Afette Hasar Tespitine İtiraz ve Hak Sahipliği Dilekçesi Örneği (2026) — 7269 m.13, 29

Afetin ardından duvara bir liste asılır ve yapının karşısında bir kelime yazar: az, orta, ağır ya da yıkık. Bu tek kelime; binanın yıkılıp yıkılmayacağını, evden çıkılıp çıkılmayacağını ve devletin konut yaptırıp yaptırmayacağını belirler.

Bu nedenle hasar tespiti, teknik bir not değil bütün sürecin kilididir. Aşağıda itiraz süresi, çok az bilinen bir usul kuralı ve hazır bir itiraz dilekçesi, iptal davası ve hak sahipliği başvurusu yer almaktadır.

Otuz Gün: İlan Tarihinden İşler

Süre kişisel tebligattan değil, mahallî ilandan başlar.

Mevzuata göre; yapılacak asıl işlemlere esas olmak üzere fen kurulları tarafından düzenlenen teknik mahiyetteki hasar tespit raporlarına, mahallî ilan tarihinden itibaren otuz gün içinde itiraz edilebilir.

Afet sonrasında insanlar başka yerlerde barınırken ilan panosunu takip edemez; süre çoğu zaman böyle kaçırılır. Bu nedenle afet bölgesindeki taşınmaz için ilan tarihinin öğrenilmesi ilk iştir.

İtiraz süreci de bir takvime bağlıdır: itiraz hasar tespit çalışmalarına, acil yıkılacak bina dışındaki binalar için otuz günlük itiraz talep toplama süresinin bitiminden sonra başlanır. Çalışmaların, ilk hasar tespit çalışmalarının ilan süresinin bitiminden itibaren kırk beş gün içinde tamamlanacağı belirtilmektedir.

Bir ayrıntı daha: bir binada birden fazla itiraz varsa yalnız bir itiraz hasar tespit işlemi tesis edilir.

2024’ten Bu Yana Değişen Usul: Rapor Doğrudan Dava Edilebilir

7269 sayılı Kanun’un 13. maddesinin (a) fıkrasına 4864 sayılı Kanun’la eklenen paragraf, hasar tespit raporlarına otuz gün içinde itiraz edilebileceğini düzenlerken aynı cümlede raporların ancak asıl işlemlerle birlikte dava konusu edilebileceğini de öngörüyordu. Bu kural nedeniyle uzun yıllar rapora karşı açılan davalar, yıkım, tahliye veya hak sahipliği gibi bir işlem beklenmediği için reddediliyordu.

Elazığ 1. İdare Mahkemesinin itiraz başvurusu üzerine Anayasa Mahkemesi, 30/11/2023 tarihli, E.2023/134, K.2023/209 sayılı kararıyla “…hasar tespit raporları ancak asıl işlemlerle birlikte dava konusu edilebilir…” ibaresini iptal etmiştir. Karar 16/1/2024 tarihli ve 32431 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Mahkeme, hasar tespit raporlarının hak ve yükümlülük getiren başka işlemlere dayanak oluşturduğunu ve taşınmazın değerini etkilediğini belirterek, bu işleme karşı tek başına dava açılmasının engellenmesini Anayasa’nın 35. maddesindeki mülkiyet hakkıyla bağlantılı olarak 40. maddesindeki etkili başvuru hakkına aykırı bulmuştur.

Bu kararın uygulamadaki sonuçları şunlardır. Birincisi, hasar derecesi hatalı belirlenmişse malik, asıl işlemi beklemeden hasar tespit raporuna karşı idare mahkemesinde iptal davası açabilir. İkincisi, yıkım, tahliye veya hak sahipliği işlemi tesis edilmişse bu işlemle dayanağı rapor yine birlikte dava edilebilir. Üçüncüsü, maddenin yürürlükte kalan kısmı uyarınca raporlara otuz günlük idari itiraz yolu devam etmektedir; itirazın süresinde yapılması, davada raporun sakatlığını ortaya koymak için en güçlü dayanaktır.

Maddenin ikinci cümlesi de yürürlüktedir ve özellikle önemlidir: gayrimenkulleri kesin bir şekilde hasarsız olarak tespit edilenler ile gayrimenkullerinin hasar tespiti hiç yapılmayanlar, yargı yoluna gitmeden önce mahallî ilan tarihinden itibaren otuz gün içinde ilgili idareye başvurmak zorundadır. Bu kişiler bakımından idari başvuru, davanın ön şartı niteliğindedir.

Eski kaynaklara göre “önce asıl işlemi bekleyin” tavsiyesi bugün hak kaybına yol açabilir: rapor yıkım kararından çok önce taşınmazın değerini, satışını ve kredi ilişkilerini etkileyebilir. Dava süresi hesabı için Hukukçular Evi Ankara’yı 0554 648 37 15 numaralı telefondan arayabilirsiniz.

İtiraz Nasıl Yazılır?

“Hasar derecesi yanlış” cümlesi tek başına incelenebilir bir itiraz değildir.

Etkili itiraz, hasarı somut ve teknik biçimde tarif eder:

• Taşıyıcı sistemde kolon ve kiriş çatlakları, perde duvarlardaki kesme çatlakları,
• Kat ötelenmesi, temelde oturma veya düşeyden sapma,
• Buna karşılık hasarın yalnızca taşıyıcı olmayan elemanlarla sınırlı olduğu iddiası,
• İncelemenin yalnızca dış cepheden yapılmış olması,
• Rapordaki ada, parsel veya bağımsız bölüm bilgisinin hatalı olması.

Mümkünse bağımsız bir teknik rapor eklenmelidir. Ayrıca itiraz dilekçesinde, itiraz incelemesi sırasında hazır bulunmak üzere bildirim yapılması talep edilmelidir.

Bir uyarı: yapı yıkıldıktan sonra delil yalnızca fotoğraf, video ve teknik kayıtlarla sınırlı kalır. Bu nedenle belgeleme, itirazdan önce ve gecikmeden yapılmalıdır.

Hak Sahipliği: Ayrı Bir Aşama

Hasar derecesi kesinleştikten sonra süreç ikinci evreye geçer. 7269 sayılı Kanun’un 28. maddesine göre bu Kanundan yararlanarak inşaat kredisi verilmesini veya bina yaptırılmasını isteyenlerin, yapılacak yardıma ilişkin olarak mahallî ilan tarihinden itibaren iki ay içinde mahallin en büyük mülkî amirine yazılı başvuruda bulunmaları ve taahhütname vermeleri gerekir. Aynı hükme göre bu başvurunun yapılmasında ve alınmasında hasar tespit raporlarında yer alan hasar oranlarına bakılmaz; yani hasar derecesine itiraz süreci devam ederken hak sahipliği başvurusu da süresinde yapılmalıdır.

Mevzuata göre; yıkılan, yanan veya ağır hasara uğrayan veya uğraması muhtemel olan binalarla imar planları gereğince kamulaştırılmasında zorunluluk bulunan yerlerdeki binalarda oturan ailelere, hak sahibi olmak şartıyla konut yaptırılır veya kredi verilir.

Yönetmelikte hak sahibi deyimi; afetzedelerin yıkılan veya ağır hasar gören binalarla olan mülkiyet ilişkilerini ve yeniden yapılacak binalardan veya verilecek inşaat kredisinden yararlanabilme durumlarını ifade eder.

Dikkat edilecek noktalar:

• Oturma unsuru aranır. Bu nedenle adres kayıt sistemi, abonelik kayıtları ve muhtarlık belgesi toplanmalıdır.
• Ebeveynle birlikte oturan evli kişilerin durumu ayrıca takdir ve tespit edilir.
• Tüzel kişilere ait binalara yardım yapılmaz.
• İşyerleri için ayrı bir imkân vardır: ekonomik ve sosyal hayatı kesintiye uğratan dükkân ve fırın gibi binalar için borçlandırma hükümleri dairesinde inşaat kredisi verilebilir. Kanun metninde o yerde kendisine veya eşine ait müstakil hasarsız başka bir işyeri bulunanların bu yardımdan yararlanamayacağı düzenlenmiştir; bu hükmün “…veya eşine…” ibaresi Anayasa Mahkemesinin 22/4/2025 tarihli E.2024/93 sayılı dosyasında incelenmiş olduğundan, başvuru tarihindeki güncel metin ayrıca kontrol edilmelidir.
• Sigorta bakımından: hasarlı bina veya işyeri sigortalı ise yapılacak yardımdan sigorta tutarı indirilmez. Zorunlu deprem sigortası kapsamındaki binalar için ise özel düzenlemeler bulunmaktadır.

Borçlandırma ve İki Aylık Tuzak

Konut teslimi süreci de kendi kurallarına tabidir.

Hak sahibi; yapı tipi, inşaat süresi ve borçlandırma şekil ve süresini de içeren talep ve taahhütnameyi imzalar. Belge, ilgili mahalle ve köy muhtarlığınca tasdik olunur.

Borçlandırma bakımından önemli bir kolaylık vardır: fona intikal eden şahıs borçları içindeki faizler kaldırılarak faizsiz borç üzerinden borçlandırma yapılır.

Buna karşılık iki risk vardır:

• Borçlandırma senedi imzalanarak verilen taşınmaza ait bedellerin üst üste üç taksitinin ödenmemesi hâlinde borcun tahsili yoluna gidilir.
• Binasını teslim almayanlara mahallinde yaptırılacak duyuru ile iki ay süre tanınır; bu süre içinde teslim almayanların hak sahipliği kendiliğinden sona erer.

İkincisi özellikle tehlikelidir: başka şehre taşınmış, duyurudan haberi olmayan hak sahipleri bu yolla hakkını kaybedebilir.

7269 Sayılı Kanun’da Süre Haritası

Afet sonrası süreçte süreler farklı olaylardan başlar ve birbirini beklemez. Hasar derecesine itiraz, hak sahipliği başvurusu ve dava süreleri çoğu zaman aynı haftalarda işler.

Riskli Yapı Tespitiyle Karıştırmayın

İki kurum sıkça birbirinin yerine kullanılır; oysa rejimleri farklıdır.

Afet sonrası hasar tespiti 7269 sayılı Kanun kapsamındadır ve yıkım, tahliye ile hak sahipliğine esas olur. Riskli yapı tespiti ise kentsel dönüşüm mevzuatına dayanır; itiraz usulü, süreleri ve sonuçları ayrıdır.

Ayrım için deprem hasar tespiti ile riskli yapı tespiti farkı yazımıza, riskli yapı yolu için riskli yapı tespitine itiraz dilekçesi örneğimize bakılabilir.

Hasar Tespitine İtiraz Dilekçesi Örneği (2026)

Aşağıdaki metin genel bir şablondur. Köşeli parantez içindeki alanları doldurun; yalnızca dosyanıza uyan bentleri bırakın. İlk metin idareye itiraz, ardından asıl işlemle birlikte iptal davası ve hak sahipliği başvurusu yer almaktadır. Metni kopyalayabilir, Word olarak indirebilir veya PDF’e yazdırabilirsiniz.

Kontrol Listesi

• Hasar tespitinin mahallî ilan tarihi,
• Otuz günlük sürenin son günü,
• Tespit edilen hasar derecesi,
• Yapının fotoğraf ve video kaydı alındı mı?
• Bağımsız teknik rapor aldırıldı mı?
• İtirazda somut hasar tarifi var mı?
• İncelemede hazır bulunma talebi yazıldı mı?
• İtiraz hasar tespit raporu temin edildi mi?
• Hangi asıl işlem tesis edildi — yıkım, tahliye, hak sahipliği?
• Asıl işlemin tebliğ tarihi ve dava süresi,
• Hak sahipliği için oturma belgeleri toplandı mı?
• Tapu ve veraset durumu netleşti mi?
• Konut teslimi için iki aylık süre takip ediliyor mu?

Sık Yapılan Hatalar

• Otuz günlük ilan süresini kaçırmak. İtiraz mahallî ilan tarihinden işler.
• Asıl işlemi beklemek için süre kaybetmek. AYM E.2023/134 kararıyla rapor doğrudan dava edilebilir; eski “asıl işlemi bekle” kuralı iptal edilmiştir.
• Hasarsız sayılan yapıda idareye başvurmadan dava açmak. m.13/a-6 uyarınca otuz gün içinde idareye başvuru dava öncesi zorunludur.
• Hak sahipliği başvurusunu itiraz sonucuna bırakmak. m.28 uyarınca başvuru ilandan itibaren iki ay içinde yapılır ve hasar oranına bakılmaz.
• İtirazı gerekçesiz vermek. Hasar somut biçimde tarif edilmelidir.
• Teknik rapor almamak. Bağımsız inceleme itirazı güçlendirir.
• Yapıyı belgelememek. Yıkım sonrası delil ancak fotoğraf ve videoyla kalır.
• Oturma belgesini toplamamak. Hak sahipliğinde fiilî oturma aranır.
• Teslim süresini takip etmemek. İki ay içinde teslim alınmazsa hak sahipliği sona erer.

Adım Adım Süreç

1. İlan tarihini öğrenin — Otuz günlük süre buradan işler.
2. Yapıyı belgeleyin — Fotoğraf, video ve tarihli kayıt.
3. Teknik rapor aldırın — Bağımsız mühendis incelemesi.
4. Süresinde itiraz edin — İncelemede hazır bulunmayı talep edin.
5. Sonucu yazılı isteyin — İtiraz hasar tespit raporunu alın.
6. Hak sahipliği başvurusunu yapın — İlandan itibaren iki ay içinde.
7. Tedbirli dava açın — Raporu doğrudan veya varsa asıl işlemle birlikte, altmış gün içinde dava edin.

İlgili Konular ve Kaynaklar

Sıkça Sorulan Sorular

Hasar tespitine nasıl itiraz edilir?

Fen kurulları tarafından düzenlenen teknik mahiyetteki hasar tespit raporlarına, mahallî ilan tarihinden itibaren otuz gün içinde itiraz edilebilir.

Hasar tespit raporunu doğrudan dava edebilir miyim?

Evet. 7269 m.13/a’daki “hasar tespit raporları ancak asıl işlemlerle birlikte dava konusu edilebilir” ibaresi Anayasa Mahkemesinin 30/11/2023 tarihli, E.2023/134, K.2023/209 sayılı kararıyla iptal edilmiş ve karar 16/1/2024 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmıştır; rapor artık doğrudan idari yargıda dava edilebilir.

Asıl işlem nedir?

Asıl işlem, hasar tespitine dayanılarak tesis edilen yıkım, tahliye veya hak sahipliği gibi işlemlerdir. AYM kararından sonra raporu dava etmek için bu işlemleri beklemek gerekmez; ancak böyle bir işlem tesis edilmişse rapor ile birlikte dava edilmesi yerinde olur.

İtiraz hasar tespiti ne zaman yapılır?

İtiraz hasar tespit çalışmalarına, acil yıkılacak bina dışındaki binalar için otuz günlük itiraz talep toplama süresinin bitiminden sonra başlanır.

İtiraz incelemesi ne kadar sürer?

Çalışmaların, ilk hasar tespit çalışmalarının ilan süresinin bitiminden itibaren kırk beş gün içinde tamamlanacağı ve hazırlanan raporun il afet ve acil durum müdürlüğüne intikal ettirileceği belirtilmektedir.

Aynı binada birden fazla itiraz olursa?

Bir binada birden fazla itiraz varsa yalnız bir itiraz hasar tespit işlemi tesis edilir.

Kimler hak sahibi olabilir?

Yıkılan, yanan veya ağır hasara uğrayan ya da uğraması muhtemel olan binalarla, imar planları gereğince kamulaştırılmasında zorunluluk bulunan yerlerdeki binalarda oturan ailelere hak sahibi olmak şartıyla konut yaptırılır veya kredi verilir.

Hak sahipliği neyi ifade eder?

Yönetmelikte hak sahibi deyimi, afetzedelerin yıkılan veya ağır hasar gören binalarla olan mülkiyet ilişkilerini ve yeniden yapılacak binalardan veya verilecek inşaat kredisinden yararlanabilme durumlarını ifade eder.

Ebeveynle birlikte oturan evli kişilerin durumu ne olur?

Aynı bina içinde hak sahibi ebeveyn ile birlikte oturan evli kişilerin durumunun, bu konuda hazırlanacak yönetmelik gereğince takdir ve tespit edileceği düzenlenmiştir.

Şirkete ait binalar için yardım yapılır mı?

Yıkık olduğu veya ağır, orta ve az derecede hasar gördüğü belirlenen binalardan mülkiyeti tüzel kişilere ait olanlara yardım yapılmaz.

İşyerleri için imkân var mı?

Afete uğramasıyla ekonomik ve sosyal hayatı kesintiye uğratan dükkân ve fırın gibi binalar için sahiplerine, borçlandırma hükümleri dairesinde inşaat kredisi verilebilir. O yerde kendisine veya eşine ait müstakil hasarsız başka bir işyeri bulunanlar bu yardımdan yararlanamaz.

Sigortalıysam yardım azalır mı?

Hasarlı bina veya işyeri sigortalı ise yapılacak yardımdan sigorta tutarının indirilmeyeceği düzenlenmiştir. Ayrıca zorunlu deprem sigortası kapsamındaki binalar bakımından özel düzenlemeler bulunmaktadır.

Borçlandırma nasıl yapılır?

Hak sahibi, borçlandırma şekil ve süresini de içeren talep ve taahhütnameyi imzalar; belge ilgili mahalle ve köy muhtarlığınca tasdik olunur. Fona intikal eden şahıs borçları içindeki faizler kaldırılarak faizsiz borç üzerinden borçlandırma yapılır.

Taksitleri ödemezsem ne olur?

Borçlandırma senedi imzalanarak hak sahiplerine verilen taşınmaza ait geri ödenecek bedellerin üst üste üç taksitinin ödenmemesi hâlinde Kanunun 40 ıncı maddesi uyarınca borcun tahsili yoluna gidilir.

Konutu teslim almazsam ne olur?

Binasını teslim almayanlara mahallinde yaptırılacak duyuru ile iki ay süre tanınır. Bu süre içinde binasını teslim almayanların hak sahipliği kendiliğinden sona erer.

Hasar tespiti ile riskli yapı tespiti aynı şey mi?

Hayır. Afet sonrası hasar tespiti ile kentsel dönüşüm mevzuatındaki riskli yapı tespiti farklı hukuki rejimlere tabidir ve sonuçları da farklıdır.

Yapım hasarsız sayıldıysa doğrudan dava açabilir miyim?

7269 m.13/a-6 uyarınca gayrimenkulü kesin bir şekilde hasarsız olarak tespit edilenler ile hasar tespiti hiç yapılmayanlar, yargı yoluna gitmeden önce mahallî ilan tarihinden itibaren otuz gün içinde ilgili idareye başvurmak zorundadır.

Hak sahipliği başvurusu için süre var mı?

Evet. 7269 m.28 uyarınca inşaat kredisi verilmesini veya bina yaptırılmasını isteyenler mahallî ilan tarihinden itibaren iki ay içinde mahallin en büyük mülkî amirine yazılı başvuruda bulunur; başvurunun alınmasında hasar tespit raporundaki hasar oranlarına bakılmaz.

Hasar tespit raporuna karşı dava süresi ne kadar?

İdari yargıda dava açma süresi İYUK m.7 uyarınca altmış gündür; süre işlemin tebliği veya ilanından itibaren işler. İtiraz yapılmışsa itirazın sonucunun tebliği tarihi ayrıca belgelenmelidir.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş veya reklam niteliği taşımaz. Dilekçe metni genel bir şablondur; somut dosyanıza göre uyarlanması gerekir. İdari ve adli dava süreleri hak düşürücüdür; mutlaka güncel mevzuat ve kendi tebligat tarihiniz esas alınmalıdır.