Mıknatıslı Oyuncak ve Su Boncuğu Yasağı 2026: Yutma Riski, Kırtasiye-Oyuncakçı-Kantin Satış Yasağı, Toplatma ve İdari Para Cezası — Bazı Tüketici Ürünlerinde Uygunluk Denetimi Tebliği m.4/1-b, 5/B, 5/C; Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği Ek-2, Ek-5; 7223 m.5, 6, 20

Su boncuğu, su maymunu, büyüyen su topu ve su jeli gibi sıvıda büyüyen dekoratif ürünler kırtasiye, oyuncakçı ve okul kantinlerinde piyasaya arz edilemez; satılabildikleri yerlerde de çocuklara satılamaz, ambalajları çocukların ilgisini çekmeyecek şekilde olmalı ve etiketlerinde oyun amaçlı kullanılmayacaklarına ilişkin uyarı bulunmalıdır (Bazı Tüketici Ürünlerinde Uygunluk Denetimi Tebliği m.4/1-b, 5/C). Mıknatıslı oyuncaklar Oyuncak Güvenliği Yönetmeliğine tabidir; Yönetmeliğin Ek-2 ve Ek-5’inde mıknatısa özgü hüküm yoktur, sayısal ölçüt TS EN 71-1’den gelir. Oyuncak sayılmayan mıknatıslı ürünler 7223 sayılı Kanunun 5. maddesi ve Genel Ürün Güvenliği Yönetmeliğiyle değerlendirilir. Aykırılıkta piyasaya arz yasağı, toplatma ve GÜBİS ilanının yanında 2026’da role ve bende göre 60.830 TL ile 4.345.058 TL arasında idari para cezası gündeme gelir (7223 m.16, 20). Bu yazı iki rejimi, kırtasiye, oyuncakçı, kantin ve pazaryeri satıcısının yükümlülüklerini, denetim ve toplatmayı, cezaları, savunma ve dava sürelerini ve tazminatı anlatıyor.

GÜBİS’te Mıknatıslı Ürün veya Su Boncuğu İlanı Var mı? 28.04–28.10.2026 Verisi

GÜBİS’te 28.04.2026–28.10.2026 arasında yayımlanan 18 ilanın 8’i oyuncak, 2’si kırtasiye grubundadır; hiçbirinde mıknatıs, sıvıda büyüyen ürün veya su boncuğu bulgusu yoktur. Oyuncak ilanlarının 5’i ithal (hepsinde menşe Çin), 2’si yerli, 1’i menşesi belirtilmemiş üründür; bulgular ağırlıkla kimyasaldır, mekanik bulgulu 4 ilanın 3’ünde küçük parça yer alır. İlanların tamamı Ticaret Bakanlığına aittir, önlem “piyasaya arz yasağı ve toplatma”dır ve hiçbirinde idari para cezası bilgisi yoktur. Aynı yutma riski ailesindeki küçük parça dosyaları için oyuncakta küçük parça ve boğulma riski yazımıza bakılabilir.

İki Ayrı Rejim: Mıknatıslı Ürün ve Su Boncuğu Hangi Mevzuata Tabi?

Mıknatıslı oyuncakta teknik düzenleme Oyuncak Güvenliği Yönetmeliğidir; Yönetmelik, oyunda kullanılmasının amaçlanıp amaçlanmadığına bakmaksızın 14 yaş altı çocukların oyunlarda kullandığı ürünleri kapsar (m.2/1-a, 4/1-ö). Teknik düzenlemesi olmayan ürünlerde güvenlik genel ürün güvenliği mevzuatına göre değerlendirilir (7223 m.5/3; GÜG m.2/1). Su boncuğu ise ayrı bir ulusal düzenlemeyle, Tebliğle sınırlandırılmıştır. Yanlış rejime dayanan karar savunmada ilk incelenecek noktadır; ithalat aşaması için TAREKS’te olumsuz sonuç yazımıza bakılabilir.

Yutulan Mıknatıs ve Genleşen Boncuk Neden Tehlikeli? Resmî Kaynaklar Ne Diyor?

Avrupa Komisyonunun yayımladığı ve AB pazar gözetim otoritelerinin değerlendirmelerini içeren 12.12.2023 tarihli notta (28.08.2024 güncellemesi) küçük mıknatıs bilyeleri ve mıknatıslı yapı setleri çocuklar için özellikle tehlikeli ürünler arasında sayılır: Yutulan mıknatıslar birbirine yapışarak bağırsak tıkanmasına ve delinmesine yol açabilir, aralarında doku kalacak şekilde birleşen mıknatıslar ölümle sonuçlanabilecek iç yaralanmalara neden olabilir; akı indeksi standarttaki sınırın altında kalsa bile güçlü mıknatıs tehlikelidir. Su boncuğu için ABD Tüketici Ürünleri Güvenliği Komisyonu (CPSC), suyla kat kat büyüyen bu boncukların yutulunca vücut içinde büyümeye devam ederek bağırsak tıkanmasına ve hayatı tehdit eden yaralanmalara yol açabildiğini, ameliyat gerekebildiğini ve kulağa sokulan boncuğun işitme kaybına neden olabildiğini açıklar.

Bu tespitler hukuken iki noktada önemlidir. Ciddi risk kararı tehlikenin niteliği ve gerçekleşme olasılığına dayanan risk değerlendirmesiyle verilir (7223 m.16/3); zararın ağırlığı nedeniyle Bakanlığın acil ciddi risk kabulüyle savunma almadan karar vermesi mümkündür (Ticaret Bakanlığı PGD Yönetmeliği m.11/7). Öngörülebilir kullanım belirlenirken de çocukların ürünü ağza alma davranışı dikkate alınır (Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği m.11/2; GÜG m.4/1-d). Bu yazı tıbbi bilgi vermez; şüphede hekime başvurulmalıdır.

Mıknatıslı Oyuncakta Güvenlik Şartı Nerede? Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği Ek-2 ve Ek-5

Yönetmeliğin ekleri tarandığında Ek-2 (Özel Güvenlik Gerekleri) ve Ek-5’te (Uyarılar) “mıknatıs” ifadesi geçmez. “Manyetik” kelimesi yalnızca Ek-2 IV/6’da, elektrikli oyuncakların ürettiği elektrik, manyetik ve elektromanyetik alanların sınırlandırılması bağlamında yer alır; bu hüküm yutma riskini düzenlemez. Mıknatıslı oyuncaktaki yutma riski şu genel hükümlerle karşılanır:

Ek-2 I/4-d’deki boyut kuralı yalnızca açıkça 36 aydan küçük çocuklara yönelik ve ağza alınması amaçlanan oyuncaklar içindir; daha büyük çocuklara yönelik bir sette küçük mıknatıs tek başına bu bende aykırılık oluşturmaz. Bu setlerde dayanak, oyuncağın çocukların davranışları gözetildiğinde sağlığı tehlikeye atamayacağını söyleyen genel güvenlik şartıdır (m.11/2) ve şart öngörülen kullanım süresi boyunca sağlanmalıdır (m.11/3); mıknatısın zamanla gövdeden ayrılması, parçaların kullanımda kırılmadan dayanmasını isteyen Ek-2 I/1 ile birlikte değerlendirilir. Ek-5 A Bölümü yaş sınırının ve gerektiğinde yetişkin gözetiminin belirtilmesini ister; yaş uyarıları internet satışı dâhil satın almadan önce görünür ve Türkçe olmalıdır (m.12/2-3). Amaçlanan kullanımla çelişen uyarı konulamayacağından (m.12/1) bebeklere yönelik mıknatıslı oyuncağa “36 ay altı için uygun değildir” yazmak sorunu çözmez. İthalatçı ve dağıtıcı, Ek-2’ye uymadığını düşündükleri oyuncağı uygun hâle getirilene kadar arz edemez ve bulunduramaz (m.7/2, 8/2).

TS EN 71-1’deki Mıknatıs Kuralı ve AB’deki Kararlar (Bilgi Amaçlı)

Referansı AB Resmî Gazetesi’nde yayımlanan uyumlaştırılmış standartlara veya Türk karşılıklarına uygun oyuncaklar, standardın kapsadığı ölçüde Ek-2’ye uygun kabul edilir (m.14). Mıknatıs ölçütü bu yolla TS EN 71-1 “Oyuncak Güvenliği – Bölüm 1: Mekanik ve Fiziksel Özellikler” standardından gelir. Avrupa Komisyonu notunda aktarıldığına göre EN 71-1:2014+A1:2018’in 4.23 maddesi, serbest olan veya çekme ve burulma deneylerinden sonra serbest kalan mıknatısın ya manyetik akı indeksinin 50 kG²mm²’den (0,5 T²mm²) az olmasını ya da küçük parça silindirine tamamen sığmamasını öngörür. Standart metnini okumadık; değer bu resmî notta aktarıldığı şekliyle verilmiştir. AB belgeleri Türkiye’de bağlayıcı değildir; ancak teknik düzenleme ve standart bulunmayan hâllerde Avrupa Komisyonunun rehber görüşleri dikkate alınır (GÜG m.5/6-c).

Nota göre 2007’deki ilk önlemler, standartta henüz kural yokken genel güvenlik şartına dayanılarak alınmıştı; bu şartın Türk Yönetmeliğindeki karşılığı m.11/2’dir. Not ayrıca standardı hazırlayan CEN çalışma grubuna göre oyuncaktaki her mıknatısın test edilip en yüksek akı indeksinin esas alınması gerektiğini belirtir. Tek bilyeye dayanan bir rapor bu yüzden tartışmaya açıktır; usul için test raporuna itiraz ve şahit numune yazımıza bakılabilir.

Masaüstü Mıknatıs Bilyesi ve Oyuncak Olmayan Mıknatıslı Ürünler: Hangi Kural Uygulanır?

“Stres giderici” veya “yetişkinler için” diye satılan küçük neodim bilye ve çubuk setlerinde ilk soru ürünün oyuncak olup olmadığıdır. Yönetmelik oyunda kullanımın amaçlanıp amaçlanmadığına bakmaz (m.2/1-a); bu setler Ek-1 istisnalarında yer almaz. Koleksiyon istisnası ise ürünün koleksiyon için yapılmasına ve ürün veya ambalajı üzerinde 14 yaş ve üzeri koleksiyoncular için yapıldığını gösteren okunaklı bir ibare bulunmasına bağlıdır (Ek-1/2). AB pazar gözetim otoriteleri bu setleri yetişkinlere yönelik olsa bile oyuncak sayar; Türkiye’de bu konuda Bakanlık açıklamasına veya yargı kararına ulaşamadık. Sınıflandırma ölçütleri için pelüş anahtarlık oyuncak mı yazımıza bakılabilir.

Ürün oyuncak sayılmazsa güvenlik 7223 m.5 ve Genel Ürün Güvenliği Yönetmeliğine göre değerlendirilir. Yönetmelik, tüketici için amaçlanmasa da makul ölçüde öngörülebilir koşullarda tüketicinin kullanabileceği ürünlere de uygulanır (GÜG m.1, 2/2) ve güvenli ürün tanımında çocukları risk altındaki tüketiciler arasında sayar (m.4/1-d-4). Referansı AB Resmî Gazetesi’nde yayımlanmış bir Avrupa standardı yoksa diğer standartlar, Avrupa Komisyonunun rehber görüşleri, teknik düzey ve tüketicinin makul beklentisi birlikte gözetilir (m.5/5-6). Komisyon notu bu ürünler için başka bir uyumlaştırılmış standart bulunmadığını belirttiğinden TS EN 71-1’in mıknatıs kuralının ölçüt alınması beklenebilir (değerlendirmemize göre). Uyarı vermek üreticiyi diğer yükümlülüklerden muaf tutmaz (m.6/3); “çocuklardan uzak tutun” ibaresi tek başına yetmeyebilir ve yetkili kuruluş yeterli gerekçeyle piyasadan çekme isteyebilir (m.5/7).

Yiyecek görünümlü mıknatıs ve silgiler: Tebliğ m.5/B

Meyve veya şeker biçimindeki bir mıknatısa Tebliğin yiyecek taklidi ürün kuralı da uygulanır (m.4/1-d): “Yiyecek taklidi ürünler ya da bunların ayrılabilir kısımlarının, tüketiciler ve özellikle çocuklar tarafından ağza alınması, emilmesi ya da yutulması halinde boğulma, zehirlenme yahut sindirim sisteminde delinmeye veya tıkanmaya yol açmaması gerekir.” (m.5/B). Ekin 19. satırı bu ürünler için TS EN 71-1 ve TS EN 71-3’ü gösterir. 2018’de kaldırılan 2012 tarihli Tüketici Ürünlerinin Güvenlik Risklerinin Belirlenmesine İlişkin Tebliğin ekinde “Yiyecek Taklidi Ürünler-Mıknatıslı Ürünler” ve “Yiyecek Taklidi Ürünler-Oyuncaklar Dışında Kalan Suda Genişleyen Ürünler” ayrıca sayılmıştı. Ayrıntı: Tebliğ güncel metni.

Su Boncuğu Yasağı: Tebliğ m.4/1-b ve m.5/C Kelimesi Kelimesine

Tanım ve yasak 31.12.2018 tarihli değişiklikle (RG 30642, 4. mükerrer) getirilmiş, 1.1.2019’da yürürlüğe girmiştir; 2022 ve 2025 değişiklikleri bunlara dokunmamıştır.

Tanımın unsurları sıvıyla temasla hacim artışı, dekoratif görüntü, bitki besini, dekorasyon veya oyun amacı ve kapsül formudur; sayılan adlar örnektir. “Saksı jeli” veya “vazo boncuğu” adıyla satış ürünü tanım dışına çıkarmaz, yalnızca satış yerini belirler. Kuru granül veya toz bahçe hidrojellerinin “kapsül formu” sayılıp sayılmayacağına ilişkin Bakanlık açıklamasına ulaşamadık. Boncuğu içinde taşıyan oyuncaklar ise önce Oyuncak Güvenliği Yönetmeliğine tabidir. EN 71-1, küçük parça silindirine tamamen sığan oyuncak veya parçalarının suda bekletildikten sonra herhangi bir boyutta yüzde 50’den fazla genleşmemesini isteyen bir “genleşen malzeme” kuralı içerir (ABD Federal Register’da 9.9.2024’te yayımlanan CPSC taslak kural gerekçesindeki aktarıma göre m.4.6); suda kat kat büyüyen bir “oyuncak boncuk seti”nin bu varsayımdan yararlanması beklenmez (değerlendirmemize göre).

Üç katman: yer yasağı, çocuğa satış yasağı, ambalaj ve uyarı

Birinci katman yer yasağıdır. Tebliğ “piyasaya arz” der; 7223’te piyasaya arz ürünün piyasada ilk kez bulundurulması (m.3/1-k), piyasada bulundurma ise ticari faaliyetle piyasaya sağlanmasıdır (m.3/1-i). Hükmün amacı karşısında yasağın kırtasiye, oyuncakçı ve kantinde rafta bulundurmayı ve satışı kapsadığı kabul edilmelidir (değerlendirmemize göre); terim farkı ancak ceza bendinin seçiminde tartışma yaratır. İkinci katman, satışın serbest olduğu her yerde çocuğa satış yasağıdır. Tebliğ “çocuk”u tanımlamaz; Çocuk Koruma Kanunu kendi uygulaması için on sekiz yaşını doldurmamış kişiyi çocuk sayar (5395 m.3/1-a). On sekiz yaş altına satmamak ve bunu yazılı kasa talimatıyla belgelemek en güvenli yoldur. Üçüncü katman ürünün kendisidir: Rengârenk, çizgi karakterli veya “oyun seti” sunumlu ambalaj bu şartla doğrudan çelişir. İnternette satın alma kararı ürün sayfasında verildiğinden uyarı ilanda da görünmelidir: Teknik düzenlemede ürüne veya ambalajına konulması öngörülen Türkçe uyarılar satış ilanına yansıtılır (Uzaktan İletişim Araçları Yoluyla Piyasaya Arz Edilen Ürünlerin PGD Yönetmeliği m.6/1-ç) ve Tebliğ etiket kuralı koyan zorunlu bir düzenlemedir (7223 m.3/1-n; değerlendirmemize göre). İnternetteki kırtasiye veya oyuncak mağazasının yer yasağına girip girmediği metinde açık değildir; kanaatimizce hükmün amacı bu kanalları da kapsamaya elverişlidir.

Kırtasiye, Oyuncakçı, Kantin ve Pazaryeri Satıcısı İçin Yasak ve Yükümlülük Tablosu

7223 sorumluluğu role göre dağıtır: Ürünü kendisi ithal eden ithalatçı (m.3/1-ğ), kendi markasıyla arz eden imalatçı (m.11/1), toptancıdan alıp satan kırtasiye, oyuncakçı ve kantin işletmecisi dağıtıcıdır (m.3/1-ç). Dağıtıcı, uygunluk işaretini, belgeleri ve Türkçe güvenlik bilgilerini doğrular; uygun olmadığını bildiği veya bilmesi gereken ürünü bulunduramaz (m.10/1-a, b). Genel dağıtıcı yükümlülükleri için kırtasiye ürünlerinde kadmiyum ve kurşun ve mağaza ve dağıtıcıya ürün güvenliği cezası yazılarımıza bakılabilir.

İnternetteki uygun olmayan ürün içeriği aracı hizmet sağlayıcıya bildirildikten sonra yirmi dört saat içinde kaldırılmazsa erişim engellenir (7223 m.17/2); ayrıntı pazaryeri satıcısına ürün güvenliği cezası yazımızdadır. İmalatçı veya ithalatçı tespit edilemediğinde, bildirimden itibaren on iş günü içinde tedarikçi bilgisini vermeyen dağıtıcı imalatçı sayılır (m.11/2); faturaların en az on yıl saklanması (m.12/1) bu yüzden savunmanın ilk dayanağıdır. Benzer bir yasak rejimi için oyuncak görünümlü çakmak yasağı yazımıza bakılabilir.

Denetimden Karara: Tutanak, Numune, Savunma, Toplatma ve GÜBİS İlanı

Bakanlık ürünleri iş yerinde, depoda ve gerekli gördüğü her yerde belge kontrolü, duyusal inceleme, numune ve test yoluyla denetler (7223 m.16/1-2; PGD Yön. m.6/3). Su boncuğunda çoğu zaman test gerekmez; ürünün kırtasiye rafında bulunduğu veya ambalajın çocuğa hitap ettiği duyusal incelemeyle tutanağa geçirilir. Tutanak taraflarca imzalanır ve bir nüshası işletmeciye bırakılır (PGD Yön. m.6/4); faturayı, adedi ve ürünün bulunduğu yeri şerh olarak yazdırın. Mıknatıslı üründe genellikle üç takım numune alınır ve bir takım şahit numune olarak yediemin sıfatıyla işletmecide kalır (PGD Yön. m.7/1, 3). İlk saatler için Ticaret Bakanlığı denetimi geldi yazımıza bakılabilir.

Ciddi risk dışında karardan önce en az on iş günü savunma süresi verilir (7223 m.16/5; PGD Yön. m.11/1); Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği kısıtlayıcı önlemden önce “10 günden az olmamak kaydıyla” süre öngörür (m.43/3), takvim günü yazılmışsa kısa süreye göre hazırlanmak güvenlidir. Acil ciddi riskte karar savunmasız verilip sonradan yeniden değerlendirilebilir (PGD Yön. m.11/7). Uygunsuzluk kararında düzeltici önlem planı için on beş iş günü verilir (m.11/3). Uyarı ekleme veya ön koşul gibi önlemler yalnızca ürünün belirli koşullarda veya belirli tüketicilere risk taşıdığı hâllerde alınır (m.11/4 son paragraf); su boncuğunun riski çocuklara yönelik olduğundan yalnız ambalajı ve uyarısı eksik ürünlerde yeniden etiketleme imhaya göre orantılı bir önlem olarak savunulabilir (değerlendirmemize göre). Önlemler internet sitesi dâhil gerekli yöntemlerle ve bir gazete veya haber sitesinde ilan edilir (7223 m.16/8). Ayrıntı: savunma yazısı, düzeltici önlem planı, GÜBİS ilanının güncellenmesi.

2026 İdari Para Cezaları: Hangi Bent, Kaç TL?

Tutarlar 2026 için Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/13 sayılı Tebliğle (RG 31.12.2025, 33124, 4. mükerrer) belirlenmiştir. Bendi ihlal edilen yükümlülük ve rol belirler; bağlayıcı olan ceza kararındaki dayanaktır.

(c), (ç), (d) ve (e) bentlerindeki aykırılıklarda aynı fiil için ayrıca (a) ve (b) uygulanmaz (m.20/7); iki yıl içinde tekrarda ceza önceki cezanın iki katıdır (m.20/8; ayrıntı: tekerrür). Ceza önlemlere engel değildir, tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir ve aykırılığın büyüklüğü ile ekonomik durum gözetilerek belirlenir (m.20/9-11). Kabahatler Kanununun genel hükmüne göre ödeme süresi içinde yapılan ödemede yüzde 25 indirim uygulanması gerekir; 7223’e özgü bir Bakanlık açıklaması bulunamadığından ceza kararındaki ödeme bilgisi kontrol edilmelidir. Ödeme dava hakkını etkilemez (Kabahatler K. m.17/6).

Bent tartışması dağıtıcı için önemlidir. Yer yasağı ürünün kendisinden çok satış yerine ilişkindir; Kanunda dağıtıcıya özgü ceza ise uygun olmadığını bildiği veya bilmesi gereken ürünü piyasada bulundurmama yükümlülüğüne bağlıdır (m.10/1-b, 20/1-e). Bakanlığın m.5/C’ye aykırı bulundurmayı bu yükümlülüğe bağlaması beklenebilir, ancak bu konuda Bakanlık açıklamasına veya yargı kararına ulaşamadık. Çerçeve hükmün içeriği düzenleyici işlemle doldurulabilse de yaptırımın türü ve miktarı ancak kanunla belirlenir (Kabahatler K. m.4); kararın ihlal edilen yükümlülüğü ve bendi açıkça göstermesi gerekir. Serbest satış yerinde çocuğa tek tek satışın hangi bende gireceği ise metinde daha da belirsizdir.

Savunma, İtiraz ve İptal Davası: Süreler ve Savunma Taslağı

7223’e göre verilen idari yaptırımlara karşı idari yargı yoluna gidilir (m.22/2); dava açma süresi yazılı bildirimden itibaren altmış gündür (İYUK m.7). Önlem kararı ve ceza bağlantılı olduğundan tek dilekçeyle dava edilebilir (İYUK m.5/1). Dava işlemi durdurmaz; telafisi güç zarar ve açık hukuka aykırılık birlikte varsa yürütmenin durdurulması istenir (İYUK m.27). Kararda gerekçe, itiraz yolları ve süreler gösterilmelidir (7223 m.16/5; Oyuncak Yön. m.43/1-2). Ödeme ve dava stratejisi için ürün güvenliği idari para cezasına itiraz yazımıza bakılabilir.

Aşağıdaki iskelet, kırtasiye rafında su boncuğu bulunan ve aynı denetimde mıknatıslı üründen numune alınan bir dağıtıcı içindir; uygulanmayan hususlar çıkarılmalıdır.

Çocuk Zarar Görürse: 7223 m.6 Tazminatı ve Satıcının Durumu

Ürün bir kişiye zarar verirse imalatçı veya ithalatçı zararı gidermekle yükümlüdür; zarar gören zararı ve nedensellik bağını ispat eder (7223 m.6/1-2). Birden fazla imalatçı veya ithalatçı müteselsilen sorumludur, sorumluluğu kaldıran sözleşme hükümleri hükümsüzdür ve tazminat Türk Borçlar Kanununa göre belirlenir (m.6/3-5). Zamanaşımı öğrenmeden itibaren üç yıl, her hâlde zarardan itibaren on yıldır (m.6/6). İmalatçı veya ithalatçı belirlenemiyorsa, zarar görenin talebinden itibaren on iş günü içinde bunların veya bir önceki tedarikçinin bilgilerini vermeyen kırtasiye veya kantin imalatçı gibi sorumlu tutulur (m.11/3). Zarar görenin veya gözetimindeki kişinin kusuru tazminatı azaltabilir veya kaldırabilir (m.21/4); ambalaj, uyarı ve yaş bilgisi bu nedenle tazminat dosyasında da delildir. Diğer kanunlardaki hükümler saklı olduğundan (m.6/7) yasak yerde satış yapan dağıtıcının genel hükümlere göre sorumluluğu ayrıca tartışılabilir. Ayrıntı: bebek kıyafeti toplatma ve tazminat, güvensiz üründen doğan zarar.

Varsayımsal Örnek: Okul Karşısındaki Kırtasiyede Su Boncuğu ve Mıknatıs Bilyesi

Varsayımsal örnek: Okul karşısındaki bir kırtasiyede kasa önündeki standda çizgi karakterli ambalajlarda su boncuğu ve “yetişkinler için masaüstü oyuncağı” yazılı küçük mıknatıs bilye setleri bulunur. Denetmenler su boncukları için duyusal inceleme yapıp yeri ve ambalajı tutanağa yazar, mıknatıs setinden üç takım numune alır. İşletmeci aynı gün su boncuklarını kaldırır, toptancıya iade eder ve faturaları tutanağa ekletir. Savunmada dağıtıcı rolünü, iadeyi, satış adedini ve tedarikçi bilgisini belgeler; ambalaj ve uyarı eksikliğinde asıl yükümlülüğün ithalatçıda olduğunu ve ceza düşünülse bile dağıtıcı bendinin alt sınırına yakın belirlenmesi gerektiğini ileri sürer. Bakanlık mıknatıs setini oyuncak sayar ve rapor akı indeksinin sınırı aştığını gösterirse ithalatçı hakkında toplatma ve (a) bendinden ceza beklenebilir; kırtasiye, “yetişkinler için” ibaresinin ürünü Ek-1 istisnasına sokmadığını bildiğinden iade ve rücuya odaklanır. Örnek yalnızca süreci gösterir; sonuç somut tutanağa ve rapora göre değişir.

Sık Yapılan Hatalar ve Adım Adım Yol Haritası

En sık hata, su boncuğunun “oyuncak değil, dekoratif ürün” olduğu için kırtasiyede satılabileceğini sanmaktır; yasak tam da dekoratif ürün için konmuştur. Diğerleri: uyarıyı yalnız koliye yazmak, bilye setine “14 yaş üstü” yazmanın yeteceğini sanmak, stoku başka şubeye veya internet mağazasına aktarmak ve süreleri kaçırmak. Uyarıdan önce alınan önlemin etkisi için gönüllü geri çağırma yazımıza bakılabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Su boncuğu satmak yasak mı?

Kırtasiye, oyuncakçı ve okul kantinlerinde yasaktır (Bazı Tüketici Ürünlerinde Uygunluk Denetimi Tebliği m.5/C-1). Satışın serbest olduğu yerlerde de çocuklara satılamaz; ambalaj çocukların ilgisini çekmemeli ve etikette satın alma anında görülen, oyun amaçlı kullanılmayacağına ilişkin uyarı bulunmalıdır (m.5/C-2).

Su boncuğu yasağı hangi mevzuatta?

Tanım Tebliğin 4/1-b, yasak 5/C maddesindedir; hükümler RG 31.12.2018-30642 (4. mükerrer) ile eklenmiş ve 1.1.2019’da yürürlüğe girmiştir. Tebliğin yaptırım için andığı 4703 sayılı Kanunun yerine 7223 sayılı Kanun uygulanır (Tebliğ m.9; 7223 m.25/2).

Kırtasiyede su boncuğu satana ne ceza verilir?

Ürünü toptancıdan alan kırtasiye dağıtıcıdır; uygun olmadığını bildiği veya bilmesi gereken ürünü bulundurma yükümlülüğüne aykırılıkta 2026 için 60.830–608.307 TL ceza bandı gündeme gelir (7223 m.10/1-b, 20/1-e) ve ürünün çekilmesi istenir. Bu bağlantıya ilişkin Bakanlık açıklaması bulunamadığından kararda yükümlülük ve bent açıkça gösterilmelidir (Kabahatler K. m.4).

Su boncuğu kaç yaşındakilere satılabilir?

Tebliğ çocuğa satışı yasaklar ama çocuğu tanımlamaz. Çocuk Koruma Kanunu kendi uygulaması için on sekiz yaşını doldurmamış kişiyi çocuk sayar (m.3/1-a). On sekiz yaş altına satmamak ve bunu kasa talimatıyla belgelemek en güvenli yoldur.

Mıknatıslı oyuncaklar için özel bir kural var mı?

Oyuncak Güvenliği Yönetmeliğinin Ek-2 ve Ek-5’inde mıknatısa özgü hüküm yoktur; genel güvenlik şartı (m.11/2), Ek-2 I/4-c ve I/4-d ile Ek-5 uyarıları uygulanır. Sayısal ölçüt TS EN 71-1’dedir (Komisyon notuna göre m.4.23).

“Yetişkinler için” yazan mıknatıs bilye seti oyuncak mı?

Yönetmelik oyunda kullanımın amaçlanıp amaçlanmadığına bakmaksızın 14 yaş altı çocukların oyunlarda kullandığı ürünleri oyuncak sayar (m.2/1-a); bu setler Ek-1 istisnalarında yoktur. AB pazar gözetim otoriteleri bunları yetişkinlere yönelik olsa da oyuncak sayar; Türkiye’de Bakanlık açıklamasına ulaşamadık.

Oyuncak olmayan mıknatıslı ürün hangi kurala tabi?

7223 m.5 ve Genel Ürün Güvenliği Yönetmeliği uygulanır; değerlendirmede çocuklar gibi risk altındaki tüketiciler, standartlar ve Avrupa Komisyonunun rehber görüşleri dikkate alınır (GÜG m.4/1-d, 5/5-6). Uyarı vermek üreticiyi diğer yükümlülüklerden muaf tutmaz (m.6/3).

Savunma için kaç gün süre verilir?

Ciddi risk dışında en az on iş günü (7223 m.16/5; PGD Yön. m.11/1). Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği kısıtlayıcı önlemden önce 10 günden az olmamak kaydıyla süre öngörür (m.43/3). Acil ciddi riskte savunma sonradan alınabilir (PGD Yön. m.11/7).

Toplatma kararına ve cezaya nasıl itiraz edilir?

İdare mahkemesinde, yazılı bildirimden itibaren altmış gün içinde iptal davası açılır (7223 m.22/2; İYUK m.7). Önlem kararı ve ceza tek dilekçeyle dava edilebilir (İYUK m.5/1); dava işlemi durdurmadığından gerekirse yürütmenin durdurulması istenir (İYUK m.27).

Çocuk mıknatıs veya su boncuğu yuttuysa kim sorumlu?

İmalatçı veya ithalatçı zararı gidermekle yükümlüdür; zarar gören zararı ve nedensellik bağını ispat eder (7223 m.6/1-2). İmalatçı veya ithalatçı belirlenemezse, talepten itibaren on iş günü içinde tedarikçi bilgisini vermeyen satıcı imalatçı gibi sorumlu olur (m.11/3). Zamanaşımı üç yıl, her hâlde on yıldır (m.6/6).

Ürünü kendiliğimden kaldırırsam ceza almaz mıyım?

Uygunsuzluğu tespit edip yetkili kuruluşun talebi ve uyarısı olmadan gerekli tedbirleri alan ve uygunsuzluğu tamamen gideren işletmeciye idari yaptırım uygulanmaz (7223 m.21/1). Önlemin uyarıdan önce alındığı tarihli belgelerle gösterilmelidir.

Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar

Hukukçular Evi Ankara; su boncuğu ve mıknatıslı ürün dosyalarında denetim tutanağının ve şerhlerin değerlendirilmesi, ürünün oyuncak mı genel ürün mü olduğuna ilişkin sınıflandırmanın incelenmesi, savunma ve tedarikçi bildirimi sürelerinin takibi, test raporu ve şahit numune itirazları, düzeltici önlem planı, önlem kararı ve idari para cezası için iptal davası ile yürütmenin durdurulması istemi, tedarikçiye rücu ve tazminat talepleri konularında hukuki destek sağlar. Ürün güvenliği rehberlerinin tamamı için Piyasa Gözetimi ve Denetimi Rehberi, GÜBİS ilanları için GÜBİS Rehberi sayfalarına bakılabilir. Dosyanızı değerlendirmek için 0554 648 37 15 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.

Mevzuat ve kaynaklar: 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu (RG 12/03/2020-31066) m.3, 5, 6, 7, 9, 10, 11, 12, 16, 17, 19, 20, 21, 22, 25; Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/13 sayılı Tebliğ (RG 31/12/2025-33124, 4. mükerrer); Bazı Tüketici Ürünlerinde Uygunluk Denetimi Tebliği (RG 03/05/2016-29701; değişiklikler RG 31/12/2018-30642 4. mükerrer, 25/11/2022-32024, 09/04/2025-32865) m.4, 5/B, 5/C, 9 ve ek satır 19; Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği (RG 04/10/2016-29847) m.2, 4, 7, 8, 11, 12, 14, 43, Ek-1, Ek-2, Ek-5; Genel Ürün Güvenliği Yönetmeliği (RG 11/03/2021-31420) m.1, 2, 4, 5, 6; Ticaret Bakanlığı Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği (RG 09/02/2022-31745) m.6, 7, 11; Uzaktan İletişim Araçları Yoluyla Piyasaya Arz Edilen Ürünlerin PGD Yönetmeliği (RG 30/10/2024-32707) m.6; Oyuncakların İthalat Denetimi Tebliği (2026/10, RG 31/12/2025-33124, 4. mükerrer); Tüketici Ürünlerinin Güvenlik Risklerinin Belirlenmesine İlişkin Tebliğ (RG 20/04/2012-28270; mülga) Ek-1; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.4, 17; 2577 sayılı İYUK m.5, 7, 27; 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu (RG 15/07/2005-25876) m.3; Komisyon Kararı 2008/329/AT (ABRG L 114, 26/04/2008); Avrupa Komisyonu, “Notes from market surveillance authorities: small magnetic balls and magnetic building kits” (12/12/2023, rev. 28/08/2024); CASP 2022 mıknatıslı oyuncak raporu; ABD CPSC Water Beads bilgi sayfası; ABD Federal Register 09/09/2024 (belge 2024-19286); GÜBİS 28/04/2026–28/10/2026 ilanları (firma adı içermeyen özet). Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.