanan bilgi | Risk taşıyan ürüne ve alınan önleme ilişkin bilgiler; uygulamada ürün, marka, model ve firma | Ürün, marka, parti numarası ve firma adı |
| Kesinleşme şartı | Mevzuatta öngörülmemiştir | Laboratuvar sonucuyla taklit veya tağşiş yapıldığı “kesinleşen” gıda |
| Kalma süresi ve kaldırma | Mevzuatta öngörülmemiştir | Bu yazının kapsamı dışındadır |
Karşılaştırma bir noktayı gösterir: gıda listesinde yayım için laboratuvar sonucunun kesinleşmesi aranırken GÜBİS için böyle bir şart yoktur; ilan, önlem kararıyla birlikte ve dava açılmadan önce yapılabilir. Ankara 17. İdare Mahkemesi, bir gıda firmasının taklit veya tağşiş listesinde ilan edilmesini dava konusu idari işlem olarak incelemiş, tağşişin her türlü şüpheden uzak, somut ve kesin olarak ortaya konulması gerektiğini belirterek teminatsız yürütmeyi durdurma kararı vermiştir (E.2020/1637, 11.12.2020; esas hakkındaki sonuç tespit edilemedi). GÜBİS kaydına ilişkin bir yargı kararı tespit edemedik; ancak bu yaklaşım, ilanın da dava konusu edilebilecek bir işlem olarak ileri sürülmesine destek verir.
Kayıt Hangi Durumlarda Kaldırılır veya Güncellenir?
Mevzuatta açık bir kural olmadığından kaydın kaldırılması veya güncellenmesi, idarenin genel yükümlülüklerine ve somut durumun gerektirdiği başvurulara dayanır. Aşağıdaki tablo, uygulamada en sık karşılaşılan hâlleri ve her birinde neyin isteneceğini gösterir.
GÜBİS kaydının kaldırılması veya güncellenmesi: hâller ve dayanaklar
| Durum | Ne istenir | Dayanak | Not |
|---|---|---|---|
| Önlem kararı mahkemece iptal edildi | Kaydın kaldırılması | İYUK m.28/1; Anayasa m.138/4 | İdare gecikmeksizin ve her hâlde tebliğden itibaren 30 gün içinde uygulamak zorundadır |
| Önlem kararı hakkında yürütmenin durdurulması kararı verildi | Kaydın yayından kaldırılması veya askıya alınması | İYUK m.28/1 | Yürütmenin durdurulması kararları da 28. madde kapsamındadır |
| Acil durumda savunma alınmadan verilen karar sonradan değerlendirildi | Yeniden değerlendirme sonucunun kayda yansıtılması | PGD Yön. m.11/7; Çerçeve Yön. m.25/2 | İdare, kararını işletmecinin cevabına göre gözden geçirmek ve gecikmeden bilgi vermekle yükümlüdür |
| Önlemler tamamlandı, uygunsuzluk giderildi | Kaydın güncellenmesi | 7223 m.16/6-e; İYUK m.10 | Önlemlerin her ürün için etkin ve eksiksiz uygulandığı bildirilmelidir; açık bir güncelleme kuralı yoktur |
| Kayıtta maddi hata var (firma, ürün, parti) | Kaydın düzeltilmesi | İYUK m.11 veya m.10 | Dava süresi içindeyse m.11 başvurusu süreyi durdurur |
| Kayıt, uygunsuzluk tespit edilmeyen ürünleri de kapsıyor gibi okunuyor | Kaydın kapsamının sınırlandırılması | Ölçülülük; GÜBİS açıklaması | Bildirimin yalnızca tespit edilen ürüne ilişkin olduğu vurgulanmalıdır |
| Uzun süre geçti, kayıt güncelliğini yitirdi | Kaydın kaldırılması | İYUK m.10 | Mevzuatta süre yoktur; sonuç idarenin cevabına ve yargı denetimine bağlıdır |
Tablodaki ilk iki hâl en güçlü olanlardır. İdare; Danıştay, bölge idare mahkemeleri ve idare mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının gereğini gecikmeksizin yerine getirmek zorundadır ve bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden itibaren otuz günü geçemez (İYUK m.28/1). Anayasa da idarenin mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğunu, bunları değiştiremeyeceğini ve yerine getirilmesini geciktiremeyeceğini düzenler (m.138/4). Karara rağmen işlem yapılmazsa idare aleyhine maddi ve manevi tazminat davası açılabilir; kamu görevlilerinin kararı süresinde yerine getirmemesi hâlinde de tazminat davası ancak ilgili idare aleyhine açılır (İYUK m.28/3-4). Önlem kararına karşı dava yolu için oyuncakta toplatma kararı ve itiraz yazımıza bakılabilir.
Başvuru ve Dava: Adım Adım
Kaydın güncellenmesi veya kaldırılması için yapılacak başvuru, hukuki niteliğine göre iki farklı maddeye dayanır. İYUK m.10, ilgililerin haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idareye başvurmasını düzenler; otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve bu sürenin bittiği tarihten itibaren dava süresi içinde dava açılabilir. Kesin olmayan bir cevap verilmişse kesin cevap beklenebilir; ancak bekleme süresi başvuru tarihinden itibaren dört ayı geçemez (m.10/2). İYUK m.11 ise var olan bir işlem için, dava açma süresi içinde üst makamdan, yoksa işlemi yapan makamdan işlemin kaldırılmasını veya değiştirilmesini istemeyi düzenler; bu başvuru işlemeye başlamış dava süresini durdurur.
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, m.10’un idarenin henüz iradesini ortaya koymadığı bir konuda sessiz kalmasına, m.11’in ise var olan bir işleme karşı iptal davasından önce başvurulabilecek bir yola ilişkin olduğunu belirtmiştir (E.2020/177, K.2020/176, 17.12.2020). Uygunsuzluk giderildikten sonra kaydın güncellenmesini istemek, idareden yeni bir işlem veya eylem istemek niteliğinde olduğundan çoğu zaman m.10’a; ilan edilen kayıttaki hatanın düzeltilmesini dava süresi içinde istemek ise m.11’e daha yakındır. Hangi maddenin uygulanacağı somut olaya bağlıdır; şüphe hâlinde başvuru dava süresi içinde yapılmalı ve sonuç beklenirken süre takip edilmelidir.
Başvurudan önce kaydın dayanağını görmek gerekir. 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanununa göre bilgi veya belgeye erişim on beş iş günü içinde, başka bir birimden temin gerekmesi gibi hâllerde otuz iş günü içinde sağlanır (m.11/1); ret kararının gerekçesi ve başvuru yolları belirtilir (m.12). Başvuru sahibi, yargı yoluna gitmeden önce kararın tebliğinden itibaren on beş gün içinde Bilgi Edinme Değerlendirme Kuruluna itiraz edebilir; Kurul otuz iş günü içinde karar verir ve itiraz idari yargıya başvurma süresini durdurur (m.13). Ticari sır olarak nitelenen bilgiler Kanun kapsamı dışındadır (m.23); ancak firmanın kendi test raporu ve kendi dosyası bakımından bu istisnanın engel olmaması gerekir (görüşümüz; bu konuda Kurul veya yargı kararı tespit edemedik). Dava açıldıktan sonra mahkeme de gerekli gördüğü evrakın gönderilmesini idareden isteyebilir (İYUK m.20/1).
GÜBİS kaydı için başvuru ve dava takvimi
| Adım | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Bilgi edinme başvurusuna cevap | 15 iş günü; gerekirse 30 iş günü | 4982 m.11 |
| Bilgi edinme reddine Kurul itirazı | Tebliğden itibaren 15 gün; Kurul kararı 30 iş günü | 4982 m.13 |
| Kaydın güncellenmesi veya kaldırılması başvurusu | Cevap için 30 gün; cevap yoksa ret sayılır | İYUK m.10/2 |
| Var olan işleme karşı idareye başvuru | Dava süresi içinde; süreyi durdurur, 30 günde cevap yoksa ret | İYUK m.11 |
| Ret veya zımni retten sonra dava | m.10 başvurusunda 60 gün; m.11 başvurusunda başvuruya kadar geçen süre düşülerek kalan süre | İYUK m.7, 10, 11/3 |
| Mahkeme kararının idarece uygulanması | Gecikmeksizin; en geç tebliğden itibaren 30 gün | İYUK m.28/1 |
Haber Sitelerindeki Kopyalar: Düzeltme ve Cevap Hakkı
GÜBİS ilanları çoğu zaman “Bakanlık bu ürünleri toplattı” başlıklı haberlerle çoğaltılır ve firma adı GÜBİS kaydı güncellense bile bu haberlerde kalabilir. Gazete, dergi, haber ajansı yayınları ve internet haber siteleri Basın Kanununa göre süreli yayındır (5187 s.K. m.2/1-c); internet haber sitesi, internet ortamında belirli aralıklarla haber veya yorum niteliğinde içerik sunmak üzere kurulan ve işletilen süreli yayın olarak tanımlanır (m.2/1-m, 7418 s.K. ile eklendi). Bu yayınlara karşı ilk araç, Kanunun 14. maddesindeki düzeltme ve cevap hakkıdır.
Madde, kişilerin şeref ve haysiyetini ihlal edici veya kişilerle ilgili gerçeğe aykırı yayım hâlinde uygulanır. Metin yalnızca “kişi” kavramını kullanır; öğretide tüzel kişilerin de bu haktan yararlanabileceği kabul edilmektedir. Düzeltme ve cevap yazısı yayım tarihinden itibaren iki ay içinde sorumlu müdüre gönderilir. İnternet haber sitesi yazıyı, aldığı tarihten itibaren en geç bir gün içinde, düzeltme ve ekleme yapmadan, ilgili yayının yer aldığı sayfa ve sütunlarda, URL bağlantısı sağlayarak, aynı puntolarla ve aynı şekilde yayımlamak zorundadır. İçerik kaldırılmışsa cevap metni ilk yirmi dört saati ana sayfada olmak üzere bir hafta süreyle yayımlanır.
Basın Kanunu m.14: düzeltme ve cevap takvimi
| Adım | Süre | Not |
|---|---|---|
| Düzeltme ve cevap yazısının gönderilmesi | Yayım tarihinden itibaren iki ay | Sorumlu müdüre; ilgili yayına cevap olmalı |
| Günlük süreli yayında yayımlama | Yazıyı aldığı tarihten itibaren en geç üç gün | Diğer süreli yayınlarda üç günden sonraki ilk nüsha |
| İnternet haber sitesinde yayımlama | Yazıyı aldığı tarihten itibaren en geç bir gün | Aynı sayfa ve sütunda, URL bağlantısıyla; içerik kaldırılmışsa bir hafta, ilk 24 saat ana sayfada |
| Yayımlanmazsa sulh ceza hâkimine başvuru | On beş gün; yayım için tanınan sürenin bitiminden (usulsüz yayımda yayım tarihinden) itibaren | Hâkim üç gün içinde duruşmasız karar verir |
| Hâkim kararına itiraz | Yetkili makam üç gün içinde karar verir | Yetkili makamın kararı kesindir |
Bu yolun iki sınırı vardır. Birincisi, yalnızca süreli yayınlara karşı kullanılabilir; rakip firmanın internet sitesi, pazaryeri ilanı veya sosyal medya hesabı süreli yayın değilse Basın Kanununun 14. maddesi uygulanmaz. İkincisi, iki aylık süre yayım tarihinden işler; önlem kararının aylar sonra iptal edildiği dosyalarda bu süre çoğu zaman geçmiş olur. Bu nedenle haberi yayımlandığı gün tespit etmek ve gerçeğe aykırı bir ifade varsa hemen cevap göndermek gerekir. Süreli yayınlara karşı düzeltme ve cevap uygulamasının ayrıntıları için şirketin habere konu olması ve tekzip rehberimize bakılabilir.
İçeriği Tamamen Kaldırtmak: 5651 m.9 Sonrası Durum
Kişilik hakkı ihlali nedeniyle internet içeriğinin çıkarılması ve erişimin engellenmesi yolu (5651 s.K. m.9), eskiden gerçek ve tüzel kişilerin sulh ceza hâkimliğine başvurarak kısa sürede sonuç alabildiği bir yoldu. Anayasa Mahkemesi 11.10.2023 tarihli ve E.2020/76, K.2023/172 sayılı kararıyla maddeyi iptal etmiş; karar 10.1.2024 tarihli ve 32425 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmış ve iptal dokuz ay sonra, 10.10.2024’te yürürlüğe girmiştir. Ekim 2026 itibarıyla maddenin yerine yeni bir düzenleme yapılmamıştır; bu konudaki kanun teklifleri yasalaşmamıştır.
Bugün bir şirketin kişilik hakkını ihlal eden internet içeriğine karşı başvurabileceği yol, Türk Medeni Kanununun 24 ve 25. maddelerine dayanan davadır. Hukuka aykırı olarak kişilik hakkına saldırılan kimse hâkimden korunmasını isteyebilir (TMK m.24/1); davacı saldırı tehlikesinin önlenmesini, sürmekte olan saldırıya son verilmesini ve sona ermiş olsa bile etkileri devam eden saldırının hukuka aykırılığının tespitini isteyebilir (m.25/1); düzeltmenin veya kararın üçüncü kişilere bildirilmesi ya da yayımlanması da istenebilir (m.25/2). Tüzel kişiler, yaradılış gereği insana özgü niteliklere bağlı olanlar dışındaki bütün haklara ehildir (m.48); bu nedenle şirketler de kişilik haklarının korunmasını isteyebilir. Dava, davacının veya davalının yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir (m.25/5) ve ihtiyati tedbir istenebilir; ancak uygulamada erişim engelinin ihtiyati tedbir yoluyla verilmesine mahkemelerin temkinli yaklaştığı bildirilmektedir.
Haberin yayımlandığı tarihte doğru olması, sonradan kaldırılmasını her zaman engellemez. Yargıtay, üstün bir kamu yararı bulunmadıkça geçmişteki olumsuz olayların unutulması gerektiğini kabul etmiş (HGK E.2014/4-56, K.2015/1679, 17.6.2015); Yargıtay 4. Hukuk Dairesi de yayımlandığında doğru olan haberlerin, beraat kesinleştikten ve haber güncelliğini yitirdikten sonra kaldırılmasına ilişkin kararları onamıştır (E.2022/600, K.2024/11755; E.2022/8289, K.2025/4252). Bu kararlar gerçek kişilere ilişkindir; tüzel kişilerin aynı ölçütlere dayanabileceğine ilişkin bir karar tespit edemedik. İptal edilen bir önlem kararına dayanan ve güncelliğini yitiren bir haber için bu içtihat benzetme yoluyla ileri sürülebilir; sonucu belirsizdir. Haber kaldırma uygulamasına ilişkin örnek bir çalışma için haberin kaldırılması yazımıza bakılabilir.
İnternetteki kopyalara karşı yollar (Ekim 2026)
| Yol | Kim için | Merci | Durum |
|---|---|---|---|
| Düzeltme ve cevap (Basın K. m.14) | Süreli yayınlardaki gerçeğe aykırı veya şeref ve haysiyeti ihlal eden yayın | Sorumlu müdür; yayımlanmazsa sulh ceza hâkimi | Yürürlükte; iki aylık süre |
| İçerik çıkarma ve erişim engeli (5651 m.9) | — | — | Anayasa Mahkemesince iptal edildi; 10.10.2024’ten beri yürürlükte değil |
| Özel hayatın gizliliği (5651 m.9/A) | Özel hayatı ihlal edilen kişiler | Siber Güvenlik Başkanlığı ve sulh ceza hâkimi | Yürürlükte; ticari haberler için uygun değil |
| Kişilik hakkı davası ve ihtiyati tedbir (TMK m.24-25) | Gerçek ve tüzel kişiler | Asliye hukuk mahkemesi | Yürürlükte; tedbirle erişim engeli zor |
| Haksız rekabet davası (TTK m.55-56) | Rakip veya ticari aktörün kötüleyici paylaşımları | Asliye ticaret mahkemesi (para alacağı ve tazminat talepleri için önce arabulucuya başvuru, TTK m.5/A) | Yürürlükte |
Rakip, Bayi ve Pazaryeri Paylaşımları: Haksız Rekabet
GÜBİS ilanı bazen rakipler tarafından müşterilere, bayilere veya ihale idarelerine gönderilir. İlan güncel ve doğru olduğu sürece bunun tek başına hukuka aykırı olduğu söylenemez; ancak iptal edilmiş, güncellenmiş veya kapsamı aşan biçimde sunulan bir ilanın paylaşılması farklıdır. Türk Ticaret Kanunu, başkalarını veya onların mallarını, iş ürünlerini, fiyatlarını, faaliyetlerini veya ticari işlerini yanlış, yanıltıcı veya gereksiz yere incitici açıklamalarla kötülemeyi haksız rekabet sayar (m.55/1-a-1).
Haksız rekabet nedeniyle müşterileri, kredisi, mesleki itibarı, ticari faaliyetleri veya diğer ekonomik menfaatleri zarar gören ya da bu tehlikeyle karşılaşabilecek kimse; fiilin haksız olup olmadığının tespitini, haksız rekabetin men’ini, yanlış veya yanıltıcı beyanlarla yapılmışsa bu beyanların düzeltilmesini, kusur varsa zararın tazminini ve TBK m.58’deki şartlarla manevi tazminatı isteyebilir (TTK m.56/1). Bu talepler, hakkın doğduğunu öğrenmeden itibaren bir yıl ve her hâlde doğumundan itibaren üç yıl içinde zamanaşımına uğrar; fiil Türk Ceza Kanununa göre daha uzun zamanaşımına tabi ise o süre uygulanır (TTK m.60). Ayrıntılar için haksız rekabet ve ticari itibarın korunması ve rakibin işletmeyi karalaması yazılarımıza bakılabilir.
İtibar Zararı: Kimden, Hangi Sürede İstenir?
İdarenin her türlü eylem ve işlemine karşı yargı yolu açıktır ve idare kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür (Anayasa m.125). Hukuka aykırı bir önlem kararına ve ona dayanan ilana bağlı zarar için ilgililer doğrudan tam yargı davası açabilir, iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilir ya da önce iptal davasını açıp kararın tebliğinden veya işlemin icrasından doğan zararlar için icra tarihinden itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açabilir (İYUK m.12). Zarar bir idari eylemden doğuyorsa, eylemin öğrenildiği tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde idareye başvurulur; ret veya otuz gün içinde cevap verilmemesi hâlinde dava süresi içinde dava açılır (m.13). Tam yargı davasının genel çerçevesi için tam yargı davası rehberimize bakılabilir.
Haber siteleri veya rakipler bakımından ise özel hukuk kuralları uygulanır. Kişilik hakkı saldırısında maddi ve manevi tazminat istemleri saklıdır (TMK m.25/3); kişilik hakkı zedelenen, uğradığı manevi zarara karşılık manevi tazminat isteyebilir ve hâkim saldırıyı kınayan bir karar verip bu kararın yayımlanmasına hükmedebilir (TBK m.58). Yargıtay Hukuk Genel Kurulu tüzel kişilerin de manevi tazminat isteyebileceğini kabul etmiştir (E.2011/4-687, K.2012/26, 1.2.2012). Haksız fiile dayanan tazminat istemleri zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrenmeden itibaren iki yıl ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar (TBK m.72/1); haksız rekabet davalarında ise bir yıl ve üç yıllık süreler uygulanır (TTK m.60).
İtibar zararında muhatap, dayanak ve süre
| Muhatap | Dayanak | Süre | Not |
|---|---|---|---|
| İdare (önlem kararı ve ilan) | Anayasa m.125; İYUK m.12 | İptal davasıyla birlikte veya icradan itibaren dava süresi içinde | Zarar kalemleri belgelerle gösterilmelidir |
| İdare (idari eylem) | İYUK m.13 | Öğrenmeden itibaren 1 yıl, her hâlde 5 yıl içinde idareye başvuru | Ret veya 30 gün cevapsızlıktan sonra 60 gün |
| İdare (mahkeme kararına uymama) | İYUK m.28/3-4 | — | Dava yalnız idare aleyhine açılır |
| Yayıncı | TMK m.24-25; TBK m.58 | 2 yıl / 10 yıl (TBK m.72) | Tüzel kişi manevi tazminat isteyebilir |
| Rakip veya ticari aktör | TTK m.55-56 | 1 yıl / 3 yıl (TTK m.60) | Tespit, men, düzeltme ve tazminat |
Varsayımsal Örnek
Bir imalatçının ürünü için piyasaya arz yasağı ve toplatma kararı verilir ve ürün, marka ve firma adıyla GÜBİS’te ilan edilir. Ertesi gün iki haber sitesi “Bakanlık bu ürünleri toplattı” başlığıyla ilanı yayımlar; bir rakip de ilanı bayilere gönderir. Firma, test raporunun yanlış standarda dayandığını ileri sürerek önlem kararına karşı dava açar ve yürütmenin durdurulmasını ister; mahkeme yürütmeyi durdurur.
Bu noktada firma, yürütmenin durdurulması kararını kaydı giren bölge müdürlüğüne sunarak kaydın yayından kaldırılmasını ister; idare kararın gereğini en geç otuz gün içinde yerine getirmek zorundadır (İYUK m.28/1). Haberlerde gerçeğe aykırı veya şeref ve haysiyeti ihlal eden bir ifade varsa, yayım tarihinden itibaren iki ay içinde düzeltme ve cevap gönderilir (Basın K. m.14); süre geçmişse kişilik hakkı davası ve ihtiyati tedbir yolu değerlendirilir (TMK m.24-25). Rakibin, yürütmesi durdurulan bir kararı bayilere göndermeye devam etmesi yanıltıcı kötüleme olarak haksız rekabet davasına konu edilebilir (TTK m.55/1-a-1, 56). Örnek, gerçek bir dosyayı veya firmayı anlatmaz.
GÜBİS İlanından Sonra Yapılacaklar
İlk hafta
1. GÜBİS kaydının ve resmî ilanın tarihli ekran görüntülerini alın; kaydın hangi önlem kararına dayandığını belirleyin.
2. Önlem kararının tebliğ tarihini ve GÜBİS ilanının yayım tarihini takvime yazın; ilanı da dava konusu yapmak isterseniz en güvenlisi, bu iki tarihten erken olanından itibaren altmış gün içinde dava açmaktır. İdari para cezası varsa bir aylık ödeme süresini de ekleyin.
3. Kaydı çoğaltan haber sitelerini ve paylaşımları yayım tarihleriyle listeleyin; Basın Kanunu m.14’teki iki aylık süre yayım tarihinden işler.
İlk ay
4. Kayıtta maddi hata veya kapsam aşımı varsa dava süresi içinde düzeltme başvurusu yapın (İYUK m.11).
5. Gerçeğe aykırı veya şeref ve haysiyeti ihlal eden haberler için düzeltme ve cevap gönderin; yayımlanmazsa yayım için tanınan sürenin bitiminden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimine başvurun.
Sonrası
6. Önlemler tamamlandığında bunun her ürün için uygulandığını bildirin ve kaydın güncellenmesini isteyin (7223 m.16/6-e; İYUK m.10).
7. İptal veya yürütmeyi durdurma kararı çıkarsa kararı kaydı giren yetkili kuruluşa sunun; otuz gün içinde uygulanmazsa tazminat yolunu değerlendirin (İYUK m.28).
8. Sipariş iptalleri, bayi yazışmaları ve satış verilerini tarihleriyle saklayın; itibar zararının ispatı bu belgelere dayanır.
Sıkça Sorulan Sorular
GÜBİS kaydı silinir mi?
Mevzuatta GÜBİS kaydının ne zaman silineceğine ilişkin bir kural yoktur. Kaydın dayandığı önlem kararı mahkemece iptal edilir veya yürütmesi durdurulursa idare kararın gereğini en geç otuz gün içinde yerine getirmek zorundadır (İYUK m.28/1). Diğer hâllerde kaydı giren yetkili kuruluşa yazılı başvuru yapılır.
Uygunsuzluğu giderdim, GÜBİS kaydı güncellenir mi?
Kanunda otomatik bir güncelleme kuralı yoktur. İşletmeci, alınan önlemlerin her ürün için etkin ve eksiksiz uygulandığını yetkili kuruluşa bildirir (7223 m.16/6-e); bu bildirimle birlikte kaydın güncellenmesi yazılı olarak istenmelidir. Otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır (İYUK m.10).
Mahkeme önlem kararını iptal etti; Bakanlık kaydı ne zaman kaldırmalı?
İdare, mahkemenin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının gereğini gecikmeksizin yerine getirmek zorundadır; bu süre kararın idareye tebliğinden itibaren otuz günü geçemez (İYUK m.28/1). Karara uyulmazsa idare aleyhine tazminat davası açılabilir (m.28/3-4).
GÜBİS kaydı ne kadar süre yayında kalır?
7223 sayılı Kanunda, Ticaret Bakanlığı Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliğinde ve Çerçeve Yönetmelikte bu konuda bir süre yoktur. Yönetmelikteki “en az bir yıl” süresi işletmecinin kendi internet sitesindeki duyuruya ilişkindir (m.14/1-b).
Kayıtta firmamız veya ürünümüz yanlış gösterilmiş; ne yapmalıyız?
Dava açma süresi içinde idareye başvurarak kaydın düzeltilmesini isteyebilirsiniz; bu başvuru dava süresini durdurur, otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve ret üzerine dava süresinin kalan kısmı içinde dava açılmalıdır (İYUK m.11). Başvuruya kaydın ekran görüntüsünü ve doğru bilgiyi gösteren belgeleri ekleyin.
Gönüllü geri çağırma yaptık; yine de GÜBİS’te yayımlanır mıyız?
Evet. Bölge müdürlüğü, gönüllü önlem faaliyetine konu ürünlere ilişkin bilgileri de güvensiz ürünlerin duyurulmasına ilişkin bilgi sisteminde yayınlar (PGD Yön. m.16/7). Gönüllü önlemle uygunsuzluğu tamamen gideren işletmeciye ise idari yaptırım uygulanmaz (m.16/8).
Firma adımızın yayımlanması ticari sırrımızı ihlal etmez mi?
Yetkili kuruluş ticari sırları korumakla yükümlüdür; ancak insan sağlığı ve güvenliğinin gerektirdiği hâllerde bu bilgilerin açıklanması gizlilik ihlali sayılmaz (7223 m.23). Bu nedenle itiraz, ilanın doğruluğu, kapsamı ve güncelliği üzerine kurulmalıdır.
Haber sitesi firmamızın adını yazdı; düzeltme ve cevap gönderebilir miyiz?
Süreli yayınlarda gerçeğe aykırı veya şeref ve haysiyeti ihlal eden yayımlara karşı yayım tarihinden itibaren iki ay içinde düzeltme ve cevap gönderilebilir. İnternet haber sitesi yazıyı en geç bir gün içinde, aynı sayfa ve sütunda, URL bağlantısıyla yayımlar (Basın K. m.14).
Haber sitesi cevabı yayımlamazsa ne olur?
On beş gün içinde sulh ceza hâkimine başvurulabilir; hâkim üç gün içinde duruşma yapmadan karar verir. Karara itiraz edilirse yetkili makam üç gün içinde karar verir ve bu karar kesindir (Basın K. m.14).
Haberi tamamen kaldırtabilir miyiz?
5651 sayılı Kanunun 9. maddesi Anayasa Mahkemesince iptal edilmiş ve iptal 10.10.2024’te yürürlüğe girmiştir; yerine yeni bir düzenleme yapılmamıştır. Bugün içeriğin kaldırılması, asliye hukuk mahkemesinde kişilik hakkı davası ve ihtiyati tedbir yoluyla istenir (TMK m.24-25).
Rakibimiz GÜBİS ilanımızı müşterilere gönderiyor; ne yapabiliriz?
İlan iptal edilmiş, güncellenmiş veya kapsamı aşan biçimde sunuluyorsa, başkalarını yanlış, yanıltıcı veya gereksiz yere incitici açıklamalarla kötülemek haksız rekabettir (TTK m.55/1-a-1). Tespit, men, düzeltme ve tazminat istenebilir (m.56); süre bir yıl ve her hâlde üç yıldır (m.60). Para alacağı ve tazminat talepleri için dava açmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır (TTK m.5/A).
Şirket olarak manevi tazminat isteyebilir miyiz?
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu tüzel kişilerin de manevi tazminat isteyebileceğini kabul etmiştir (E.2011/4-687, K.2012/26). İdareye karşı itibar zararı ise tam yargı davasıyla istenir (İYUK m.12, 13).
Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar
Hukukçular Evi Ankara; GÜBİS kaydının dayandığı önlem kararına karşı iptal davası ve yürütmenin durdurulması, kaydın güncellenmesi veya kaldırılması için idari başvurular, mahkeme kararlarının uygulanmasının takibi, haber sitelerine karşı düzeltme ve cevap, kişilik hakkı ve haksız rekabet davaları ile itibar zararının tazmini konularında hukuki destek sağlar. GÜBİS içeriklerinin tamamı için GÜBİS Rehberi, ürün güvenliği rehberleri için Piyasa Gözetimi ve Denetimi Rehberi sayfalarına; aynı dosyada idari para cezası da varsa ürün güvenliği cezasına itiraz yazımıza bakılabilir. Dosyanızı değerlendirmek için 0554 648 37 15 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.
Kayıt ve haberler için zaman önemli
Dava süresini, iki aylık düzeltme süresini ve başvuru yollarını birlikte değerlendirelim: 0554 648 37 15.
📚 İlgili Rehberler
- 🗂️ GÜBİS Rehberi: Güvensiz Ürün Duyuruları, İtiraz Yolları ve İlan İstatistikleriGÜBİS içeriklerinin ana sayfası
- Piyasa Gözetimi ve Denetimi (PGD): Denetim Usulü, Yaptırımlar ve İtiraz Yolları
- Ürün Güvenliği İdari Para Cezası Aldım: İtiraz ve İptal Davası 2026
- Oyuncağıma Toplatma Kararı Verildi: Piyasaya Arz Yasağı ve İtiraz Süresi
- Ürünü Geri Çağırmayan Firmanın Hukuki Durumu
- Şirketimiz Habere Konu Oldu: Tekzip, Erişim Engeli ve Kişilik Hakkı
- Haberin Kaldırılması: Düzeltme, Cevap ve Kişilik Hakkı
- Haksız Rekabet ve Ticari İtibarın Korunması (TTK 54-56)
- Rakibim İşletmemi veya Ürünümü Karaladı: Haksız Rekabet Tazminatı
- Yürütmenin Durdurulması
- Tam Yargı Davası: İdarenin Tazmin Sorumluluğu
Bu içerik Ürün Güvenliği ve Piyasa Gözetimi alanındadır.
Piyasa Gözetimi ve Denetimi Rehberi · Ticaret ve Şirketler Hukuku rehberleri · Tüm hukuk dalları
Mevzuat ve kaynaklar: 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu m.16/6, 16/8, 18, 23; Ticaret Bakanlığı Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği (RG 09/02/2022-31745) m.11/7, 14, 16/7-8, 20; Ürünlerin Piyasa Gözetimi ve Denetimine Dair Çerçeve Yönetmelik (RG 10/07/2021-31537) m.24, 25, 30; 2577 sayılı İYUK m.7, 10, 11, 12, 13, 20, 28; Anayasa m.125, 138; 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu m.11, 12, 13, 23; 5187 sayılı Basın Kanunu m.2, 14 (7418 s.K. ile değişik); 5651 sayılı Kanun m.9 (AYM E.2020/76, K.2023/172, RG 10/01/2024-32425) ve m.9/A; 4721 sayılı TMK m.24, 25, 48; 6098 sayılı TBK m.58, 72; 6102 sayılı TTK m.55, 56, 60; 5996 sayılı Kanun m.31/6; Gıda ve Yemin Resmi Kontrollerine Dair Yönetmelik m.8; Danıştay İDDK E.2020/177 K.2020/176; Ankara 17. İdare Mahkemesi E.2020/1637 (11/12/2020, yürütmeyi durdurma); Yargıtay HGK E.2011/4-687 K.2012/26, E.2014/4-56 K.2015/1679; Yargıtay 4. HD E.2022/600 K.2024/11755, E.2022/8289 K.2025/4252; GÜBİS (guvensizurun.ticaret.gov.tr) 28/04/2026–28/10/2026 arasında yayımlanan ilanlar (firma adı içermeyen özet). Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.


