Çakmak Toplatma ve Oyuncak Görünümlü Çakmak Yasağı 2026: Çocuk Emniyetli Çakmak, TAREKS Denetimi ve İdari Para Cezası — Bazı Tüketici Ürünlerinde Uygunluk Denetimi Tebliği m.5/A, 7223 m.10, 16, 20

Çakmak satan ithalatçı, toptancı, büfe veya market için belirleyici metin, Ticaret Bakanlığının Bazı Tüketici Ürünlerinde Uygunluk Denetimi Tebliğidir. Tebliğ, şekli çizgi film karakterine, oyuncağa, tabancaya, telefona, hayvana veya yiyeceğe benzeyen ya da müzik, parlayan ışık, hareketli parça gibi eğlendirici özellikler taşıyan çakmakların piyasaya arzını yasaklar (m.4/1-c, 5/A) ve çakmakların genel güvenliği için ekinde TS EN ISO 9994 standardını gösterir. Çocuklara karşı emniyetli çakmak şartını açıkça düzenleyen bir Türk metni tespit edemedik; bu konu 7223 sayılı Kanunun 5. maddesi ve Genel Ürün Güvenliği Yönetmeliği çerçevesinde değerlendirilir. İthalatta çakmaklar Tüketici Ürünlerinin İthalat Denetimi Tebliğinin (2026/12) Ek-1’inde TAREKS denetimine tabidir. Uygunsuzlukta piyasaya arz yasağı, toplatma ve imha istenebilir; savunma için en az on iş günü verilir (7223 m.16/5), kararlara karşı altmış gün içinde idare mahkemesinde dava açılır (7223 m.22/2; İYUK m.7). Bu yazı yasağın kapsamını, AB ile farkı, TAREKS’i, oyuncak ve tütün mevzuatıyla sınırı, rolleri, 2026 cezalarını ve savunmayı anlatıyor.

GÜBİS’te Çakmak İlanı Var mı? 28.04–28.10.2026 Verisi

GÜBİS’te 28.04.2026–28.10.2026 arasında yayımlanan ilanlara göre bu dönemde çakmakla ilgili tek bir ilan yoktur. Dönemin 18 ilanının tamamı Ticaret Bakanlığına aittir; 8’i oyuncak, 6’sı bebek ve çocuk giyimi, 2’si kırtasiye, 1’i spor ürünü, 1’i çocuk ayakkabısıdır ve hepsinde alınan önlem piyasaya arz yasağı ile toplatmadır. İlan bulunmaması, çakmakların denetlenmediği anlamına gelmez; yalnızca son altı ayda kamuya duyurulmuş bir çakmak önlemi olmadığını gösterir.

GÜBİS ilanı, alınan önlemin kamuya duyurusudur (7223 m.16/8; Ticaret Bakanlığı PGD Yönetmeliği m.14/5); idari para cezası ise firmaya ayrı bir kararla tebliğ edilir ve ilanda görünmez. İlan edilen kaydın güncellenmesi için GÜBİS ilanı ve kaydın güncellenmesi yazımıza bakılabilir.

Türkiye’de Çakmaklar Hangi Düzenlemeye Tabi? Bazı Tüketici Ürünlerinde Uygunluk Denetimi Tebliği

Çakmaklara özgü ayrı bir yönetmelik yoktur. Düzenleme, 3/5/2016 tarihli ve 29701 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bazı Tüketici Ürünlerinde Uygunluk Denetimi Tebliğindedir. Tebliğ, Ticaret Bakanlığı sorumluluğundaki tüketici ürünlerinin güvenli olarak piyasaya arzı için temel gerekleri belirler (m.1, 2). Ekindeki tablonun 6. satırında “Çakmaklar” için TS EN ISO 9994 (Çakmaklar – Emniyet kuralları) standardı gösterilmiştir. Bakanlık isterse ilgili iktisadi işletmeci akredite veya Bakanlıkça yetkilendirilmiş laboratuvar raporlarını ve uygunluk belgelerini, gerekirse noter onaylı Türkçe tercümeleriyle sunar (m.6).

Oyuncak görünümlü çakmak yasağı ilk olarak 2016’da, 20/4/2012 tarihli Tüketici Ürünlerinin Güvenlik Risklerinin Belirlenmesine İlişkin Tebliğe eklenen 9/A maddesiyle getirildi (RG 3/5/2016-29701). 31/12/2018 tarihli değişiklikle (RG 30642, 4. mükerrer; yürürlük 1/1/2019) tanım ve yasak bugünkü Tebliğe taşındı (m.4/1-c, 5/A), 2012 tarihli Tebliğ yürürlükten kaldırıldı ve ona yapılan atıflar bu Tebliğe yapılmış sayıldı (m.10/2-3).

25/11/2022 tarihli değişiklikle (RG 32024) dayanak maddesi 7223 sayılı Kanunu içerecek şekilde yenilendi; uygunluğun, Genel Ürün Güvenliği Yönetmeliği saklı kalmak ve ilgili iktisadi işletmeci aksini ispatlamadıkça Tebliğ ile ekteki standartların güncel hâline göre değerlendirileceği hükme bağlandı (m.5/1). Dikkat: bu yazının tarihinde mevzuat.gov.tr’deki derlenmiş metinde 2022 değişikliği işlenmemiş görünüyor; savunmalarda Resmî Gazete metni esas alınmalıdır.

Tebliğin yaptırım maddesi hâlâ mülga 4703 sayılı Kanuna atıf yapar (m.9); 7223 sayılı Kanun bu atıfları kendisine yapılmış saydığından (m.25/2) önlem ve cezalar 7223’e göre uygulanır.

Oyuncak Görünümlü Çakmak Nedir? Tebliğ m.4/1-c’deki Tanımın Unsurları

Tebliğ yasakladığı ürünü “olduklarından farklı görünen çakmaklar” olarak adlandırır. Tanım üç unsura ayrılır: genellikle sigara, puro ve pipo yakmakta kullanılan, yakıtla çalışan ve alev oluşturan bir ürün; 51 aylıktan küçük çocukların tanıdığı bir nesneye benzeyen şekil veya eğlendirici ses ya da canlandırma etkisi; istisna kapsamına girmeme. Sayılan örnekler sınırlayıcı değildir (“kapsayan ancak bunlarla sınırlı olmayan”).

Bu ayrım dosyaların çoğunda belirleyicidir. Tanımın lafzına göre yasak, çakmağın şekline ve eğlendirici işlevlerine bağlanmıştır; standart biçimli bir çakmağın üzerindeki logo, etiket veya yapıştırılmış süs tek başına yeterli değildir. Buna karşılık ürün bütün olarak bir oyuncağa veya yiyeceğe benziyorsa üzerindeki logo onu istisnaya sokmaz. Alev yerine elektrik arkı üreten, yakıtsız çakmakların tanıma girip girmediği tartışmalıdır. Sınıflandırmaya itirazın genel mantığı için çift amaçlı ürünlerde oyuncak sınıflandırması yazımıza bakılabilir.

Çocuk Emniyetli Çakmak Şartı Türk Mevzuatında Var mı?

Açık bir hüküm tespit edemedik. Bazı Tüketici Ürünlerinde Uygunluk Denetimi Tebliğinin metninde ve ekinde, çakmağın çocuklarca çalıştırılamamasına yönelik bir şart veya standart yoktur; 2026/12 sayılı İthalat Denetimi Tebliğinin Ek-1’inde de çocuk emniyetine ilişkin standart sayılmaz. Mülga 2012 tarihli Tebliğin 2016 değişikliği de çakmak bakımından yalnızca oyuncak görünümlü çakmak yasağını getirmişti.

Bu, çocuk güvenliğinin önemsiz olduğu anlamına gelmez. Ürünün güvenli olması zorunludur (7223 m.5/1). Genel Ürün Güvenliği Yönetmeliği, güvenli ürün değerlendirmesinde başta çocuklar olmak üzere risk altındaki tüketici kategorilerinin ele alınmasını ister (m.4/1-d-4); teknik düzenleme belirli bir riske ilişkin hüküm içermediğinde uygulanır (m.2/1) ve ulusal ve uluslararası standartları, Avrupa Komisyonunun rehber görüşlerini, teknoloji düzeyini ve tüketicinin makul güvenlik beklentilerini ölçüt sayar (m.5/6). Ticaret Bakanlığı PGD Yönetmeliği de risk değerlendirmesinde AB uygulamalarına ilişkin güncel karar ve rehberlerin değerlendirileceğini öngörür (m.10/2).

Aynı mevzuat ölçülülüğü de korur: daha yüksek bir güvenlik seviyesinin mümkün olması veya piyasada daha düşük riskli ürünlerin bulunması, bir ürünün güvenli olmadığı anlamına gelmez (7223 m.16/3; Genel Ürün Güvenliği Yön. m.5/3). Kanaatimizce yalnızca çocuk kilidi bulunmadığı gerekçesiyle verilecek bir önlem veya ceza, somut bir risk değerlendirmesine dayanmalıdır.

AB’de Çocuk Emniyetli Çakmak Kuralı ve Standartlar: 2006/502/AT, EN 13869 (Bilgi Amaçlı)

AB düzenlemeleri Türkiye’de bağlayıcı değildir; burada karşılaştırma için anılıyor. Avrupa Komisyonu 11 Mayıs 2006 tarihli 2006/502/AT sayılı Kararla, Genel Ürün Güvenliği Direktifinin (2001/95/AT) 13. maddesine dayanan geçici bir önlem olarak üye devletlerden yalnızca çocuklara karşı emniyetli çakmakların piyasaya arzını sağlamalarını ve oyuncak görünümlü (novelty) çakmakları yasaklamalarını istedi. Çocuklara karşı emniyetli çakmak, normal veya makul ölçüde öngörülebilir koşullarda 51 aylıktan küçük çocukların çalıştıramayacağı şekilde tasarlanmış çakmak olarak tanımlanmış, EN 13869:2002’ye uygunluk karine sayılmıştı.

Karar yıllık olarak uzatıldı; son uzatma 2016/575 sayılı Uygulama Kararıyla 11 Mayıs 2017’ye kadar yapıldı ve EUR-Lex kayıtlarında Karar bu tarihten beri yürürlükte değil olarak görünür. 2017/1014 sayılı Uygulama Kararıyla ise çocuk emniyetine ilişkin EN 13869:2016 standardının referansının aynı Direktif kapsamında yayımlanmasına karar verilmiştir. Kararın gerekçesine göre EN ISO 9994 çocuk emniyeti şartı içermez; bu şartlar EN 13869’dadır. Türk tanımındaki örnekler de Kararın gerekçesindeki listeyle büyük ölçüde örtüşür. AB Kararı, uzun ömür, yazılı garanti ve onarım imkânı gibi şartları taşıyan doldurulabilir çakmakları çocuk emniyeti şartından muaf tutmuş, oyuncak görünümlü çakmak yasağını ise bunlar için de saklı bırakmıştı.

Standartları yalnızca resmî metinlerde gördüğümüz adlarıyla anıyoruz: TS EN ISO 9994 “Çakmaklar – Emniyet kuralları”, TS ISO 22702 “Çakmaklar – Genel kullanım için – Güvenlik kuralları” ve AB kararlarında geçen EN 13869 (çakmaklarda çocuk emniyeti). EN 13869’un Türk Standardları Enstitüsünce yayımlanmış bir karşılığını doğrulayamadık.

İthal Çakmakta TAREKS: 2026/12 Tebliği Ek-1 Sıra 61–66

Ticaret Bakanlığının 2026 yılı ithalat denetimi tebliğlerinden Tüketici Ürünlerinin İthalat Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/12; RG 31/12/2025-33124, 4. mükerrer) çakmakları Ek-1’inde sayar; amaç, bu ürünlerin ithalatta diğer metinlerin yanında Bazı Tüketici Ürünlerinde Uygunluk Denetimi Tebliğine uygunluğunun denetlenmesidir (m.1/1). Denetimi bölge müdürlüklerine bağlı Ürün Güvenliği Denetimleri Grup Başkanlıkları yapar (m.3/1-c). İthalatta Standartlara Uygunluk Denetimi Tebliğinin (2026/1) Ek-1’inde 96. fasıldan bir GTİP tespit etmedik.

Denetim, gümrük beyannamesinin tescilinden önce TAREKS üzerinden yapılır (m.5/1). Risk analizine göre fiili denetime yönlendirilmeyen ürün için referans numarası doğrudan oluşur (m.8/4). Fiili denetime yönlendirilen partide akredite laboratuvar test raporunun aslı veya laboratuvarca onaylı kopyası ile gümrüklü sahada çekilmiş ürün görselleri, başvuru günü dâhil yirmi iş günü içinde yüklenir (m.9/1; Ek-2/3). Aykırılık tespit edilirse veya istenen belge süresinde yüklenmezse sonuç olumsuz olur (m.9/4) ve gümrük idaresine bildirilir (m.10/3).

Ek-1’in kontrol sütununda yalnızca iki standart sayılsa da ilgili mevzuat sütununda Bazı Tüketici Ürünlerinde Uygunluk Denetimi Tebliği gösterilmiştir. Kanaatimizce bu nedenle, fiili denetimde ürünün 5/A maddesindeki yasak kapsamında olduğunun görülmesi de “ilgili mevzuata aykırılık” sayılır. A.TR dolaşım belgeli ürünlerde referans numarası kural olarak doğrudan oluşur, ancak bunlar da fiili denetime yönlendirilebilir (m.6/1, 6/4).

TAREKS referans numarası ürünün mevzuata uygun veya güvenli olduğu anlamına gelmez ve bunun ispatı olarak kullanılamaz (m.12/2-3); ithalatçı, ürün denetlensin veya denetlenmesin ilgili tüm mevzuata uygunluktan 7223’e göre sorumludur (m.12/1). Tebliğe aykırılıkta firma kullanıcısının yetkisi 1–12 ay askıya alınabilir, başvurular 1–12 ay fiili denetime yönlendirilebilir (m.13/2). Olumsuz sonuç, yeniden ihracat ve imha için TAREKS’te olumsuz sonuç yazımıza bakılabilir. Ticaret politikası önlemleri bu yazının kapsamı dışındadır.

Denetimden Karara: Numune, Savunma, Toplatma ve İmha

Ticaret Bakanlığının 14 Ekim 2026 tarihli yetkili kuruluşlar listesinde çakmaklar, Tüketicinin Korunması ve Piyasa Gözetimi Genel Müdürlüğünün sorumluluğunda “gaz yakıtlı çakmak, sıvı yakıtlı çakmak vb.” olarak yer alır. Denetimi bölge müdürlüklerindeki ticaret denetmenleri yürütür; uygunsuzluğa ve yaptırıma risk değerlendirme komisyonu karar verir (PGD Yön. m.6/1-a, 10/1).

Oyuncak görünümlü çakmakta uygunsuzluk tasarımdan kaynaklandığı için, etiket veya belge eksikliğindeki gibi “uygun hâle getirme” çoğu zaman gerçekçi değildir; düzeltici önlemlerin ağırlığı piyasadan çekme, geri çağırma ve imha veya kullanılamaz hâle getirmeye kayar (PGD Yön. m.11/4). İmha, denetmen gözetiminde veya bölge müdürlüğünün önceden onayladığı şekilde uygulanır ve tutanağa bağlanır (m.11/8). Ciddi risk belirtisi varsa ürünün piyasaya arzı ve piyasada bulundurulması en çok dört gün geçici olarak durdurulabilir; süre teknik gerekçeyle uzatılabilir (m.13/1, 13/4). Geri çağırmada işletmeci, ürünü teslim edene sorunun giderilmesi, satış değerinin ödenmesi veya eş değer ürünle değişimden en az birini sunar ve masrafları üstlenir (7223 m.19/3-4). Ayrıntı için düzeltici önlem planı ve test raporuna itiraz ve şahit numune yazılarımıza bakılabilir.

Oyuncak Görünümlü Çakmak Oyuncak mı? Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği ile Sınır

Hayır; alev üreten ve sigara yakmak için kullanılan bir ürün, oyuncak görünümünde olsa da hukuken çakmaktır ve Tebliğin 5/A maddesiyle yasaktır. Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği (RG 4/10/2016-29847) oyuncağı “özellikle oyunda kullanımının amaçlanmasına veya oyun amaçlı tasarlanmasına bakılmaksızın 14 yaş altı çocuklar tarafından oyunlarda kullanılan ürünler” olarak tanımlar (m.2/1-a, 4); Ek-1’deki oyuncak sayılmayan ürünler listesinde çakmak yer almaz. Yasak zaten çocuğun ürünü oyuncak sanması riskine dayanır.

İki durum karıştırılmamalıdır. Alev üreten oyuncak görünümlü çakmağın “oyuncak” veya “dekoratif obje” olarak beyan edilmesi sonucu değiştirmez; oyuncak mevzuatı açısından da sorun doğurur, çünkü oyuncaklar çocuğun çevresinde yanabilir tehlikeli bir durum meydana getirmemelidir (Ek-2, II/1). Alev üretmeyen, yalnızca çakmak biçiminde tasarlanmış oyuncak ise Tebliğdeki çakmak tanımına girmez; 14 yaş altı çocuklarca oyunda kullanılıyorsa Oyuncak Güvenliği Yönetmeliğine tabidir.

Sınıflandırmanın usulde de sonucu vardır: 7223 m.16/5 ve PGD Yönetmeliği m.11/1 en az on iş günü savunma süresi öngörürken Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği “10 günden az olmamak” üzere süre tanınmasından söz eder (m.43/3); tereddütte en erken tarih esas alınmalıdır. Oyuncak sayılma tartışmaları için çocuk kostümü oyuncak mı ve oyuncak toplatma kararı yazılarımıza bakılabilir.

Tütün Mevzuatıyla Karıştırılmamalı: Çakmak Tütün Ürünü Değildir

4207 sayılı Tütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolü Hakkında Kanun “tütün ürünü”nü, tüttürme, emme, çiğneme ya da buruna çekerek kullanılmak üzere üretilmiş, hammaddesi tamamen veya kısmen tütün yaprağı olan madde olarak tanımlar (m.2/6). Çakmak bu tanıma girmez; incelediğimiz 4207 ve 4733 sayılı Kanun metinlerinde “çakmak” ifadesi geçmez. Yetkili kuruluşlar listesinde de tütün mamulleri Tarım ve Orman Bakanlığının, çakmaklar Ticaret Bakanlığının sorumluluğundadır.

İki sonucu vardır. 4207 m.3/8’deki 18 yaş satış yasağı tütün ürünleri ile nargile ve benzerlerine ilişkindir; çakmak satışına özgü bir yaş sınırını incelediğimiz metinlerde tespit edemedik. Çakmağın üzerinde tütün ürününü çağrıştıran işaret, marka veya renk bulunması ise ayrı bir sorundur: 4207 m.3/15’e göre hiçbir ürünün üzerinde tütün ürünlerini çağrıştıran işaret ve renk bulunamaz; m.3/14 ise oyuncak, aksesuar ve benzeri ürünlerin tütün ürünlerine benzeyecek veya markasını çağrıştıracak şekilde üretilmesini, dağıtılmasını ve satılmasını yasaklar. Bu yasakların yaptırımları 4207 m.5 ve 7’de ayrıca düzenlenmiştir ve 7223 rejiminden bağımsızdır.

İthalatçı, Toptancı, Büfe ve Market: Kim Neden Sorumlu?

7223 sayılı Kanun sorumluluğu tedarik zincirindeki role göre dağıtır. İthalatçı yalnızca uygun ürünü piyasaya arz eder; uygun olmadığını bildiği veya bilmesi gereken ürünü uygun hâle getirmeden arz edemez (m.9/1-a, c). Toptancı, büfe ve market kural olarak dağıtıcıdır ve uygun olmadığını bildikleri veya bilmeleri gereken ürünü piyasada bulunduramazlar (m.10/1-b). Tebliğin 5/A maddesi “piyasaya arzı” yasaklasa da oyuncak görünümü çoğu zaman ilk bakışta anlaşıldığından, dağıtıcının “bilmesi gereken” durumda olduğu kolayca ileri sürülebilir.

Ürünü kendi markasıyla satan işletme imalatçı sayılır (m.11/1); yurt dışından kendisi getiren ithalatçıdır (m.3/1-ğ). Bildirimden itibaren on iş günü içinde tedarikçisinin bilgilerini vermeyen dağıtıcı da imalatçı kabul edilir (m.11/2; PGD Yön. m.17/2). Bu yüzden tedarik kayıtlarının en az on yıl saklanması (m.12/1) savunmanın ilk dayanağıdır. İnternet satışında içerik, aracı hizmet sağlayıcıya yapılan bildirimden sonra yirmi dört saatte kaldırılmazsa erişim engellenir (m.17/2).

Tablodaki bentler, karar metnindeki dayanakla karşılaştırılmalıdır; (c), (ç), (d) ve (e) bentlerindeki aykırılıklarda aynı fiil nedeniyle (a) ve (b) bentleri uygulanmaz (m.20/7). Kanaatimizce ithalatçının uygunsuzluğu bildiği veya bilmesi gerektiği iddiasına (m.9/1-c) dayanan bir fiil için ayrıca (a) bendinin uygulanamayacağı bu hüküm uyarınca ileri sürülebilir. Dağıtıcı yükümlülükleri için mağaza ve dağıtıcıya ürün güvenliği cezası, belge ve Türkçe etiket eksikliği için CE işareti ve belge uygunsuzluğu, internet satışları için pazaryeri satıcısına ürün güvenliği cezası yazılarımıza bakılabilir.

Çakmakta 2026 İdari Para Cezaları: Hangi Bent, Kaç TL?

7223’teki tutarlar, Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/13 sayılı Tebliğ (RG 31/12/2025-33124, 4. mükerrer) ile 1/1/2026–31/12/2026 için yeniden belirlenmiştir:

İki yıl içinde tekrarda ceza, bir önceki cezanın iki katıdır (m.20/8). Ceza önlemlere engel değildir (m.20/9), tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir (m.20/10) ve aykırılığın büyüklüğü ile ekonomik durum gözetilerek belirlenir (m.20/11). Kabahatler Kanunu m.17/6’daki yüzde 25 indirimin bir ay içinde yapılan ödemede uygulanması gerekir; ancak 7223’e özgü bir Bakanlık açıklaması bulunamadığından ceza kararındaki ödeme bilgisi kontrol edilmelidir. Ödeme, dava açma hakkını etkilemez (Kabahatler K. m.17/6). Ayrıntı için ürün güvenliği idari para cezasına itiraz yazımıza bakılabilir.

Savunma, İtiraz ve İptal Davası: Süreler ve Savunma Taslağı

Ciddi risk hâli dışında önlem kararından önce en az on iş günü savunma süresi verilir (7223 m.16/5; PGD Yön. m.11/1); acil müdahale gerektiren ciddi riskte karar savunmasız alınabilir ve sonradan sunulan savunmayla yeniden değerlendirilir (PGD Yön. m.11/7). Kararlara karşı idari yargı yoluna gidilir (7223 m.22/2): dava süresi yazılı bildirimi izleyen günden itibaren altmış gündür (İYUK m.7), yetkili mahkeme kural olarak işlemi yapan merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir (İYUK m.32/1). Elektronik tebligat, adrese ulaştığı günü izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır (Tebligat K. m.7/a). Dava kararı kendiliğinden durdurmaz; telafisi güç zarar ve açık hukuka aykırılık birlikte varsa yürütmenin durdurulması istenebilir (İYUK m.27). Önlem kararı ve ceza aynı tespite dayanıyorsa tek dilekçeyle iptal davası açılabilir (İYUK m.5/1).

Uygunsuzluğu yetkili kuruluşun talebi ve uyarısından önce tespit edip geri çağırma dâhil tedbirleri kendiliğinden alan ve uygunsuzluğu tamamen gideren işletmeciye idari yaptırım uygulanmaz (7223 m.21/1; PGD Yön. m.16/8). İmalatçı veya ithalatçı, ürünü piyasaya kendisinin arz etmediğini ya da uygunsuzluğun dağıtıcının veya üçüncü bir tarafın müdahalesinden kaynaklandığını ispatlarsa da yaptırım uygulanmaz (m.21/2). Ürünü teslim eden dağıtıcı, imalatçı veya ithalatçıdan satış değerini veya eş değer ürünü isteyebilir (m.21/5). Ayrıntı için gönüllü geri çağırma ve ürün güvenliği savunma yazısı yazılarımıza bakılabilir. Aşağıdaki taslak, ürünü tedarikçisinden alıp satan toptancı veya perakendeci için bir iskelettir.

Varsayımsal Örnek: Büfede Tabanca Biçiminde Çakmak

Ticaret denetmenleri bir büfede, tabanca biçiminde tasarlanmış ve tetiğe basıldığında alev çıkaran gazlı çakmaklar tespit eder; ürün, onu yurt dışından getiren bir toptancıdan alınmıştır. Tutanağa tedarikçinin unvanı ve adresi yazılır (PGD Yön. m.5/7). Büfeye savunma istem yazısı 4 Kasım 2026’da elektronik adrese ulaşır; tebliğ 9 Kasım günü sonunda yapılmış sayılır ve on iş günlük savunma süresi 23 Kasım 2026’da dolar.

Komisyon, ürünün Tebliğin 4/1-c maddesindeki tanıma girdiğini kabul eder. Toptancı hakkında piyasadan çekme, geri çağırma ve imha, büfe hakkında piyasada bulundurmama kararı verilir; toptancı için ithalatçı sıfatıyla 20/1-a veya 20/1-ç, büfe için 20/1-e bendi gündeme gelir. Büfeye 2 Aralık 2026’da ulaşan karar 7 Aralık günü sonunda tebliğ edilmiş sayılır. Alt sınırdan verilmiş 60.830 TL’lik ceza, indirimin uygulanacağı görüşüne göre 7 Ocak 2027’ye kadar 45.622,50 TL olarak ödenebilir; iptal davası için son gün 5 Şubat 2027’dir. Büfenin güçlü noktası tedarikçiyi belgelemesi ve ürünü raftan çekmesi, zayıf noktası ise tabanca görünümünün ilk bakışta anlaşılmasıdır. Örnek, gerçek bir dosyayı veya firmayı anlatmaz. Toptancı, ürünü aldığı yabancı tedarikçiye başvurmak isterse yabancı tedarikçiye rücu yazımız yol gösterir; üçüncü kişilerin zararları için güvensiz üründen doğan zarar yazımıza bakılabilir.

Sık Yapılan Hatalar ve Adım Adım Yol Haritası

Sıkça Sorulan Sorular

Oyuncak görünümlü çakmak satmak yasak mı?

Evet. Olduklarından farklı görünen çakmakların piyasaya arzı Bazı Tüketici Ürünlerinde Uygunluk Denetimi Tebliğinin 5/A maddesiyle yasaktır. Tanım; şekli çizgi film karakterine, oyuncağa, tabancaya, telefona, hayvana, yiyecek veya içeceğe benzeyen ya da müzik, parlayan ışık, hareketli parça gibi eğlendirici özellikler taşıyan çakmakları ve bunlar için tasarlanmış tutucuları kapsar (m.4/1-c). Dağıtıcı da uygun olmadığını bildiği veya bilmesi gereken ürünü piyasada bulunduramaz (7223 m.10/1-b).

Türkiye’de çocuk emniyetli çakmak zorunlu mu?

Bu şartı açıkça düzenleyen bir Türk metni tespit edemedik; Tebliğ ekinde çakmaklar için yalnızca TS EN ISO 9994 gösterilir. Çocuk güvenliği 7223 m.5 ve Genel Ürün Güvenliği Yönetmeliği içinde değerlendirilir; AB’deki 2006/502/AT sayılı Karar Türkiye’de bağlayıcı değildir.

Logolu veya çıkartmalı çakmak yasak kapsamında mı?

Tanım; logolar, etiketler ile işaretlenmiş, yapıştırılan süsler, el işleri veya ısıyla bozulan kılıflarla süslenmiş çakmakları dışarıda bırakır (m.4/1-c). Belirleyici olan şekil ve eğlendirici işlevlerdir; ürün bütün olarak bir oyuncağa veya yiyeceğe benziyorsa logo onu istisnaya sokmaz.

Çakmak ithalatı TAREKS denetimine tabi mi?

Evet. Tüketici Ürünlerinin İthalat Denetimi Tebliğinin (2026/12) Ek-1’inde 61–66. sıralarda 9613 GTİP’li çakmaklar ve plastik gaz hazneleri yer alır; ilgili mevzuat Bazı Tüketici Ürünlerinde Uygunluk Denetimi Tebliği, kontrol standartları TS EN ISO 9994 ve TS ISO 22702’dir. Fiili denetimde belgeler başvuru günü dâhil yirmi iş günü içinde yüklenir (m.9/1).

Büfe veya market olarak tedarikçiden aldığım çakmak için ceza alır mıyım?

Dağıtıcı, uygun olmadığını bildiği veya bilmesi gereken ürünü piyasada bulunduramaz (7223 m.10/1-b); aykırılığın cezası 2026’da 60.830–608.307 TL’dir (m.20/1-e). Tedarikçi bilgilerini bildirimden itibaren on iş günü içinde vermeyen dağıtıcı imalatçı sayılır (m.11/2).

Çakmak toplatma kararına itiraz süresi kaç gün?

Kararlara karşı idari yargı yoluna gidilir (7223 m.22/2). Dava süresi yazılı bildirimi izleyen günden itibaren altmış gündür (İYUK m.7); elektronik tebligat, adrese ulaştığı günü izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır (Tebligat K. m.7/a). Dava kararı kendiliğinden durdurmaz (İYUK m.27).

2026’da çakmak cezası ne kadar?

Tutar bende ve role göre değişir: ürün güvenliğine ilişkin hükümlere aykırı arz eden imalatçı veya ithalatçı için 434.505–4.345.058 TL (m.20/1-a), ithalatçının bildiği uygunsuzlukta arzı için 86.900–869.010 TL (m.20/1-ç), dağıtıcının piyasada bulundurma yasağına aykırılığında 60.830–608.307 TL (m.20/1-e). İki yıl içinde tekrar hâlinde ceza iki katına çıkar (m.20/8).

Çakmak satışında yaş sınırı var mı?

4207 sayılı Kanundaki 18 yaş satış yasağı tütün ürünleri ile nargile ve benzerlerine ilişkindir (m.3/8); çakmak 4207 m.2/6 anlamında tütün ürünü değildir. İncelediğimiz metinlerde çakmak satışına özgü bir yaş sınırı tespit edemedik; oyuncak görünümlü çakmak ise hiç kimseye satılamaz.

AB’de satılan bir çakmağı Türkiye’de satabilir miyim?

AB üyesi bir ülkede yasal olarak piyasada bulundurulan ürünlerin Tebliğ kurallarına uygun olduğu varsayılır; bu kurallar Düzenlenmemiş Alanda Karşılıklı Tanıma Yönetmeliği çerçevesinde uygulanır (m.7). A.TR belgeli üründe TAREKS referans numarası kural olarak doğrudan oluşur, ancak ürün fiili denetime yönlendirilebilir (2026/12 m.6/1, 6/4).

Kendiliğimden toplatırsam ceza düşer mi?

Uygunsuzluğu yetkili kuruluşun talebi ve uyarısından önce tespit edip geri çağırma dâhil tedbirleri kendiliğinden alan ve uygunsuzluğu tamamen gideren işletmeciye idari yaptırım uygulanmaz (7223 m.21/1; PGD Yön. m.16/8). Denetimden sonra alınan tedbir ise ölçülülük yönünden ileri sürülebilir.

Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar

Hukukçular Evi Ankara; çakmak ve benzeri tüketici ürünlerinde oyuncak görünümü tespitine karşı ürün tanımı ve istisna değerlendirmesi, on iş günlük süre içinde savunma, düzeltici önlem planı ve imha süreci, TAREKS olumsuz sonuçları, idari para cezası ve önlem kararına karşı iptal davası ile yürütmenin durdurulması istemi, tedarik zincirinde rücu ve idarenin hukuka aykırı işleminden doğan zararın tazmini konularında hukuki destek sağlar. Ürün güvenliği rehberlerinin tamamı için Piyasa Gözetimi ve Denetimi Rehberi, GÜBİS ilanları için GÜBİS Rehberi sayfalarına bakılabilir. Dosyanızı değerlendirmek için 0554 648 37 15 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.

Mevzuat ve kaynaklar: 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu (RG 12/03/2020-31066); Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/13 sayılı Tebliğ (RG 31/12/2025-33124, 4. mükerrer); Bazı Tüketici Ürünlerinde Uygunluk Denetimi Tebliği (RG 03/05/2016-29701) ve değişiklikleri (RG 31/12/2018-30642 4. mükerrer; RG 25/11/2022-32024; RG 09/04/2025-32865); Tüketici Ürünlerinin Güvenlik Risklerinin Belirlenmesine İlişkin Tebliğ (RG 20/04/2012-28270; mülga) ve değişikliği (RG 03/05/2016-29701); Tüketici Ürünlerinin İthalat Denetimi Tebliği (2026/12; RG 31/12/2025-33124, 4. mükerrer) ve 2026/39 sayılı değişiklik (RG 11/07/2026-33307); İthalatta Standartlara Uygunluk Denetimi Tebliği (2026/1); Genel Ürün Güvenliği Yönetmeliği (RG 11/03/2021-31420); Ticaret Bakanlığı Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği (RG 09/02/2022-31745); Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği (RG 04/10/2016-29847); 4207 sayılı Kanun (RG 26/11/1996-22829); 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.17; 2577 sayılı İYUK m.5, 7, 27, 32; 7201 sayılı Tebligat Kanunu m.7/a; Ticaret Bakanlığı, Yetkili PGD Kuruluşları ve Sorumlu Oldukları Ürün Grupları (14/10/2026); Komisyon Kararı 2006/502/AT, Uygulama Kararları (AB) 2016/575 ve 2017/1014 (bilgi amaçlı; Türkiye’de bağlayıcı değildir); GÜBİS (guvensizurun.ticaret.gov.tr) 28/04/2026–28/10/2026 ilanları (firma adı içermeyen özet). Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.