Oyuncakta Küçük Parça ve Boğulma Riski 2026: 36 Ay Altı Oyuncak Toplatma, TS EN 71-1 Testi, Test Raporuna İtiraz ve Şahit Numune — Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği Ek-2, Ek-5; 7223 m.16, 20

Pelüş veya yumuşak bir oyuncağın gözü, burnu ya da aksesuarı laboratuvardaki burulma ve çekme deneyinde koptuysa ve ayrılan parça küçük parça silindirine sığıyorsa, Ticaret Bakanlığı ürünü 36 aydan küçük çocuklar için boğulma riski taşıyan oyuncak olarak değerlendirir. Dayanak, Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği Ek-2’nin “Fiziksel ve Mekanik Özellikler” bölümüdür: açıkça 36 aydan küçük çocuklara yönelik oyuncaklar ve ayrılabilir parçaları yutulmayı veya solunmayı önleyecek boyutta olmalıdır. Dosyanın sonucunu çoğu zaman üç soru belirler: oyuncak gerçekten 36 ay altı için mi tasarlandı, “36 aydan küçük çocuklar için uygun değildir” uyarısı bu ürüne konulabilir miydi ve test hangi yaş grubuna, hangi kuvvetle, hangi standart baskısıyla yapıldı? Savunma süresi en az on iş günüdür (7223 m.16/5); ürün güvenliğine aykırılığın 2026 cezası 434.505 TL ile 4.345.058 TL arasındadır (m.20/1-a); karara karşı altmış gün içinde idare mahkemesinde dava açılır (m.22/2; İYUK m.7). Bu yazı küçük parça kuralını, yaş sınıflandırmasını, uyarının yanlış kullanılmasını, TS EN 71-1 deneylerini, mekanik test raporuna itirazı, toplatmanın kapsamını ve cezaları anlatıyor.

GÜBİS’te Oyuncak İlanları: Mekanik Bulguların Tamamı Pelüş ve Yumuşak Oyuncaklarda

GÜBİS’te 28.04.2026–28.10.2026 arasında yayımlanan ilanlara göre oyuncak grubunda 8 ilan var; tamamı Ticaret Bakanlığına ait ve hepsinde önlem piyasaya arzın yasaklanması ve toplatma. 4 ilanda mekanik bulgu bulunuyor ve dördü de pelüş veya yumuşak oyuncaklara ait: üçünde bulgu “küçük parça”, birinde “36 ay altı oyuncak genel gereklilikleri (TS EN 71-1 m.5.1)”. Bu dört ilanın üçünde aynı üründe kimyasal bulgu da (fitalat veya nikel salımı) var. Menşe bakımından grubun 5 ilanı ithal (beşi de Çin), 2’si yerli, 1’i belirtilmemiş; mekanik bulgulu ilanların 2’si ithal, 1’i yerli, 1’i menşesi belirtilmemiş üründür. Hiçbir ilanda idari para cezası bilgisi yok.

Küçük parça bulgusunun pelüş ürünlerde toplanmasının nedeni, aşağıda anlatılan sınıflandırma ilkesidir: sarılmak için tasarlanmış yumuşak oyuncaklar kural olarak 36 ay altına yönelik sayılır. Kimyasal bulgu da varsa kopan göze ilişkin savunma dosyayı kapatmaz; kimyasal kısım için ithal oyuncakta fitalat ve ağır metal, toplatma kararının genel çerçevesi için oyuncak toplatma kararı ve itiraz rehberlerimize bakılabilir. Bu yazı yalnızca mekanik riske odaklanıyor.

Küçük Parça Kuralı Nerede Yazıyor? Ek-2 “Fiziksel ve Mekanik Özellikler”

Oyuncaklar için teknik düzenleme, 4.10.2016 tarihli ve 29847 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Oyuncak Güvenliği Yönetmeliğidir. Bakanlık, Ek-2’deki özel güvenlik gereklerine uymayan oyuncakların piyasaya arz edilmemesi için gerekli tüm önlemleri alır (m.11/1). 36 ay altına yönelik oyuncaklarda kullanıcıların yetenekleri gözetilir (m.11/2) ve oyuncak “öngörülen ve normal kullanım süreleri boyunca” güvenli olmalıdır (m.11/3). Rafta sağlam görünen göz, çocuğun çekiştirmesinden sonra da yerinde kalmalıdır; kötüye kullanım deneylerinin hukuki karşılığı budur.

Yönetmeliğin ekleri ayrı bir belge olarak yayımlanır. Ek-2 “I. Fiziksel ve Mekanik Özellikler” bölümünün temel hükmü şudur: “Açıkça 36 aydan küçük çocuklar tarafından kullanıma yönelik oyuncaklar, bunların bileşen ve ayrılabilir parçaları, yutulmasını veya nefesle içeri çekilmesini önleyecek boyutlarda olmalıdır. Bu hüküm, aynı zamanda ağza alınması amaçlanan diğer oyuncaklar, bunların bileşen ve ayrılabilir parçaları için de uygulanır.” (I, 4-d).

Ölçü ve deney yöntemi Yönetmelikte değil uyumlaştırılmış standarttadır; referansı AB Resmî Gazetesi’nde yayımlanan standarda veya Türk karşılığına uygun oyuncak gereklere uygun kabul edilir (m.14). Yönetmeliğin ceza maddesi (m.50) yürürlükten kalkan 4703 sayılı Kanuna atıf yapar; bu atıflar 7223 sayılı Kanuna yapılmış sayılır (7223 m.25/2).

“Açıkça 36 Aydan Küçük Çocuklara Yönelik” mi? Pelüşte Sınıflandırma Savunması

Küçük parça yasağının metni “açıkça” kelimesiyle başladığından dosyanın ilk sorusu sınıflandırmadır. Yönetmelik ölçüt saymaz, ama Ek-5 yön gösterir: yaş uyarısı yükümlülüğü “fonksiyonu, boyutları, özellikleri veya nitelikleri bakımından veya diğer haklı nedenlerle, 36 aydan küçük çocuklar için açıkça uygun olmayan oyuncaklara uygulanmaz” (Ek-5, B, 1). Ölçüt ambalajdaki yaş ibaresi değil, oyuncağın kendi özellikleridir. Risk değerlendirme komisyonu da teknik mevzuatın yanında “Avrupa Birliği uygulamalarına ilişkin güncel karar, rehber veya raporlar”ı değerlendirir (Ticaret Bakanlığı Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği, “PGD Yön.”, m.10/2); Yönetmelik AB’nin 2009/48/EC sayılı Direktifi dikkate alınarak hazırlanmıştır (m.52).

Bu belgelerin başında Avrupa Komisyonunun 11 No.lu Rehber Belgesi gelir (“36 ayın altındaki ve üstündeki çocuklara yönelik oyuncaklar”, 06.04.2009). Bağlayıcı değildir ve eski Direktif döneminde hazırlanmıştır; ancak Komisyon 26.02.2019 tarihli 10 No.lu Rehberinde sınıflandırma ölçütleri için hâlâ bu belgeye atıf yapar. Rehberin ilkeleri: kullanım üç yaştan önce başlayıp sürebiliyorsa oyuncak en küçük çocuklara uygun olmalıdır; küçük parça içermesi oyuncağı kendiliğinden üç yaş üstüne yönelik yapmaz; “üç yaşından küçük çocuklar için uygun değildir” ibaresi test ve uygunluk maliyetinden kaçınmanın gerekçesi olamaz.

Yumuşak oyuncaklar için sonuç nettir. Rehber bunları “neredeyse her durumda” üç yaş altına uygun olması gereken ürünler olarak görür; istisnalar nadirdir ve sarılmayı engelleyen ek özelliklerden doğar. Komisyonun oyuncak güvenliği soru-cevap derlemesi de EN 71-1’in 2011 baskısının kapsam hükmünü aktarır: tutmak ve sarılmak için tasarlanmış basit özellikli yumuşak dolgulu oyuncaklar 36 ay altına yönelik kabul edilir. Estonya standardizasyon kuruluşunun katalog özeti, bu yaklaşımın EN 71-1:2026’da da korunduğunu gösteriyor.

Pelüşte “ambalajda 3+ yazıyordu” savunması bu yüzden çoğu zaman sonuç vermez. İstisnalar sınırlıdır: ürün yalnızca süsleme amaçlıysa (festival ve kutlama süsleri oyuncak sayılmaz, Ek-1, 1), ürün veya ambalajında görülür biçimde 14 yaş ve üzeri koleksiyoncular için yapıldığı yazılı koleksiyon ürünüyse (Ek-1, 2) ya da sert iskelet, ince beceri gerektiren işlev veya ayrıntılı aksesuar sarılmayı gerçekten zorlaştırıyorsa. İlk ikisi yaş değil “oyuncak mı” tartışmasıdır (m.4/1-ö); bu ayrımı oyuncak toplatma kararı rehberimizde ele aldık. Bebek giysisindeki süsler için bkz. bebek kıyafetinde kopan süs.

“36 Aydan Küçük Çocuklar İçin Uygun Değildir” Uyarısı: Ne Zaman Zorunlu, Ne Zaman Geçersiz?

Ek-5’in B Bölümüne göre 36 aydan küçük çocuklar için tehlikeli olabilecek oyuncaklar “‘36 aydan küçük çocuklar için uygun değildir’ veya ‘üç yaşından küçük çocuklar için uygun değildir’ gibi bir uyarı” ya da grafik uyarı taşır; uyarı, “bu önlemin alınmasını gerektiren özel tehlike hakkında kısa bir açıklama ile birlikte” verilir (Ek-5, B, 1). Uyarının yanlış kullanılmasını ise 12. madde yasaklar: “Fonksiyonu, boyutu ve özelliklerine dayanılarak belirlenen uyarılar, oyuncağın amaçlanan kullanımı ile çeliştiği durumlarda; oyuncaklar ek-5’in B Bölümünde belirtilen özel uyarıların bir veya daha fazlasını taşıyamaz.” (m.12/1). Uyarılardan önce “Uyarı” ibaresi kullanılır; yaş sınırı gibi satın alma kararını belirleyen uyarılar, internet satışı dâhil satın almadan önce açıkça görünür olmalıdır (m.12/2) ve Türkçe yazılır (m.12/3).

Yaş uyarısı sınıflandırmanın aracı değil sonucudur; küçük çocuklara yönelik bir pelüşe uyarı koymak küçük parça yasağını kaldırmaz. Aynı mantık düzeltici önlemlere yansır: ürüne Türkçe uyarı eklemek veya satışı önkoşula bağlamak, ancak ürünün yalnızca belirli koşullarda veya belirli tüketicilere risk taşıdığı durumlarda alınabilecek önlemlerdir (PGD Yön. m.11/4, son paragraf). Açıkça 36 ay altına yönelik bir üründe “etiketi değiştirip satışa devam” planı bu nedenle çoğu zaman kabul görmez.

Küçük Parça Silindiri, Burulma ve Çekme Testi Nedir? (TS EN 71-1)

Ek-2’deki kuralı ölçülebilir hâle getiren belge, EN 71-1 “Oyuncak güvenliği – Bölüm 1: Mekanik ve fiziksel özellikler” standardı ve Türk Standardı karşılığı TS EN 71-1’dir. Standart metni ücretli olduğundan doğrudan inceleyemedik; aşağıdaki bilgiler Avrupa Komisyonu belgelerine, kamuya açık bir akredite laboratuvar test raporu örneğine ve test kuruluşlarının yayınlarına dayanır. Madde numaraları EN 71-1:2014’e göre düzenlenmiş o rapordan alınmıştır.

Yapı. Örnek raporda 5. bölüm “36 aydan küçük çocuklara yönelik oyuncaklar”dır: 5.1 genel gereklilikler, 5.2 yumuşak dolgulu oyuncaklar ve yumuşak dolgulu parçalar. 7.2, “36 aydan küçük çocuklara yönelik olmayan oyuncaklar”ın uyarısını düzenler; deney yöntemleri 8. bölümdedir. GÜBİS’teki ilanda atıf yapılan “TS EN 71-1 m.5.1” bu genel gereklilikler maddesidir. Standart 18 ay altı çocuklara yönelik oyuncaklar için ayrıca özel gereklilikler içerdiğinden (Estonya standardizasyon kuruluşunun katalog özeti) raporda esas alınan yaş grubu belirleyicidir.

Silindir. Test kuruluşlarının yayınlarına göre oyuncak veya ayrılan parça sıkıştırılmadan ve herhangi bir yönde silindire konur; tamamen sığarsa üç yaş altı için uygun değildir. Bir test kuruluşu silindirin ölçülerini 25,4 × 31,7 × 57,1 mm olarak veriyor. Komisyonun soru-cevap derlemesine göre EN 71-1’in 5.1 b) maddesi uyarınca deneyler sırasında ayrılan parçalar silindire sığmamalıdır. Yani önce kötüye kullanım deneyleri yapılır, sonra ayrılan her parça silindirle ölçülür.

Kötüye kullanım deneyleri. Örnek raporda 5.1 kapsamında burulma (8.3, 0,34 Nm), çekme (8.4.2.1, 90 N), düşürme (8.5), darbe (8.7) ve sıkıştırma (8.8, 110 N) deneyleri uygulanmıştır. Bir test kuruluşuna göre çekme deneyi pelüş hayvanların göz ve burunlarına, dikişlere ve malzemelere uygulanır ve parça 90 N’a 10 saniye dayanmalıdır. Değerleri standart metninden doğrulayamadık; esas olan somut rapordaki değerdir.

Hangi baskı? İkincil kaynaklara göre EN 71-1:2014+A1:2018’in yerini alan EN 71-1:2026 yayımlanmıştır; eski baskının geri çekilme tarihi kaynaklarda farklı (01.07.2026 ve Temmuz 2027) gösteriliyor. Uygunluk varsayımı AB Resmî Gazetesi’nde referansı yayımlanan baskıya veya Türk standardı karşılığına bağlıdır (m.14); yeni baskının bu bakımdan durumunu ve TS EN 71-1’in güncel baskısını doğrulayamadık. Raporun uyguladığı baskı, ürünün piyasaya arz tarihiyle karşılaştırılmalıdır.

Pelüşte Göz, Burun, Aksesuar ve Dikiş: Kullanım Ömrü Boyunca Güvenlik

Pelüşte küçük parça çoğunlukla vidalı göz ve burundan, dikişli kurdele, düğme veya puldan ve açılan dikişten çıkan dolgudan doğar. Ölçüt aynıdır: oyuncak normal kullanım süresi boyunca güvenli kalmalıdır (m.11/3); 7223 sayılı Kanunun “güvenli ürün” tanımı da kullanım süresini içerir (m.3/1-e).

Dikiş ve dolgu. Komisyonun soru-cevap derlemesine göre EN 71-1’in 2011 baskısıyla yumuşak dolgulu oyuncakların dikişlerine 70 N’luk çekme deneyi zorunlu hâle gelmiştir. Lifli dolgulu ve küçük parça içermeyen oyuncakta deneyden sonra 12 mm’lik prob 6 mm’den fazla girmemelidir; içinde küçük parça bulunan oyuncakta ayrı bir prob kullanılır. Amaç, çocuğun açılan dikişten topak hâlinde dolgu çekmesini önlemektir; değerler 2011 baskısına göredir.

Yıkama. 36 ay altına yönelik kumaş oyuncak, suya batırıldığında zarar görecek bir düzenek içermiyorsa yıkanabilir olmalı ve imalatçının talimatına göre temizlendikten sonra da güvenlik gereklerini karşılamalıdır (Ek-2, V, 2). Bu iki yönlü bir noktadır: tamamen kumaş bir pelüşte yalnızca “yüzey temizliği” öngören talimat sorgulanabilir; laboratuvar numuneyi talimata aykırı bir yöntemle yıkadıysa sonucun bu ön işlemden etkilenip etkilenmediği de tartışılabilir.

Ayrılabilir parça. Komisyonun soru-cevap derlemesine göre deneylerle ayrılmayan ve ancak bir yetişkinin sarmal halkayı açıp döndürmesiyle çıkarılabilen bir parça, üç yaş altı çocuk bakımından “ayrılabilir” sayılmaz. Raporun bulguyu nasıl nitelediği bu yüzden önemlidir.

Numunenin geçmişi. İmalatçı veya ithalatçı, uygunsuzluğun dağıtıcının veya üçüncü bir tarafın müdahalesinden ya da kullanıcıdan kaynaklandığını ispatlarsa idari yaptırım uygulanmaz (7223 m.21/2-b). Ambalajsız teşhirde elden ele geçmiş bir numunedeki gevşek göz, tasarım kusurunu değil numunenin geçmişini gösteriyor olabilir; ispat yükü firmadadır.

Mekanik Test Raporuna İtiraz: Küçük Parça Dosyalarına Özgü Kontrol Listesi

Numune alma, şahit numune, akreditasyon ve karşı analiz gibi genel konuları test raporuna itiraz ve şahit numune rehberimizde anlattık. Mekanik dosyada sonuç çoğu zaman “geçti/kaldı”dır; tartışma deneyin nasıl yapıldığı üzerinde yoğunlaşır. Deneyler numuneyi bozduğundan firmada yediemin olarak kalan mühürlü şahit numune çoğu dosyada deneyi tekrar ettirmenin tek yoludur (PGD Yön. m.4/1-m, 7/3).

Raporlarda “etiketlenen yaş grubu” ile “test için esas alınan yaş grubu” ayrı alanlardır; ilk bakılacak yer burasıdır. Uygunluğa laboratuvar değil risk değerlendirme komisyonu karar verdiğinden (PGD Yön. m.10/1, 11/2) sınıflandırma itirazı savunmada komisyona yöneltilir.

Raporun eksiksiz örneği, ham kayıtlar, fotoğraflar ve şahit numunenin farklı akredite laboratuvarda analizi savunma süresi içinde yazılı istenmelidir; PGD Yönetmeliği bu analiz için ayrı süre öngörmez. Ürünün uygunluk belgelerine sahip olması denetimi ve önlemi engellemez (7223 m.15/6); teknik tartışma dava aşamasında bilirkişi incelemesiyle sürer.

Ciddi Risk mi? Savunma Süresi, Geçici Durdurma ve Toplatmanın Kapsamı

Küçük parça bulgusu ciddi risk sonucunu kendiliğinden doğurmaz. Ciddi risk, risk değerlendirmesine dayanan ve ürünün normal ve öngörülebilir kullanımı dikkate alınarak tehlikenin olasılığı ile zararın ciddiyetinin birlikte ele alınması sonucunda acil müdahaleyi gerektiren risktir (7223 m.3/1-c). Daha yüksek bir güvenlik seviyesinin olabilirliği veya piyasada daha düşük riskli ürünlerin varlığı, ürünün ciddi risk taşıdığı anlamına gelmez (m.16/3; Oyuncak Yön. m.42/2).

Savunma süresi. Ciddi risk dışında yetkili kuruluş, nihai karardan önce on iş gününden az olmamak üzere makul bir savunma süresi verir (7223 m.16/5); PGD Yönetmeliği de on iş günü öngörür (m.11/1). Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği ise “10 günden az olmamak kaydıyla” süre tanınmasını düzenler (m.43/3). Tebligatta takvim günü yazıyorsa kısa süreye göre hazırlanmak güvenlidir; bkz. ürün güvenliği savunma yazısı.

Ciddi risk ve geçici durdurma. Acil ciddi riskte karar savunmasız alınır, sonradan sunulan savunmayla tekrar değerlendirilir (PGD Yön. m.11/7). Ciddi risk belirtisinde satış en çok dört gün geçici durdurulabilir; süre test için uzatılabilir, ürün güvenli çıkarsa karar kendiliğinden kalkar (m.13/1, 13/4, 13/5).

Kapsam ve uygun hâle getirme. Bakanlık önlemlerin orantılı olmasını sağlar, gerekçesini kararda açıkça yazar ve işletmenin etkili önlem alması üzerine önlemi hemen geri çeker veya tadil eder (Oyuncak Yön. m.43/1, 43/4, m.49). Mekanik uygunsuzluk çoğu zaman tasarım değişikliğiyle (nakış göz, dikiş takviyesi) giderilebilir. Karar tebliğinde düzeltici önlem planı için on beş iş günü verilir; onaylanan plan için altı ayı geçmemek üzere süre tanınır ve uygun hâle getirildiği kanıtlanan ürün tutanakla kayıt altına alınarak yeniden piyasaya arz edilebilir (PGD Yön. m.11/3). Tüketiciye ulaşmış ürünlerde geri çağırmada sorunun giderilmesi, satış değerinin ödenmesi veya eşdeğer ürünle değişimden en az biri sunulur ve masraflar işletmeciye aittir (7223 m.19/3-4). Ayrıntılar düzeltici önlem planı ve ürünü geri çağırmayan firma yazılarımızda.

2026 İdari Para Cezası: Küçük Parça Dosyasında Hangi Bent?

7223 sayılı Kanunun 20. maddesindeki tutarlar 1.1.2026–31.12.2026 dönemi için Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/13 sayılı Tebliğle belirlenmiştir (RG 31.12.2025, 33124, 4. Mükerrer). Aykırılığın ürün güvenliği hükmüne mi, belge veya uyarı yükümlülüğüne mi bağlandığı ceza aralığını birkaç kat değiştirir ve ancak ceza kararından okunur.

Yaş uyarısının eksik veya yanlış kullanılmasının hangi bende girdiği tartışmaya açıktır: Yönetmelik uyarıları güvenlik şartına bağladığından (m.11/2, m.12) (a), hüküm ürün güvenliği dışında sayılırsa (b) bendi; eksiklik yalnızca Türkçe güvenlik bilgisine ilişkinse (e), kullanıcıyı bilgilendirme yönüyle (ç) bendi gündeme gelebilir. Bu konuda Bakanlık açıklamasına veya yargı kararına ulaşamadık; kararın hangi yükümlülüğü ihlal edilmiş saydığı gerekçede açıkça yazılmalıdır. (c), (ç), (d) ve (e) bentlerindeki aykırılıklarda aynı fiil için ayrıca (a) ve (b) uygulanmaz (m.20/7); iki yıl içinde tekrarda her tekrar için önceki cezanın iki katı uygulanır (m.20/8). Ceza önlemlere engel değildir (m.20/9), tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir (m.20/10) ve aykırılığın büyüklüğü ile işletmenin ekonomik durumu dikkate alınarak belirlenir (m.20/11).

Kabahatler Kanununun genel hükmüne göre ödeme süresi içinde yapılan ödemede yüzde 25 indirim uygulanması gerekir; 7223’e özgü bir Bakanlık açıklaması bulunamadığından ceza kararındaki ödeme bilgisi kontrol edilmelidir. Ödeme dava hakkını etkilemez (Kabahatler K. m.17/6). Yetkili kuruluşun talebi ve uyarısı olmadan gerekli tedbirleri kendiliğinden alıp uygunsuzluğu tamamen gideren işletmeciye idari yaptırım uygulanmaz (7223 m.21/1). Ayrıntı: ürün güvenliği idari para cezasına itiraz.

İmalatçı, İthalatçı ve Satıcı: Kim Neyi İspat Eder?

İmalatçı oyuncağı Ek-2’ye uygun tasarlar ve imal eder (Oyuncak Yön. m.5/1), arzdan önce mekanik tehlikeleri analiz eder (m.19), standart değişikliklerini izler (m.5/4) ve teknik dosyada güvenlik değerlendirmesini ve test raporlarını saklar (m.22; Ek-4, b, f). En güçlü delilleri yaş sınıflandırma gerekçesi ve parti bazlı test kayıtlarıdır.

İthalatçı yalnızca uygun oyuncağı arz eder, arzdan önce uygunluk değerlendirmesini, teknik dosyayı ve CE işaretini teyit eder; Ek-2’ye uymadığını düşündüğü oyuncağı uygun hâle getirilmeden arz edemez (m.7/1-2; 7223 m.9/1-a, b, c). Yanlış yaş grubuna göre düzenlenmiş yabancı rapor ithalatçıyı korumaz; masrafların yansıtılması yabancı tedarikçiye rücu rehberimizin konusudur.

Dağıtıcı satıştan önce CE işaretini, Türkçe talimat ve güvenlik bilgilerini ve imalatçı ile ithalatçı bilgilerini doğrular; uygun olmadığını düşündüğü oyuncağı bulunduramaz (m.8/2). İmalatçı veya ithalatçı tespit edilemezse, tedarikçi bilgisini bildirimin tebliğinden itibaren on iş günü içinde vermeyen dağıtıcı imalatçı sayılır (7223 m.11/2); kendi markasıyla satan ithalatçı veya dağıtıcı da imalatçıdır (Oyuncak Yön. m.9; 7223 m.11/1).

İmalatçı veya ithalatçı; ürünü kendisinin arz etmediğini, uygunsuzluğun üçüncü kişi müdahalesinden veya kullanıcıdan kaynaklandığını ya da teknik düzenlemeye uygun üretimden doğduğunu ispatlarsa idari yaptırım uygulanmaz (7223 m.21/2). Kopan parça bir çocuğa zarar verdiyse ürün sorumluluğu tazminatı ayrıca gündeme gelir (7223 m.6); bkz. üreticinin sorumluluğu, güvensiz üründen doğan zarar, güvensiz bir ürün beni yaraladı ve ürün sorumluluk ve geri çağırma sigortası. İthalat aşamasındaki denetim için ithalatta ürün güvenliği denetimi ve TAREKS yazımıza bakılabilir.

Dava Yolu ve Küçük Parça Dosyası İçin Savunma Dilekçesi İskeleti

7223 sayılı Kanuna göre verilen idari yaptırım kararlarına karşı idari yargı yoluna başvurulur (m.22/2). Dava idare mahkemesinde, yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden itibaren altmış gün içinde açılır (İYUK m.7). Aynı test raporuna dayanan piyasaya arz yasağı, toplatma ve para cezası tek dilekçeyle dava edilebilir (İYUK m.5/1); dava açmadan önce idareye yapılan başvuru dava süresini durdurur (İYUK m.11). Dava açılması işlemi kendiliğinden durdurmaz; telafisi güç zarar ve açık hukuka aykırılık birlikte varsa yürütmenin durdurulması istenebilir (İYUK m.27/2). Ayrıntılar yürütmenin durdurulması, iptal davası ve tam yargı davası yazılarımızda. Teknik itirazlar davada bilirkişiyle incelenir; idari aşamada ileri sürülmeyenlerin ağırlığı azalır. Aşağıdaki iskelet savunma istem yazısına cevap içindir; köşeli parantezler dosyaya göre doldurulmalı, yalnızca gerçekten bulunan hususlar ileri sürülmelidir.

Varsayımsal Örnek: Gözü Kopan Pelüş Ayıcık

Aşağıdaki örnek varsayımsaldır; gerçek bir dosyayı, firmayı veya ürünü anlatmaz. Yerli bir imalatçının yaklaşık 25 santimetre boyundaki vidalı plastik gözlü pelüş ayıcığının ambalajında “3+” ibaresi ve “36 aydan küçük çocuklar için uygun değildir” uyarısı var. Mağazadan alınan numunenin raporunda test yaş grubu “36 ay altı”; çekme deneyinden sonra bir göz çıkmış ve silindire sığmış.

Sınıflandırma savunması zayıftır: ayıcık yumuşak, hafif, basit hatlıdır ve sarılmak için tasarlanmıştır; uyarı amaçlanan kullanımla çeliştiği için sonucu değiştirmez (m.12/1). Savunmanın güçlü olabileceği yer başkadır. Test edilen numunelerin yalnızca birinde ayrılma görüldüyse ve göz tedarikçisi belirli bir partiden sonra değiştiyse önlemin o partiyle sınırlanması savunulabilir; diğer partilerin akredite raporları bunu destekler. Firma, gözlerin nakışla değiştirildiği ve yeni tasarımın akredite testle doğrulanacağı bir düzeltici önlem taslağı sunar. Komisyon uygunsuzluğa karar verirse nihai plan on beş iş günü içinde sunulur (PGD Yön. m.11/3), satılmış ürünler için geri çağırma planlanır (7223 m.19). Ceza gündeme gelirse ürün güvenliği bendi (m.20/1-a) ve 2026 için 434.505 TL’lik alt sınır söz konusu olur; daha yüksek bir tutarın gerekçesi aranır (m.20/11). Önlem ve ceza için altmış gün içinde tek dilekçeyle dava açılabilir.

Adım Adım Yol Haritası ve Sık Yapılan Hatalar

Sık yapılan hatalar: pelüş üründe yalnızca “3+” uyarısına güvenmek; uyarıyı Türkçe tehlike açıklaması olmadan koymak veya internet ilanında göstermemek; şahit numunenin mührünü açmak ya da satmak; yabancı imalatçının raporunu yaş grubunu ve baskısını kontrol etmeden sunmak; düzeltici önlem planında yalnızca etiket değişikliği önermek; Yönetmelikteki “10 gün” ile Kanundaki “on iş günü” farkını gözden kaçırmak; parti kayıtları tutulmadığı için önlemin bütün modele yayılmasına zemin hazırlamak.

Sıkça Sorulan Sorular

Oyuncakta küçük parça ne demektir?

Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği, açıkça 36 aydan küçük çocuklara yönelik ve ağza alınması amaçlanan oyuncakların ve ayrılabilir parçalarının yutulmayı önleyecek boyutta olmasını ister (Ek-2, I, 4-d). Ölçü ve yöntem TS EN 71-1’dedir; test kuruluşlarına göre parça sıkıştırılmadan küçük parça silindirine tamamen sığıyorsa üç yaş altı için uygun değildir.

“36 aydan küçük çocuklar için uygun değildir” uyarısı toplatmayı önler mi?

Oyuncak özellikleri itibarıyla küçük çocuklara yönelikse önlemez. Amaçlanan kullanımla çelişen özel uyarılar kullanılamaz (m.12/1); yaş uyarısı yalnızca 36 ay altına açıkça uygun olmayan oyuncaklar için anlam taşır (Ek-5, B, 1).

Pelüş oyuncak 3 yaş üstü olarak satılabilir mi?

Ancak istisnai olarak. Avrupa Komisyonunun 11 No.lu Rehberi yumuşak oyuncakların neredeyse her durumda üç yaş altına uygun olması gerektiğini, istisnaların sarılmayı engelleyen özelliklerden doğduğunu belirtir; komisyon AB rehberlerini de değerlendirir (PGD Yön. m.10/2).

Çekme testinde kaç Newton uygulanır?

Değer baskıya, yaş grubuna ve parçaya göre değişir. EN 71-1:2014’e göre düzenlenmiş örnek bir raporda burulma 0,34 Nm, çekme 90 N’dur; Komisyon soru-cevabına göre dikiş deneyi 70 N’dur (2011 baskısı). Esas olan, somut raporda yazan değerdir.

Test raporunda yaş grubunu nereden anlarım?

Raporlarda genellikle etiketlenen yaş grubu ile test için esas alınan yaş grubu ayrı alanlarda yazılır. Gerekçe yoksa raporun eksiksiz örneği istenmelidir; uygunluğa laboratuvar değil risk değerlendirme komisyonu karar verir (PGD Yön. m.10/1, 11/2).

Mekanik testte şahit numune neden önemlidir?

Burulma ve çekme deneyleri numuneyi bozar, aynı ürün yeniden test edilemez. Şahit numune test sonucuna itiraz için alınır ve bir takımı yediemin olarak firmaya bırakılır (PGD Yön. m.4/1-m, 7/3); mührü açılmadan korunmalıdır.

Küçük parça bulgusunda savunma süresi kaç gün?

Kanun ciddi risk dışında en az on iş günü öngörür (7223 m.16/5; PGD Yön. m.11/1). Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği “10 günden az olmamak kaydıyla” der (m.43/3); tebligatta takvim günü yazıyorsa kısa süreye göre hazırlanmak güvenlidir.

Oyuncakta küçük parça için 2026’da ne kadar ceza verilir?

Ürün güvenliğine ilişkin hükümlere aykırılıkta 434.505 TL ile 4.345.058 TL arası (7223 m.20/1-a; 2026/13 sayılı Tebliğ). Aykırılık uyarı veya bilgilendirme yükümlülüğüne bağlanırsa daha düşük bentler gündeme gelir; iki yıl içinde tekrarda ceza ikiye katlanır (m.20/8).

Kopan gözü değiştirip ürünü yeniden satabilir miyim?

Uygunsuzluk tasarım değişikliğiyle gideriliyorsa düzeltici önlem planının konusu olabilir: plan on beş iş günü içinde sunulur, uygun hâle getirildiği kanıtlanan ürün tutanakla kayda alınıp yeniden piyasaya arz edilebilir (PGD Yön. m.11/3).

Toplatma kararına nereye ve ne zaman dava açılır?

İdare mahkemesine, yazılı bildirimi izleyen günden itibaren altmış gün içinde (7223 m.22/2; İYUK m.7). Aynı rapora dayanan önlem ve ceza tek dilekçeyle dava edilebilir (İYUK m.5/1).

Satıcı olarak sorumlu muyum?

Dağıtıcı satıştan önce CE işaretini, Türkçe güvenlik bilgilerini ve imalatçı-ithalatçı bilgilerini doğrular (Oyuncak Yön. m.8/2). İmalatçı veya ithalatçı tespit edilemezse tedarikçi bilgisini on iş günü içinde vermeyen dağıtıcı imalatçı sayılır (7223 m.11/2).

Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar

Hukukçular Evi Ankara; küçük parça ve boğulma riski gerekçesiyle başlatılan oyuncak dosyalarında savunma istem yazısının ve test raporunun incelenmesi, yaş sınıflandırmasının Yönetmelik ve AB rehberleri çerçevesinde değerlendirilmesi, şahit numune ve rapor eksiklerine ilişkin taleplerin hazırlanması, düzeltici önlem planının hukuki çerçevesi, toplatma ve idari para cezası kararlarına karşı iptal davası ile yürütmenin durdurulması istemi konularında hukuki destek sağlar. Tüm ürün güvenliği rehberleri için Piyasa Gözetimi ve Denetimi Rehberi, GÜBİS ilanları için GÜBİS Rehberi sayfalarına bakılabilir. Dosyanızı değerlendirmek için 0554 648 37 15 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.

Mevzuat ve kaynaklar: 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu (RG 12/03/2020-31066) m.3, 6, 9, 10, 11, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 25; Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/13 sayılı Tebliğ (RG 31/12/2025-33124, 4. mükerrer); Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği (RG 04/10/2016-29847; değişiklikler RG 01/04/2017-30025 ve 24/12/2019-30988) m.4, 5, 7, 8, 9, 11, 12, 14, 19, 22, 41, 42, 43, 49, 50, 52, Ek-1, Ek-2, Ek-4, Ek-5; Ticaret Bakanlığı Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği (RG 09/02/2022-31745) m.4, 5, 6, 7, 10, 11, 13; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu (RG 31/03/2005-25772 mük.) m.17/6; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (RG 20/01/1982-17580) m.5, 7, 11, 27; Avrupa Komisyonu, Guidance Document No. 11 — Toys intended for children above and under 36 months (06/04/2009) ve Guidance Document No 10 (26/02/2019); Avrupa Komisyonu ve TIE, Questions and Answers on Toy Safety (EN 71-1:2011 dönemi); EN 71-1:2014+A1:2018 ve EN 71-1:2026 (standart metni incelenmedi; bilgiler kamuya açık bir akredite laboratuvar raporu örneği, Eurofins, STC ve Centexbel bilgilendirmeleri, EVS katalog kaydı ve The Toy Association 10/02/2026 haberine göre); GÜBİS (guvensizurun.ticaret.gov.tr) 28/04/2026–28/10/2026 arasında yayımlanan ilanlar (firma adı içermeyen özet). Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.