Bankadaki kiralık kasada saklanan altın, mücevher veya paranın çalınması, kaybolması ya da hasar görmesi hâlinde banka, kasanın güvenliğini sağlama yükümlülüğünü yerine getirmediyse müşterinin zararından sorumludur. Kasa kiralama sözleşmesi kanunda ayrıca düzenlenmemiş, kira ve saklama unsurlarını birlikte taşıyan kendine özgü bir sözleşmedir; Yargıtay 11. Hukuk Dairesi bazı kararlarında bu ilişkiyi saklama sözleşmesi olarak nitelendirmiştir. Bankanın sorumluluğunun dayanağı TBK m.112’dir: borç gereği gibi ifa edilmezse borçlu, kusursuzluğunu ispat etmedikçe zararı gidermekle yükümlüdür; banka çalışanlarının eylemlerinden ise TBK m.116 uyarınca sorumludur. Bankaların sözleşmelere koyduğu “kasa içeriğinden banka sorumlu değildir” kayıtları sınırlı etkilidir: TBK m.115/1 ağır kusurdan sorumsuzluk anlaşmasını, m.115/3 ve m.116/3 ise faaliyeti izne bağlı işletmeler bakımından hafif kusurdan sorumsuzluk anlaşmasını da kesin olarak hükümsüz sayar ve bankacılık izne tabi bir faaliyettir. Uyuşmazlıkların asıl zorluğu ispattır: banka kasanın içeriğini bilmez; müşteri kasada ne olduğunu kanıtlamak zorundadır. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2020/5237 K. sayılı kararında, müşterinin kasa içeriğini tanık dahil her türlü delille ispat edebileceğini kabul etmiştir. Kasa içeriği mevduat olmadığından TMSF güvencesi kapsamında değildir; bu yönüyle kiralık kasa, banka altın hesabından farklıdır. Ortak kiralanan kasanın sözleşmeye aykırı olarak tek kişiye açılması da, Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 2023/1016 K. sayılı kararına göre bankanın sorumluluğunu doğurur. Bu rehber bankanın sorumluluğunun şartlarını, ispat yollarını, hemen atılması gereken adımları, tazminat davasını ve bir dava dilekçesi örneğini anlatır.
Kiralık kasanızdaki altın veya değerli eşya mı kayboldu?
Kiralık kasa soygunu, banka çalışanının kasayı boşaltması, ortak kasanın tek kişiye açılması, deprem sonrası kasaya erişim ve kayıp, bankanın sorumsuzluk kaydına itiraz, kasa içeriğinin ispatı için delil tespiti, suç duyurusu, arabuluculuk ve tazminat davası süreçlerinde Hukukçular Evi uzman kadrosuyla yanınızdayız. Telefon: 0554 648 37 15
📞 Hemen Arayın💬 WhatsAppKiralık Kasa Sözleşmesinin Hukuki Niteliği
Kiralık kasa, bankanın özel güvenlikli bölümünde bulunan çelik bir bölmenin belirli bir ücret karşılığında müşterinin kullanımına bırakılmasıdır. Kasanın açılması için genellikle iki anahtar gerekir; biri müşteride, diğeri bankada bulunur ve banka kendi anahtarıyla kasayı tek başına açamaz. Kasa açıldıktan sonra banka görevlisi müşteriyi yalnız bırakır; bu nedenle banka, kasaya neyin konulduğunu bilmez ve kayıt altına almaz. Bu yapı, sorumluluk ve ispat tartışmalarının kaynağıdır.
Kasa kiralama sözleşmesi kanunda ayrıca düzenlenmemiştir. Öğretide kira sözleşmesi (TBK m.299), saklama sözleşmesi (TBK m.561) veya bu ikisinin unsurlarını birlikte taşıyan kendine özgü bir sözleşme olduğu görüşleri ileri sürülür. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 10.11.2015 tarihli ve 2015/4801 E., 2015/11778 K. sayılı kararında kasa kiralama ilişkisini saklama sözleşmesi olarak nitelendirmiştir. Nitelendirme ne olursa olsun, sözleşmenin amacı değerli eşyanın güvenle korunmasıdır; bu nedenle bankanın temel yükümlülüğü, kasayı hırsızlık, yetkisiz açma, yangın ve su baskını gibi tehlikelere karşı basiretli bir bankadan beklenen en yüksek özenle korumaktır. Bankacılık Kanunu m.73 uyarınca bankanın sır saklama yükümlülüğü de kasanın varlığını, açılış tarihlerini ve yetkilileri kapsar.
Kasa kiralama sözleşmesinde tarafların yükümlülükleri
| Taraf | Yükümlülük |
|---|---|
| Banka | Kasayı güvenli ve kullanıma elverişli bulundurma; anahtarı tutanakla teslim |
| Banka | Hırsızlık, yetkisiz açma, yangın, su baskınına karşı tedbir; kamera ve alarm |
| Banka | Kasayı yalnızca yetkili kişiye, sözleşmedeki usule uygun açma |
| Banka | Sır saklama (Bankacılık Kanunu m.73) |
| Müşteri | Kira bedelini ödeme; anahtarı özenle koruma |
| Müşteri | Anahtar kaybını derhal bildirme; yasaklı madde koymama |
Bankanın Sorumluluğunun Dayanağı
Kasa içeriğinin çalınması veya zarar görmesi hâlinde bankanın sorumluluğu sözleşmeye aykırılık hükümlerine dayanır. TBK m.112’ye göre borç hiç veya gereği gibi ifa edilmezse borçlu, kendisine hiçbir kusurun yüklenemeyeceğini ispat etmedikçe alacaklının bundan doğan zararını gidermekle yükümlüdür. Bu hükmün sonucu, ispat yükünün önemli bir kısmının bankada olmasıdır: kasa soyulmuşsa, bankanın güvenlik sistemlerinin yeterli olduğunu, gerekli denetimleri yaptığını ve olayın önlenemez bir dış etkiden kaynaklandığını ispat etmesi gerekir. Müşteri ise zararın varlığını ve miktarını, yani kasada ne bulunduğunu ispat eder.
TBK m.116 uyarınca banka, borcun ifasını çalışanlarına bırakmışsa, onların işin yapılması sırasında verdikleri zarardan da sorumludur. Banka çalışanının kasayı yetkisiz açması, taklit anahtar kullanması veya bir üçüncü kişiye yardım etmesi hâlinde banka, çalışanının kusurundan kendi kusuru gibi sorumlu olur. Uygulamada banka güvenlik görevlisinin taklit anahtarla kasaları açtığı bir olayda, ilk derece mahkemesinin aldığı bilirkişi raporunda bankanın güvenlik ve koruma bakımından gerekli tedbiri almadığı ve ağır kusurlu olduğu tespit edilmiştir. Bankanın özen ölçüsü, sıradan bir tacirden değil, güven kurumu niteliğindeki basiretli bir bankadan beklenen özendir.
Sorumluluğun şartları ve ispat yükü
| Şart | Kim ispat eder? | Dayanak |
|---|---|---|
| Sözleşmeye aykırılık (güvenliğin sağlanmaması) | Müşteri olayı ortaya koyar; banka kusursuzluğunu ispat eder | TBK m.112 |
| Zarar ve miktarı (kasadaki eşya) | Müşteri | TBK m.112; HMK m.190 |
| İlliyet bağı | Müşteri | TBK m.112 |
| Çalışanın eylemi | Banka yardımcı kişiden sorumlu | TBK m.116 |
| Mücbir sebep savunması | Banka | TBK m.112, m.136 |
Bankanın Güvenlik Yükümlülüğü Neleri Kapsar?
Bankanın kusursuzluğunu ispat edip edemediği, somut olayda hangi güvenlik önlemlerinin alındığına bakılarak belirlenir. Tazminat davalarında bu değerlendirme çoğunlukla bilirkişi incelemesiyle yapılır; bilirkişi kasa dairesinin fiziki yapısını, elektronik güvenlik sistemlerini, erişim prosedürlerini ve olay sırasında bu sistemlerin çalışıp çalışmadığını inceler. Kasa dairesinin kapısının ve kasaların çelik yapısı, zaman kilitli kapılar, hareket ve titreşim sensörlü alarm sistemleri, kesintisiz kamera kaydı ve kayıtların saklanma süresi, kasa dairesine giriş için kimlik doğrulama ve çift anahtar prosedürü, kasa dairesine girişlerin kayda geçirilmesi ve düzenli iç denetim bu incelemenin başlıca konularıdır.
Güvenlik zafiyetinin tespiti hâlinde bankanın kusuru kabul edilir. Örneğin alarm sisteminin çalışmaması, kamera kayıtlarının tutulmaması veya kısa sürede silinmesi, kasa dairesine görevli refakati olmadan girilmesi, bir çalışanın mesai dışında kasa dairesine erişebilmesi ya da çift anahtar prosedürünün uygulanmaması, bankanın özen yükümlülüğünü ihlal ettiğini gösterir. Bankanın bu önlemleri aldığını ispat etmesine rağmen olayın gerçekleşmesi ise ancak önlenemez bir dış olay, örneğin olağanüstü bir doğal afet söz konusuysa bankayı sorumluluktan kurtarabilir.
Bilirkişi incelemesinde bakılan güvenlik unsurları
| Unsur | İncelenen husus |
|---|---|
| Fiziki güvenlik | Kasa dairesi kapısı, zaman kilidi, kasa yapısı, bina dayanıklılığı |
| Elektronik güvenlik | Alarm, sensörler, kamera kaydı ve saklama süresi |
| Erişim prosedürü | Kimlik doğrulama, çift anahtar, görevli refakati |
| Kayıt düzeni | Kasa ziyaret kayıtları, anahtar teslim tutanakları |
| Personel kontrolü | Mesai dışı erişim, yetki sınırları, iç denetim |
| Olay sonrası | Tespit tutanağı, kayıtların korunması, bildirim |
“Banka Sorumlu Değildir” Kaydı Geçerli mi?
Bankaların kasa kiralama sözleşmelerinde, kasa içeriğinin çalınması, kaybolması veya deprem, sel gibi olaylarla zarar görmesinden sorumlu olmayacaklarına dair kayıtlar bulunur. Bu kayıtların etkisi Türk Borçlar Kanununun emredici hükümleriyle sınırlıdır. TBK m.115/1’e göre borçlunun ağır kusurundan sorumlu olmayacağına ilişkin önceden yapılan anlaşma kesin olarak hükümsüzdür. m.115/3’e göre hizmet, uzmanlık gerektiren bir meslek veya sanatın ancak kanun veya yetkili makamlarca verilen izinle yürütülebildiği durumlarda borçlunun hafif kusurundan sorumlu tutulmayacağına ilişkin önceden yapılan anlaşma da kesin olarak hükümsüzdür. Bankacılık faaliyeti izne tabi olduğundan, banka hafif kusurundan dahi sorumluluğunu önceden kaldıramaz. TBK m.116/3 aynı kuralı yardımcı kişilerin eylemleri bakımından tekrarlar.
Ayrıca bu kayıtlar çoğunlukla bankanın önceden hazırladığı standart sözleşmelerde yer alır ve genel işlem koşulu niteliğindedir. TBK m.20-25 uyarınca karşı tarafın menfaatine aykırı genel işlem koşulları, müşteriye açıkça bilgi verilmediyse yazılmamış sayılır; dürüstlük kurallarına aykırı olarak karşı tarafın aleyhine hüküm getiren koşullar ise geçersizdir. Müşteri tüketiciyse 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.5 uyarınca haksız şart denetimi de uygulanır ve haksız şartlar kesin olarak hükümsüzdür. Uygulamada banka tarafından yapılan sorumluluğu sınırlama hükümleri, örneğin sorumluluğun yıllık kasa ücretinin belirli bir katıyla sınırlanması, bu kurallar karşısında büyük ölçüde etkisiz kalır.
Sorumsuzluk kayıtlarının geçerliliği
| Kayıt | Geçerlilik | Dayanak |
|---|---|---|
| Kasttan veya ağır kusurdan sorumsuzluk | Kesin hükümsüz | TBK m.115/1 |
| Hafif kusurdan sorumsuzluk (bankalar) | Kesin hükümsüz (izinli faaliyet) | TBK m.115/3 |
| Çalışanların eyleminden sorumsuzluk | Kesin hükümsüz (izinli faaliyet) | TBK m.116/3 |
| Sorumluluğu kasa ücretinin katıyla sınırlama | Genel işlem koşulu ve haksız şart denetimine tabi | TBK m.20-25; 6502 m.5 |
| Anahtarın kaybından sorumsuzluk | Banka yetkisiz açmayı önleyemediyse etkisiz | TBK m.115-116 |
En Zor Kısım: Kasada Ne Olduğunu İspat
Kiralık kasa uyuşmazlıklarının kaderini çoğu zaman ispat belirler. Banka kasanın içeriğini bilmediği için, müşteri kasaya hangi altınları, mücevherleri veya parayı koyduğunu kanıtlamak zorundadır. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2019/1779 E., 2020/5237 K. sayılı kararında, kasa kiralama sözleşmesinin tarafı olan müşterinin kasa içinde bulunduğunu iddia ettiği kıymetli eşyaları her türlü delille ispat edebileceğini kabul etmiştir. Kasaya eşya konulması bir hukuki işlem değil, maddi bir olgu olduğundan, senetle ispat zorunluluğu burada uygulanmaz; tanık, fotoğraf, fatura ve diğer deliller birlikte değerlendirilir.
Mahkeme, delilleri değerlendirirken müşterinin ekonomik durumunu, mesleğini, eşyaların edinilme şeklini ve hayatın olağan akışını dikkate alır. Düğünde takılan ziynetlerin düğün fotoğrafları ve videolarıyla, kuyumcudan alınan altınların faturalarla, yıllar içinde biriktirilen altınların banka hesap hareketleri ve alım belgeleriyle desteklenmesi, iddiayı güçlendirir. Kasaya konulan eşyaların önceden fotoğraflanması, bir listesinin tutulması ve mümkünse kasaya koyma anının tanık huzurunda veya noter tespitiyle belgelenmesi, ileride doğabilecek uyuşmazlıklarda en güçlü korumadır. Terekedeki altın ve kasa içeriğinin ispatına ilişkin ilkeler için terekede altın ve kiralık kasa ispatı rehberimize bakılabilir.
Kasa içeriğini ispat eden deliller
| Delil | Ne gösterir? |
|---|---|
| Kuyumcu faturaları ve alım belgeleri | Altının türü, gramı, tarihi ve sahipliği |
| Düğün fotoğrafları ve videoları | Takılan ziynetlerin varlığı ve miktarı |
| Kasaya koymadan önce çekilen fotoğraflar ve liste | Kasadaki eşyanın doğrudan kanıtı |
| Kasa ziyaret kayıtları | Kasaya giriş tarihleri; eşyanın konulduğu dönem |
| Banka hesap hareketleri | Altın alımı için yapılan ödemeler |
| Tanık beyanları | Eşyanın kasaya konulduğunu gören kişiler |
| Ekonomik durum ve meslek | İddianın hayatın olağan akışına uygunluğu |
| Ceza dosyası ve failin beyanı | Kasadan alınan eşyanın tespiti |
Olay Olur Olmaz: İlk Adımlar
Kasanın soyulduğu veya içeriğin eksik olduğu fark edildiğinde yapılacak ilk işlemler, hem ceza soruşturmasının hem de tazminat davasının sonucunu belirler. Öncelikle durum banka şubesine yazılı olarak bildirilmeli ve kasanın açıldığı an ile içeriğin tespitine ilişkin tutanak düzenlenmesi istenmelidir; tutanağa kasanın durumu, kilidin zorlanıp zorlanmadığı ve kasada kalan eşyalar ayrıntılı olarak yazılmalıdır. Ardından Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmalıdır; hırsızlık, banka çalışanı söz konusuysa güveni kötüye kullanma veya 5411 sayılı Bankacılık Kanunu m.160’taki zimmet suçu gündeme gelebilir.
Kamera kayıtları ve kasa giriş kayıtları kısa süreler içinde silinebileceğinden, savcılıktan bu kayıtların derhal muhafaza altına alınmasını istemek veya HMK m.400 uyarınca mahkemeden delil tespiti talep etmek önemlidir. Kasa ziyaret kayıtları, alarm kayıtları, kasa dairesine girişlerin kaydı ve anahtar teslim tutanakları istenmelidir. Bu aşamada bankaya yapılan yazılı başvuru ve bankanın cevabı da delil niteliği taşır. Ceza soruşturmasında kasadaki eşyalara ilişkin ifade verilirken, sonraki tazminat davasında ileri sürülecek listeyle tutarlılık sağlanmalıdır.
İlk adımlar
| Adım | Neden önemli? |
|---|---|
| Bankaya yazılı bildirim ve tespit tutanağı | Olayın ve kasanın durumunun resmî kaydı |
| Savcılığa suç duyurusu | Failin bulunması; ceza dosyasındaki deliller |
| Kamera ve giriş kayıtlarının korunması | Kayıtlar kısa sürede silinebilir |
| Delil tespiti (HMK m.400) | Kasa dairesinin fiziki durumu ve kayıtlar |
| Kasa içeriği listesinin hazırlanması | İfade ile dava dilekçesinin tutarlılığı |
| Fatura, fotoğraf ve tanıkların toplanması | İspatın temel malzemesi |
Ortak Kasa, Yetkisiz Açma ve Anahtar Kaybı
Kiralık kasalar birden fazla kişi tarafından birlikte kiralanabilir ve sözleşmede kasanın ancak tüm kiracıların birlikte başvurusuyla açılabileceği öngörülebilir. Bu durumda bankanın, sözleşmedeki açma usulüne sıkı sıkıya uyması gerekir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 2022/3467 E., 2023/1016 K. sayılı kararında, kasanın iki kişi tarafından kiralandığı ve ancak birlikte başvuruyla açılabileceği kararlaştırıldığı hâlde bankanın kasayı yalnızca bir kişiye açması nedeniyle diğer kiracının uğradığı zarardan bankanın sorumlu olduğuna hükmetmiştir. Bu içtihat, özellikle boşanma sürecindeki eşler arasında ziynetlerin konulduğu ortak kasalarda önem taşır.
Anahtarın kaybedilmesi veya çalınması hâlinde müşterinin durumu derhal bankaya yazılı olarak bildirmesi gerekir. Ancak bankanın, kasayı açmaya gelen kişinin kimliğini ve yetkisini kontrol etme yükümlülüğü devam eder; anahtarı ele geçiren yetkisiz bir kişinin kasayı açmasına banka engel olmadıysa, sözleşmedeki “anahtar kaybından banka sorumlu değildir” kaydı bankayı kurtarmaz. Kira bedeli ödenmediği için bankanın kasayı açması da ancak sözleşmede öngörülen usule uygun olarak, tutanakla ve içeriğin muhafazası sağlanarak yapılabilir; aksi hâlde bankanın sorumluluğu doğar.
Deprem, Sel ve Mücbir Sebep
2023 depremlerinden sonra kiralık kasaların durumu ve bankanın sorumluluğu yoğun biçimde tartışılmıştır. Mücbir sebep, borçlunun sorumluluğunu kaldırabilir; ancak banka, zararın önlenemez ve öngörülemez bir olaydan kaynaklandığını ve kendisinin gerekli tüm tedbirleri aldığını ispat etmelidir. Kasa dairesinin bulunduğu binanın deprem yönetmeliğine uygunluğu, kasaların yapısı, su baskınına karşı alınan önlemler ve olaydan sonra kasaların korunması için yapılan işlemler bu değerlendirmede belirleyicidir.
Deprem sonrasında kasaların enkazdan çıkarılması, korunması ve müşterilere teslimi aşamasındaki kayıplar ise mücbir sebebe değil, bankanın olay sonrası özen yükümlülüğüne ilişkindir. Enkaz altındaki kasaların yağmalanmaması için gerekli önlemlerin alınmaması veya kasaların tutanaksız olarak açılıp taşınması, bankanın sorumluluğunu doğurabilir. Müşterinin bu dönemde kasasına erişim talebini yazılı olarak yapması ve teslim anında içeriği tutanağa geçirmesi gerekir.
Kiralık Kasa ile Banka Altın Hesabı Arasındaki Fark: TMSF
Kiralık kasa ile banka altın hesabı sıklıkla karıştırılır, ancak hukuki sonuçları çok farklıdır. Banka altın hesabında müşteri bankaya karşı belirli miktarda altın alacağına sahiptir; bu hesap kıymetli maden cinsinden mevduat niteliğindedir ve belirli bir tutara kadar TMSF sigortasının kapsamındadır. Kiralık kasada ise altın müşterinin kendi mülkiyetinde kalır; banka yalnızca kasanın kullanımını sağlar. Kasa içeriği mevduat olmadığından TMSF güvencesi kapsamında değildir ve bankanın iflası hâlinde müşteri, mülkiyetine dayanarak içeriği geri isteyebilir.
Bu fark, risk yönetimi bakımından önemlidir. Kasada saklanan altınların bankanın iflasından etkilenmemesi avantajdır; buna karşılık hırsızlık veya afet hâlinde müşterinin zararını ispat etme yükü ağırdır ve TMSF güvencesi yoktur. Bu nedenle kasada yüksek değerde altın saklayan müşterilerin, bir sigorta şirketinden değerli eşya sigortası yaptırmayı değerlendirmesi yararlı olabilir. Banka altın hesabının özellikleri için banka altın hesabı rehberimize bakılabilir.
Kiralık kasa ve banka altın hesabı
| Konu | Kiralık kasa | Banka altın hesabı |
|---|---|---|
| Altının mülkiyeti | Müşteride | Bankada; müşterinin alacak hakkı var |
| Hukuki nitelik | Kasa kiralama/saklama | Kıymetli maden depo hesabı (mevduat) |
| TMSF güvencesi | Yok | Belirli tutara kadar var |
| Bankanın iflası | İçerik müşteriye iade edilir | Sigorta tutarını aşan kısım iflas masasına |
| Hırsızlıkta ispat | Müşteri kasadaki eşyayı ispat eder | Hesap kaydı yeterli |
| Haciz | Kasa açılarak haciz | Haciz ihbarnamesiyle bloke |
Ceza Soruşturması ile Tazminat Davasının İlişkisi
Kasa soygunları çoğunlukla hem bir ceza soruşturmasına hem de bir tazminat davasına konu olur. Bu iki süreç birbirinden bağımsızdır: TBK m.74 uyarınca hukuk hâkimi, kusurun olup olmadığına ve zarar verenin ayırt etme gücüne karar verirken ceza hukukunun sorumluluk hükümleriyle ve ceza hâkimince verilen beraat kararıyla bağlı değildir; ceza hâkiminin kusurun değerlendirilmesi ve zararın belirlenmesine ilişkin kararı da hukuk hâkimini bağlamaz. Bu nedenle failin bulunamaması veya beraat etmesi, bankanın hukuki sorumluluğunu ortadan kaldırmaz; bankanın sorumluluğu, kasanın güvenliğini sağlama borcuna aykırılığa dayanır.
Bununla birlikte ceza dosyası, tazminat davasında çok değerli bir delil kaynağıdır. Soruşturmada toplanan kamera kayıtları, olay yeri inceleme raporları, bilirkişi raporları, failin ifadesi ve ele geçirilen eşyalar, hem bankanın güvenlik zafiyetinin hem de kasadaki eşyanın ispatında kullanılabilir. Tazminat davasında ceza dosyasının getirtilmesi istenmeli; ceza yargılamasının sonucu hukuk davasının sonucunu doğrudan etkileyecekse HMK m.165 uyarınca bekletici mesele yapılması da değerlendirilebilir. Banka, müşteriye ödediği tazminat için faile rücu edebilir; bu ise müşterinin bankadan tazminat almasına engel değildir.
Tazminat Davası: Mahkeme, Arabuluculuk ve Talepler
Kasa içeriğinin kaybından doğan tazminat davası, müşteri tüketiciyse 6502 sayılı Kanun m.73 uyarınca tüketici mahkemesinde, ticari bir kasa kiralama ise asliye ticaret mahkemesinde açılır. Tüketici uyuşmazlıklarında hakem heyeti parasal sınırının altındaki uyuşmazlıklar için tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur; sınırın üzerindeki uyuşmazlıklarda ise 6502 m.73/A uyarınca dava açmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır. Ticari davalarda da konusu bir miktar paranın ödenmesi olan uyuşmazlıklarda arabuluculuk dava şartıdır. Güncel hakem heyeti sınırları için tüketici hakem heyeti sınırı rehberimize bakılabilir.
Kasadaki altınların değeri dava açılırken tam olarak belirlenemeyebilir; bu durumda HMK m.107 uyarınca belirsiz alacak davası açılarak değer bilirkişi incelemesiyle belirlendikten sonra talep artırılabilir. Altın fiyatlarının dalgalı olduğu dönemlerde değerin hangi tarih esas alınarak hesaplanacağı da önemlidir; zarar, kural olarak zarar tarihindeki değer üzerinden belirlenir ve temerrüt faiziyle birlikte istenir. Aile yadigârı eşyalar veya düğün takıları gibi manevi değeri yüksek eşyaların kaybı nedeniyle, kişilik hakkının zedelendiği somut olayda ortaya konursa manevi tazminat talebi de değerlendirilebilir. Zamanaşımı, sözleşmeye aykırılıktan doğan taleplerde TBK m.146 uyarınca on yıldır. Belirsiz alacak davasının güncel durumu için belirsiz alacak davası rehberimize bakılabilir.
Kasadaki Altın ve Miras, Haciz, Boşanma
Kiralık kasa uyuşmazlıkları yalnızca hırsızlıkla sınırlı değildir. Kasa sahibinin vefatı hâlinde mirasçılar, mirasçılık belgesiyle bankaya başvurarak kasanın açılmasını ve içeriğin tespitini isteyebilir; kasanın açılışında içeriğin tutanakla kayda geçirilmesi, hem mirasçılar arasındaki paylaşım hem de veraset ve intikal vergisi bakımından önemlidir. Kasa sahibinin borçları nedeniyle kasaya haciz de uygulanabilir; icra memuru bankanın katılımıyla kasayı açarak içindeki değerleri haczeder. Boşanma sürecinde eşlerden birinin ortak kasadaki ziynetleri çıkarması ise ziynet alacağı davasının konusudur.
Mirasçıların kasaya erişim süreci için babamın kiralık kasası vardı, nasıl ulaşırız, kasadaki altınların terekeye dahil edilmesi ve ispatı için terekede altın ve kiralık kasa, bankaya gelen haciz ihbarnameleri için bankaya 89/1 haciz ihbarnamesi rehberlerimize bakılabilir. Ödünç verilen altının geri alınmasına ilişkin kurallar için altın borcu ve icra takibi rehberimize bakılabilir.
Kasa Kiralarken: Kendinizi Korumanın Yolları
Kasa kiracısı için kontrol listesi
| Önlem | Neden önemli? |
|---|---|
| Kasaya konulan eşyaların fotoğrafı ve listesi | İspatın en güçlü delili |
| Fatura ve alım belgelerinin kasa dışında saklanması | Kayıp hâlinde belgelerin korunması |
| Önemli yerleştirmelerde tanık veya noter tespiti | Kasaya konma olgusunun kanıtı |
| Sözleşmedeki sorumluluk ve açma usulü hükümlerinin okunması | Ortak kasada birlikte açma şartı |
| Anahtarın güvenli saklanması ve kaybın derhal bildirimi | Yetkisiz açma riskine karşı |
| Değerli eşya sigortası | TMSF güvencesi olmadığı için ek koruma |
| Kasa ziyaret kayıtlarının istenmesi | Düzenli kontrol ve kayıt |
Kasa içeriğine ilişkin bir uyuşmazlıkla karşılaştıysanız, ilk günlerde atılacak adımlar delillerin korunması bakımından belirleyicidir. Dosyanızın ön değerlendirmesi için 0554 648 37 15 numaralı hattan bize ulaşabilirsiniz.
Dava Dilekçesi Örneği: Kiralık Kasadaki Altınların Çalınması Nedeniyle Tazminat
Aşağıdaki örnek, bir tüketicinin kiralık kasasından ziynet eşyalarının çalınması üzerine bankaya karşı açacağı davaya ilişkindir; olay, deliller ve talepler somut dosyaya göre uyarlanmalıdır.
ANKARA NÖBETÇİ TÜKETİCİ MAHKEMESİNE
DAVACI: Ad Soyad, T.C. kimlik no, adres
VEKİLİ: Av. Ad Soyad, adres
DAVALI: … Bankası A.Ş., adres
DAVA DEĞERİ: Belirsiz alacak olarak şimdilik … TL maddi, … TL manevi tazminat
KONU: Davalı bankanın … Şubesinde kiralanan kasadan ziynet eşyalarının çalınması nedeniyle uğranılan zararın tazmini talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. TBK m.112 uyarınca davalı banka, kasanın güvenliğini sağlama borcunu ifa etmediği için zarardan sorumludur. Müvekkil, davalı bankanın … Şubesindeki … numaralı kasayı 2021 yılından bu yana kiralamaktadır. …/…/2026 tarihinde kasasını açmak için şubeye gittiğinde, kasanın kilidinin zorlanmış ve içindeki ziynet eşyalarının alınmış olduğu banka görevlileriyle birlikte düzenlenen tutanakla tespit edilmiştir. Aynı dönemde şubedeki başka kasaların da açıldığı Cumhuriyet başsavcılığının … soruşturma sayılı dosyasından anlaşılmaktadır. Davalı banka, kasa dairesinin güvenliğini sağlamak için gerekli tüm tedbirleri aldığını ispat etmedikçe zarardan sorumludur.
2. TBK m.115/3 ve m.116/3 uyarınca sözleşmedeki sorumsuzluk kaydı kesin olarak hükümsüzdür. Davalının kasa kiralama sözleşmesindeki “kasa içeriğinden banka sorumlu değildir” hükmüne dayanacağı anlaşılmaktadır. Bankacılık faaliyeti izne tabi olduğundan, bankanın kendi hafif kusurundan ve çalışanlarının eylemlerinden sorumsuzluğuna ilişkin önceden yapılan anlaşmalar kanun gereği hükümsüzdür. Ayrıca bu hüküm, müvekkile ayrıca açıklanmamış bir genel işlem koşulu olup 6502 sayılı Kanun m.5 uyarınca haksız şarttır.
3. HMK m.190 ve Yargıtay içtihadı uyarınca kasa içeriği her türlü delille ispat edilebilir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2019/1779 E., 2020/5237 K. sayılı kararında kabul edildiği üzere, müvekkil kasadaki ziynetleri her türlü delille ispat edebilir. Kasada bulunan 12 adet 22 ayar bilezik, 1 adet 22 ayar set ve 25 adet Cumhuriyet altını, müvekkilin düğün fotoğrafları ve videosu, kuyumcu faturaları, kasaya konulmadan önce çekilen fotoğraflar ve tanık beyanlarıyla sabittir. Kasa ziyaret kayıtları, eşyaların konulduğu tarihlerde müvekkilin kasayı açtığını da göstermektedir.
4. HMK m.107 uyarınca alacak belirsiz alacak olarak talep edilmektedir. Ziynetlerin zarar tarihindeki değeri bilirkişi incelemesiyle belirlenecek olup, belirlenen değere göre talep artırılacaktır. Aile yadigârı eşyaların kaybının müvekkilde yarattığı derin üzüntü nedeniyle manevi tazminat da talep edilmektedir.
5. 6502 sayılı Kanun m.73/A uyarınca dava şartı arabuluculuk tamamlanmıştır. Arabuluculuk görüşmeleri anlaşmazlıkla sonuçlanmış olup son tutanak dilekçe ekindedir.
HUKUKİ SEBEPLER
TBK m.112, m.115, m.116, m.20-25, m.146; 6502 sayılı Kanun m.5, m.73, m.73/A; HMK m.107, m.400 ve ilgili mevzuat.
DELİLLER
Kasa kiralama sözleşmesi, tespit tutanağı, Cumhuriyet başsavcılığı soruşturma dosyası, kamera ve kasa ziyaret kayıtları, düğün fotoğrafları ve videosu, kuyumcu faturaları, tanık beyanları, bilirkişi incelemesi, arabuluculuk son tutanağı ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM
Davanın kabulüyle, şimdilik … TL maddi tazminatın zarar tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle ve … TL manevi tazminatın davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederiz.
Tarih, davacı vekili, imza
Sıkça Sorulan Sorular
Kiralık kasadaki altın çalınırsa banka öder mi?
Banka, kasanın güvenliğini sağlama borcunu yerine getirmediyse ve kusursuzluğunu ispat edemezse zararı öder (TBK m.112). Çalışanlarının eylemlerinden de TBK m.116 uyarınca sorumludur. Müşterinin kasada ne bulunduğunu ispat etmesi gerekir.
Sözleşmedeki “banka sorumlu değildir” maddesi geçerli mi?
Büyük ölçüde hayır. Ağır kusurdan sorumsuzluk TBK m.115/1, izne tabi faaliyet yürüten bankaların hafif kusurdan sorumsuzluğu m.115/3 ve m.116/3 uyarınca kesin hükümsüzdür. Tüketici işlemlerinde 6502 m.5 haksız şart denetimi de uygulanır.
Kasada ne olduğunu nasıl ispat ederim?
Yargıtay 11. HD 2020/5237 K. sayılı kararına göre her türlü delille: kuyumcu faturaları, düğün fotoğrafları ve videoları, kasaya koymadan önce çekilen fotoğraflar, kasa ziyaret kayıtları, banka hareketleri ve tanıklarla. Mahkeme ekonomik durumu ve hayatın olağan akışını da dikkate alır.
Kasa içeriği için tanık dinlenebilir mi?
Evet. Kasaya eşya konulması hukuki işlem değil maddi bir olgudur; senetle ispat zorunluluğu uygulanmaz ve tanık beyanı diğer delillerle birlikte değerlendirilir.
Kiralık kasa TMSF güvencesinde mi?
Hayır. Kasa içeriği müşterinin mülkiyetinde kalır ve mevduat değildir; TMSF güvencesi kapsamında değildir. Banka altın hesapları ise kıymetli maden cinsinden mevduat olarak belirli tutara kadar güvence altındadır.
Ortak kasa tek kişiye açılırsa banka sorumlu mu?
Evet. Yargıtay 2. HD 2023/1016 K. sayılı kararında, birlikte açılma şartı bulunan ortak kasanın tek kiracıya açılmasından doğan zarardan bankanın sorumlu olduğuna hükmetmiştir.
Anahtarımı kaybettim, kasam açıldı; banka sorumlu mu?
Kaybı derhal bildirmeniz gerekir; ancak banka kasayı açmaya gelen kişinin kimliğini ve yetkisini kontrol etmekle yükümlüdür. Yetkisiz kişinin açmasını önlemediyse sorumsuzluk kaydı bankayı kurtarmaz.
Depremde kasadaki altın kaybolursa kim sorumlu?
Mücbir sebep sorumluluğu kaldırabilir; ancak banka önlenemezliği ve gerekli tedbirleri aldığını ispat etmelidir. Deprem sonrasında kasaların korunmaması veya tutanaksız açılması gibi kayıplardan banka sorumlu olabilir.
Kasa soygununda ilk ne yapmalıyım?
Bankaya yazılı bildirim yapın ve tespit tutanağı isteyin, savcılığa suç duyurusunda bulunun, kamera ve kasa giriş kayıtlarının korunmasını isteyin, gerekirse HMK m.400 uyarınca delil tespiti talep edin ve kasa içeriği listesini delilleriyle hazırlayın.
Tazminat davası hangi mahkemede açılır?
Müşteri tüketiciyse tüketici mahkemesinde (6502 m.73); ticari kiralamada asliye ticaret mahkemesinde. Hakem heyeti sınırının üzerindeki tüketici uyuşmazlıklarında arabuluculuk dava şartıdır (6502 m.73/A).
Altınların değeri hangi tarihe göre hesaplanır?
Zarar kural olarak zarar tarihindeki değer üzerinden belirlenir ve temerrüt faiziyle istenir. Değer dava açılırken belirlenemiyorsa HMK m.107 kapsamında belirsiz alacak davası açılıp bilirkişi incelemesinden sonra talep artırılabilir.
Manevi tazminat istenebilir mi?
Aile yadigârı veya düğün takısı gibi manevi değeri yüksek eşyaların kaybında, kişilik hakkının zedelendiği somut olarak ortaya konursa manevi tazminat talebi değerlendirilebilir.
Banka çalışanı kasayı boşalttıysa hangi suç oluşur?
Somut olaya göre nitelikli hırsızlık, güveni kötüye kullanma veya 5411 sayılı Bankacılık Kanunu m.160’taki zimmet suçu gündeme gelir. Banka ayrıca TBK m.116 uyarınca çalışanının eyleminden hukuken sorumludur.
Banka iflas ederse kasadaki altın ne olur?
Kasa içeriği bankanın malvarlığına dahil değildir ve müşterinin mülkiyetinde kalır; bu nedenle bankanın iflası hâlinde müşteri mülkiyetine dayanarak içeriği geri isteyebilir. Banka altın hesabında ise müşterinin bankaya karşı bir alacağı bulunur ve TMSF güvencesini aşan kısım iflas masasına kaydedilir.
Kiralık kasa davasında zamanaşımı ne kadar?
Sözleşmeye aykırılıktan doğan tazminat talepleri TBK m.146 uyarınca on yıllık zamanaşımına tabidir. Delillerin kaybolmaması için ise gecikmeden hareket edilmelidir. Somut dosyanız için 0554 648 37 15 numaralı hattan bize ulaşabilirsiniz.
📚 İlgili Rehberler
Bu konuda avukat desteğine mi ihtiyacınız var?
Durumunuzu Hukukçular Evi uzman kadrosuyla değerlendirin; ilk görüşme için 0554 648 37 15 numaralı hattımızdan ulaşabilirsiniz.
📞 Hemen Arayın💬 WhatsAppDosyanız için değerlendirme
Süreler kısadır ve usul hataları geri alınamaz. Belgelerinizi birlikte inceleyelim. Telefon: 0554 648 37 15
İletişime GeçinBu içerik Ticaret ve Şirketler Hukuku alanındadır.
Ticaret Hukuku Rehberi · Bu alandaki tüm rehberler · Tüm hukuk dalları