Bisiklet, Scooter ve Paten Kaskına Toplatma Kararı veya TAREKS Reddi 2026: KKD Kategori II ve Onaylanmış Kuruluş, Motosiklet Kaskı İstisnası, Oyuncak Kask (“Bu oyuncak koruma sağlamaz”), TAREKS (2026/11, 6506.10), Ceza ve Dava Süresi

Bisiklet, elektrikli scooter, kaykay ve paten kullanıcıları için satılan koruyucu kasklar Türk hukukunda kişisel koruyucu donanımdır (KKD) ve Kişisel Koruyucu Donanım Yönetmeliğinin Ek-1’ine göre Kategori II’dedir: piyasaya arz edilmeden önce bir onaylanmış kuruluşun AB tip incelemesinden (Modül B) geçmeli, ardından üretimin dâhili kontrolüne dayalı tipe uygunluk (Modül C) sağlanmalı, AB uygunluk beyanı düzenlenmeli, CE işareti konulmalı ve Türkçe kullanım kılavuzu ürüne eşlik etmelidir. BM Avrupa Ekonomik Komisyonunun 22 sayılı Düzenlemesi kapsamındaki motosiklet ve moped kaskları ise KKD Yönetmeliğinin dışındadır. Koruma sağlamayan kostüm ve oyuncak kasklar “Bu oyuncak koruma sağlamaz” uyarısını taşımalıdır. İthalatta 2026/11 sayılı Tebliğ Ek-1’in 26–29. satırları 6506.10 GTİP’li başlıkları “yalnızca kişisel koruyucu donanımlar” kaydıyla TAREKS denetimine bağlar. Uygunsuzlukta piyasaya arz yasağı, piyasadan çekme, geri çağırma ve imha gündeme gelir; 2026’da ürün güvenliğine ilişkin aykırılığın cezası 434.505 TL’den 4.345.058 TL’ye kadardır.

Kask Hangi Mevzuata Tabi? KKD Yönetmeliği ve Kategori II

Kişisel koruyucu donanımlar için temel teknik düzenleme, 1/5/2019 tarihli ve 30761 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan ve AB’nin (AB) 2016/425 sayılı Tüzüğü dikkate alınarak hazırlanan Kişisel Koruyucu Donanım Yönetmeliğidir (m.45). Yönetmelik, kişisel koruyucu donanımı (KKD) “kişilerce bir veya birden fazla sağlık ve güvenlik riskine karşı korunmak amacıyla giyilmek veya tutulmak üzere tasarlanmış ve imal edilmiş donanım” olarak tanımlar (m.4/1-h). Kolluk ve nefsi müdafaa için tasarlanan donanımlar, özel kullanım için aşırı olmayan atmosferik koşullara ve bulaşık yıkamada suya karşı tasarlanan donanımlar, deniz ve hava taşımacılığında münhasıran kullanılanlar ile BM Avrupa Ekonomik Komisyonunun 22 sayılı Düzenlemesi kapsamındaki motosiklet ve moped sürücü ve yolcularına ait baş, yüz ve göz koruyucular Yönetmeliğin kapsamı dışındadır (m.2/2).

KKD’ler Ek-1’deki risk kategorilerine göre sınıflandırılır (m.19). Kategori I yalnızca asgari düzeydeki riskleri içerir: yüzeysel mekanik yaralanmalar, zayıf etkili temizlik malzemeleriyle veya suyla uzun süreli temas, 50°C’yi geçmeyen sıcak yüzeylerle temas, güneş ışığına maruziyet nedeniyle gözlerde meydana gelen hasar (güneşin doğrudan gözlenmesi hariç) ve aşırı olmayan atmosferik şartlar. Kategori III ölüm veya sağlığa geri dönüşü olmayan zarar gibi çok ciddi sonuçlara yol açan riskleri (ör. yüksekten düşme, boğulma, elektrik şoku) kapsar. Kategori II, Kategori I ve III dışında kalan riskleri içerir (Ek-1). Uygunluk değerlendirmesi kategoriye göre değişir: Kategori I için üretimin dâhili kontrolü (Modül A); Kategori II için AB tip incelemesi (Modül B) ve ardından üretimin dâhili kontrolüne dayalı tipe uygunluk (Modül C); Kategori III için Modül B ile birlikte Modül C2 veya Modül D (m.20/1).

İmalatçı, Ek-2’deki temel sağlık ve güvenlik gereklerine uygun KKD’leri piyasaya arz eder; teknik dosyayı hazırlar, uygunluk değerlendirmesini yapar veya yaptırır; uygunluk kanıtlandığında AB uygunluk beyanını hazırlar ve CE işaretini iliştirir (m.9/1-2). Teknik dosya ve beyan on yıl saklanır (m.9/3). İmalatçı kullanım kılavuzunu Türkçe hazırlar ve KKD ile birlikte sunar (m.9/7); ithalatçı da Türkçe kullanım kılavuzunu KKD ile birlikte sunar (m.11/4). İthalatçı, piyasaya arzdan önce uygunluk değerlendirmesinin yapıldığını, teknik dosyanın hazırlandığını, CE işaretinin bulunduğunu ve gerekli belgelerin eşlik ettiğini teyit eder (m.11/2). CE işareti her KKD’nin üzerine kolayca görülebilecek, okunabilecek ve silinmeyecek şekilde, piyasaya arzdan önce iliştirilir (m.18/1-2).

Yönetmelikteki “Bakanlık”, yayım tarihindeki adıyla Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığıdır (m.4/1-c); bugün bu görev Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığındadır ve Ticaret Bakanlığının 14.10.2026 tarihli yetkili PGD kuruluşları listesi de kişisel koruyucu donanımları bu Bakanlığın sorumluluğunda gösterir. Bakanlık, risk teşkil ettiğine dair yeterli sebep bulunan KKD’yi tüm gereklilikler yönünden değerlendirir ve uygunsuzluk tespit ederse işletmeciden düzeltici tedbir, piyasadan çekme veya geri çağırma ister (m.38). Yönetmeliğe aykırılıkta 4703 sayılı Kanunun uygulanacağını öngören hüküm (m.43), 7223 sayılı Kanunun 25. maddesi uyarınca bugün 7223’e yapılmış sayılır. KKD’de ciddi risk kararlarının genel çerçevesi için KKD ciddi risk kararı rehberine bakılabilir.

Bisiklet, scooter, kaykay ve paten kaskları, düşme ve çarpma sırasında başın darbelere karşı korunmasına yöneliktir. Bu risk Ek-1’deki Kategori I (asgari düzeydeki riskler) arasında sayılmaz. Kategori III ise ölüm veya sağlığa geri dönüşü olmayan zarar gibi çok ciddi sonuçlara yol açan riskleri kapsar ve Ek-1 bunları “özellikle” ifadesiyle örnek olarak sayar; bu örnekler arasında baş darbesine karşı koruma yer almaz. Bisiklet ve benzeri spor kaskları, AB uygulamasında olduğu gibi Türkiye’de de Kategori II olarak değerlendirilir; Kategori III’teki “yüksekten düşme” riski, düşmeyi önleyen veya durduran donanımlara (ör. emniyet kemerleri) ilişkindir. İmalatçı, ürününün kategorisini kendi risk değerlendirmesiyle belirler ve teknik dosyada gerekçelendirir. Kategori II olmanın pratik sonucu, ürünün onaylanmış bir kuruluşun AB tip incelemesinden geçmesinin zorunlu olmasıdır.

Motosiklet Kaskı İstisnası ve Elektrikli Scooter Kaskı

KKD Yönetmeliği, BM Avrupa Ekonomik Komisyonunun “Motosiklet ve Moped Sürücüleri ve Yolcuları İçin Koruyucu Başlıklar ve Siperliklerinin Onayı ile İlgili” 22 sayılı Teknik Düzenlemesi kapsamındaki baş, yüz ve göz koruyucuları kapsam dışında bırakır (m.2/2-d). Bu nedenle motosiklet kaskları CE işaretiyle değil, kendi onay işaretiyle piyasaya sunulur ve bu yazının ayrıntılı konusu değildir. İthalat tebliğinde de 6506.10 satırları “yalnızca kişisel koruyucu donanımlar” kaydını taşır; motosiklet kaskları bu satırlar kapsamında KKD denetimine girmez. Bu ürünlerin hangi ithalat rejimine tabi olduğu ayrıca kontrol edilmelidir.

Elektrikli scooter kullanıcılarına yönelik kasklar uygulamada en çok karışıklık çıkan alandır. Bir kask motosiklet kaskı olarak 22 sayılı Düzenlemeye göre onaylanmışsa KKD Yönetmeliği dışındadır; bisiklet kaskı olarak tasarlanıp “scooter kaskı” diye satılıyorsa KKD Kategori II olarak değerlendirilir. İlanında “motosiklet ve scooter için” denilen ancak yalnızca bisiklet kaskı sertifikası bulunan bir ürün, kullanıcıyı yanıltabilir ve iddia ile belge arasında uyumsuzluk doğurur. Elektrikli scooter ve e-bisikletin kendisine ilişkin ürün güvenliği kuralları için elektrikli scooter rehberine, bisikletin kendisi için bisiklet güvenlik standardı rehberine bakılabilir. Kullanıcıların kask takma yükümlülüğü gibi trafik kuralları ise bu yazının kapsamı dışındadır.

Oyuncak ve Kostüm Kask: “Bu Oyuncak Koruma Sağlamaz” Uyarısı

Oyuncak Güvenliği Yönetmeliğinin Ek-5’i, bazı oyuncak kategorileri için özel uyarılar öngörür. B bölümünün 8. bendine göre koruyucu maskelerin veya kaskların imitasyonları “Bu oyuncak koruma sağlamaz” uyarısını taşımalıdır. Bu uyarılar Yönetmelikte yazıldığı şekilde kullanılır (Oyuncak Yön. m.12/1) ve Türkçe olmalıdır (m.12/3). Kostüm setlerindeki itfaiyeci, inşaat işçisi, astronot veya şövalye kaskları bu kategoriye girer.

Sınır çizgisi önemlidir. Çocuk bisikleti veya paten setiyle birlikte satılan ve koruma iddiası taşıyan bir kask oyuncak değil, KKD’dir; bu durumda “Bu oyuncak koruma sağlamaz” uyarısı ürünü kurtarmaz, aksine ürünün koruma sağlamadığını kabul etmek anlamına gelir. Koruma iddiası taşıyan bir ürünü oyuncak olarak beyan etmek, hem KKD Yönetmeliğine hem oyuncak mevzuatına aykırılık doğurabilir. Kostüm ürünleri için oyuncak toplatma rehberine, sınıflandırma tartışması için çift amaçlı ürünler yazımıza bakılabilir.

Hangi Kurum Denetler? Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı

KKD’lerin piyasa gözetimi ve denetimi KKD Yönetmeliğine göre Bakanlıkça yapılır (m.37); Ticaret Bakanlığının 14.10.2026 tarihli “Yetkili PGD Kuruluşları ve Sorumlu Oldukları Ürün Grupları” listesi kişisel koruyucu donanımları Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının sorumluluğunda gösterir. İthalat aşamasındaki denetim ise Ticaret Bakanlığınca TAREKS üzerinden yürütülür (2026/11). Oyuncak kasklarda Ticaret Bakanlığının oyuncak denetimi, motosiklet kasklarında ise kendi onay rejimi uygulanır. Kararı veren kurumun yetkisi iptal davasında ilk incelenecek konulardan biridir; yetkili kuruluşlar arasındaki görüş ayrılıklarında koordinasyon Ticaret Bakanlığınca sağlanır (7223 m.15/5).

Bakanlık, KKD’nin risk teşkil ettiğine dair yeterli sebep bulunması hâlinde ürünü tüm gereklilikler yönünden değerlendirir; uygunsuzluk tespit ederse işletmeciden riskin derecesiyle orantılı düzeltici tedbirleri almasını, makul bir süre vererek ürünü piyasadan çekmesini veya geri çağırmasını ister ve ilgili onaylanmış kuruluşu bilgilendirir (KKD Yön. m.38/1-3). Onaylanmış kuruluşun bilgilendirilmesi, Kategori II kasklarda sertifikanın gözden geçirilmesi sonucunu da doğurabilir. Onaylanmış kuruluşun sertifikası askıya alınan veya geri çekilen imalatçının durumu için ilgili rehberimize bakılabilir.

Onaylanmış Kuruluş, AB Tip İnceleme Sertifikası ve CE: Belge Seti

Kategori II KKD’de imalatçı, onaylanmış bir kuruluşa AB tip incelemesi (Modül B) yaptırır; kuruluş ürünün temel sağlık ve güvenlik gereklerine uygunluğunu inceleyerek AB tip inceleme sertifikası düzenler. İmalatçı ardından üretimin dâhili kontrolüne dayalı tipe uygunluğu (Modül C) sağlar (m.20/1-b). Uygunluk kanıtlandığında AB uygunluk beyanı hazırlanır ve CE işareti konulur (m.9/2). Kategori III’ten farklı olarak Kategori II’de CE işaretinin yanına onaylanmış kuruluş kimlik numarası konulmaz; bu numara yalnızca Kategori III’te, üretim aşamasının denetimine katılan kuruluş için öngörülmüştür (m.18/3). CE işaretinin yanında, uygun olduğu durumlarda KKD’nin koruma sağladığı riski gösteren piktogram yer alır (m.18/4).

Teknik dosya ve AB uygunluk beyanı on yıl saklanır (m.9/3). İmalatçı ve ithalatçı iletişim bilgilerini ürün, ambalaj veya belge üzerinde gösterir (m.9/6, 11/3); kullanım kılavuzu Türkçe hazırlanır ve ürünle birlikte sunulur (m.9/7, 11/4). Kask kılavuzunda doğru beden seçimi, çene kayışının ayarı, darbe sonrası kaskın değiştirilmesi gerektiği, boya ve çıkartma uygulamasının etkileri ve kullanım ömrü gibi bilgilerin bulunması beklenir. İthalatçı, piyasaya arzdan önce uygunluk değerlendirmesinin imalatçı tarafından yapıldığını, teknik dosyanın hazırlandığını, CE işaretinin bulunduğunu ve gerekli belgelerin eşlik ettiğini teyit eder (m.11/2). Belge uygunsuzluklarının giderilmesi için CE işareti ve belge uygunsuzluğu rehberine bakılabilir.

İthalat ve TAREKS: 2026/11 Ek-1 Sıra 26–29 (6506.10)

Kişisel Koruyucu Donanımların İthalat Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/11; RG 31/12/2025-33124, 4. mükerrer), Ek-1’deki ürünlerin ithalatta KKD Yönetmeliğine uygunluğunu TAREKS üzerinden ve risk analizine göre denetler (m.1/1, 4/1). Ek-1’in 26–29. satırları 6506.10 alt pozisyonundaki başlıkları kapsar; 26. ve 28. satırlarda “motosiklet ve bisikletçi başlıkları”, 27. ve 29. satırlarda “diğerleri” yer alır ve tüm satırlar “yalnızca kişisel koruyucu donanımlar” kaydını taşır. Satırlar Resmî Gazete görüntüsünden okunmuştur; kesin değerlendirme tebliğin güncel ekinden yapılmalıdır.

“Yalnızca kişisel koruyucu donanımlar” kaydı, motosiklet kaskları ve koruma iddiası taşımayan oyuncak kasklar bakımından önemlidir. Tebliğ, GTİP olarak Ek-1’de yer almakla birlikte KKD Yönetmeliği kapsamına girmeyen ürünü “kapsam dışı” olarak tanımlar (m.3/1-h); bu ürünler için TAREKS başvurusunda kapsam dışı beyanı yapılır. Yanlış beyan yaptırıma tabidir. A.TR dolaşım belgeli olduğu beyan edilen ürünler için TAREKS referans numarası doğrudan oluşturulur (m.6/1). İthalatçı her durumda ithal ettiği ürünlerin mevzuata uygun ve güvenli olmasından sorumludur. TAREKS olumsuz sonucu için TAREKS olumsuz sonuç rehberine bakılabilir.

İmalatçı, İthalatçı, Spor Mağazası ve Pazaryeri: Kim Neden Sorumlu?

İmalatçı, KKD’yi imal ederek veya tasarımını ya da imalatını yaptırarak kendi isim veya ticari markasıyla pazarlayan kişidir (KKD Yön. m.4/1-g); ithalatçı yurt dışından ithal ederek piyasaya arz eden Türkiye’de yerleşik kişidir (m.4/1-ğ); dağıtıcı tedarik zincirinde yer alarak ürünü piyasada bulundurur (m.4/1-d). Yurt dışından alınan kaskları kendi markasıyla satan işletme imalatçı sayılır (7223 m.11/1); bu durumda AB tip inceleme sertifikasının ve AB uygunluk beyanının kendi adına düzenlenmiş olması ya da sertifika sahibiyle bunu mümkün kılan bir düzenlemenin bulunması gerekir. Yabancı üreticinin kendi markası için aldığı sertifika, başka bir marka altında satılan ürünü kendiliğinden kapsamaz.

Spor ve bisiklet mağazaları, oyuncakçılar ve scooter kiralama veya satış noktaları dağıtıcıdır: ürünü piyasada bulundurmadan önce CE işaretini, belgeleri ve Türkçe kılavuzu doğrular (7223 m.10/1-a) ve uygun olmadığını bildiği veya bilmesi gereken ürünü bulunduramaz (m.10/1-b). Pazaryerlerinde uygun olmayan ürün içeriği bildirimden itibaren yirmi dört saat içinde kaldırılmazsa erişim engeli kararı verilebilir (m.17/2). Ayrıntı için pazaryeri satıcısı rehberine, mağaza ve dağıtıcı rehberine bakılabilir.

Denetim, Test ve Sık Görülen Uygunsuzluklar

Yetkili kuruluş ürünleri her yerde denetleyebilir, belge ve kayıt isteyebilir (7223 m.16/1); belge ve işaret kontrolü, duyusal inceleme ve gerektiğinde numune alma ve test yoluyla denetler (m.16/2). Uzaktan satın alınan ürünler numune olarak esas alınabilir (m.17/4); test sonucunda uygunsuzluk çıkarsa numune ve test giderleri imalatçı veya ithalatçıya aittir (m.15/7). Kasklarda darbe emme, kayış sistemi dayanımı ve kaskın başta kalma özelliği gibi testler yapılır; testlerin içeriği uyumlaştırılmış standartta düzenlenir ve burada aktarılmamıştır.

Kasklarda sık görülen uygunsuzluklar şunlardır: AB tip inceleme sertifikasının bulunmaması veya başka bir model, beden aralığı ya da markaya ait olması; sertifikanın süresinin dolmuş ya da kuruluşun görevlendirmesinin kaldırılmış olması; CE işaretinin, piktogramın veya Türkçe kılavuzun eksikliği; “scooter ve motosiklet için” gibi belgeye dayanmayan iddialar; darbe testinde koruma değerlerinin karşılanamaması; kayış tokasının açılması. İlk gruptaki belge sorunları kısmen giderilebilir; darbe koruması yetersizliği ise koruma işlevinin bulunmaması anlamına geldiğinden ciddi risk değerlendirmesine yol açabilir. Test raporuna itiraz için test raporuna itiraz rehberine bakılabilir.

Savunma ve Kararlar: Piyasadan Çekme, Geri Çağırma ve İmha

Ciddi risk hâli dışında yetkili kuruluş, nihai karardan önce en az on iş günü savunma süresi verir; karar tebligatında gerekçe, çözüm önerileri, itiraz yolları ve süreler gösterilir (7223 m.16/5). İşletmeci önlem almazsa yetkili kuruluş uygunsuzluğun giderilmesini, geçici durdurmayı, piyasaya arzın durdurulmasını, piyasadan çekmeyi, geri çağırmayı ve imhayı isteyebilir (m.16/6) veya kendisi alabilir (m.17/1). Koruma işlevi yetersiz bir kask tüketicinin elinde kaldıkça risk sürdüğünden, bu dosyalarda geri çağırma öne çıkar: işletmeci tüketiciye bedel iadesi veya güvenli ve eşdeğer bir ürünle değiştirme seçeneklerinden en az birini sunar (m.19/3) ve tüm masrafları üstlenir (m.19/4). Savunma için savunma yazısı rehberine, geri çağırma planı için düzeltici önlem planı rehberine bakılabilir.

İdari Para Cezaları 2026: Hangi Bent Uygulanır?

7223 sayılı Kanunun 20. maddesindeki tutarlar, 31/12/2025 tarihli ve 33124 sayılı Resmî Gazete’nin 4. mükerrerinde yayımlanan Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/13 sayılı Tebliğ ile 1/1/2026–31/12/2026 dönemi için belirlenmiştir.

Gerçeğe aykırı veya başka bir ürüne ait sertifika kullanılması, uygunluk belgelerinin gerçeğe aykırı kullanılması yasağı (7223 m.13/2) kapsamında m.20/1-c bandına girer; belgede sahtecilik şüphesi varsa ayrıca ceza soruşturması gündeme gelebilir ve bu süreçte masumiyet karinesi geçerlidir.

Birinci fıkranın (c), (ç), (d) ve (e) bentlerindeki aykırılıklarda aynı fiil nedeniyle (a) ve (b) bentleri uygulanmaz (7223 m.20/7). Uygunsuzluğun iki yıl içinde tekrarında ceza her tekrar için bir öncekinin iki katıdır (m.20/8). Ceza idari önlemlere engel değildir (m.20/9), tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir (m.20/10) ve belirlenirken aykırılığın büyüklüğü ile ekonomik durum dikkate alınır (m.20/11). Ürünü kendisi tespit edip yetkili kuruluşun talebi ve uyarısı olmadan geri çağırma dâhil gerekli tedbirleri kendiliğinden alan ve uygunsuzluğu tamamen gideren işletmeciye idari yaptırım uygulanmaz (m.21/1); imalatçı veya ithalatçı, ürünü kendisinin piyasaya arz etmediğini, uygunsuzluğun dağıtıcının, üçüncü kişinin veya kullanıcının müdahalesinden kaynaklandığını ya da zorunlu teknik kurallara uygun üretimden doğduğunu ispatlarsa da idari yaptırım uygulanmaz (m.21/2). Peşin ödeme ve ödemenin dava hakkına etkisi için ürün güvenliği idari para cezası rehberine bakılabilir.

Karara Karşı Yol ve Süreler

7223 sayılı Kanuna göre verilen idari yaptırım kararlarına karşı İdari Yargılama Usulü Kanunu hükümlerine göre idari yargı yoluna başvurulabilir (m.22/2). İdari para cezası ile piyasaya arz yasağı, piyasadan çekme, geri çağırma ve imha kararlarına karşı yol idare mahkemesidir. Dava açma süresi, özel kanunda ayrı süre bulunmadığından altmış gündür ve yazılı bildirimi izleyen günden başlar (İYUK m.7). Dava açmadan önce üst makama başvurulabilir; bu başvuru dava süresini durdurur, otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır (İYUK m.11). Dava açmak işlemin yürütülmesini durdurmaz; telafisi güç veya imkânsız zarar ve açık hukuka aykırılık şartlarıyla yürütmenin durdurulması istenebilir; uygulanmakla etkisi tükenecek işlemlerde idarenin savunması alınmadan da karar verilebilir (İYUK m.27).

Kask davalarında öne çıkabilecek iptal sebepleri: ürünün yanlış nitelendirilmesi (KKD, motosiklet kaskı veya oyuncak); kararı veren kurumun yetkisi; sertifikanın kapsamının yanlış değerlendirilmesi; test raporunun standart maddesini ve numune koşullarını göstermemesi; savunma hakkının tanınmaması ve cezanın gerekçesiz olarak üst sınıra yakın belirlenmesi (m.20/11).

Kaza ve Tazminat

Kask kaynaklı bir zararda imalatçı veya ithalatçı zararı gidermekle yükümlüdür (7223 m.6/1). Zarar gören, zararı ve uygunsuzluk ile zarar arasındaki nedensellik bağını ispat etmek zorundadır (m.6/2). Birden fazla imalatçı veya ithalatçı müteselsilen sorumludur (m.6/3); sorumluluğu kaldıran veya azaltan sözleşme hükümleri hükümsüzdür (m.6/4). Talep, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren üç yıl ve her hâlde zararın doğduğu tarihten itibaren on yıl içinde ileri sürülmelidir (m.6/6). Zararın, uygunsuzluğun yanı sıra zarar görenin veya onun sorumluluğundaki bir kişinin kusurundan da kaynaklanması hâlinde tazminat azaltılabilir veya kaldırılabilir (m.21/4); üçüncü bir kişinin kusuru ise imalatçı veya ithalatçının sorumluluğunu azaltmaz, rücu hakkı saklıdır (m.21/3). Ağır sonuçlu olaylarda ayrıca ceza soruşturması yürütülebilir; böyle bir süreçte kesinleşmiş bir yargı kararı bulunmadıkça masumiyet karinesi geçerlidir.

Kask kaynaklı zarar iddialarında temel soru, yaralanmanın kaskın koruma işlevinin yetersizliğinden mi yoksa kazanın şiddetinden mi kaynaklandığıdır; bu nedenle bilirkişi incelemesi belirleyici olur. Kaskın doğru beden ve ayarla kullanılıp kullanılmadığı, daha önce darbe alıp almadığı ve kullanım ömrünün dolup dolmadığı gibi hususlar zarar görenin kusuru yönünden değerlendirilir (m.21/4). Tazminat davasında savunma için ürün sorumluluğu davası rehberine, ağır yaralanma veya ölümde yöneticilerin ceza sorumluluğu için güvensiz ürün nedeniyle yaralanma ve ölüm rehberine bakılabilir.

Varsayımsal Örnekler, Sık Yapılan Hatalar ve Yol Haritası

Aşağıdaki örneklerin tamamı varsayımsaldır; gerçek bir kişi, firma veya karar anlatılmamaktadır.

Varsayımsal örnek 1: Başka markaya ait sertifika

Bir ithalatçı, yurt dışındaki fabrikadan aldığı bisiklet kasklarını kendi markasıyla satar ve fabrikanın kendi markası için aldığı AB tip inceleme sertifikasını sunar. İthalatçı kendi markasıyla piyasaya arz ettiği için imalatçı sayılır (7223 m.11/1); sertifika başka bir marka ve imalatçı adına olduğundan uygunluk değerlendirmesinin kendi ürünü için yapıldığı gösterilemez. TAREKS’te veya piyasada olumsuz sonuç alınması muhtemeldir; çözüm, sertifikanın kapsamının imalatçıyla birlikte düzenlenmesidir.

Varsayımsal örnek 2: Scooter setindeki hediye kask

Bir mağaza, çocuk scooter’larıyla birlikte hediye kask verir; kaskın ambalajında yalnızca “oyuncak” yazmaktadır, ancak ürün fotoğrafında kask scooter sürerken kullanılmaktadır. Bu sunum koruma iddiası olarak yorumlanabilir. Mağaza, ya KKD Kategori II belgeleri olan bir kask sağlamalı ya da kaskın oyuncak olduğunu açıkça belirtip “Bu oyuncak koruma sağlamaz” uyarısını eklemelidir.

Varsayımsal örnek 3: Darbe testinde başarısız kask

Piyasadan alınan numune darbe testinde koruma değerlerini karşılamaz ve ciddi risk değerlendirmesi yapılır. İthalatçı satışı durdurur, dağıtıcıları bilgilendirir ve geri çağırmayı başlatır; test raporunu ve numunenin alınış koşullarını inceler, gerekiyorsa şahit numune üzerinde karşı analiz ister.

1. Ürünü nitelendirin: KKD Kategori II kask, motosiklet kaskı veya oyuncak kask mı?
2. Sertifikayı kontrol edin: AB tip inceleme sertifikası sizin markanız, modeliniz ve beden aralığınız için geçerli mi?
3. Belge setini tamamlayın: Teknik dosya, AB uygunluk beyanı, CE ve piktogram.
4. Türkçe kılavuzu ekleyin: Doğru kullanım ve darbe sonrası değişim bilgileri.
5. İddiaları kontrol edin: Ambalaj ve ilan belgelerle uyumlu mu?
6. İthalatta TAREKS’i planlayın: 2026/11 Ek-1 sıra 26–29 ve kapsam dışı beyanı.
7. Savunmayı süresinde verin: Düzeltici önlemleri belgeleyin.
8. Süreleri hesaplayın: Ödeme için bir ay, dava için altmış gün.

Sıkça Sorulan Sorular

Bisiklet kaskı kişisel koruyucu donanım mı?

Evet. Bisiklet, kaykay, paten ve scooter kullanıcıları için koruma amacıyla satılan kasklar Kişisel Koruyucu Donanım Yönetmeliği kapsamındadır ve Ek-1’e göre Kategori II olarak değerlendirilir; baş darbesi riski Kategori I’in asgari riskleri arasında yer almaz ve Kategori III için örnek olarak sayılan riskler arasında da bulunmaz.

Kaskta onaylanmış kuruluş belgesi zorunlu mu?

Evet. Kategori II KKD için AB tip incelemesi (Modül B) ve ardından üretimin dâhili kontrolüne dayalı tipe uygunluk (Modül C) zorunludur (KKD Yön. m.20/1-b). AB tip inceleme sertifikasını onaylanmış kuruluş düzenler.

Motosiklet kaskı da KKD Yönetmeliğine tabi mi?

Hayır. BM Avrupa Ekonomik Komisyonunun 22 sayılı Düzenlemesi kapsamındaki motosiklet ve moped kaskları KKD Yönetmeliğinin kapsamı dışındadır (m.2/2-d) ve kendi onay rejimine tabidir.

Elektrikli scooter kaskı hangi kurala tabi?

Motosiklet kaskı olarak 22 sayılı Düzenlemeye göre onaylanmış bir kask KKD Yönetmeliği dışındadır. Bisiklet kaskı olarak tasarlanıp scooter kullanıcılarına satılan kask ise KKD Kategori II’dir ve AB tip inceleme sertifikası gerektirir.

Oyuncak veya kostüm kaskta hangi uyarı zorunlu?

Koruyucu maske veya kaskların imitasyonları “Bu oyuncak koruma sağlamaz” uyarısını taşımalıdır (Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği Ek-5 B bölümü 8. bent). Uyarı Yönetmelikte yazıldığı şekilde ve Türkçe kullanılır (m.12).

Kaskları hangi kurum denetler?

KKD’lerin piyasa gözetimi Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınındır; Ticaret Bakanlığının 14.10.2026 tarihli yetkili PGD kuruluşları listesi de bu şekildedir. İthalat aşamasındaki TAREKS denetimi Ticaret Bakanlığınca yürütülür (2026/11).

İthal kask TAREKS’e tabi mi?

Evet. 2026/11 sayılı Tebliğ Ek-1’in 26–29. satırları 6506.10 alt pozisyonundaki motosiklet ve bisikletçi başlıklarını ve diğer başlıkları “yalnızca kişisel koruyucu donanımlar” kaydıyla TAREKS denetimine bağlar. KKD olmayan ürünler için kapsam dışı beyanı yapılır.

Kaskta CE işaretinin yanında kuruluş numarası olmalı mı?

Hayır, Kategori II’de gerekmez. Onaylanmış kuruluş kimlik numarası yalnızca Kategori III KKD’lerde, üretim aşamasının denetimine katılan kuruluş için CE işaretinin yanına konulur (KKD Yön. m.18/3).

Kaskta 2026 idari para cezası ne kadar?

Ürün güvenliğine ilişkin aykırılıkta imalatçı ve ithalatçıya 434.505–4.345.058 TL (7223 m.20/1-a), uygunluk değerlendirmesi ve belge aykırılığında 173.801–1.738.022 TL (m.20/1-c), Türkçe kılavuz ve dağıtıcı yükümlülüklerine aykırılıkta 60.830–608.307 TL (m.20/1-e) ceza öngörülür.

Kendi markamla sattığım ithal kaskta imalatçı sayılır mıyım?

Evet. Ürünü kendi isim veya ticari markası altında piyasaya arz eden ithalatçı ve dağıtıcı imalatçı sayılır (7223 m.11/1); yabancı üreticinin başka marka için aldığı sertifika kendiliğinden sizin ürününüzü kapsamaz.

Toplatma kararına veya cezaya karşı dava süresi kaç gün?

7223 kapsamındaki idari yaptırım kararlarına karşı idari yargı yolu açıktır (m.22/2). Dava süresi idare mahkemesinde altmış gündür ve yazılı bildirimi izleyen günden başlar (İYUK m.7). Dava açmak yürütmeyi durdurmaz; yürütmenin durdurulması ayrıca istenmelidir (İYUK m.27).

Uygunsuzluğu kendiliğimden düzeltirsem ceza alır mıyım?

Uygunsuzluğu kendisi tespit edip yetkili kuruluşun talebi ve uyarısı olmadan gerekli tedbirleri alan ve uygunsuzluğu tamamen gideren işletmeciye idari yaptırım uygulanmaz (7223 m.21/1).

Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar

Hukukçular Evi Ankara; bisiklet, scooter, paten ve kayak kaskları ile oyuncak kasklara ilişkin dosyalarda ürünün nitelendirilmesi, AB tip inceleme sertifikasının kapsamının incelenmesi, TAREKS başvurusu ve olumsuz sonuca karşı başvuru, savunma, piyasaya arz yasağı, geri çağırma ve idari para cezasına karşı iptal davası ve yürütmenin durdurulması ile kaza sonrası tazminat ve tedarikçiye rücu konularında hukuki destek sağlar. Ürün güvenliği rehberlerinin tamamı için Piyasa Gözetimi ve Denetimi Rehberi, GÜBİS ilanları için GÜBİS Rehberi sayfalarına bakılabilir. Dosyanızı değerlendirmek için 0554 648 37 15 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.

Mevzuat ve kaynaklar: 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu (RG 12/03/2020-31066) m.3, 4, 5, 6, 9, 10, 11, 12, 13, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 25 ve Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/13 sayılı Tebliğ (RG 31/12/2025-33124, 4. mükerrer); Kişisel Koruyucu Donanım Yönetmeliği (RG 01/05/2019-30761) m.2/2-d, 4, 9, 11, 18, 19, 20, 37, 38, 43, 45 ve Ek-1 (ek görüntüden okunmuştur); Kişisel Koruyucu Donanımların İthalat Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/11; RG 31/12/2025-33124, 4. mükerrer) m.1, 3, 4, 6 ve Ek-1 sıra 26–29 (görüntüden okunmuştur); Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği (RG 04/10/2016-29847) m.12 ve Ek-5 B bölümü 8. bent (görüntüden okunmuştur); 2577 sayılı İYUK m.7, 11, 27; Ticaret Bakanlığı “Yetkili PGD Kuruluşları ve Sorumlu Oldukları Ürün Grupları” sayfası (ticaret.gov.tr, 14.10.2026). EN 1077, EN 1078 ve EN 1080 standartlarının teknik içeriği burada özetlenmemiştir. Metin 05.11.2026 itibarıyla günceldir. Yazıda belirli bir firma, marka veya model hakkında değerlendirme yer almaz. Örnekler varsayımsaldır. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.