Kuyumcu soygunu, gece hırsızlığı veya çalışan eliyle eksilen stok sonrası sigorta şirketinin tazminatı reddetmesi ya da düşük ödeme teklif etmesi, kuyum sektörünün en sık karşılaşılan ticari uyuşmazlıklarından biridir. Sigorta sözleşmesi Türk Ticaret Kanununun altıncı kitabına tabidir ve TTK m.1452/3 uyarınca m.1433 ile m.1449 arasındaki hükümler dahil birçok koruyucu hüküm sigorta ettiren ve sigortalı aleyhine değiştirilemez. Sigortacıların en sık ret gerekçeleri, mücevherin gece kasaya konulmaması, alarm sisteminin çalışmaması veya bağlı olmaması, zorla giriş izinin bulunmaması, stok kayıtlarının zararı ispatlamaya yetmemesi, beyan yükümlülüğünün ihlali ve rizikonun geç ihbar edilmesidir. Bu gerekçelerin her biri, poliçedeki özel şartın gerçekten sözleşmenin parçası olup olmadığı, TBK m.20-25’teki genel işlem koşulları denetimi, ihlal ile zarar arasındaki nedensellik bağı ve ihlalin kusur derecesi yönünden denetlenebilir. Açık ve anlaşılır olmayan poliçe şartları TBK m.23 uyarınca düzenleyen sigortacının aleyhine yorumlanır. TTK m.1420 uyarınca sigorta sözleşmesinden doğan istemler alacağın muaccel olduğu tarihten itibaren iki yılda, sigorta tazminatına ilişkin istemler her hâlde rizikonun gerçekleştiği tarihten itibaren altı yılda zamanaşımına uğrar. Uyuşmazlık, 5684 sayılı Kanun m.30 kapsamındaki Sigorta Tahkim Komisyonunda veya zorunlu arabuluculuğun ardından asliye ticaret mahkemesinde çözülür. Bu rehber, kuyumcu sigortalarında ret gerekçelerini, zararın ispatını, sürelerini ve dava yolunu mevzuat maddeleriyle anlatır.
Somut bir dosyanızla ilgili görüşmek ister misiniz?
Kuyumcu soygunu veya hırsızlığı sonrasında sigorta şirketi tazminatı reddetti ya da gerçek zararın çok altında bir ödeme mi teklif etti?
Poliçe ve özel şartların incelenmesi, ret gerekçesine itiraz, zararın stok ve has altın kayıtlarıyla ispatı, eksper raporuna itiraz, Sigorta Tahkim Komisyonu başvurusu, arabuluculuk ve asliye ticaret mahkemesinde tazminat davası süreçlerinde Hukukçular Evi uzman kadrosuyla yanınızdayız. Telefon: 0554 648 37 15
📞 Hemen Arayın💬 WhatsAppKuyumcu Sigortaları: Hangi Poliçe Neyi Karşılar?
Kuyumcular genellikle işyeri paket poliçeleri veya kuyum sektörüne özgü, hırsızlık, soygun, yangın ve nakliyat risklerini birlikte kapsayan özel poliçelerle sigortalanır. Poliçenin kapsamı, sigorta bedeli, teminat dışı hâller ve özellikle güvenlik şartları, uyuşmazlığın sonucunu belirler. Hırsızlık teminatı çoğu zaman işyerine zorla girilmesi veya kasanın zorla açılması şartına bağlanır; soygun, yani cebir veya tehdit kullanılarak mal alınması ise ayrı bir teminat olarak düzenlenir. Mesai saatleri dışında mücevherin kasada tutulması, alarm sisteminin bir izleme merkezine bağlı ve çalışır durumda olması, kasanın belirli bir sınıfta olması ve vitrinlerde belirli değerin üzerinde mal bırakılmaması gibi şartlar kuyum poliçelerinde yaygındır.
Çalışanların sadakatsizliğinden, yani işyerinde çalışan kişilerin mal almasından doğan zararlar çoğu zaman hırsızlık teminatının dışında tutulur ve ayrı bir teminatla karşılanır. Müşteri emanetleri ve tamir altınları ise poliçede açıkça teminata alınmamışsa uyuşmazlık konusu olabilir. Nakil sırasındaki riskler için ayrıca nakliyat teminatı gerekir; taşıma sırasında kaybolan altının durumu kargoda kaybolan altın rehberimizde anlatılmıştır. Poliçenin satın alma anında dikkatle incelenmesi ve işyerinin gerçek durumuna uygun hazırlanması, uyuşmazlıkların önlenmesinin ilk adımıdır. Tamire verilen altının eksik gramla, düşük ayarla veya değiştirilmiş olarak iade edilmesi hâlinde izlenecek yol için tamire verilen altın değişti rehberimize bakılabilir. Kuyumcuda sayımda altın eksiği çıkması hâlinde haklı fesih, maaştan kesinti yasağı ve tazminat için kuyumcuda altın eksiği rehberimize bakılabilir.
Kuyumcu poliçelerinde tipik teminat ve şartlar
| Unsur | Tipik düzenleme | Uyuşmazlık riski |
|---|---|---|
| Hırsızlık | Zorla giriş veya kasanın zorla açılması | İz yoksa ret |
| Soygun (yağma) | Cebir veya tehditle mal alınması | Olayın niteliği |
| Kasa şartı | Mesai dışında mal kasada | Vitrinde bırakılan mal |
| Alarm şartı | İzleme merkezine bağlı ve çalışır | Alarmın devre dışı olması |
| Çalışan sadakatsizliği | Çoğu zaman ayrı teminat | Personel eliyle eksilen stok |
| Emanet ve tamir altını | Açıkça teminata alınmalı | Kapsam tartışması |
| Sigorta bedeli | Stok değerine uygun olmalı | Eksik sigorta, oransal ödeme |
Sigortacının Sık Ret Gerekçeleri ve Denetimi
Kuyumcu hasarlarında sigortacıların ileri sürdüğü ret gerekçeleri belirli başlıklarda toplanır. Birincisi güvenlik şartının ihlalidir: mücevherin kasaya konulmaması, kasanın kilitlenmemesi, alarmın kurulmaması veya izleme merkezine bağlı olmaması. İkincisi hırsızlık tanımının karşılanmamasıdır: zorla girişe dair iz bulunmaması. Üçüncüsü zararın ispat edilememesidir: stok kayıtlarının eksik veya tutarsız olması. Dördüncüsü beyan yükümlülüğünün ihlalidir: sözleşme kurulurken stok değerinin, önceki hasarların veya güvenlik önlemlerinin gerçeğe aykırı bildirilmesi. Beşincisi ihbar yükümlülüğünün geç yerine getirilmesidir. Altıncısı ise olayın gerçekliğinin sorgulanmasıdır: sigortacı soygunun kurgulandığı şüphesiyle ödemeyi reddeder.
Bu gerekçelerin denetiminde ilk soru, dayanılan şartın sözleşmenin parçası olup olmadığıdır. Poliçedeki özel şartlar ve klozlar çoğu zaman sigortacı tarafından önceden hazırlanmış genel işlem koşullarıdır. TBK m.21 uyarınca genel işlem koşullarının sözleşmenin içeriğine dahil olması, düzenleyenin karşı tarafa sözleşmenin kurulması sırasında bunlar hakkında açıkça bilgi vermesine, içeriklerini öğrenme imkânı sağlamasına ve karşı tarafın bu koşulları kabul etmesine bağlıdır; aksi hâlde yazılmamış sayılır. TTK m.1423/1 uyarınca sigortacı ve acentesi, sözleşmenin kurulmasından önce, gerekli inceleme süresini de tanıyarak sözleşmeye ilişkin tüm bilgileri, sigortalının haklarını ve sigortalının özel olarak dikkat etmesi gereken hükümleri sigorta ettirene yazılı olarak bildirmekle yükümlüdür; m.1423/2 uyarınca aydınlatmanın yapıldığını ispat yükü sigortacıya aittir. Kasa ve alarm şartları, sigortalının özel olarak dikkat etmesi gereken hükümlerin tipik örneğidir. TBK m.23 uyarınca açık ve anlaşılır olmayan veya birden çok anlama gelen şartlar düzenleyenin aleyhine yorumlanır. “Değerli mallar mesai dışında uygun şekilde muhafaza edilecektir” gibi belirsiz bir şart, sigortalı lehine yorumlanmalıdır.
İkinci soru nedensellik ve kusurdur. TTK m.1449/1 uyarınca sigortacıya karşı yerine getirilmesi gereken ve sözleşmeden doğan bir yükümlülüğün ihlali hâlinde, sigortacının sözleşmeyi feshederek ifadan kurtulabileceğine ilişkin hükümler, ihlalde kusur bulunmaması hâlinde sonuç doğurmaz; m.1449/2 uyarınca ihlal kusura dayanıyorsa sigortacı fesih hakkını durumu öğrendiği tarihten itibaren bir ay içinde kullanmalıdır; m.1449/3 uyarınca ise ihlal rizikonun gerçekleşmesine ve sigortacının yerine getirmesi gereken edimin kapsamına etki etmemişse sigortacı sözleşmeyi feshedemez. Örneğin alarm sistemi çalışır durumdaysa ancak hırsızlar tarafından kesilmişse, ya da mücevher kasadaydı ve kasa zorla açıldıysa, güvenlik şartının ihlali ileri sürülemez; alarm sistemindeki bir arızanın, zararın meydana gelmesinde hiçbir rol oynamadığı gösterilebiliyorsa da tazminatın tamamen reddi hakkaniyete aykırı düşer. TTK m.1452/3’ün, m.1433 ile m.1449 arasındaki hükümlerin sigortalı aleyhine değiştirilemeyeceğini öngörmesi, poliçe şartlarıyla bu korumaların daraltılamayacağını gösterir.
Ret gerekçesi ve denetim ölçütü
| Ret gerekçesi | Denetim ölçütü | Dayanak |
|---|---|---|
| Mücevher kasaya konulmadı | Şart sözleşmenin parçası mı, açık mı, nedensellik | TBK m.21, 23; TTK m.1452 |
| Alarm çalışmıyordu | Arıza mı sabotaj mı; zarara etkisi | Alarm kayıtları; nedensellik |
| Zorla giriş izi yok | Olay yeri tutanağı, kamera, uzman görüşü | Poliçe tanımı, TBK m.23 |
| Zarar ispatlanamadı | Stok, has altın ve fatura kayıtları | HMK m.222; bilirkişi |
| Beyan yükümlülüğü ihlali | Önemli mi, kusur derecesi, süreler | TTK m.1435-1439 |
| Geç ihbar | Gecikmenin zarara etkisi | TTK m.1446 |
| Olayın kurgulandığı şüphesi | Ceza soruşturması sonucu, deliller | TCK m.158/1-j |
Zararın İspatı: Stok ve Has Altın Kayıtları
Kuyumcu hasarlarında tazminatın miktarı, çalınan altın ve mücevherin miktarının ve değerinin ispatına bağlıdır. Bu ispatın en güçlü aracı, işletmenin düzenli tuttuğu stok kayıtlarıdır. Ayar bazında ve has altın karşılığıyla tutulan günlük stok kaydı, olaydan hemen önceki stok miktarını; olaydan sonra yapılan sayım ise kalan stoku gösterir ve aradaki fark çalınan miktarın temelini oluşturur. Alış faturaları, üretim kayıtları, toptancılarla yapılan hesap mutabakatları ve muhasebe kayıtları bu farkı destekler. Tacirin ticari defterleri HMK m.222 çerçevesinde delil olarak değerlendirilebilir; ancak defterlerin usulüne uygun tutulmuş olması gerekir.
Olay yerinde kolluğun düzenlediği tutanak, çalınan malların listesinin ilk kaydı olarak önemlidir; bu nedenle olay anında heyecanla eksik veya yanlış bir liste verilmemeli, liste stok kayıtlarıyla karşılaştırılarak kısa sürede tamamlanmalıdır. Sigortacının atadığı eksper, stok kayıtlarını ve olay yerini inceleyerek rapor düzenler; bu rapor sigortalıyı bağlamaz ve itiraz edilebilir. Stok kayıtlarıyla vergi kayıtları arasındaki tutarsızlıklar, sigortacı tarafından zararın ispatlanamadığı gerekçesiyle kullanılabilir; bu nedenle kuyumcunun stok ve vergi kayıtlarının uyumlu tutulması, hem vergi incelemesi hem sigorta tazminatı açısından belirleyicidir. Has altın stok kaydının usulü kuyumcuda vergi incelemesi, stok farkının vergi sonuçları kuyumcu re’sen tarhiyat rehberlerimizde anlatılmıştır.
Zararın ispatında deliller
| Delil | Gösterdiği |
|---|---|
| Ayar bazında günlük stok kaydı | Olay öncesi stok |
| Olay sonrası sayım tutanağı | Kalan stok |
| Alış faturaları ve toptancı mutabakatları | Stokun kaynağı ve değeri |
| Kolluk olay yeri tutanağı ve çalınan listesi | Olayın ve kaybın ilk kaydı |
| Kamera kayıtları | Olayın gerçekliği ve alınan mallar |
| Alarm ve izleme merkezi kayıtları | Güvenlik şartına uyum |
| Ticari defterler | HMK m.222 çerçevesinde delil |
Sözleşme Öncesi Beyan: Kuyumcu Ne Bildirmeli?
TTK m.1435 uyarınca sigorta ettiren, sözleşmenin yapılması sırasında bildiği veya bilmesi gereken, sigortacının sözleşmeyi yapmamasını veya daha ağır şartlarla yapmasını gerektirecek önemli hususları sigortacıya bildirmekle yükümlüdür; sigortacının yazılı olarak sorduğu hususlar önemli sayılır. Kuyumcu açısından önemli hususlar; ortalama ve en yüksek stok değeri, işyerinin konumu ve yapısı, kasa ve alarm sisteminin nitelikleri, gece ve tatil günlerindeki güvenlik düzeni, önceki hırsızlık ve soygun olayları ile başka sigortacıların sözleşmeyi reddetmiş olup olmadığıdır. Bu hususların gerçeğe aykırı veya eksik bildirilmesi, riziko gerçekleştikten sonra sigortacının en sık başvurduğu ret gerekçelerinden biridir.
Beyan yükümlülüğünün ihlalinin sonuçları TTK m.1439’da düzenlenmiştir ve sonuçlar, ihlalin kasıt veya ihmal ile yapılıp yapılmadığına, gizlenen hususun rizikonun gerçekleşmesine veya kapsamına etkisine göre değişir. TTK m.1439/1 uyarınca önemli bir husus bildirilmemiş veya yanlış bildirilmişse sigortacı sözleşmeden cayabilir veya prim farkı isteyebilir; istenen prim farkı on gün içinde kabul edilmezse sözleşmeden cayılmış sayılır. TTK m.1440 uyarınca cayma, sigortacının bildirim yükümlülüğünün ihlal edildiğini öğrendiği tarihten itibaren on beş gün içinde sigorta ettirene bildirilmelidir; bu süre geçtikten sonra sigortacı cayma yoluna gidemez. Riziko gerçekleştikten sonra ise m.1439/2 belirleyicidir: beyan yükümlülüğü ihmalle ihlal edilmişse ve ihlal tazminatın miktarına veya rizikonun gerçekleşmesine etki edebilecek nitelikteyse, ihmalin derecesine göre tazminattan indirim yapılır. Kusur kast derecesindeyse, ihlal ile gerçekleşen riziko arasında bağlantı varsa sigortacının ödeme borcu ortadan kalkar; bağlantı yoksa sigortacı ödenen prim ile ödenmesi gereken prim arasındaki oranı dikkate alarak tazminatı öder. Beyan formundaki soruların belirsiz olması veya acentenin formu sigortalı adına doldurmuş olması, ihlalin sigortalıya yüklenmesini zorlaştırır.
Beyan yükümlülüğü: kuyumcu için önemli hususlar
| Husus | Neden önemli |
|---|---|
| Ortalama ve en yüksek stok değeri | Sigorta bedeli ve prim |
| Kasa sınıfı ve alarm sistemi | Rizikonun değerlendirilmesi |
| Gece ve tatil güvenlik düzeni | Hırsızlık riski |
| Önceki hırsızlık ve soygunlar | Hasar geçmişi |
| Önceki sigortacıların reddi | Rizikonun niteliği |
Soygun ile Hırsızlık Ayrımının Tazminata Etkisi
Mesai saatlerinde silahlı veya tehditle yapılan bir soygun ile gece boş işyerine girilerek yapılan hırsızlık, sigorta bakımından farklı teminatların konusudur ve farklı şartlara tabidir. Soygun teminatında kasa şartı genellikle uygulanmaz, çünkü mal satış sırasında vitrinde ve tezgâhtadır; buna karşılık mesai saatlerinde belirli güvenlik önlemlerinin, örneğin kapı kilit sisteminin veya panik butonunun bulunması şartı öngörülebilir. Hırsızlık teminatında ise mesai dışında malın kasada tutulması ve alarm şartları belirleyicidir. Sigortacının, soygun olarak gerçekleşen bir olayda hırsızlık teminatına özgü bir şarta, örneğin kasa şartına dayanarak ödemeyi reddetmesi, teminatın yanlış nitelendirilmesi anlamına gelir. Olayın cebir veya tehdit içerip içermediği, kolluk tutanağı ve kamera kayıtlarıyla belirlenir.
Hasar Dosyası: Sigortacıya Sunulacak Belgeler
Tazminat sürecinin hızı ve sonucu, sigortacıya sunulan hasar dosyasının eksiksizliğine bağlıdır. Dosyada ihbar yazısı, kolluk tutanağı ve soruşturma numarası, olay yeri fotoğrafları, çalınan malların ayar ve gram bazında listesi, olay öncesi stok kaydı ve olay sonrası sayım tutanağı, alış faturaları, toptancı mutabakatları, kamera ve alarm kayıtları ile izleme merkezinin sinyal dökümü yer almalıdır. Sigortacının talep ettiği ek belgelerin yazılı olarak istenmesi ve teslim tarihlerinin belgelenmesi, sigortacının ödemede temerrüde düştüğü tarihin tespiti açısından önemlidir; çünkü tazminat alacağı, zararın tespitine yarayan belgelerin sigortacıya verilmesinden sonra muaccel hâle gelir ve bu tarih hem faizin hem de iki yıllık zamanaşımının başlangıcını etkiler.
Eksik Sigorta: Stok Değeri Poliçeden Yüksekse
Kuyumcu stoklarının değeri altın fiyatındaki artışla birlikte hızla yükselir; poliçedeki sigorta bedeli ise çoğu zaman sözleşme kurulduğu tarihteki değere göre belirlenir. Sigorta bedelinin sigorta değerinden, yani olay anındaki stok değerinden düşük kalması eksik sigorta sonucunu doğurur ve TTK m.1462 uyarınca sigortacı, sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa, zararı sigorta bedelinin sigorta değerine oranı nispetinde öder. Bu durum, kısmi hasarlarda bile tazminatın oransal olarak azalmasına yol açar. Altın fiyatlarının hızlı yükseldiği dönemlerde poliçenin sigorta bedelinin dönemsel olarak güncellenmesi veya stok değerine göre ayarlanan poliçe yapılarının tercih edilmesi, bu riski azaltır. Kuyumcuların stok değerlemesi ve enflasyon düzeltmesi yükümlülükleri kuyumcu enflasyon düzeltmesi rehberimizde yer almaktadır.
Süreler: İhbar, Zamanaşımı ve Ödeme
Rizikonun gerçekleşmesi, yani soygun veya hırsızlığın öğrenilmesi hâlinde sigortacıya gecikmeksizin bildirimde bulunulmalıdır; TTK m.1446/2 uyarınca bildirimin yapılmaması veya geç yapılması ancak ödenecek tazminatta artışa neden olmuşsa, kusurun ağırlığına göre tazminattan indirim yapılır; m.1446/3 uyarınca sigortacı rizikonun gerçekleştiğini daha önce fiilen öğrenmişse bu indirimden yararlanamaz. Bildirimle birlikte veya kısa süre içinde kolluk tutanağı, çalınan malların listesi ve stok kayıtları sigortacıya verilmelidir. TTK m.1420 uyarınca sigorta sözleşmesinden doğan bütün istemler alacağın muaccel olduğu tarihten başlayarak iki yıl, sigorta tazminatına ilişkin istemler ise her hâlde rizikonun gerçekleştiği tarihten itibaren altı yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Sigortacının ret yazısı veya ödeme teklifi, zamanaşımının hesabında dikkate alınmalıdır; ret yazısı alındıktan sonra uzun süre beklemek hak kaybına yol açabilir.
Süreler
| İşlem | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Rizikonun ihbarı | Gecikmeksizin | TTK m.1446 |
| Genel zamanaşımı | Muacceliyetten itibaren 2 yıl | TTK m.1420 |
| Tazminat için üst sınır | Rizikodan itibaren her hâlde 6 yıl | TTK m.1420 |
| Beyan ihlalinde sigortacının cayması | İhlali öğrenmeden itibaren 15 gün | TTK m.1439, 1440 |
Olayın Gerçekliği Sorgulanırsa: Sigorta Dolandırıcılığı İddiası
Sigortacılar, özellikle stokun olağan dışı yüksek gösterildiği, işletmenin mali sıkıntı içinde olduğu veya olayın koşullarının şüpheli bulunduğu dosyalarda, soygunun kurgulandığını ileri sürerek ödemeyi reddedebilir ve suç duyurusunda bulunabilir. Sigorta bedelini almak amacıyla dolandırıcılık, TCK m.158/1-j’deki nitelikli dolandırıcılık hâlidir. Bu durumda ceza soruşturması ile tazminat uyuşmazlığı birbirine bağlanır; hukuk mahkemesi, ceza soruşturmasının sonucunu bekletici mesele yapabilir. Kuyumcu açısından yapılması gereken, olayın gerçekliğini gösteren bütün delilleri, özellikle kamera ve alarm kayıtlarını, faillerin tespitine yönelik soruşturma bulgularını ve stok kayıtlarını eksiksiz sunmaktır. Soruşturmanın failleri tespit etmesi veya kovuşturmaya yer olmadığı kararı, sigortacının şüphesini büyük ölçüde ortadan kaldırır. Soygunun hukuki niteliği yağma suçu ve hırsızlıktan farkı, hırsızlık hırsızlık suçu, dolandırıcılık ise dolandırıcılık suçu rehberlerimizde anlatılmıştır.
Sigortanın Karşılamadığı Zarar: Faillere ve Diğer Sorumlulara Başvuru
Sigortacı tazminatı ödediğinde, TTK m.1481 uyarınca ödediği tazminat oranında sigortalının zarardan sorumlu üçüncü kişilere karşı haklarına halef olur ve faillere rücu eder. Sigortanın karşılamadığı kısım, örneğin muafiyet tutarı, eksik sigorta nedeniyle ödenmeyen kısım veya teminat dışında kalan zarar için ise sigortalının kendi talep hakkı devam eder. Bu kısmın faillerden talebi, ceza davasında katılan sıfatıyla veya ayrı bir hukuk davasıyla yapılabilir. Failler tespit edilemese veya ödeme gücü bulunmasa bile, zararın meydana gelmesinde sözleşmesel sorumluluğu bulunan başka kişiler de söz konusu olabilir.
Kuyumcu hırsızlıklarında sık gündeme gelen bu kişiler, alarm ve izleme hizmeti veren şirketler ile özel güvenlik şirketleridir. İzleme merkezinin alarm sinyaline rağmen kolluğa ve işyeri sahibine haber vermemesi, sinyali geç değerlendirmesi veya sözleşmede taahhüt edilen müdahaleyi yapmaması, TBK m.112 uyarınca borca aykırılık oluşturur ve zararla nedensellik bağı kurulabiliyorsa tazminat sorumluluğu doğurur. Bu şirketlerin sözleşmelerinde yer alan sorumluluğu sınırlayan kayıtlar, TBK m.115 uyarınca ağır kusur hâlinde geçersizdir. Alarm kayıtları, bu nedenle hem sigortacıya karşı hem de izleme şirketine karşı ileri sürülecek taleplerin ortak delilidir.
Zararın karşılanma kaynakları
| Kaynak | Kapsam | Dayanak |
|---|---|---|
| Sigortacı | Poliçe kapsamı ve sigorta bedeli | TTK m.1409 |
| Failler | Sigortanın karşılamadığı kısım; sigortacının rücuu | Haksız fiil; TTK m.1481 |
| Alarm ve izleme şirketi | Sözleşmeye aykırılıktan doğan zarar | TBK m.112, 115 |
| Özel güvenlik şirketi | Sözleşmeye aykırılıktan doğan zarar | TBK m.112, 115 |
Başvuru Yolu: Sigorta Tahkim Komisyonu, Arabuluculuk ve Dava
Sigortalı kuyumcu, uyuşmazlığı iki yoldan çözebilir. Birincisi, 5684 sayılı Sigortacılık Kanununun 30. maddesiyle kurulan Sigorta Tahkim Komisyonudur; komisyon, sigorta şirketleriyle sigortalılar arasındaki uyuşmazlıkları hakem heyetleri aracılığıyla çözer ve kararları kanunda belirlenen sınırlar çerçevesinde kesin veya itiraz ve temyize açık olabilir. İkincisi yargı yoludur: sigorta sözleşmesinden doğan tazminat davaları ticari dava niteliğindedir ve asliye ticaret mahkemesinde görülür; konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari davalarda TTK m.5/A uyarınca dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır. Hangi yolun seçileceği, uyuşmazlığın tutarına, teknik niteliğine ve hız ihtiyacına göre belirlenmelidir. Tahkim süreci Sigorta Tahkim Komisyonuna başvuru, başvuru dilekçesi Sigorta Tahkim Komisyonu başvuru dilekçesi rehberlerimizde yer almaktadır.
Dava Dilekçesi Örneği: Alarm Şartı Gerekçesiyle Reddedilen Tazminat
Aşağıdaki örnek, gece çatıdan girilerek yapılan bir kuyumcu hırsızlığında sigortacının tazminatı “alarm sistemi çalışmıyordu” ve “zarar ispatlanamadı” gerekçeleriyle reddetmesi, arabuluculukta anlaşma sağlanamaması üzerine hazırlanmıştır. Olay ve talepler somut dosyaya göre uyarlanmalıdır.
İSTANBUL NÖBETÇİ ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNE
DAVACI: … Kuyumculuk Limited Şirketi, adres: …
VEKİLİ: Av. Ad Soyad, adres
DAVALI: … Sigorta Anonim Şirketi, adres: …
DAVA KONUSU: … numaralı işyeri sigorta poliçesi kapsamında …/…/2026 tarihli hırsızlık hasarı nedeniyle … TL sigorta tazminatının temerrüt tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle tahsili talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. Müvekkil şirketin işyeri, davalı nezdinde … TL sigorta bedelli poliçeyle hırsızlık riskine karşı sigortalıdır. …/…/2026 gecesi failler çatıyı delerek işyerine girmiş, kasanın yan yüzeyini keserek içindeki altın ve mücevheri almıştır. Olay aynı gece kolluğa bildirilmiş, olay yeri incelemesi yapılmış ve ertesi gün davalıya yazılı ihbarda bulunulmuştur.
2. Davalı …/…/2026 tarihli yazısıyla, olay gecesi alarm sisteminin çalışmadığını ve zararın ispatlanamadığını ileri sürerek tazminatı reddetmiştir.
3. 6102 sayılı TTK’nın 1409 uncu maddesi uyarınca sigortacı, rizikonun gerçekleşmesi hâlinde poliçe kapsamındaki zararı ödemekle yükümlüdür. Poliçe kapsamındaki hırsızlık rizikosu, çatının delinmesi ve kasanın kesilmesi suretiyle zorla giriş yoluyla gerçekleşmiştir; bu husus kolluk tutanağı ve olay yeri fotoğraflarıyla sabittir.
4. Alarm sistemi olay gecesi kurulu ve izleme merkezine bağlıdır. İzleme merkezinin ekte sunulan kayıtları, sistemin saat 23.10’da kurulduğunu ve saat 02.47’de hat kesilmesi sinyali verdiğini göstermektedir. Failler alarm hattını keserek sistemi devre dışı bırakmıştır. Sistemin çalışmadığı iddiası gerçeğe aykırıdır; sabotaj sonucu devre dışı kalan bir alarm nedeniyle sigortalıya kusur yüklenemez.
5. Davalının dayandığı alarm şartı, sigortacı tarafından önceden hazırlanmış bir özel şarttır. 6098 sayılı TBK’nın 21 inci maddesi uyarınca bu şartın sözleşmeye dahil olabilmesi, müvekkile açıkça bilgi verilmesine ve kabul edilmesine bağlıdır; 23 üncü madde uyarınca şartın belirsiz kısımları düzenleyen davalı aleyhine yorumlanır. Kaldı ki alarm sisteminin işleyişi ile hırsızlığın gerçekleşmesi arasında davalı aleyhine bir nedensellik bağı kurulamaz; 6102 sayılı TTK’nın 1449 uncu maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca ihlal rizikonun gerçekleşmesine ve sigortacının edimine etki etmemişse sigortacı sözleşmeden kurtulamaz; aynı Kanunun 1452 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca bu koruyucu hüküm poliçe şartlarıyla sigortalı aleyhine değiştirilemez.
6. Zarar, müvekkilin ayar bazında tuttuğu günlük stok kaydı, olay sonrası kolluk huzurunda yapılan sayım tutanağı, alış faturaları ve toptancı mutabakatlarıyla ispatlanmıştır. Olay öncesi ve sonrası stok arasındaki fark … gram has altın karşılığıdır; bu farkın olay tarihindeki değeri … TL’dir. Tacirin usulüne uygun tutulmuş defterleri 6100 sayılı HMK’nın 222 nci maddesi çerçevesinde delildir. Zararın tespiti için bilirkişi incelemesi talep edilmektedir.
7. 6102 sayılı TTK’nın 5/A maddesi uyarınca arabuluculuğa başvurulmuş, …/…/2026 tarihli son tutanakla anlaşma sağlanamamıştır. Dava, 1420 nci maddedeki süre içindedir.
HUKUKİ SEBEPLER
6102 sayılı TTK m.4, 5/A, 1409, 1420, 1423, 1446, 1449, 1452; 6098 sayılı TBK m.20-25; 6100 sayılı HMK m.222, 266 ve ilgili mevzuat.
DELİLLER
Poliçe ve ekleri, ret yazısı, kolluk tutanağı ve soruşturma dosyası, olay yeri fotoğrafları, izleme merkezi kayıtları, kamera kayıtları, stok kayıtları ve sayım tutanağı, faturalar, ticari defterler, arabuluculuk tutanağı, bilirkişi incelemesi ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM
Açıklanan nedenlerle … TL sigorta tazminatının temerrüt tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim.
Tarih, vekil ad soyad, imza
Ekler: Vekâletname, poliçe, ret yazısı, soruşturma belgeleri, alarm ve kamera kayıtları, stok kayıtları, arabuluculuk tutanağı
Kuyumcu İçin Önleyici Kontrol Listesi
Poliçe ve günlük uygulama
| Konu | Yapılacak |
|---|---|
| Poliçe incelemesi | Özel şartları, klozları ve teminat dışı hâlleri okuyup yazılı onay |
| Sigorta bedeli | Altın fiyatına göre dönemsel güncelleme |
| Kasa ve alarm | Poliçedeki şartlara uygun kurulum ve günlük kullanım kaydı |
| Stok kaydı | Ayar bazında günlük kayıt, vergi kayıtlarıyla uyum |
| Kamera ve alarm kayıtları | Uzak sunucuda yedekleme |
| Emanet ve tamir altını | Ayrı defter ve teminat kapsamının kontrolü |
| Olay anı | Kolluk, ihbar, sayım tutanağı, kayıtların korunması |
Çalınan malların sonradan başka bir kuyumcuda bulunması hâlinde izlenecek yol çalıntı altının kuyumcudan geri alınması, bankadaki kiralık kasadan çalınma kiralık kasa, hırsızlık teminatının genel yapısı makine ve hırsızlık sigortaları, kuyumculuk meslek kuralları ise kuyumcu yetki belgesi rehberlerimizde yer almaktadır. Dosyanız için 0554 648 37 15 numaralı hattan bize ulaşabilirsiniz.
🧭 Bu yazı Altın ve Kuyum Hukuku Rehberi’nin parçasıdır
Bloke ve MASAK, kaçakçılık ve elkoyma, ithalat-ihracat, Borsa İstanbul, kuyumcuda vergi, tüketici ve dolandırıcılık rehberlerinin tamamı, eşik ve süre tablosuyla: Altın ve Kuyum Hukuku Rehberi
Sıkça Sorulan Sorular
Kuyumcu soygununda sigorta tazminatı reddedildi. Ne yapmalıyım?
Ret gerekçesini yazılı olarak isteyin; dayanılan şartın poliçede açıkça yer alıp almadığını, size bildirilip bildirilmediğini ve ihlalin zararla nedensellik bağını inceleyin. Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurabilir veya arabuluculuk sonrası asliye ticaret mahkemesinde dava açabilirsiniz.
“Mücevher kasaya konulmamıştı” gerekçesi her zaman geçerli mi?
Hayır. Şartın sözleşmenin parçası olması (TBK m.21), açık ve anlaşılır olması (TBK m.23) ve ihlalin zararın meydana gelmesine etkisi değerlendirilir. Mal kasadaysa ve kasa zorla açıldıysa bu gerekçe ileri sürülemez.
Alarm hırsızlar tarafından kesildi, sigortacı alarm çalışmıyordu diyor. Haklı mı?
Hayır. Kurulu ve izleme merkezine bağlı alarmın failler tarafından sabote edilmesi sigortalının kusuru değildir. İzleme merkezinin sinyal kayıtları bu durumun ispatı için belirleyicidir.
Zorla giriş izi yoksa tazminat alınamaz mı?
Poliçedeki hırsızlık tanımına bağlıdır. Belirsiz tanımlar sigortacı aleyhine yorumlanır; olay yeri tutanağı, kamera kayıtları ve uzman görüşü girişin nasıl gerçekleştiğini gösterebilir. Soygun, yani cebir veya tehditle alma ise ayrı teminat konusudur.
Zararı nasıl ispat ederim?
Ayar bazında günlük stok kaydı, olay sonrası sayım tutanağı, alış faturaları, toptancı mutabakatları, kolluk tutanağı ve ticari defterlerle. Stok ve vergi kayıtlarının uyumlu olması ispatı güçlendirir.
Sigorta zamanaşımı ne kadar?
TTK m.1420 uyarınca alacağın muaccel olduğu tarihten itibaren iki yıl; sigorta tazminatına ilişkin istemler her hâlde rizikonun gerçekleştiği tarihten itibaren altı yıl.
Stok değerim poliçedeki bedelden fazlaydı. Ne olur?
Eksik sigorta söz konusudur; TTK m.1462 uyarınca sigortacı, aksi kararlaştırılmamışsa zararı sigorta bedelinin sigorta değerine oranı nispetinde öder. Altın fiyatı arttıkça sigorta bedelinin güncellenmesi gerekir.
Çalışanım altın çaldı, sigorta öder mi?
Çalışan sadakatsizliği çoğu zaman hırsızlık teminatının dışında tutulur ve ayrı bir teminatla karşılanır. Poliçenizde bu teminatın bulunup bulunmadığını kontrol edin.
Olayı geç bildirdim, tazminat hakkımı kaybeder miyim?
Hayır. TTK m.1446/2 uyarınca geç bildirim yalnızca ödenecek tazminatta artışa neden olmuşsa, kusurun ağırlığına göre tazminattan indirim yapılır; sigortacı olayı daha önce fiilen öğrenmişse bu indirim de uygulanmaz (m.1446/3).
Sigortacı soygunun kurgulandığını iddia ediyor. Ne olur?
Sigorta bedelini almak amacıyla dolandırıcılık TCK m.158/1-j kapsamındadır ve ceza soruşturması başlayabilir. Kamera, alarm ve stok kayıtları ile faillerin tespitine yönelik soruşturma bulguları olayın gerçekliğini gösterir.
Sigorta Tahkim Komisyonu mu, mahkeme mi?
Her iki yol da mümkündür. Komisyon hakem heyetleriyle daha hızlı karar verebilir; mahkemede ise dava öncesi arabuluculuk zorunludur (TTK m.5/A). Seçim uyuşmazlığın tutarına ve teknik niteliğine göre yapılmalıdır.
Eksper raporuna itiraz edebilir miyim?
Evet. Sigortacının atadığı eksperin raporu sigortalıyı bağlamaz; kendi stok kayıtlarınız ve bağımsız değerlendirmeyle itiraz edebilir, yargılamada bilirkişi incelemesi isteyebilirsiniz.
Alarm şirketi sinyale rağmen müdahale etmedi. Sorumlu mu?
İzleme şirketinin sözleşmede taahhüt ettiği müdahaleyi yapmaması TBK m.112 uyarınca borca aykırılıktır ve zararla nedensellik bağı varsa tazminat sorumluluğu doğurur; ağır kusur hâlinde sorumluluğu sınırlayan kayıtlar TBK m.115 uyarınca geçersizdir.
Stok değerini düşük bildirdim, tazminat hiç ödenmez mi?
TTK m.1439/2 uyarınca riziko gerçekleştikten sonra ihmalle yapılan beyan ihlalinde, ihlal tazminata veya rizikoya etki edebilecek nitelikteyse ihmalin derecesine göre tazminattan indirim yapılır; tazminat tamamen reddedilemez. Ayrıca stok değerinin sigorta bedelini aşması TTK m.1462 uyarınca eksik sigorta sonucunu doğurur.
Müşteri emanetleri de sigortadan karşılanır mı?
Poliçede açıkça teminata alınmışsa karşılanır; aksi hâlde kapsam tartışması doğar. Emanet ve tamir altınlarının ayrı defterde tutulması ve teminat kapsamının poliçede açıkça belirtilmesi gerekir. Somut dosyanız için 0554 648 37 15 numaralı hattan bize ulaşabilirsiniz.
📚 İlgili Rehberler
Bu konuda avukat desteğine mi ihtiyacınız var?
Durumunuzu Hukukçular Evi uzman kadrosuyla değerlendirin; ilk görüşme için 0554 648 37 15 numaralı hattımızdan ulaşabilirsiniz.
📞 Hemen Arayın💬 WhatsAppDosyanız için değerlendirme
Süreler kısadır ve usul hataları geri alınamaz. Belgelerinizi birlikte inceleyelim. Telefon: 0554 648 37 15
İletişime GeçinBu içerik Vergi Hukuku alanındadır.
Vergi Hukuku Rehberi · Bu alandaki tüm rehberler · Tüm hukuk dalları
İlgili Rehberler
- 📚 Ana Rehber: Ceza Hukuku Rehberi
- ▸ Fon Mağduru Olarak Sosyal Medyada Paylaşım 2026: Eleştiri Hakkı Nerede Biter? Hakaret ve İftira Riski, SPK ve Savcılığa Başvurunun Güvencesi (TCK m.128), Bilgi Bazlı Piyasa Dolandırıcılığı (SPKn m.107/2) ve Güvenli Paylaşım Rehberi (Beyan Dilekçesiyle)
- ▸ “Fon Zararınızı Geri Alıyoruz” Diyenlere Dikkat 2026: Fon Mağdurlarını Hedef Alan Kurtarma Dolandırıcılığı, Sahte Avukat, SPK ve Banka Adına Aramalar, Alacak Devri Teklifi — İlk Saatlerde Yapılacaklar (Suç Duyurusu Dilekçesi Örneğiyle)
- ▸ Kuyumcuda Arama ve El Koyma: Firmanın Hakları, Tutanak, Müşteri Emanet Altınlarının İadesi, Stokun İşletmeye Bırakılması ve Rayiç Değer (CMK 119-134) ve Talep Dilekçesi
- ▸ Külçe Altın, Altın Tozu veya Elmas İçin Ön Ödeme Yaptım, Mal Gelmedi ya da Sahte Çıktı: Uluslararası Tedarik Dolandırıcılığı, Türk Yargı Yetkisi (TCK 8, 12), Aracının Sorumluluğu ve Suç Duyurusu
Bu konuda hukuki destek almak için