Trafik kazasında en değerli deliller en çabuk kaybolanlardır: güvenlik kamerası kaydı birkaç haftada siliniyor, araç onarıma girince hasar ortadan kalkıyor, fren izleri ilk yağmurda gidiyor, yoldaki eksiklik idarece hızla gideriliyor. Dava açmayı beklerseniz elinizde fotoğraftan başka bir şey kalmıyor. HMK m.400 tam bu durum için var: dava açmadan önce delili mahkeme eliyle dondurabilirsiniz. Aşağıda şartlar, usul ve hazır bir talep dilekçesi örneği yer alıyor.
Delil Tespiti Nedir, Ne Değildir?
Delil tespiti, 1086 Sayılı HMUK’nun 368-374 (6100 Sayılı HMK’nun 400-406) maddelerinde düzenlenmiştir. Niteliği bakımından ise bir dava değildir: hukukî niteliği itibarıyla bir dava değil geçici hukukî himaye tedbiridir — bu husus Hukuk Genel Kurulunun 01.03.2022 tarihli ve 2019/3-53 E., 2022/230 K. sayılı kararında da belirtilmiştir.
Sonuç bakımından sınırı nettir: bu süreç, esas davanın esası hakkında hüküm kurmaz; yalnızca ileride kullanılacak delilleri güvence altına alır. Yani tespit sizi haklı çıkarmaz; haklılığınızı ispat edeceğiniz malzemeyi korur.
Hukuki yarar aranır. Delil tespiti davası açılabilmesi için hukuki yarar bulunması şarttır ve delil tespitini talep eden tarafın bunu istemesinde mutlaka bir hukuki yarar bulunmalıdır. Trafik kazasında bu yarar kendiliğinden ortaya çıkar: açacağınız tazminat davasında kusuru ve zararı bu delillerle ispat edeceksiniz. Şablonun 4. maddesi bunu açıkça yazar.
Ne Zaman İstenebilir?
Ölçüt kanunda gösterilmiştir: delillerin kaybolacağı veya gösterilmesinde zorlukla karşılaşılacağı kuşkusunu uyandıran sebeplerin bulunması gerekir. Bu çerçevede her türlü delilin tespitini mahkemeden talep etmek mümkündür.
⏳ Trafik kazasında kaybolan deliller
- Kamera kayıtları — kısa sürede üzerine yazılıyor
- Araçtaki hasar — onarımla ortadan kalkıyor
- Fren ve çarpma izleri — hava ve trafikle siliniyor
- Yoldaki eksiklik — levha, bariyer ve kaplama sonradan düzeltilebiliyor
Kapsam yalnızca fiziksel delillerle sınırlı değildir: sosyal medya paylaşımları veya elektronik yazışmaların kaybolma ihtimali sebebiyle, noter aracılığıyla yapılan e-tespit uygulaması da HMK 400 çerçevesinde değerlendirilebilmektedir.
Görevli Mahkeme ve Usul
Henüz ortada açılmış bir dava yoksa delil tespitini yapacak mahkeme esas hakkında yargılamada bulunacak mahkeme veya tespit edilecek delilin bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesidir. Dava açılmışsa yol farklıdır: delil tespiti talebi, tarafların yazılı dilekçesi üzerine veya dava açıldıktan sonra davayı gören mahkemece yapılabilir.
Dilekçenin içeriği HMK m.402/1‘de sayılmıştır: “Delil tespiti talebi dilekçeyle yapılır. Dilekçede tespiti istenen vakıa, tanıklara veya bilirkişilere sorulması istenen sorular, delillerin kaybolacağı veya gösterilmesinde zorlukla karşılaşılacağı kuşkusunu uyandıran sebepler ile aleyhine delil tespiti” istenen kişiye ilişkin bilgiler yer alır.
Üç unsuru atlamayın. Kaynakta özetlendiği gibi: dilekçede tespit edilmesi istenen vakıalar açıkça belirtilmeli, hangi delillerin inceleneceği gösterilmeli ve kaybolma tehlikesi ortaya konulmalıdır. Şablonun 2., 3. ve 6. maddeleri tam olarak bu üç unsuru karşılar — bilirkişiye sorulacak soruları da yazmayı unutmayın.
Mahkemenin izleyeceği yol da bellidir: mahkeme öncelikle delil tespiti için gerekli şartların bulunup bulunmadığını inceler. Talep haklı bulunursa, bu hususta bir karar verilir ve bu karar talep ile birlikte karşı tarafa tebliğ edilir. Ardından hakim, talebi inceledikten sonra gerekli görürse keşif yapılmasına, bilirkişi atanmasına veya belge incelemesine karar verir.
Masraf ve Bilirkişi
Talepte bulunan kişi, mahkemece belirlenen tespit giderlerini henüz işlem yapılmadan avans olarak yatırmak zorundadır. Bu bir usul tercihi değil, kanunun benimsediği ilkedir: tespitin yapılabilmesi ve karşı tarafa tebliğ için gerekli olan masrafların başlangıçta talep sahibinden avans olarak alınması prensibi getirilerek, bu konuda doğabilecek tereddütler giderilmiştir.
Teknik konularda bilirkişi devreye girer: tespiti istenilen husus teknik bir incelemeyi gerektiriyorsa mahkemece taraf talebi üzerine yahut kendiliğinden bilirkişi incelemesine başvurulabilir. Trafik kazasında hasar tutarı, kusur dağılımı ve yolun durumu tipik olarak teknik incelemeye tabidir.
Rapora İtiraz: Bir Haftalık Süre
Tespit yapıldıktan sonra süreç bitmez. HMK’nın 402. maddesine 22.07.2020 tarihli ve 7251 sayılı Kanun ile eklenen 4. fıkra ile tespitin yapılmasından sonra, tespit tutanağı ve varsa bilirkişi raporunun bir örneğinin mahkemece karşı tarafa re’sen tebliğ olunacağı düzenlemesi getirilmiştir.
Karşı tarafın bir haftası var — sizin de. Kanunda açık düzenleme bulunmamakla birlikte, yollama yoluyla yokluğunda tespit yapılan tarafın bir haftalık süre içinde tespit sonucu alınan bilirkişi raporuna itiraz hakkı bulunmaktadır. Bir Yargıtay kararında, süresinde itiraz edilmediği için raporun kesinleştiğinden söz edilerek alınan rapor çerçevesinde karar verildiği görülmektedir. Aleyhinize bir tespit yapıldıysa bu süreyi kaçırmayın.
Buna karşılık itiraz edilen bir rapora körü körüne dayanılamaz. Bir kararda; tespit raporuna itiraz edilmiş olmasına rağmen yargılama sırasında bilirkişi raporu alınmadan itiraza uğrayan tespit raporu esas alınarak hüküm kurulmasının doğru olmadığı, araçta meydana gelen hasar konusunda, uzman bilirkişi heyetinden denetime elverişli rapor alınıp varılacak sonuca göre bir karar verilmesi gerektiği belirtilmiştir.
Tespit Dosyası Davada Nasıl Kullanılır?
Delil tespiti dosyası, asıl dava dosyasının eki sayılır ve onunla birleştirilir. Asıl davanın taraflarından her biri, iddia veya savunmasını ispat için bu tutanak ve raporlara dayanabilir (HMK m.405).
Dikkat edilecek nokta şudur: dosyaya her iki taraf da dayanabilir. Tespit sizin talebinizle yapılmış olsa bile sonucu karşı tarafın işine yarayabilir. Bu yüzden tespit talebinden önce neyin tespit edileceğini ve bilirkişiye hangi soruların sorulacağını dikkatle belirlemek gerekir.
Trafik Kazasında Delil Tespiti Talebi Dilekçesi Örneği (2026)
Aşağıdaki metin genel bir şablondur. Köşeli parantez içindeki alanları doldurun; 2. maddedeki tespit konularından yalnızca dosyanıza uyanları bırakın ve kaybolma tehlikesini somut olarak anlatın — talebin kabulü buna bağlıdır.
[ … ] SULH HUKUK MAHKEMESİNE
(Henüz dava açılmamışsa talep, esas hakkında yargılama yapacak mahkemeye veya delilin bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesine yöneltilir. Dava açılmışsa talep davayı gören mahkemeye verilir.)
TALEP EDEN: [Ad Soyad] (T.C. [Kimlik No])
ADRES: [Açık adres] — TELEFON: [ … ]
VEKİLİ: Av. [Ad Soyad] — [Baro ve sicil no] (vekil yoksa çıkarın)
ALEYHİNE TESPİT İSTENEN: [Ad Soyad / unvan], [adres]
(Karşı taraf belirlenemiyorsa bu husus dilekçede açıkça belirtilir.)
KONU: Trafik kazasına ilişkin delillerin kaybolmadan tespiti talebimizdir.
AÇIKLAMALAR:
1. OLAY. …/…/20… tarihinde saat [ … ] sularında [yer] mevkiinde [plaka] plakalı aracımın karıştığı trafik kazası meydana gelmiştir. (Ek-1: Kaza tespit tutanağı)
2. TESPİTİ İSTENEN VAKIALAR. Aşağıdakilerden dosyanıza uyanları bırakın.
a) Aracın hasar durumu. Araçtaki hasarın kapsamı, onarım bedeli ve değer kaybı.
b) Olay yerinin fiilî durumu. Yol kaplaması, işaretleme, levha, bariyer ve aydınlatma durumu.
c) Fren ve çarpma izleri. Olay yerindeki izlerin konumu ve uzunluğu.
d) Kamera kayıtları. [Kurum / işletme] bünyesindeki güvenlik kamerası kayıtlarının içeriği.
e) Aracın teknik durumu. [Fren / lastik / aydınlatma] sistemlerinin kaza anındaki durumu.
3. DELİLLERİN KAYBOLMA TEHLİKESİ BULUNMAKTADIR. (Uyanları bırakın:) Güvenlik kamerası kayıtları kısa süre içinde silinmekte; araç onarıma girdiğinde mevcut hasar durumu ortadan kalkacak; olay yerindeki izler hava koşulları ve trafik nedeniyle silinmekte; yol üzerindeki eksiklikler idarece giderilebilmektedir. Bu nedenle delillerin şimdiden tespiti zorunludur.
4. HUKUKİ YARARIM MEVCUTTUR. Açacağım tazminat davasında iddiamı ancak bu delillerle ispat edebileceğimden, tespitte hukuki yararım bulunmaktadır.
5. BİLİRKİŞİ TALEBİM. Tespiti istenen hususlar teknik inceleme gerektirdiğinden, [makine mühendisi / trafik uzmanı] bilirkişi marifetiyle inceleme yapılmasını talep ediyorum.
6. BİLİRKİŞİYE SORULMASI İSTENEN HUSUSLAR.
— Araçtaki hasarın kaza ile uyumlu olup olmadığı
— Onarım bedeli ve varsa değer kaybı tutarı
— Olay yerinin fiilî durumunun kazanın oluşumuna etkisi
— Tarafların kusur durumu
7. GİDERLERİ YATIRMAYA HAZIRIM. Mahkemece belirlenecek tespit giderlerini avans olarak yatıracağımı beyan ederim.
HUKUKİ SEBEPLER: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 400, 401, 402, 403, 405, 406; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu ve sair mevzuat.
DELİLLER: Kaza tespit tutanağı ve kolluk evrakı, araç ruhsatı, fotoğraf ve video kayıtları, keşif, bilirkişi incelemesi, tanık beyanları ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE TALEP: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1. DELİL TESPİTİ TALEBİMİZİN KABULÜNE,
2. Mahallinde KEŞİF YAPILMASINA ve BİLİRKİŞİ İNCELEMESİ yaptırılmasına,
3. Kamera kayıtlarının İLGİLİ YERDEN CELBİNE VE MUHAFAZASINA,
4. Tespit tutanağı ile bilirkişi raporunun bir örneğinin karşı tarafa TEBLİĞİNE
karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim. [Tarih]
Talep Eden [Vekili]
[Ad Soyad] — İmza
EKLER:
Ek-1: Kaza tespit tutanağı ve kolluk evrakı
Ek-2: Araç ruhsatı ve fotoğraflar
Ek-3: Kamera kaydı bulunan yere ilişkin bilgi
Ek-4: Kimlik fotokopisi ve vekâletname
Talep Öncesi Kontrol Listesi
- Kamera kaydı olan yeri belirleyin — kayıtlar kısa sürede siliniyor
- Aracı onarıma sokmadan başvurun — hasar ortadan kalkarsa tespit anlamsızlaşır
- Kaybolma tehlikesini somutlaştırın — talebin kabul şartı budur
- Bilirkişiye sorulacak soruları yazın — kanun bunu açıkça arıyor
- Avansı yatırmaya hazır olun — işlem öncesi ödenmesi gerekiyor
Sık Yapılan Beş Hata
- Dava açılmasını beklemek. Deliller o süre içinde kaybolur.
- Kaybolma tehlikesini yazmamak. Talep bu gerekçeye dayanır.
- Soru listesi vermemek. Rapor işinize yaramayan sorulara cevap verebilir.
- Aleyhe tespitte bir haftayı kaçırmak. Rapor kesinleşmiş sayılabilir.
- Tespiti hüküm sanmak. Esas hakkında karar doğurmaz.
İlgili Rehberler
- Trafik Kazası Tazminat Dava Dilekçesi Örneği
- Yol Kusuru Nedeniyle İdareye Karşı Tazminat Dilekçesi
- Otoparkta Araç Hasarı Tazminat Dilekçesi Örneği
- Kasko Hasar Reddine İtiraz Dilekçesi Örneği
- Araç Değer Kaybı Dava Dilekçesi Örneği
- Trafik Kazasında Davaya Katılma Talebi Dilekçesi
- 📁 Tüm Dilekçe Örnekleri Dizini
Sıkça Sorulan Sorular
Delil tespiti nedir?
Delil tespiti, 6100 sayılı HMK’nın 400-406. maddelerinde düzenlenmiştir. Hukuki niteliği itibarıyla bir dava değil, geçici hukuki himaye tedbiridir. Bu husus Hukuk Genel Kurulunun 01.03.2022 tarihli ve 2019/3-53 E., 2022/230 K. sayılı kararında da belirtilmiştir.
Ne zaman istenebilir?
Delillerin kaybolacağı veya gösterilmesinde zorlukla karşılaşılacağı kuşkusunu uyandıran sebeplerin bulunması hâlinde istenebilir. Bu şartlar çerçevesinde her türlü delilin tespitini mahkemeden talep etmek mümkündür.
Hukuki yarar şart mı?
Şarttır. Delil tespiti davası açılabilmesi için hukuki yarar bulunması gerekir; delil tespitini talep eden tarafın bunu istemesinde mutlaka bir hukuki yarar bulunmalıdır.
Görevli ve yetkili mahkeme hangisi?
Henüz ortada açılmış bir dava yoksa delil tespitini yapacak mahkeme, esas hakkında yargılamada bulunacak mahkeme veya tespit edilecek delilin bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesidir. Görevli mahkeme bakımından HMK m.401 hükmü uygulanır.
Dava açıldıktan sonra da istenebilir mi?
İstenebilir. Delil tespiti talebi, tarafların yazılı dilekçesi üzerine veya dava açıldıktan sonra davayı gören mahkemece yapılabilir.
Dilekçede neler bulunmalı?
HMK m.402/1 uyarınca delil tespiti talebi dilekçeyle yapılır. Dilekçede tespiti istenen vakıa, tanıklara veya bilirkişilere sorulması istenen sorular, delillerin kaybolacağı veya gösterilmesinde zorlukla karşılaşılacağı kuşkusunu uyandıran sebepler ile aleyhine delil tespiti istenen kişiye ilişkin bilgiler yer alır.
Dilekçe nasıl hazırlanmalı?
Dilekçede tespit edilmesi istenen vakıalar açıkça belirtilmeli, hangi delillerin inceleneceği gösterilmeli ve kaybolma tehlikesi ortaya konulmalıdır.
Masrafları kim öder?
Talepte bulunan kişi, mahkemece belirlenen tespit giderlerini henüz işlem yapılmadan avans olarak yatırmak zorundadır. Tespitin yapılabilmesi ve karşı tarafa tebliğ için gerekli masrafların başlangıçta talep sahibinden avans olarak alınması prensibi getirilmiştir.
Mahkeme nasıl karar verir?
Mahkeme öncelikle delil tespiti için gerekli şartların bulunup bulunmadığını inceler. Talep haklı bulunursa bu hususta bir karar verilir ve bu karar talep ile birlikte karşı tarafa tebliğ edilir. Hâkim, talebi inceledikten sonra gerekli görürse keşif yapılmasına, bilirkişi atanmasına veya belge incelemesine karar verir.
Bilirkişi incelemesi yapılır mı?
Tespiti istenilen husus teknik bir incelemeyi gerektiriyorsa mahkemece taraf talebi üzerine yahut kendiliğinden bilirkişi incelemesine başvurulabilir.
Tespit esas hakkında hüküm doğurur mu?
Doğurmaz. Bu süreç esas davanın esası hakkında hüküm kurmaz; yalnızca ileride kullanılacak delilleri güvence altına alır.
Rapor karşı tarafa tebliğ edilir mi?
HMK m.402’ye 22.07.2020 tarihli ve 7251 sayılı Kanun ile eklenen dördüncü fıkra ile tespitin yapılmasından sonra, tespit tutanağı ve varsa bilirkişi raporunun bir örneğinin mahkemece karşı tarafa resen tebliğ olunacağı düzenlenmiştir.
Rapora itiraz edilebilir mi?
Delil tespitine ilişkin kısımda tespit raporuna itiraz konusunda açık düzenleme yer almamakla birlikte, kanunun yollaması ile yokluğunda tespit yapılan tarafın bir haftalık süre içinde tespit sonucu alınan bilirkişi raporuna itiraz hakkı bulunmaktadır.
Tespit dosyası davada nasıl kullanılır?
HMK m.405 uyarınca delil tespiti dosyası, asıl dava dosyasının eki sayılır ve onunla birleştirilir. Asıl davanın taraflarından her biri, iddia veya savunmasını ispat için bu tutanak ve raporlara dayanabilir.
⚖️ Mevzuat ve Resmî Kaynaklar
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (m.400-406)
- 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu
Delil tespiti talebinin kabulü mahkemenin değerlendirmesine bağlı olup, görevli ve yetkili mahkeme somut olayın niteliğine göre değişebilmektedir.
Bu sayfadaki örnek dilekçe yalnızca bilgilendirme amaçlı genel bir şablondur ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Her dosya kendine özgüdür; süreler hak düşürücü olabilir. Dilekçenizi mutlaka avukatınızla birlikte hazırlayın. Bu içerik avukat-müvekkil ilişkisi doğurmaz.
Mevzuat Çerçevesi: Sorumluluk ve İspat
| Hüküm | Neyi düzenler | Kusur aranır mı? |
|---|---|---|
| KTK m. 85 | İşletenin tehlike sorumluluğu | Hayır |
| KTK m. 86 | Kurtuluş kanıtı | Mücbir sebep, ağır kusur hâlleri |
| KTK m. 87 | Hatır taşıması | İndirim sebebi |
| KTK m. 88 | Müteselsil sorumluluk | Zarar gören dilediğine başvurabilir |
| TBK m. 49 | Haksız fiil | Evet |
| TBK m. 52 | Müterafik kusur ve indirim | Zarara katkı aranır |
| TBK m. 66 | Adam çalıştıranın sorumluluğu | Hayır — kurtuluş kanıtı |
| TCK m. 22/3 | Bilinçli taksir | Ceza artırım sebebi |
| HMK m. 400 | Delil tespiti | Acele hâllerde delilin korunması |
| 5326 s. Kabahatler Kanunu | İdari yaptırımlarda usul | İtiraz ve süreler |
Kim işletendir?
İşleten sıfatı, aracın maliki olmakla otomatik olarak örtüşmez. Belirleyici olan, aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işletmek ve araç üzerinde fiilî hâkimiyet bulundurmaktır.
| Durum | İşleten kimdir? |
|---|---|
| Malik aracı kendisi kullanıyor | Malik |
| Uzun süreli kiralama veya leasing | Fiilî hâkimiyeti elinde bulunduran |
| Şirket aracı, çalışan kullanıyor | Şirket |
| Araç çalınmış veya gasp edilmiş | Kural olarak malik sorumlu tutulmaz |
| Servis veya taşımacılık firması | Firma |
| Noter satışı yapılmış ancak tescil devredilmemiş | Fiilî durum incelenir |
Son satır uygulamada sık tartışılır: tescil kaydı bir karine oluşturur, ancak aksi ispatlanabilir. Bu nedenle husumet yöneltilirken hem trafik tescil kaydı hem fiilî kullanım durumu birlikte incelenmelidir.
İspat Yükü ve Kusur Karineleri
| Konu | İspat yükü kimde? |
|---|---|
| Fiil, zarar ve illiyet bağı | Zarar gören |
| Kusur (kusur sorumluluğunda) | Zarar gören |
| Kusursuz sorumlulukta kurtuluş kanıtı | Sorumlu |
| Müterafik kusur ve indirim sebepleri | Sorumlu |
| Sözleşmeye aykırılıkta kusursuzluk | Borçlu |
| Hasarın teminat dışı kaldığı | Sigortacı |
| Zamanaşımı defi | Sorumlu — resen dikkate alınmaz |
Tablonun alt yarısı sorumluya aittir. Bu, savunma tarafında yapılacak eksikliğin de sonucu doğrudan etkilediği anlamına gelir; iddia edilen ama ispatlanmayan bir indirim sebebi uygulanmaz.
İlliyet Bağını Kesen Hâller
Sorumluluğun doğması için fiil ile zarar arasında uygun nedensellik bağı aranır. Bu bağı kesen üç hâl kabul edilir ve her birinde ispat yükü sorumludadır.
| Hâl | Aranan | Sonucu |
|---|---|---|
| Mücbir sebep | Öngörülemez, karşı konulamaz, dışsal | Sorumluluk kalkabilir |
| Zarar görenin ağır kusuru | Kusurun sonuca başlıca etkisi | Sorumluluk kalkabilir veya azalır |
| Üçüncü kişinin ağır kusuru | Aynı ölçüt | Sorumluluk kalkabilir veya azalır |
Uygulamada bu hâller nadiren tam kurtuluş sağlar. Yoğun yağış, buzlanma veya yola çıkan hayvan gibi olaylar çoğu zaman mücbir sebep sayılmaz; çünkü sürücüden yol ve hava koşullarına uygun hız ve dikkat beklenir. Öngörülebilir bir riskin gerçekleşmesi mücbir sebep oluşturmaz.
📘 Delil tespiti bakımından: HMK m. 400 uyarınca delil tespiti, hâlin aciliyeti veya delilin kaybolma ihtimali bulunan durumlarda istenir. Trafik kazalarında kamera kayıtları, araç hasar izleri ve olay yeri izleri bu kapsamdadır. Talep dilekçesinde aciliyetin ve tespiti istenen delilin somut olarak gösterilmesi gerekir.
Delil Tespiti: Zamanında Yapılması Gereken İş
Bazı deliller zamanla yok olur: fren izi silinir, araç onarılır, olay yeri değişir, kamera kayıtları saklama süresi dolduğunda silinir. Bu hâllerde dava açılmadan önce delil tespiti istenebilir.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 400. maddesi uyarınca, hâlin aciliyeti bulunan veya delilin kaybolma ihtimali olan durumlarda mahkemeden delil tespiti talep edilir. Talep dilekçesinde tespiti istenen delilin ne olduğu, neden aciliyet bulunduğu ve tespitin hangi vakıaya ilişkin olduğu gösterilmelidir.
| Delil | Kaybolma riski | Öncelik |
|---|---|---|
| Kamera ve güvenlik kayıtları | Saklama süresi kısadır | En yüksek |
| Araç üzerindeki hasar izleri | Onarımla yok olur | Yüksek |
| Olay yeri izleri | Kısa sürede silinir | Yüksek |
| Tanık beyanı | Hafıza zayıflar | Orta |
| Kaza tespit tutanağı | Kalıcı kayıt | Düşük |
| Ceza dosyası | Kalıcı kayıt | Düşük |
İlk üç satır için gecikme telafi edilemez. Özellikle kamera kayıtları, kaza sonrası ilk günlerde talep edilmezse çoğu zaman geri getirilemez.
İdari Yaptırıma İtiraz: Süre ve Merci
Trafik idari para cezalarına ve ehliyet işlemlerine itiraz, tebliğden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine yapılır. Süre kaçırıldığında karar kesinleşir.
İtiraz dilekçesinde işlemin hangi unsuru bakımından sakat olduğu somut delillerle gösterilmelidir: tutanakta zorunlu unsur eksikliği, ölçüm cihazının kalibrasyonu, tebligat usulsüzlüğü, fiilin sabit olmaması veya sürücünün başka kişi olması.
İdari süreç ile adli süreç birbirinden bağımsız yürür. Karayolları Trafik Kanunu m. 48/5’teki “fiil bir suç oluştursa bile” ibaresi, ceza soruşturmasının varlığının idari yaptırımı engellemeyeceğini açıkça gösterir.
Sorumluluk Haritası: Kim, Neyden?
| Sorumlu | Sorumluluğun kaynağı | Sınırı |
|---|---|---|
| Zorunlu trafik sigortacısı | Poliçe | Teminat limiti |
| İhtiyari Mali Mesuliyet sigortacısı | İhtiyari poliçe | Poliçe limiti |
| Kusurlu sürücü | Haksız fiil | Sınırsız |
| Araç maliki / işleten | KTK m. 85 tehlike sorumluluğu | Sınırsız |
| İşveren | Gözetme borcu ve TBK m. 66 | Sınırsız |
| Güvence Hesabı | Sigortasız veya kaçan araç | Zorunlu teminat sınırı — yalnızca bedeni zarar |
Birden fazla sorumlunun bulunduğu hâllerde zarar görene karşı müteselsil sorumluluk esastır; zarar gören dilediği birine, birkaçına veya hepsine başvurabilir. Ödeme yapan sorumlunun diğerlerine rücu hakkı saklıdır ve bu iç ilişki zarar göreni ilgilendirmez.
Manevi tazminat bu tablonun tek istisnasıdır: zorunlu trafik sigortası kapsamında değildir ve kusurlu sürücü ile işletene yöneltilir.
Sorumluluğun kimde olduğunu birlikte belirleyelim. İlk görüşme ücretsizdir.
İlgili Rehberler
- Kaza tespit tutanağına itiraz: kusur oranı bağlayıcı mı?
- Trafik kazası tazminat süreci: kazadan ödemeye adım adım
- Asli kusur ve tali kusur: KTK m. 84
- 🧮 Asli ve tali kusur tespit aracı
- Haksız fiilde maddi ve manevi tazminatın esasları
- Maddi tazminat kalemleri (TBK m. 53-54)
- Sigortaya başvuru zorunluluğu (KTK m. 97)
- Ceza dosyası tazminatınızı nasıl etkiler?
- Müterafik kusur indirimi nasıl karşılanır?
- Teminat limiti yetmedi: aşan tazminat kimden alınır?
- Sürücü alkollüydü: sigorta yine öder mi?