Riskli Alan Kararının İptali Dava Dilekçesi Örneği (2026) — 6306 ve Danıştay

Riskli alan kararı, tek tek yapılara değil bir bölgenin tamamına vurulan bir mühürdür. Binanız yeni olabilir, ruhsatlı ve iskânlı olabilir, hakkında hiç riskli yapı tespiti bulunmayabilir; alan sınırı içinde kaldığı anda süreç size de uygulanır.

Aşağıda riskli alanın hukuki tanımı, ilan için zorunlu belgeler, sınır denetimi, amaç unsuru tartışması ve hazır bir iptal dava dilekçesi örneği yer almaktadır.

Riskli Alan ile Riskli Yapı Aynı Şey Değil

Bu ayrım, dosyanın hangi mercide ve hangi usulle yürüyeceğini belirler.

Riskli yapı, riskli alan içinde veya dışında olup ekonomik ömrünü tamamlamış olan ya da yıkılma veya ağır hasar görme riski taşıdığı ilmî ve teknik verilere dayanılarak tespit edilen yapıdır. Tespit, Bakanlıkça lisanslandırılmış kurum ve kuruluşlarca yapı bazında yapılır ve itirazı teknik heyet inceler. Süreç için riskli yapı tespitine itiraz yazımıza bakılabilir.

Riskli alan ise zemin yapısı veya üzerindeki yapılaşma sebebiyle can ve mal kaybına yol açma riski taşıyan ve Cumhurbaşkanınca kararlaştırılan alandır. Karar alan bazındadır, Resmî Gazete’de yayımlanır ve alandaki bütün taşınmazları etkiler.

Pratik sonuç: riskli yapı tespitine itiraz teknik heyete yapılır ve dava idare mahkemesinde görülür; riskli alan kararı ise Cumhurbaşkanı kararı olduğundan Danıştayda dava edilir. İki süreç birbirinin yerine geçmez.

Denetimin Omurgası: Risk Somut mu?

Tanım iki sebep sayar ve en az birinin gerçekleşmesi gerekir: zemin yapısı veya üzerindeki yapılaşma.

Buradan iki soru doğar ve dilekçenin ağırlığı bu iki soruya verilmelidir:

• Zemin gerçekten sorunlu mu? Sıvılaşma riski, fay hattı, heyelan, taşkın gibi olgular yerbilimsel etütle ortaya konmuş mu?
• Yapı stoku gerçekten riskli mi? Alandaki yapılar hangi yıllarda, hangi deprem yönetmeliğine göre inşa edilmiş? Ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapı oranı nedir?

Kararda bu sorulara cevap veren somut veri yoksa, işlem sebep unsuru bakımından sakattır. “Bölge eskidir”, “yenilenmesi gerekir” gibi ifadeler kanunun aradığı riski karşılamaz.

Zorunlu Belgeler: Somut Bir Kontrol Listesi

Bu, riskli alan davalarının en güçlü ve en az kullanılan silahıdır. Mevzuat, riskli alan belirlenmesi için idarece hazırlanması gereken belgeleri tek tek sayar:

• Alanın, zemin yapısı veya üzerindeki yapılaşma sebebiyle can ve mal kaybına yol açma riski taşıdığına dair teknik rapor,
• Alan sınırları içerisinde 7269 sayılı Kanuna göre afete maruz bölge olarak kararlaştırılan alan olup olmadığına dair bilgi ve belge,
• Alanın büyüklüğünü de içeren koordinatlı sınırlandırma haritası, varsa uygulama imar planı,
• Alanda bulunan kamuya ait taşınmazların listesi,
• Alanın uydu görüntüsü veya ortofoto haritası,
• Zemin yapısı sebebiyle riskli alan olarak tespit edilmek isteniyorsa yerbilimsel etüt.

Dilekçe hazırlanırken yapılacak iş basittir: bilgi edinme başvurusuyla riskli alan teklif dosyası ve ekleri istenir, listeyle karşılaştırılır ve eksik olanlar tek tek gösterilir. Ayrıca dava dilekçesinde işlem dosyasının mahkemece idareden celbi talep edilmelidir.

Belgelerin varlığı da yeterli değildir; içeriği de denetlenir. Saha çalışmasına dayanmayan, yapı bazında değerlendirme içermeyen veya genel ifadelerle sınırlı bir teknik rapor, kanunun aradığı ilmî ve teknik veriyi karşılamaz.

Sınır Denetimi: Nereden Geçiyor, Neyi Dışarıda Bırakıyor?

Riskli alan davalarında en somut argüman, alan sınırının nereden geçtiğidir.

İki yönlü bir analiz yapılır. Birincisi, kapsama alınanlar: sınır içinde kalan parsellerde gerçekten risk var mı, yoksa yeni ve sağlam yapı stokuna sahip kesimler de mi kapsama alınmış? İkincisi, dışarıda bırakılanlar: risk taşıdığı açık olan bir kesim neden kapsam dışında?

Bu iki soru birlikte sorulduğunda sınırın teknik bir risk analizine mi, yoksa başka saiklere mi dayandığı görünür hâle gelir. Analiz, koordinatlı sınırlandırma haritası ile uydu görüntüsü üst üste konularak yapılır ve uzman raporuyla desteklenmelidir.

Buna bağlı ikinci bir eksen ölçülülüktür: alanda risk taşıdığı ileri sürülen belirli yapılar varsa, bunlar hakkında riskli yapı bazında tespit yapılması mümkünken alanın tamamının riskli alan ilan edilmesi, amaç bakımından gerekli olandan ağır bir müdahaledir.

Amaç Unsuru: Afet Riski mi, Dönüşüm mü?

Riskli alan mevzuatının amacı, afet riski altındaki alanlarda can ve mal güvenliğini sağlamaktır. Bu araç, afet riskinin bulunmadığı yerlerde kentsel yenileme veya imar hakkı transferi aracı olarak kullanılamaz.

Amaç unsurundaki sakatlık iddiası, dosyaya konacak yan belgelerle kurulur: alanla ilgili daha önce yapılmış plan değişiklikleri, proje ihaleleri, protokoller ve idarenin kamuoyuna yönelik açıklamaları. Bu belgeler, kararın gerçek saikini gösterir.

Aynı alanda 5393 sayılı Belediye Kanunu m.73 kapsamında bir kentsel dönüşüm ve gelişim alanı ilanı da varsa, iki rejimin ilişkisi ayrıca değerlendirilmelidir; ayrıntı için Belediye Kanunu m.73 yazımıza bakılabilir.

İlanın Sonuçları: Ne Değişiyor?

Riskli alan kararı yalnızca bir statü tespiti değildir; doğrudan sonuç doğurur:

• İmar ve yapılaşma durabilir. Bakanlık veya uygulamayı yürütmesi hâlinde TOKİ ya da İdare, riskli alanlarda proje ve uygulamalar süresince her türlü imar ve yapılaşma işlemlerini geçici olarak durdurabilir. Ruhsat başvuruları bu gerekçeyle reddedilebilir.
• Altyapı hizmetleri durdurulabilir. Talep edilmesi hâlinde hak sahiplerinin de görüşü alınarak elektrik, su ve doğal gaz verilmez ve verilen hizmetler durdurulur.
• Salt çoğunluk rejimi işler. Karara katılmayan maliklerin arsa payları açık artırmayla satılabilir; ayrıntı için arsa payı satışının iptali dava dilekçesi yazımıza bakılabilir.
• Acele kamulaştırma yolu açılabilir. Belirli şartlarda Bakanlık, TOKİ veya İdare tarafından acele kamulaştırmaya gidilebilir; ayrıntı için acele kamulaştırmanın iptali dava dilekçesi yazımıza bakılabilir.

Bu sonuçların tamamı, yürütmeyi durdurma talebinin gerekçesini oluşturur: uygulama ilerledikçe fiilî durum oluşur ve iptal kararı geç kalır.

Riskli Alan Kararının İptali Dava Dilekçesi Örneği (2026)

Aşağıdaki metin genel bir şablondur. Köşeli parantez içindeki alanları doldurun; zorunlu belge listesinde eksik olanları işaretleyin ve teknik iddiaları raporla destekleyin. Metni kopyalayabilir, Word olarak indirebilir veya PDF’e yazdırabilirsiniz.

Dava Öncesi Kontrol Listesi

• Resmî Gazete nüshası, ekli kroki ve koordinat listesi,
• Riskli alan teklif dosyası ve ekleri (bilgi edinme başvurusuyla),
• Teknik rapor ve varsa yerbilimsel etüt,
• Koordinatlı sınırlandırma haritası ve varsa uygulama imar planı,
• Alanın uydu görüntüsü veya ortofoto haritası,
• Tapu kaydı, çap ve parselin alan sınırı içinde kaldığını gösteren pafta,
• Kendi yapınıza ait ruhsat, yapı kullanma izin belgesi ve varsa riskli yapı tespiti sonucu,
• Bağımsız uzmanca hazırlanmış karşı teknik rapor ve sınır analizi.

Sık Yapılan Hatalar

• Resmî Gazete tarihini kaçırmak. Karar maliklere ayrıca tebliğ edilmez; süre yayımdan işler.
• Teklif dosyasını istememek. Zorunlu belgelerin eksikliği ancak dosya görülerek ortaya konabilir.
• Yalnızca kişisel mağduriyet yazmak. Denetim, alanın gerçekten risk taşıyıp taşımadığı üzerinden yürür.
• Sınır analizini atlamak. Kapsama alınan ve dışarıda bırakılan kesimlerin karşılaştırılması en somut argümanlardandır.
• Karşı teknik rapor almamak. Zemin ve yapı stoku iddiaları uzman raporu olmadan değerlendirilmez.
• Yürütmeyi durdurma istememek. İmar ve yapılaşma durdurulduktan ve uygulama başladıktan sonra geri dönüş güçleşir.
• Riskli yapı tespitiyle karıştırmak. İkisi ayrı işlemlerdir, ayrı mercilerde ve ayrı usullerle dava edilir.

Adım Adım Süreç

1. Resmî Gazete kararını temin edin — Karar tarihini, sayısını ve ekli krokide parselinizin yer aldığını belgeleyin.
2. Teklif dosyasını isteyin — Bilgi edinme başvurusuyla teknik rapor, yerbilimsel etüt ve sınırlandırma haritasını talep edin.
3. Zorunlu belge listesini karşılaştırın — Mevzuatta sayılan belgelerden hangilerinin bulunmadığını tek tek işaretleyin.
4. Yapı stokunu belgeleyin — Kendi yapınızın ruhsat, iskân ve deprem yönetmeliği uygunluğunu ortaya koyun.
5. Sınır analizi yaptırın — Uydu görüntüsü üzerinden kapsama alınan ve dışarıda bırakılan kesimleri karşılaştırın.
6. Karşı teknik rapor aldırın — Zemin ve yapı stoku bakımından bağımsız uzman değerlendirmesi alın.
7. Yürütmeyi durdurma talebiyle dava açın — Danıştayda açacağınız dilekçeye işlem dosyasının celbi ve keşif talebini ekleyin.

İlgili Konular ve Kaynaklar

Sıkça Sorulan Sorular

Riskli alan nedir?

Mevzuat riskli alanı; zemin yapısı veya üzerindeki yapılaşma sebebiyle can ve mal kaybına yol açma riski taşıyan ve Cumhurbaşkanınca kararlaştırılan alan olarak tanımlar.

Riskli alan ile riskli yapı arasındaki fark nedir?

Riskli yapı, tek tek yapılar hakkında lisanslı kuruluşlarca yapılan tespite dayanır. Riskli alan ise bir bölgenin tamamı hakkında Cumhurbaşkanı kararıyla verilen ve alandaki bütün taşınmazları etkileyen bir karardır.

Riskli alan kararına nerede dava açılır?

Riskli alan Cumhurbaşkanınca kararlaştırıldığından, Cumhurbaşkanı kararlarına karşı açılan davalarda ilk derece mahkemesi Danıştaydır.

Dava süresi ne kadar?

Karar Resmî Gazete’de yayımlanır ve kural olarak altmış günlük dava süresi işler. Karar maliklere ayrıca tebliğ edilmez.

Riskli alan ilanı için hangi belgeler zorunludur?

Mevzuat; can ve mal kaybı riskine dair teknik raporu, afete maruz bölge bilgisini, koordinatlı sınırlandırma haritasını, kamuya ait taşınmazların listesini, uydu görüntüsü veya ortofoto haritasını ve zemin yapısı sebebiyle tespit isteniyorsa yerbilimsel etüdü sayar.

Bu belgeleri nasıl görebilirim?

Bilgi edinme başvurusuyla riskli alan teklif dosyası ve ekleri istenmelidir. Ayrıca dava dilekçesinde işlem dosyasının mahkemece idareden celbi talep edilir.

Binam yeni ve sağlam, yine de kapsama girer mi?

Riskli alan kararı alan bazındadır; alandaki bütün taşınmazları kapsar. Ancak yapı stokunun sağlamlığı, alanın gerçekten risk taşıyıp taşımadığı yönünden esaslı bir iptal argümanıdır.

Alan sınırının keyfî çizildiğini ileri sürebilir miyim?

Evet. Risk taşımayan kesimlerin kapsama alınması veya risk taşıyan kesimlerin kapsam dışı bırakılması, sınır belirlemesinin teknik değil başka saiklere dayandığı iddiasının konusudur ve karşılaştırmalı analizle ortaya konur.

Riskli alan ilan edilirse ne olur?

Bakanlık veya uygulamayı yürütmesi hâlinde TOKİ ya da İdare, riskli alanlarda proje ve uygulamalar süresince her türlü imar ve yapılaşma işlemlerini geçici olarak durdurabilir. Ayrıca acele kamulaştırma ve arsa payı satışı gibi işlemlerin yolu açılır.

Elektrik ve suyum kesilebilir mi?

6306 m.4/3, uygulama sırasında talep edilmesi hâlinde hak sahiplerinin de görüşü alınarak riskli alanlardaki yapılara elektrik, su ve doğal gaz verilmeyeceğini ve verilen hizmetlerin durdurulacağını düzenler.

Riskli alanda hangi çoğunluk kuralı işler?

Evet. 6306 m.6 kapsamındaki salt çoğunluk ve karara katılmayanların arsa paylarının satışı rejimi riskli alanlarda da uygulanır.

Dava açmak uygulamayı durdurur mu?

Dava tek başına durdurmaz. Durdurma için yürütmenin durdurulması kararı gerekir; fiilî durum oluştuktan sonra iptal kararının sonuç doğurması güçleşir.

Rezerv yapı alanı ile farkı nedir?

Rezerv yapı alanı, yeni yerleşim alanı olarak kullanılmak üzere belirlenen alandır ve riskli alandan farklı bir amaca hizmet eder. Riskli alan ise mevcut risk sebebiyle ilan edilir.

İptal kararı alınırsa ne olur?

Kararın iptali hâlinde riskli alan statüsü ve buna dayalı işlemler dayanağını yitirir. Ancak uygulama ilerlemiş ve fiilî durum oluşmuşsa sonuç almak güçleşir; bu nedenle yürütmeyi durdurma aşaması belirleyicidir.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş veya reklam niteliği taşımaz. Dilekçe metni genel bir şablondur; somut dosyanıza göre uyarlanması gerekir. İdari ve adli dava süreleri hak düşürücüdür; mutlaka güncel mevzuat ve kendi tebligat tarihiniz esas alınmalıdır.