Güneş Gözlüğüne Toplatma Kararı veya TAREKS Reddi 2026: KKD Kategori I, CE ve Filtre Kategorisi, Oyuncak ve Moda Gözlüğü Ayrımı, TAREKS (2026/11, 9004.10), İdari Para Cezası ve Dava Süresi

Güneş gözlükleri Türk hukukunda kişisel koruyucu donanımdır (KKD): Kişisel Koruyucu Donanım Yönetmeliğinin Ek-1’i, “güneş ışığına maruziyet nedeniyle gözlerde meydana gelen hasar (güneşin doğrudan gözlenmesi hariç)” riskini Kategori I olarak sayar. Bu nedenle güneş gözlüğü piyasaya arz edilmeden önce imalatçı tarafından üretimin dâhili kontrolü (Modül A) ile değerlendirilir; AB uygunluk beyanı düzenlenir, CE işareti konur ve Türkçe kullanım kılavuzu ürüne eşlik eder. İthalatta 2026/11 sayılı Kişisel Koruyucu Donanımların İthalat Denetimi Tebliği Ek-1’in 31–33. satırları 9004.10 GTİP’li gözlükleri TAREKS denetimine bağlar. Piyasa gözetimi Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınındır. Uygunsuzlukta piyasaya arz yasağı, piyasadan çekme, geri çağırma ve imha gündeme gelir; 2026’da ürün güvenliğine ilişkin aykırılığın cezası 434.505 TL’den 4.345.058 TL’ye kadardır ve kararlara karşı altmış gün içinde dava açılabilir.

Güneş Gözlüğü Neden Kişisel Koruyucu Donanımdır? KKD Yönetmeliği ve Kategori I

Kişisel koruyucu donanımlar için temel teknik düzenleme, 1/5/2019 tarihli ve 30761 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan ve AB’nin (AB) 2016/425 sayılı Tüzüğü dikkate alınarak hazırlanan Kişisel Koruyucu Donanım Yönetmeliğidir (m.45). Yönetmelik, kişisel koruyucu donanımı (KKD) “kişilerce bir veya birden fazla sağlık ve güvenlik riskine karşı korunmak amacıyla giyilmek veya tutulmak üzere tasarlanmış ve imal edilmiş donanım” olarak tanımlar (m.4/1-h). Kolluk ve nefsi müdafaa için tasarlanan donanımlar, özel kullanım için aşırı olmayan atmosferik koşullara ve bulaşık yıkamada suya karşı tasarlanan donanımlar, deniz ve hava taşımacılığında münhasıran kullanılanlar ile BM Avrupa Ekonomik Komisyonunun 22 sayılı Düzenlemesi kapsamındaki motosiklet ve moped sürücü ve yolcularına ait baş, yüz ve göz koruyucular Yönetmeliğin kapsamı dışındadır (m.2/2).

KKD’ler Ek-1’deki risk kategorilerine göre sınıflandırılır (m.19). Kategori I yalnızca asgari düzeydeki riskleri içerir: yüzeysel mekanik yaralanmalar, zayıf etkili temizlik malzemeleriyle veya suyla uzun süreli temas, 50°C’yi geçmeyen sıcak yüzeylerle temas, güneş ışığına maruziyet nedeniyle gözlerde meydana gelen hasar (güneşin doğrudan gözlenmesi hariç) ve aşırı olmayan atmosferik şartlar. Kategori III ölüm veya sağlığa geri dönüşü olmayan zarar gibi çok ciddi sonuçlara yol açan riskleri (ör. yüksekten düşme, boğulma, elektrik şoku) kapsar. Kategori II, Kategori I ve III dışında kalan riskleri içerir (Ek-1). Uygunluk değerlendirmesi kategoriye göre değişir: Kategori I için üretimin dâhili kontrolü (Modül A); Kategori II için AB tip incelemesi (Modül B) ve ardından üretimin dâhili kontrolüne dayalı tipe uygunluk (Modül C); Kategori III için Modül B ile birlikte Modül C2 veya Modül D (m.20/1).

İmalatçı, Ek-2’deki temel sağlık ve güvenlik gereklerine uygun KKD’leri piyasaya arz eder; teknik dosyayı hazırlar, uygunluk değerlendirmesini yapar veya yaptırır; uygunluk kanıtlandığında AB uygunluk beyanını hazırlar ve CE işaretini iliştirir (m.9/1-2). Teknik dosya ve beyan on yıl saklanır (m.9/3). İmalatçı kullanım kılavuzunu Türkçe hazırlar ve KKD ile birlikte sunar (m.9/7); ithalatçı da Türkçe kullanım kılavuzunu KKD ile birlikte sunar (m.11/4). İthalatçı, piyasaya arzdan önce uygunluk değerlendirmesinin yapıldığını, teknik dosyanın hazırlandığını, CE işaretinin bulunduğunu ve gerekli belgelerin eşlik ettiğini teyit eder (m.11/2). CE işareti her KKD’nin üzerine kolayca görülebilecek, okunabilecek ve silinmeyecek şekilde, piyasaya arzdan önce iliştirilir (m.18/1-2).

Yönetmelikteki “Bakanlık”, yayım tarihindeki adıyla Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığıdır (m.4/1-c); bugün bu görev Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığındadır ve Ticaret Bakanlığının 14.10.2026 tarihli yetkili PGD kuruluşları listesi de kişisel koruyucu donanımları bu Bakanlığın sorumluluğunda gösterir. Bakanlık, risk teşkil ettiğine dair yeterli sebep bulunan KKD’yi tüm gereklilikler yönünden değerlendirir ve uygunsuzluk tespit ederse işletmeciden düzeltici tedbir, piyasadan çekme veya geri çağırma ister (m.38). Yönetmeliğe aykırılıkta 4703 sayılı Kanunun uygulanacağını öngören hüküm (m.43), 7223 sayılı Kanunun 25. maddesi uyarınca bugün 7223’e yapılmış sayılır. KKD’de ciddi risk kararlarının genel çerçevesi için KKD ciddi risk kararı rehberine bakılabilir.

Güneş gözlüğü bakımından iki hüküm birlikte okunmalıdır. Özel kullanım için “aşırı olmayan atmosferik koşullara” karşı tasarlanan donanımlar Yönetmeliğin kapsamı dışındadır (m.2/2-c-1); bu istisna, şemsiye veya yağmurluk gibi ürünlere yöneliktir. Güneş gözlüğü ise atmosferik koşullara değil, güneş ışığının gözde yol açabileceği hasara karşı koruma sağlar ve Ek-1’de ayrıca Kategori I riski olarak sayılmıştır. Dolayısıyla tüketicinin özel kullanımı için satılan güneş gözlüğü de Yönetmeliğin kapsamındadır. 7223 sayılı Kanun bakımından da ürünün güvenli olması zorunludur (m.5/1) ve teknik düzenlemesine uygun olmayan ürün uygunsuzluğu giderilmeden piyasaya arz edilemez (m.4/1).

Moda Gözlüğü, Oyuncak Gözlük ve Mavi Işık Gözlüğü: Sınır Çizgileri

Uygulamada en çok tartışılan konu, bir ürünün “güneş gözlüğü” mü yoksa koruma iddiası taşımayan bir aksesuar mı olduğudur. KKD tanımı, ürünün bir sağlık ve güvenlik riskine karşı korunmak amacıyla tasarlanıp imal edilmesine dayanır (m.4/1-h). Bu nedenle ürünün ambalajı, etiketi, ilanı ve satış biçimi belirleyicidir. “UV400”, “UV koruma”, “polarize”, “güneşe karşı” gibi ifadelerle satılan bir gözlük, koruma iddiası taşıdığı için KKD olarak değerlendirilir. Camı renkli olsa bile hiçbir koruma iddiası taşımayan ve açıkça yalnızca süs amacıyla sunulan bir ürünün durumu tartışmalıdır; tüketicinin bu ürünü güneş gözlüğü olarak algılaması ve güneşte kullanması öngörülebilir olduğundan, bu sınırın işletmeci aleyhine yorumlanma riski yüksektir.

Çocuklara yönelik gözlüklerde ikinci bir ayrım vardır. Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği, “çocuklar için oyun amaçlı kullanılmayan moda aksesuarları”nı oyuncak saymaz (Ek-1 sıra 19). Kostüm takımının parçası olan ve oyun amacıyla tasarlanan plastik gözlükler oyuncak olabilir; çocuk güneş gözlüğü olarak güneşe karşı koruma iddiasıyla satılan gözlükler ise KKD’dir. Bir ürün hem oyuncak hem KKD özelliği taşıyorsa, iki rejimin gerekleri birlikte gündeme gelebilir. Sınıflandırma tartışması için çift amaçlı ürünlerde oyuncak sınıflandırması yazımıza bakılabilir.

Numarasız “mavi ışık filtreli” veya “ekran gözlüğü” olarak satılan ürünler ise daha belirsiz bir alandadır. Ek-1 Kategori I yalnızca güneş ışığına maruziyetten doğan göz hasarını sayar; ekran ışığına karşı koruma iddiası bu tanıma doğrudan girmez. Ürün bir sağlık riskine karşı koruma iddiasıyla satılıyorsa KKD Kategori II, sağlık amaçlı iddialar içeriyorsa tıbbi cihaz mevzuatı gündeme gelebilir. Bu konuda yerleşik bir uygulama tespit edilememiştir; iddiaların içeriği ve kanıtı dosyanın merkezindedir.

Hangi Kurum Denetler? Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve Diğer Kurumlar

KKD’lerin piyasa gözetimi ve denetimi KKD Yönetmeliğine göre Bakanlıkça yapılır (m.37); Ticaret Bakanlığının 14.10.2026 tarihli “Yetkili PGD Kuruluşları ve Sorumlu Oldukları Ürün Grupları” listesi de kişisel koruyucu donanımları Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının sorumluluğunda gösterir. İthalat aşamasındaki denetim ise Ticaret Bakanlığının TAREKS üzerinden yürüttüğü ithalat denetimidir (2026/11). Bir gözlüğün oyuncak olarak nitelendirildiği hâllerde Ticaret Bakanlığının oyuncak denetimi, numaralı gözlük ve optik ürünlerde ise sağlık mevzuatı gündeme gelir.

Kararı veren kurumun yetkisi, iptal davasında ilk incelenecek konulardan biridir. Örneğin güneşe karşı koruma iddiası taşıyan bir çocuk gözlüğü hakkında oyuncak mevzuatına dayanarak karar verilmesi veya tersi, kararın dayanağı ve yetki yönünden sorgulanabilir. Yetkili kuruluşlar arasındaki görüş ayrılıklarında koordinasyon Ticaret Bakanlığınca sağlanır (7223 m.15/5).

CE İşareti, AB Uygunluk Beyanı, Teknik Dosya ve Türkçe Kullanım Kılavuzu

Kategori I KKD’de uygunluk değerlendirmesi imalatçının kendisi tarafından yapılır (Modül A); onaylanmış kuruluş katılımı zorunlu değildir (m.20/1-a). Bu, belge yükünün hafif olduğu anlamına gelmez: imalatçı Ek-3’te belirtilen teknik dosyayı hazırlar (m.9/2); teknik dosya, ürünün Ek-2’deki temel sağlık ve güvenlik gereklerine uygunluğunu gösteren test raporlarını ve risk değerlendirmesini içermelidir. AB uygunluk beyanı ve teknik dosya on yıl saklanır (m.9/3). CE işareti her gözlüğün üzerine, bu mümkün değilse ambalajına veya beraberindeki belgelere konulur (m.18/1).

İmalatçı ve ithalatçı, adlarını, tescilli ticari unvan veya markalarını ve iletişim adreslerini ürün, ambalaj veya beraberindeki belge üzerinde gösterir; iletişim bilgisi Türkçe veya kullanıcıların kolayca anlayabileceği ve Bakanlığın kabul edeceği bir dilde olur (m.9/6, 11/3). Kullanım kılavuzu Türkçe hazırlanır ve KKD ile birlikte sunulur (m.9/7, 11/4). Güneş gözlüğünde kılavuzun filtre kategorisi, sürüşe uygunluk, doğrudan güneşe bakılmaması uyarısı, temizlik ve saklama bilgilerini içermesi beklenir. Belge uygunsuzluklarının giderilmesi için CE işareti ve belge uygunsuzluğu rehberine bakılabilir.

İthalat ve TAREKS: 2026/11 Sayılı Tebliğ ve 9004.10 Satırları

Kişisel koruyucu donanımların ithalat denetimi 2026 yılında Kişisel Koruyucu Donanımların İthalat Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/11; RG 31/12/2025-33124, 4. mükerrer) ile yürütülür. Tebliğin amacı, Ek-1’de yer alan ürünlerin ithalatta KKD Yönetmeliğine uygunluğunun denetimidir (m.1/1); işlemler TAREKS üzerinden ve risk analizine göre yapılır (m.4/1). Ek-1’in 31–33. satırları 9004.10 alt pozisyonundaki gözlükleri (9004.10.10 optik tarzda işlenmiş camlı olanlar, 9004.10.91 plastik camlı olanlar, 9004.10.99 diğerleri) kapsar. Gümrük tarife cetvelinde 9004.10 alt pozisyonu güneş gözlüklerine ayrılmıştır. Satırlar Resmî Gazete görüntüsünden okunmuştur; kesin değerlendirme tebliğin güncel ekinden yapılmalıdır.

Tebliğ, GTİP olarak Ek-1’de yer almakla birlikte KKD Yönetmeliği kapsamına girmeyen veya Bakanlıkça denetimi hedeflenmeyen ürünü “kapsam dışı” olarak tanımlar (m.3/1-h). Örneğin güneşe karşı koruma iddiası taşımayan ve oyuncak olarak ithal edilen bir gözlük için kapsam dışı beyanı TAREKS başvurusunda yapılabilir; ancak yanlış beyan yaptırıma tabidir. A.TR dolaşım belgeli olduğu beyan edilen ürünler için TAREKS referans numarası doğrudan oluşturulur (m.6/1). İthalatçı, ürün denetlensin veya denetlenmesin ithal ettiği ürünlerin mevzuata uygun ve güvenli olmasından sorumludur; TAREKS referans numarası ürünün güvenli olduğunu göstermez. TAREKS’te olumsuz sonuç için TAREKS olumsuz sonuç rehberine bakılabilir.

İmalatçı, İthalatçı, Optik Mağaza, Butik ve Pazaryeri: Kim Neden Sorumlu?

İmalatçı, KKD’yi imal ederek veya tasarımını veya imalatını yaptırarak kendi isim veya ticari markası ile pazarlayan kişidir (KKD Yön. m.4/1-g); ithalatçı KKD’yi yurt dışından ithal ederek piyasaya arz eden Türkiye’de yerleşik kişidir (m.4/1-ğ); dağıtıcı ise tedarik zincirinde yer alarak KKD’yi piyasada bulunduran kişidir (m.4/1-d). Güneş gözlüğü pazarında sık görülen durum, yurt dışından toplu alınan gözlüklerin Türkiye’de bir marka altında satılmasıdır: ürünü kendi markası altında piyasaya arz eden ithalatçı ve dağıtıcı imalatçı sayılır (7223 m.11/1); bu durumda teknik dosya ve AB uygunluk beyanının kendi adına düzenlenmesi gerekir.

Optik mağazalar, giyim ve aksesuar butikleri, plaj ve turistik bölgelerdeki satış noktaları ile pazaryerleri dağıtıcı konumundadır. Dağıtıcı, ürünü piyasada bulundurmadan önce uygunluk işaretini, belgeleri ve Türkçe talimatı doğrular (7223 m.10/1-a) ve uygun olmadığını bildiği veya bilmesi gereken ürünü bulunduramaz (m.10/1-b). Satış yerine ilişkin optisyenlik mevzuatı ayrı bir konudur; bu konuda optisyenlik hukuku rehberine bakılabilir. Pazaryerinde uygun olmayan ürün içeriği bildirimden itibaren yirmi dört saatte kaldırılmazsa erişim engeli kararı verilebilir (7223 m.17/2); ayrıntı için pazaryeri satıcısı rehberine bakılabilir.

Denetim, Test ve Sık Görülen Uygunsuzluklar

Yetkili kuruluş ürünleri depo ve iş yeri dâhil her yerde denetleyebilir, belge ve kayıt isteyebilir (7223 m.16/1); belge ve işaret kontrolü, duyusal inceleme ve gerektiğinde numune alma ve test yoluyla denetler (m.16/2). Uzaktan iletişim araçlarıyla kimlik açıklanmadan satın alınan ürünler numune olarak esas alınabilir (m.17/4). Test sonucunda ürün uygun bulunmazsa numune ve test giderleri imalatçı veya ithalatçıya aittir (m.15/7).

Güneş gözlüklerinde sık görülen uygunsuzluklar şunlardır: CE işaretinin, AB uygunluk beyanının veya teknik dosyanın bulunmaması; Türkçe kullanım kılavuzunun eksikliği; ambalajdaki “UV400” veya “polarize” iddiasının test raporuyla desteklenmemesi; filtre kategorisinin ürün üzerinde veya kılavuzda gösterilmemesi; koyu filtreli ürünün sürüşe uygun olmadığı uyarısının bulunmaması; ultraviyole geçirgenliğinin beyan edilen kategoriye uymaması; camın darbe dayanımının yetersizliği. İlk gruptaki belge ve etiket eksiklikleri genellikle giderilebilir uygunsuzluklardır; UV korumasının iddia edilen düzeyde olmaması ise koruma işlevinin bulunmaması anlamına geldiğinden ciddi risk değerlendirmesine yol açabilir. Test raporuna itiraz için test raporuna itiraz rehberine bakılabilir.

Savunma ve Kararlar: Uygunsuzluk Giderme, Piyasadan Çekme, Geri Çağırma ve İmha

Ciddi risk hâli dışında yetkili kuruluş, nihai karardan önce en az on iş günü savunma süresi verir; karar tebligatında gerekçe, varsa çözüm önerileri, itiraz yolları ve süreler gösterilir (7223 m.16/5). KKD Yönetmeliği de Bakanlığın uygunsuzluk tespitinde işletmeciden riskin derecesiyle orantılı düzeltici tedbirleri almasını, makul bir süre vererek ürünü piyasadan çekmesini veya geri çağırmasını isteyeceğini düzenler (m.38/2). İşletmeci önlem almazsa yetkili kuruluş uygunsuzluğun giderilmesini, geçici durdurmayı, piyasaya arzın durdurulmasını, piyasadan çekmeyi, geri çağırmayı ve imhayı isteyebilir (7223 m.16/6) veya kendisi alabilir (m.17/1). Savunma için savunma yazısı rehberine, geri çağırma için düzeltici önlem planı rehberine bakılabilir.

İdari Para Cezaları 2026: Hangi Bent Uygulanır?

7223 sayılı Kanunun 20. maddesindeki tutarlar, 31/12/2025 tarihli ve 33124 sayılı Resmî Gazete’nin 4. mükerrerinde yayımlanan Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/13 sayılı Tebliğ ile 1/1/2026–31/12/2026 dönemi için belirlenmiştir.

Güneş gözlüğü fiyatlarının düşük olduğu ve ceza bantlarının yüksek olduğu dikkate alındığında, cezanın aykırılığın büyüklüğü ve ekonomik durum gözetilerek belirlenmesi kuralı (m.20/11) savunmada özellikle önem kazanır. İddia ile test raporu arasındaki uyumsuzluk gibi giderilebilir bir uygunsuzlukta ürün güvenliği bandının (m.20/1-a) uygulanması da gerekçesi yönünden tartışılmalıdır.

Birinci fıkranın (c), (ç), (d) ve (e) bentlerindeki aykırılıklarda aynı fiil nedeniyle (a) ve (b) bentleri uygulanmaz (7223 m.20/7). Uygunsuzluğun iki yıl içinde tekrarında ceza her tekrar için bir öncekinin iki katıdır (m.20/8). Ceza idari önlemlere engel değildir (m.20/9), tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir (m.20/10) ve belirlenirken aykırılığın büyüklüğü ile ekonomik durum dikkate alınır (m.20/11). Ürünü kendisi tespit edip yetkili kuruluşun talebi ve uyarısı olmadan geri çağırma dâhil gerekli tedbirleri kendiliğinden alan ve uygunsuzluğu tamamen gideren işletmeciye idari yaptırım uygulanmaz (m.21/1); imalatçı veya ithalatçı, ürünü kendisinin piyasaya arz etmediğini, uygunsuzluğun dağıtıcının, üçüncü kişinin veya kullanıcının müdahalesinden kaynaklandığını ya da zorunlu teknik kurallara uygun üretimden doğduğunu ispatlarsa da idari yaptırım uygulanmaz (m.21/2). Peşin ödeme ve ödemenin dava hakkına etkisi için ürün güvenliği idari para cezası rehberine bakılabilir.

Karara Karşı Yol ve Süreler

7223 sayılı Kanuna göre verilen idari yaptırım kararlarına karşı İdari Yargılama Usulü Kanunu hükümlerine göre idari yargı yoluna başvurulabilir (m.22/2). İdari para cezası ile piyasaya arz yasağı, piyasadan çekme, geri çağırma ve imha kararlarına karşı yol idare mahkemesidir. Dava açma süresi, özel kanunda ayrı süre bulunmadığından altmış gündür ve yazılı bildirimi izleyen günden başlar (İYUK m.7). Dava açmadan önce üst makama başvurulabilir; bu başvuru dava süresini durdurur, otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır (İYUK m.11). Dava açmak işlemin yürütülmesini durdurmaz; telafisi güç veya imkânsız zarar ve açık hukuka aykırılık şartlarıyla yürütmenin durdurulması istenebilir; uygulanmakla etkisi tükenecek işlemlerde idarenin savunması alınmadan da karar verilebilir (İYUK m.27).

Güneş gözlüğü davalarında öne çıkabilecek iptal sebepleri: ürünün yanlış nitelendirilmesi (moda aksesuarı, oyuncak veya KKD); kararı veren kurumun yetkisi; test raporunun uygulanan standart maddesini ve numune koşullarını göstermemesi; savunma hakkının tanınmaması; giderilebilir bir belge eksikliğinde doğrudan imhaya gidilmesi ve cezanın gerekçesiz olarak üst sınıra yakın belirlenmesi (m.20/11).

Göz Hasarı ve Tazminat

Güneş gözlüğü kaynaklı bir zararda imalatçı veya ithalatçı zararı gidermekle yükümlüdür (7223 m.6/1). Zarar gören, zararı ve uygunsuzluk ile zarar arasındaki nedensellik bağını ispat etmek zorundadır (m.6/2). Birden fazla imalatçı veya ithalatçı müteselsilen sorumludur (m.6/3); sorumluluğu kaldıran veya azaltan sözleşme hükümleri hükümsüzdür (m.6/4). Talep, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren üç yıl ve her hâlde zararın doğduğu tarihten itibaren on yıl içinde ileri sürülmelidir (m.6/6). Zararın, uygunsuzluğun yanı sıra zarar görenin veya onun sorumluluğundaki bir kişinin kusurundan da kaynaklanması hâlinde tazminat azaltılabilir veya kaldırılabilir (m.21/4); üçüncü bir kişinin kusuru ise imalatçı veya ithalatçının sorumluluğunu azaltmaz, rücu hakkı saklıdır (m.21/3). Ağır sonuçlu olaylarda ayrıca ceza soruşturması yürütülebilir; böyle bir süreçte kesinleşmiş bir yargı kararı bulunmadıkça masumiyet karinesi geçerlidir.

Güneş gözlüğü kaynaklı zarar iddialarında nedensellik ispatı zordur: zarar gören, göz hasarının ürünün koruma işlevinin yetersizliğinden kaynaklandığını göstermek zorundadır (7223 m.6/2). Kullanım kılavuzunda doğrudan güneşe bakılmaması ve sürüş uyarıları bulunuyorsa, kullanıcının bu uyarılara aykırı kullanımı tazminatın azaltılmasında dikkate alınabilir (m.21/4). Tazminat davasında savunma için ürün sorumluluğu davası rehberine bakılabilir.

Varsayımsal Örnekler, Sık Yapılan Hatalar ve Yol Haritası

Aşağıdaki örneklerin tamamı varsayımsaldır; gerçek bir kişi, firma veya karar anlatılmamaktadır.

Varsayımsal örnek 1: TAREKS’te AB uygunluk beyanı reddi

Bir ithalatçı, 9004.10.91 GTİP’li plastik camlı güneş gözlükleri için TAREKS başvurusu yapar; fiili denetimde sunulan AB uygunluk beyanının imalatçıyı değil başka bir firmayı gösterdiği anlaşılır. Başvuru olumsuz sonuçlanır. İthalatçı, beyanın gerçek imalatçı tarafından düzenlenmiş hâlini ve teknik dosyanın özetini temin ederek yeni başvuru yapar; olumsuz sonuç bir idari işlem olduğundan altmış günlük dava süresi de takip edilir.

Varsayımsal örnek 2: Butikte “UV400” iddialı gözlük

Bir giyim butiğinde satılan gözlüklerin etiketinde “UV400” yazar, ancak ürünün yanında Türkçe kılavuz ve CE işareti yoktur. Butik dağıtıcıdır; CE işaretini ve Türkçe kılavuzu doğrulamadığı için m.10/1-a yükümlülüğüne aykırılık gündeme gelir. Butik ithalatçının bilgilerini bildirir (7223 m.11/2), ürünleri raftan çeker ve ithalatçıdan sorunun giderilmesini ister (m.21/5).

Varsayımsal örnek 3: Çocuk kostüm gözlüğü

Bir kostüm setinin parçası olan plastik gözlük, ambalajında güneş koruması iddiası olmadan oyuncak olarak satılır. Ürün KKD değil oyuncaktır; oyuncak mevzuatının gerekleri uygulanır. Aynı gözlük ayrı olarak “çocuk güneş gözlüğü – UV korumalı” diye satılırsa KKD Kategori I gereklilikleri devreye girer.

1. Ürünü nitelendirin: Koruma iddialı güneş gözlüğü (KKD Kategori I), spor gözlüğü, oyuncak veya numaralı gözlük mü?
2. Belge setini tamamlayın: Teknik dosya, test raporu, AB uygunluk beyanı, CE.
3. İddiaları kontrol edin: UV, polarize, sürüş uygunluğu ifadeleri test raporuyla uyumlu mu?
4. Türkçe kılavuzu ekleyin: Filtre kategorisi, sürüş uyarısı, doğrudan güneşe bakmama uyarısı.
5. İthalatta TAREKS’i planlayın: 2026/11 Ek-1 sıra 31–33 ve belge hazırlığı.
6. Denetimde tutanağı kontrol edin: Ürünün nasıl nitelendirildiği ve hangi kurumun hangi mevzuata dayandığı.
7. Savunmayı süresinde verin: Düzeltici önlemleri belgeleyin.
8. Süreleri hesaplayın: Ödeme için bir ay, dava için altmış gün.

Sıkça Sorulan Sorular

Güneş gözlüğü kişisel koruyucu donanım mı?

Evet. Kişisel Koruyucu Donanım Yönetmeliğinin Ek-1’i, güneş ışığına maruziyet nedeniyle gözlerde meydana gelen hasarı (güneşin doğrudan gözlenmesi hariç) Kategori I riskleri arasında sayar. Güneşe karşı koruma amacıyla satılan gözlükler bu nedenle KKD Kategori I’dir.

Güneş gözlüğünde CE işareti zorunlu mu?

Evet. İmalatçı, uygunluk değerlendirmesini (Kategori I için Modül A) yaptıktan sonra AB uygunluk beyanını hazırlar ve CE işaretini iliştirir (KKD Yön. m.9/2, 20/1-a). CE işareti her ürünün üzerine, mümkün değilse ambalajına veya beraberindeki belgelere konulur (m.18/1).

Güneş gözlüğü için onaylanmış kuruluş belgesi gerekir mi?

Kategori I KKD’de uygunluk değerlendirmesi imalatçının üretimin dâhili kontrolü (Modül A) ile yapılır; onaylanmış kuruluş katılımı zorunlu değildir (m.20/1-a). Ancak imalatçının teknik dosyada ürünün temel gereklere uygunluğunu gösteren test raporlarını bulundurması gerekir.

Moda gözlüğü veya oyuncak gözlük de KKD mi?

Güneşe karşı koruma iddiası taşımayan, oyun amaçlı tasarlanmış çocuk gözlükleri oyuncak olabilir; çocuklar için oyun amaçlı kullanılmayan moda aksesuarları ise oyuncak sayılmaz (Oyuncak Yön. Ek-1 sıra 19). “UV koruma” veya “polarize” gibi iddialarla satılan gözlükler KKD olarak değerlendirilir.

Güneş gözlüklerini hangi kurum denetler?

KKD’lerin piyasa gözetimi Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınındır; Ticaret Bakanlığının 14.10.2026 tarihli yetkili PGD kuruluşları listesi de bu şekildedir. İthalat aşamasındaki TAREKS denetimi Ticaret Bakanlığınca yürütülür (2026/11).

İthal güneş gözlüğü TAREKS’e tabi mi?

Evet. 2026/11 sayılı Kişisel Koruyucu Donanımların İthalat Denetimi Tebliği Ek-1’in 31–33. satırları 9004.10 alt pozisyonundaki gözlükleri (optik tarzda işlenmiş camlı, plastik camlı ve diğerleri) TAREKS denetimine bağlar.

Türkçe kullanım kılavuzu zorunlu mu?

Evet. İmalatçı kullanım kılavuzunu Türkçe hazırlar ve KKD ile birlikte sunar (KKD Yön. m.9/7); ithalatçı da Türkçe kılavuzu ürünle birlikte sunar (m.11/4).

Güneş gözlüğünde 2026 idari para cezası ne kadar?

Ürün güvenliğine ilişkin aykırılıkta imalatçı ve ithalatçıya 434.505–4.345.058 TL (7223 m.20/1-a), teknik dosya, CE ve beyan aykırılığında 173.801–1.738.022 TL (m.20/1-c), Türkçe kılavuz ve dağıtıcı yükümlülüklerine aykırılıkta 60.830–608.307 TL (m.20/1-e) ceza öngörülür.

Kendi markamla sattığım ithal gözlükte imalatçı sayılır mıyım?

Evet. Ürünü kendi isim veya ticari markası altında piyasaya arz eden ithalatçı ve dağıtıcı imalatçı sayılır (7223 m.11/1); teknik dosya ve AB uygunluk beyanının kendi adınıza düzenlenmesi gerekir.

Savunma için ne kadar süre verilir?

Ciddi risk hâli dışında yetkili kuruluş, nihai karardan önce on iş gününden az olmamak üzere makul bir savunma süresi verir (7223 m.16/5).

Toplatma kararına veya cezaya karşı dava süresi kaç gün?

7223 kapsamındaki idari yaptırım kararlarına karşı idari yargı yolu açıktır (m.22/2). Dava süresi idare mahkemesinde altmış gündür ve yazılı bildirimi izleyen günden başlar (İYUK m.7). Dava açmak yürütmeyi durdurmaz; yürütmenin durdurulması ayrıca istenmelidir (İYUK m.27).

Uygunsuzluğu kendiliğimden düzeltirsem ceza alır mıyım?

Uygunsuzluğu kendisi tespit edip yetkili kuruluşun talebi ve uyarısı olmadan gerekli tedbirleri alan ve uygunsuzluğu tamamen gideren işletmeciye idari yaptırım uygulanmaz (7223 m.21/1).

Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar

Hukukçular Evi Ankara; güneş gözlüğü ve koruyucu gözlüklere ilişkin dosyalarda ürünün KKD, oyuncak veya aksesuar olarak nitelendirilmesi, teknik dosya ve test raporu incelemesi, TAREKS başvurusu ve olumsuz sonuca karşı başvuru, savunma, piyasaya arz yasağı, geri çağırma ve idari para cezasına karşı iptal davası ve yürütmenin durdurulması ile tedarikçiye rücu konularında hukuki destek sağlar. Ürün güvenliği rehberlerinin tamamı için Piyasa Gözetimi ve Denetimi Rehberi, GÜBİS ilanları için GÜBİS Rehberi sayfalarına bakılabilir. Dosyanızı değerlendirmek için 0554 648 37 15 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.

Mevzuat ve kaynaklar: 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu (RG 12/03/2020-31066) m.4, 5, 6, 9, 10, 11, 12, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 25 ve Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/13 sayılı Tebliğ (RG 31/12/2025-33124, 4. mükerrer); Kişisel Koruyucu Donanım Yönetmeliği (RG 01/05/2019-30761) m.2, 4, 9, 11, 18, 19, 20, 37, 38, 43, 45, Ek-1 ve Ek-2 genel esaslar (ek görüntüden okunmuştur); Kişisel Koruyucu Donanımların İthalat Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/11; RG 31/12/2025-33124, 4. mükerrer) m.1, 3, 4, 6 ve Ek-1 sıra 31–33 (görüntüden okunmuştur); Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği (RG 04/10/2016-29847) Ek-1 sıra 19; 2577 sayılı İYUK m.7, 11, 27; Ticaret Bakanlığı “Yetkili PGD Kuruluşları ve Sorumlu Oldukları Ürün Grupları” sayfası (ticaret.gov.tr, 14.10.2026). EN ISO 12312-1 standardının teknik içeriği burada özetlenmemiştir. Metin 05.11.2026 itibarıyla günceldir. Yazıda belirli bir firma, marka veya model hakkında değerlendirme yer almaz. Örnekler varsayımsaldır. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.