Enflasyon düzeltmesi, 25.12.2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7571 sayılı Kanunun 34. maddesiyle Vergi Usul Kanununa eklenen geçici 37. madde uyarınca 2025 hesap dönemi ile 2026 ve 2027 hesap dönemlerinde, şartların oluşup oluşmadığına bakılmaksızın uygulanmamaktadır. Bu genel askı kuyumcuları kapsamaz. Geçici 37. maddenin son fıkralarından biri, askının VUK mükerrer 298/A-9 kapsamındaki mükellefler bakımından geçerli olmadığını açıkça hükme bağlamıştır. 5228 sayılı Kanunla 2004 yılında eklenen bu bende göre münhasıran sürekli olarak işlenmiş altın, gümüş alım-satımı ve imali ile iştigal eden mükellefler, enflasyon düzeltmesi şartlarına bakılmaksızın düzeltme yapar; 348 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği bu yükümlülüğü her geçici vergi dönemi ve hesap dönemi sonu itibarıyla uygulanacak şekilde açıklamıştır. 582 ve 587 Sıra No.lu Tebliğlerle 2025 yılının tüm geçici vergi dönemlerinde diğer mükellefler düzeltme yapmazken kuyumcuların düzeltmeye devam edeceği ayrıca belirtilmiştir. Aynı nedenle kuyumcular, düzeltme yapmayan mükelleflere tanınan mükerrer 298/Ç kapsamındaki yeniden değerlemeden yararlanamaz. Uygulamadaki en önemli uyuşmazlık kapsam sorunudur: esas faaliyeti kuyumculuk olan işletmenin saat, platin veya kıymetli taş satması münhasırlığı bozmazken, market, gıda veya beyaz eşya gibi farklı faaliyetler bozar. Yanlış kapsam değerlendirmesi, düzeltmenin reddi ve matrah farkı tarhiyatıyla sonuçlanabilir. Bu rehber, kuyumcular için enflasyon düzeltmesi yükümlülüğünü, kapsamını, yeniden değerleme yasağını, inceleme eleştirilerini ve dava yolunu mevzuat ve Gelir İdaresi görüşleriyle anlatır.
Kuyumcu işletmenizde 2025-2027 döneminde enflasyon düzeltmesi yapıp yapmayacağınız veya düzeltmenin reddedilmesi nedeniyle tarhiyat mı gündemde?
Mükerrer 298/A-9 kapsamının belirlenmesi, karma faaliyetli işletmelerde özelge başvurusu, düzeltme hesaplarının incelemede savunulması, matrah farkı tarhiyatına karşı uzlaşma ve vergi mahkemesinde dava süreçlerinde Hukukçular Evi uzman kadrosuyla yanınızdayız. Telefon: 0554 648 37 15
📞 Hemen Arayın💬 WhatsApp2025-2027: Genel Askı ve Kuyumcu İstisnası
VUK mükerrer 298/A-1, bilanço esasına göre defter tutan mükelleflerin, fiyat endeksindeki artışın içinde bulunulan dönem dahil son üç hesap döneminde yüzde yüzden ve içinde bulunulan hesap döneminde yüzde ondan fazla olması hâlinde mali tablolarını enflasyon düzeltmesine tabi tutacağını düzenler. Bu şartlar 2025 yılında da oluşmuş olmakla birlikte, kanun koyucu düzeltmeyi askıya almıştır. 7571 sayılı Kanunun 34. maddesiyle VUK’a eklenen ve 25.12.2025’te yürürlüğe giren geçici 37. maddeye göre 2025 hesap dönemi ile geçici vergi dönemleri dahil 2026 ve 2027 hesap dönemlerinde, özel hesap dönemi tayin edilenlerde ise 2026, 2027 ve 2028 yılında biten hesap dönemleri itibarıyla, mükerrer 298. madde kapsamındaki şartların oluşup oluşmadığına bakılmaksızın mali tablolar enflasyon düzeltmesine tabi tutulmaz. Cumhurbaşkanı bu dönemleri üç hesap dönemine kadar uzatmaya yetkilidir.
Aynı maddenin dördüncü fıkrası ise şöyledir: bu maddenin birinci ve ikinci fıkra hükümleri, mükerrer 298. maddenin (A) fıkrasının (9) numaralı bendi kapsamında olan mükellefler bakımından geçerli değildir. Bu bent, 5228 sayılı Kanunla 2004 yılında eklenmiştir ve metni şudur: münhasıran sürekli olarak işlenmiş; altın, gümüş alım-satımı ve imali ile iştigal eden mükellefler bu fıkranın (1) numaralı bendinde yer alan şartlara bakılmaksızın enflasyon düzeltmesi yaparlar. Sonuç açıktır: genel askı döneminde de kuyumcular için enflasyon düzeltmesi zorunluluğu devam etmektedir. Değerleme ve enflasyon düzeltmesinin genel kuralları değerleme, envanter ve enflasyon düzeltmesi rehberimizde anlatılmıştır.
Dönemler itibarıyla enflasyon düzeltmesi
| Dönem | Genel mükellefler | Kuyumcular (m.298/A-9) | Dayanak |
|---|---|---|---|
| 2024 II. ve III. geçici dönem | Brüt satışı 50 milyon TL altı olanlar yapmaz | Yapar | 563 Sıra No.lu Tebliğ |
| 2025 I-III. geçici dönem | Yapılmaz | Yapar | 582 Sıra No.lu Tebliğ |
| 2025 IV. geçici dönem ve yıl sonu | Yapılmaz | Yapar | 587 Sıra No.lu Tebliğ; geçici m.37 |
| 2026 hesap dönemi | Yapılmaz | Yapar | VUK geçici m.37 |
| 2027 hesap dönemi | Yapılmaz (uzatma yetkisi saklı) | Yapar | VUK geçici m.37 |
| Yeniden değerleme (m.298/Ç) | Yapılabilir | Yapılamaz | m.298/Ç; 537 Sıra No.lu Tebliğ |
Kuyumcular Neden Düzeltmeye Devam Ediyor?
Kuyumcu işletmesinin aktifinin büyük kısmı, satmak üzere elde tutulan altın ve mücevher stokundan oluşur. Bu stoklar parasal olmayan kıymetlerdir ve yüksek enflasyon döneminde nominal maliyetleri, satış anındaki fiyatın çok gerisinde kalır. Düzeltme yapılmayan bir yapıda, altın fiyatındaki artışın genel fiyat artışını yansıtan kısmı da satışta kâr olarak ortaya çıkar ve vergilendirilir. Düzeltme ise stok maliyetini ve öz sermayeyi aynı satın alma gücü cinsinden ifade ederek, bu nominal artışın gerçek kazançtan ayrıştırılmasını sağlar. Kanun koyucunun 2004’ten beri kuyumcular için şartlara bağlı olmayan sürekli bir düzeltme rejimi öngörmesi ve 2025-2027 askısında da bu rejimi koruması, sektörün bu yapısal özelliğinden kaynaklanır.
Bu sürekli rejimin kuyumcu açısından iki sonucu vardır. Birincisi, düzeltme bir tercih değil yükümlülüktür: kapsamdaki kuyumcu düzeltme yapmazsa, düzeltilmemiş tablolara dayanan beyan hatalı olur. İkincisi, genel mükelleflere tanınan kolaylıklar kuyumcuya uygulanmaz: 587 Sıra No.lu Tebliğ, 2025 yılının dördüncü geçici vergi döneminde diğer mükelleflerin geçici vergi beyannamesine bilanço eklemeyeceğini belirtirken kuyumcuların düzeltmeye devam edeceğini ayrıca hükme bağlamıştır. Stok maliyeti ve randımanın genel kuralları imalat işletmelerinde maliyet ve stok, has altın stok hesabı kuyumcuda vergi incelemesi rehberlerimizde anlatılmıştır.
Tarihçe: 2004’ten Bugüne Kuyumcu Rejimi
Mükerrer 298. madde, 5024 sayılı Kanunla 2003 yılı sonunda VUK’a eklenmiş ve enflasyon düzeltmesini fiyat endeksindeki artışa bağlı şartlı bir yükümlülük olarak düzenlemiştir. Bir yıl sonra 5228 sayılı Kanunla eklenen (9) numaralı bent, kuyumcular için bu şartlılığı kaldırmış ve onları şartlara bağlı olmaksızın sürekli düzeltme yapan tek mükellef grubu hâline getirmiştir. 348 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği bu yükümlülüğün 2005 ve izleyen yıllarda her geçici vergi dönemi ve hesap dönemi sonu itibarıyla uygulanacağını açıklamıştır. 2005’ten sonra genel mükellefler bakımından şartlar uzun yıllar oluşmadığından düzeltme yapılmamış, kuyumcular ise düzeltmeyi kesintisiz sürdürmüştür.
Yüksek enflasyonla birlikte şartlar yeniden oluştuğunda kanun koyucu genel mükellefler için önce geçici bir erteleme yapmıştır: 7352 sayılı Kanunla eklenen geçici 33. madde uyarınca 2021 ve 2022 hesap dönemleri ile 2023 hesap döneminin geçici vergi dönemlerinde düzeltme yapılmamış, ilk düzeltme 31.12.2023 tarihli bilançoda yapılmıştır. Bu düzeltmenin usul ve esasları 555 Sıra No.lu Tebliğle belirlenmiştir. 2024 yılında genel mükellefler düzeltme yapmış, ancak 563 Sıra No.lu Tebliğle 2024 yılının ikinci ve üçüncü geçici vergi dönemlerinde brüt satışları 50 milyon TL’nin altında olanlar düzeltmeden muaf tutulmuştur. 2025 yılında önce 582 ve 587 Sıra No.lu Tebliğlerle tüm geçici vergi dönemlerinde, ardından 7571 sayılı Kanunla eklenen geçici 37. maddeyle 2025, 2026 ve 2027 hesap dönemlerinin tamamında düzeltme askıya alınmıştır. Bu değişikliklerin hiçbiri kuyumcuların sürekli düzeltme yükümlülüğünü etkilememiştir.
Kuyumcu rejiminin kilometre taşları
| Tarih | Düzenleme | Kuyumcuya etkisi |
|---|---|---|
| 2003 | 5024 s.K.: mükerrer m.298 | Şartlı genel düzeltme |
| 2004 | 5228 s.K.: m.298/A-9 | Şartlara bakılmaksızın sürekli düzeltme |
| 2005 ve sonrası | 348 Sıra No.lu Tebliğ | Her geçici ve yıllık dönemde düzeltme |
| 2021-2023 | 7352 s.K.: geçici m.33; 555 Sıra No.lu Tebliğ | Genel mükelleflere erteleme ve 2023 sonu düzeltmesi |
| 2024 | 563 Sıra No.lu Tebliğ | Küçük ölçeklilere kısmi muafiyet; kuyumcu devam |
| 2025-2027 | 582, 587 Sıra No.lu Tebliğler; 7571 s.K.: geçici m.37 | Genel askı; kuyumcu devam |
Kapsam: “Münhasıran Sürekli Olarak” Ne Demek?
Mükerrer 298/A-9’un uygulanması için üç unsur birlikte aranır: faaliyetin işlenmiş altın ve gümüş alım-satımı veya imali olması, bu faaliyetin sürekli olarak yürütülmesi ve işletmenin münhasıran bu faaliyetle uğraşması. En çok tartışma yaratan unsur münhasırlıktır. Gelir İdaresi, esas faaliyet konusu altın ve gümüş alım-satımı ve imali olan bir mükellefin yanında saat satış faaliyetinin de bulunması hâlinde enflasyon düzeltmesi yapılacağı yönünde özelge vermiştir. İdarenin açıklamalarına göre esas faaliyetin bir cüzü niteliğindeki platin veya kıymetli taş alım-satımı ya da imali de münhasırlığı bozmaz. Buna karşılık kuyumculuğun yanında market işletmesi, gıda ticareti, beyaz eşya alım-satımı veya kafe işletmesi gibi kuyumculukla ilgisi olmayan faaliyetler bulunuyorsa münhasırlıktan söz edilemeyeceği kabul edilmektedir.
Bu ayrım, özellikle faaliyetini çeşitlendiren işletmeler için önemlidir. Pırlanta ve değerli taşlı mücevher satışı kuyumculuğun doğal bir parçası sayılırken, işletmenin gümüş eşya dışında hediyelik eşya, aksesuar veya elektronik gibi alanlara açılması kapsam tartışmasına yol açabilir. Kıymetli maden aracı kuruluşu olarak ağırlıklı biçimde işlenmemiş külçe altın ticareti yapan işletmelerin durumu ise bentteki “işlenmiş” ifadesi karşısında ayrıca değerlendirilmelidir. Tereddüt hâlinde VUK m.413 uyarınca özelge istenmesi en güvenli yoldur: kendi adına verilen özelgeye uygun işlem yapan mükellefe, sonradan vergi tarh edilse bile ceza kesilmez ve gecikme faizi hesaplanmaz. Kıymetli taş ticaretinin vergi rejimi pırlanta ve değerli taşlı mücevher rehberimizde anlatılmıştır.
Karma faaliyetlerde kapsam değerlendirmesi
| Kuyumculuğa ek faaliyet | Münhasırlığı bozar mı? | Dayanak |
|---|---|---|
| Saat satışı | Hayır (özelge) | GİB özelgesi |
| Platin, kıymetli taş alım-satımı veya imali | Hayır (esas faaliyetin cüzü) | İdare açıklamaları |
| Pırlantalı ve değerli taşlı mücevher | Hayır (kuyumculuğun parçası) | m.298/A-9 yorumu |
| Market, gıda ticareti | Evet | İdare açıklamaları |
| Beyaz eşya, kafe işletmesi | Evet | İdare açıklamaları |
| Ağırlıklı işlenmemiş külçe ticareti | Tartışmalı; özelge önerilir | “İşlenmiş” ifadesi |
Yeniden Değerleme (m.298/Ç) Kuyumcuya Kapalı
7338 sayılı Kanunla VUK’a eklenen mükerrer 298/Ç, enflasyon düzeltmesi şartlarının gerçekleşmediği hesap dönemlerinde bilanço esasına göre defter tutan mükelleflere amortismana tabi iktisadi kıymetlerini ve bunların amortismanlarını yeniden değerleme imkânı tanır; geçici 37. madde de 2025-2027 askı dönemlerini bu fıkranın uygulanması bakımından düzeltme şartlarının gerçekleşmediği dönem sayar. Ancak 298/Ç, parantez içinde (A) fıkrasının (9) numaralı bendi kapsamında şartlara bakılmaksızın enflasyon düzeltmesi yapanları açıkça kapsam dışında bırakır. 537 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği de münhasıran sürekli olarak işlenmiş altın, gümüş alım-satımı ve imali ile iştigal eden mükelleflerin bu fıkra hükümlerinden yararlanamayacağını belirtir.
Bu kuralın pratik sonucu, kuyumcu işletmesindeki bina, makine, kasa ve demirbaşların değer güncellemesinin yeniden değerleme yoluyla değil, enflasyon düzeltmesinin içinde yapılmasıdır. Bir işletme kuyumcu kapsamından çıkarsa, örneğin başka faaliyetlere yönelerek münhasırlığı kaybederse, genel rejime geçer: 2025-2027 döneminde düzeltme yapmaz ve şartları varsa yeniden değerlemeden yararlanabilir. Bu geçişin hangi dönemden itibaren uygulanacağı, faaliyet değişikliğinin tarihine göre belirlenmeli ve mali tablolarda tutarlı biçimde yansıtılmalıdır.
Düzeltmenin Mekaniği ve Altın Stoku
Düzeltmenin usul ve esasları, 30.12.2023 tarihli Resmî Gazete’nin 2. mükerrer sayısında yayımlanan 555 Sıra No.lu VUK Genel Tebliğiyle belirlenmiştir. Düzeltmede parasal olmayan kıymetler, edinildikleri tarihten düzeltme tarihine kadar geçen süreye ait fiyat endeksi değişimini yansıtan katsayılarla güncellenir; parasal kıymetler ise zaten dönem sonu satın alma gücünü gösterdiğinden düzeltilmez. Kuyumcunun altın ve mücevher stoku, öz sermaye kalemleri ve maddi duran varlıkları parasal olmayan kıymetlerdir; kasa, banka mevduatı ve alacaklar ise parasal kıymetlerdir.
Kuyumcu stokunda düzeltmenin doğru yapılabilmesi, stokun giriş tarihlerinin ve maliyetlerinin güvenilir biçimde izlenmesine bağlıdır. Uygulamada has altın cinsinden tutulan stok takibi ile TL cinsinden tutulan muhasebe kayıtlarının uyumu, düzeltmenin en zayıf halkasıdır. Hurda alımları, tamir ve emanet altınlar ve konsinye ürünler stoktan ayrı izlenmelidir; müşteriye ait emanet altının stoka dahil edilerek düzeltilmesi, hem düzeltme farkını hem de dönem kazancını hatalı gösterir. Düzeltme sonucunda oluşan fark dönem kazancını etkilediğinden, stok ve öz sermaye düzeltmesindeki bir hata doğrudan kurumlar veya gelir vergisi matrahına yansır.
Kuyumcu bilançosunda kalemlerin niteliği
| Kalem | Nitelik | Düzeltme |
|---|---|---|
| Altın ve mücevher stoku (emtia) | Parasal olmayan | Düzeltilir |
| Bina, makine, kasa, demirbaş | Parasal olmayan | Düzeltilir |
| Öz sermaye kalemleri | Parasal olmayan | Düzeltilir |
| Kasa ve banka mevduatı (TL) | Parasal | Düzeltilmez |
| Ticari alacak ve borçlar | Parasal | Düzeltilmez |
| Müşteri emaneti ve tamir altını | İşletmeye ait değil | Stoka dahil edilmemeli |
Grup Şirketlerinde İki Farklı Rejim
Aynı aile veya grup içinde bir şirketin münhasıran kuyumculuk yaptığı, diğerinin ise rafinaj, işlenmemiş külçe ticareti, ithalat veya kuyumculuk dışı faaliyetler yürüttüğü yapılarda 2025-2027 döneminde iki farklı rejim birlikte uygulanır: kuyumcu şirket düzeltme yapar, diğer şirket yapmaz ve şartları varsa yeniden değerlemeden yararlanır. Bu durum, iki şirket arasındaki altın ve stok transferlerinde maliyetin hangi esasla ölçüldüğü sorusunu gündeme getirir. Grup içi transferlerin emsal fiyattan ve işlem tarihindeki piyasa değeri esas alınarak yapılması, hem transfer fiyatlandırması hem de düzeltme hesapları bakımından tutarlılığı sağlar. İlişkili şirketler arasındaki altın işlemlerinin vergi riski kuyumcu örtülü kazanç rehberimizde anlatılmıştır.
Grup yapısında faaliyetlerin şirketler arasında paylaştırılması, kuyumcu şirketin münhasırlığını korumanın da bir yoludur. Kuyumculuk dışında bir faaliyete girilecekse bunun ayrı bir şirket üzerinden yürütülmesi, kuyumcu şirketin kapsam içinde kalmasını ve sürekli düzeltme rejiminin kesintisiz uygulanmasını sağlar. Aynı şirket bünyesinde farklı faaliyetler birleştirilirse, münhasırlık tartışması ve buna bağlı tarhiyat riski doğar.
İncelemede Karşılaşılan Eleştiriler
Kuyumcu incelemelerinde enflasyon düzeltmesiyle ilgili eleştiriler dört başlıkta toplanır. Birincisi, kapsamdaki kuyumcunun düzeltme yapmamasıdır; bu durumda düzeltilmemiş tablolara dayanan beyan hatalı sayılır ve düzeltmenin etkisine göre matrah farkı ortaya çıkabilir. İkincisi, kapsam dışında olduğu kabul edilen işletmenin düzeltme yapmasıdır: idare, işletmenin münhasıran kuyumculuk yapmadığını ileri sürerek 2025-2027 döneminde yapılan düzeltmeyi reddeder ve düzeltmeyle azalan kazancı matraha ekler. Üçüncüsü, stok giriş tarihleri, katsayılar veya öz sermaye düzeltmesindeki hesap hatalarıdır. Dördüncüsü ise has altın stok hesabıyla muhasebe kayıtları arasındaki tutarsızlıkların düzeltme hesaplarına yansımasıdır.
Bu eleştirilerin sonucunda yapılan tarhiyata karşı genel vergi usulü uygulanır: ihbarnamenin tebliğinden itibaren otuz gün içinde vergi mahkemesinde dava açılabilir ve dava, dava konusu vergi ve cezanın tahsilini durdurur. Vergi aslı 7524 sayılı Kanundan sonra uzlaşma kapsamı dışındadır; vergi ziyaı cezası için uzlaşma veya VUK m.376 indirimi istenebilir. Özelgeye uygun işlem yapılmışsa ceza ve gecikme faizi uygulanamayacağı ayrıca ileri sürülmelidir. Uzlaşma ve indirim seçenekleri vergi ziyaı cezasında uzlaşma ve indirim, geçici vergi dönemlerine ilişkin kurallar geçici vergi, tahsil aşaması ise kuyumcuya vergi haczi rehberlerimizde yer almaktadır.
İnceleme eleştirileri ve savunma
| Eleştiri | Sonuç | Savunma dayanağı |
|---|---|---|
| Kapsamdaki kuyumcu düzeltme yapmamış | Beyan hatası, matrah farkı | Düzeltme etkisinin doğru hesabı |
| “Münhasıran değil” iddiasıyla düzeltmenin reddi | Düzeltmeyle azalan kazancın matraha eklenmesi | m.298/A-9, özelge, faaliyet dökümü |
| Katsayı veya stok tarihi hatası | Kısmi matrah farkı | 555 Sıra No.lu Tebliğ, stok kayıtları |
| Emanet altının stoka dahil edilmesi | Stok ve kazanç hatası | Emanet defteri, makbuzlar |
| Özelgeye uygun işlem | Ceza ve gecikme faizi uygulanmaz | VUK m.413 |
Enflasyon düzeltmesi eleştirileri çoğu zaman tek başına değil, kuyumcuda yapılan kapsamlı bir incelemenin parçası olarak gündeme gelir. Has altın stok farkı, belgesiz alım veya satış tespiti ya da sahte belge iddiası ile birlikte düzeltme hesaplarının da sorgulandığı dosyalarda, her eleştirinin matraha etkisi ayrı ayrı hesaplanmalı ve aynı farkın iki farklı gerekçeyle iki kez matraha eklenip eklenmediği kontrol edilmelidir. Mükerrer vergilendirme, bu tür birleşik raporlarda en sık gözden kaçan hatadır. Belge düzenine ilişkin cezalar kuyumcu özel usulsüzlük cezası, sahte belge iddiası ise kuyumcu sahte fatura iddiası rehberlerimizde anlatılmıştır.
Özelge ve Düzeltme Dosyası: İspatın Hazırlanması
Kapsam konusunda tereddüt taşıyan kuyumcular için en güvenli yol, VUK m.413 uyarınca Gelir İdaresinden özelge istemektir. Özelge başvurusunda işletmenin fiilî faaliyetleri, her faaliyetin hasılat içindeki payı, ürün grupları ve varsa kuyumculuk dışı gelirler ayrıntılı ve doğru olarak açıklanmalıdır; eksik veya yanlış bilgiye dayanan özelge koruma sağlamaz. Kendi adına verilen özelgeye uygun işlem yapan mükellef hakkında, idare sonradan farklı görüşe ulaşsa bile vergi cezası kesilmez ve gecikme faizi hesaplanmaz. Başka mükelleflere verilmiş özelgeler bağlayıcı değildir; ancak idarenin görüşünü gösterdiğinden davada ve ceza tartışmasında destekleyici delil olarak kullanılabilir.
Düzeltmenin kendisi de belgelenmelidir. Her geçici vergi dönemi için stokların giriş tarihlerini ve maliyetlerini gösteren liste, uygulanan katsayıların dökümü, öz sermaye kalemlerinin düzeltme hesabı, maddi duran varlıkların düzeltme tablosu ve düzeltilmiş mali tablolar birlikte saklanmalıdır. VUK m.253 uyarınca defter ve belgeler, ilgili oldukları yılı izleyen takvim yılından başlayarak beş yıl süreyle saklanır; düzeltme dosyası bu belgelerin ayrılmaz parçasıdır. Has altın stok kayıtları ile TL cinsinden muhasebe kayıtlarının dönem sonlarında mutabakatının yapılması ve farkların açıklanması, incelemede düzeltme hesaplarına yöneltilecek eleştirilerin önündeki en etkili tedbirdir.
Düzeltme dosyasında bulunması gerekenler
| Belge | İçerik | Amaç |
|---|---|---|
| Stok giriş listesi | Tarih, gram, ayar, maliyet | Katsayı uygulamasının dayanağı |
| Katsayı dökümü | Dönem sonu ve giriş ayı endeksleri | Hesabın doğrulanması |
| Öz sermaye düzeltme tablosu | Sermaye, yedekler, geçmiş yıl kârları | Düzeltme farkının kaynağı |
| Has altın mutabakatı | Stok gramı ile muhasebe kaydı | Tutarlılık ispatı |
| Emanet ve tamir listesi | Müşteriye ait altınlar | Stoktan ayrım |
| Faaliyet ve hasılat dökümü | Ürün gruplarına göre satışlar | Münhasırlık ispatı |
| Özelge (varsa) | İdarenin görüşü | Ceza ve gecikme faizine karşı koruma |
Dava Dilekçesi Örneği: Münhasırlık İddiasıyla Düzeltmenin Reddi
Aşağıdaki örnek, işlenmiş altın alım-satımı yapan ve cirosunun küçük bir bölümü saat ve pırlantalı ürün satışından oluşan bir kuyumcu şirketin 2025 yılı için yaptığı enflasyon düzeltmesinin, münhasıran kuyumculuk yapmadığı gerekçesiyle reddedilmesi üzerine yapılan tarhiyata karşı hazırlanmıştır. Olay ve talepler somut dosyaya göre uyarlanmalıdır.
ANKARA NÖBETÇİ VERGİ MAHKEMESİNE
DAVACI: … Kuyumculuk Ticaret Limited Şirketi, vergi kimlik no: …, adres: …
VEKİLİ: Av. Ad Soyad, adres
DAVALI: … Vergi Dairesi Müdürlüğü
DAVA KONUSU: …/…/2026 tarihli ve … sayılı vergi ve ceza ihbarnamesiyle 2025 hesap dönemi için tarh edilen … TL kurumlar vergisi ile bir kat kesilen … TL vergi ziyaı cezasının kaldırılması talebidir.
TEBLİĞ TARİHİ: …/…/2026
AÇIKLAMALAR
1. Müvekkil şirket kuruluşundan beri işlenmiş altın ve gümüş mücevher alım-satımı ve imali ile iştigal etmektedir. 2025 yılı hasılatının yüzde doksan dördü altın ve gümüş mücevher, yüzde dördü pırlantalı ve değerli taşlı mücevher, yüzde ikisi saat satışından oluşmaktadır. Müvekkil, 213 sayılı Kanunun mükerrer 298 inci maddesinin (A) fıkrasının (9) numaralı bendi uyarınca 2025 yılının tüm geçici vergi dönemlerinde ve yıl sonunda enflasyon düzeltmesi yapmıştır. İnceleme raporunda saat ve pırlanta satışları nedeniyle müvekkilin münhasıran kuyumculuk yapmadığı kabul edilmiş, geçici 37 nci madde uyarınca düzeltme yapılmaması gerektiği sonucuna varılarak düzeltmeyle azalan kazanç matraha eklenmiştir.
2. 2577 sayılı Kanunun 7 nci maddesi uyarınca dava süresindedir.
3. 213 sayılı Kanunun mükerrer 298 inci maddesinin (A) fıkrasının (9) numaralı bendine göre münhasıran sürekli olarak işlenmiş altın, gümüş alım-satımı ve imali ile iştigal eden mükellefler, (1) numaralı bentteki şartlara bakılmaksızın enflasyon düzeltmesi yaparlar. Aynı Kanunun geçici 37 nci maddesinin dördüncü fıkrası, 2025-2027 askısının bu mükellefler bakımından geçerli olmadığını açıkça düzenlemektedir. Müvekkil bu kapsamdadır ve düzeltme yapmak kanuni bir yükümlülüktür; yükümlülüğe uygun davranan mükellef adına tarhiyat yapılamaz.
4. Münhasırlık, kuyumculukla ilgisi olmayan farklı bir faaliyetin bulunmamasını ifade eder; kuyumculuğun doğal parçası olan satışlar bu şartı bozmaz. Gelir İdaresi, esas faaliyet konusu altın ve gümüş alım-satımı ve imali olan mükellefin saat satış faaliyetinin de bulunması hâlinde enflasyon düzeltmesi yapılacağı yönünde görüş bildirmiş; esas faaliyetin cüzü niteliğindeki kıymetli taş alım-satımının da münhasırlığı bozmadığını açıklamıştır. Müvekkilin saat ve pırlantalı mücevher satışları hem oran hem nitelik itibarıyla kuyumculuk faaliyetinin cüzüdür.
5. 213 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin (B) fıkrası uyarınca vergilendirmede gerçek mahiyet esastır. Ekte sunulan hasılat dökümü, ticaret sicili kaydı, kuyum ticareti yetki belgesi ve stok kayıtları, müvekkilin esas ve fiilî faaliyetinin kuyumculuk olduğunu göstermektedir.
6. Tarhiyatın kaldırılmaması hâlinde dahi, müvekkil Kanunun açık hükmü ve idarenin yayımlanmış görüşleri doğrultusunda hareket ettiğinden vergi ziyaı cezası kesilmesi hukuka aykırıdır.
HUKUKİ SEBEPLER
213 sayılı VUK m.3, mükerrer m.298, geçici m.37, m.344; 348, 555 ve 587 Sıra No.lu VUK Genel Tebliğleri; 2577 sayılı İYUK m.7, 20, 27 ve ilgili mevzuat.
DELİLLER
İhbarname, vergi inceleme raporu, hasılat dökümü, ticaret sicili kaydı, yetki belgesi, stok kayıtları, düzeltilmiş mali tablolar, bilirkişi incelemesi ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM
Açıklanan nedenlerle dava konusu kurumlar vergisi tarhiyatı ile vergi ziyaı cezasının kaldırılmasına, olmadığı takdirde vergi ziyaı cezasının kaldırılmasına, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı idareye yükletilmesine karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim.
Tarih, vekil ad soyad, imza
Ekler: Vekâletname, ihbarname, rapor, hasılat dökümü, sicil kaydı, yetki belgesi
Kuyumcu İçin Kontrol Listesi
2025-2027 enflasyon düzeltmesi kontrol listesi
| Adım | Yapılacak | Dayanak |
|---|---|---|
| Kapsam | Bilanço esası ve münhasıran kuyumculuk tespiti | m.298/A-9; 348 Sıra No.lu Tebliğ |
| Karma faaliyet | Faaliyet dökümü; tereddütte özelge | VUK m.413 |
| Dönem | Her geçici vergi dönemi ve yıl sonu düzeltme | 348 ve 587 Sıra No.lu Tebliğler |
| Stok | Giriş tarihleri, has altın uyumu, emanet ayrımı | 555 Sıra No.lu Tebliğ |
| Yeniden değerleme | Kuyumcu yapamaz | m.298/Ç; 537 Sıra No.lu Tebliğ |
| Faaliyet değişikliği | Kapsamdan çıkış tarihi ve genel rejime geçiş | Geçici m.37 |
| Tarhiyat | 30 gün içinde dava; ceza için uzlaşma veya indirim | İYUK m.7; VUK ek m.1, m.376 |
Sektörün vergi ve gümrük uyuşmazlıklarının genel çerçevesi altın ve kuyum sektöründe gümrük ve vergi davaları, kuyum ticareti yetki belgesi kuyumcu yetki belgesi, dava usulü ise vergi davası usulü rehberlerimizde yer almaktadır. Dosyanız için 0554 648 37 15 numaralı hattan bize ulaşabilirsiniz.
🧭 Bu yazı Altın ve Kuyum Hukuku Rehberi’nin parçasıdır
Bloke ve MASAK, kaçakçılık ve elkoyma, ithalat-ihracat, Borsa İstanbul, kuyumcuda vergi, tüketici ve dolandırıcılık rehberlerinin tamamı, eşik ve süre tablosuyla: Altın ve Kuyum Hukuku Rehberi
Sıkça Sorulan Sorular
2026’da enflasyon düzeltmesi yapılacak mı?
Genel olarak hayır. VUK geçici m.37 uyarınca 2025, 2026 ve 2027 hesap dönemlerinde şartlar oluşsa da mali tablolar düzeltilmez. Ancak münhasıran sürekli olarak işlenmiş altın, gümüş alım-satımı ve imali yapan kuyumcular bu askının dışındadır ve düzeltmeye devam eder.
Kuyumcular neden enflasyon düzeltmesine devam ediyor?
VUK mük. m.298/A-9, bu mükelleflerin şartlara bakılmaksızın düzeltme yapacağını düzenler; geçici m.37’nin dördüncü fıkrası da askının bu mükellefler için geçerli olmadığını açıkça belirtir.
Kuyumcu her geçici vergi döneminde düzeltme yapmak zorunda mı?
Evet. 348 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği her geçici vergi dönemi ve hesap dönemi sonu itibarıyla düzeltme yapılacağını açıklamış; 587 Sıra No.lu Tebliğ 2025 dördüncü geçici döneminde de kuyumcuların düzeltmeye devam edeceğini belirtmiştir.
İşletme hesabı esasına göre defter tutan kuyumcu düzeltme yapar mı?
Hayır. Yükümlülük, kazancını bilanço esasına göre tespit eden gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerini kapsar.
Saat satan kuyumcu düzeltme yapmalı mı?
Evet. Gelir İdaresi, esas faaliyeti altın ve gümüş alım-satımı ve imali olan mükellefin saat satışı da yapması hâlinde enflasyon düzeltmesi yapılacağı yönünde özelge vermiştir.
Kuyumculuğun yanında kafe veya market işletirsem ne olur?
İdarenin açıklamalarına göre kuyumculukla ilgisi olmayan market, gıda, beyaz eşya veya kafe gibi faaliyetler münhasırlığı bozar; bu durumda işletme genel rejime tabi olur ve 2025-2027’de düzeltme yapmaz.
Kuyumcu yeniden değerleme yapabilir mi?
Hayır. VUK mük. m.298/Ç, şartlara bakılmaksızın düzeltme yapan m.298/A-9 mükelleflerini kapsam dışında bırakır; 537 Sıra No.lu Tebliğ de bunu açıkça belirtir.
Altın stoku parasal mı, parasal olmayan kıymet mi?
Kuyumcunun satmak üzere elde tuttuğu altın ve mücevher emtia niteliğinde olup parasal olmayan kıymettir ve düzeltmeye tabidir. Kasa, banka ve alacaklar ise parasal kıymettir.
Müşteri emaneti altın düzeltmeye dahil edilir mi?
Hayır. Emanet ve tamir altını işletmeye ait olmadığından stoka dahil edilmemeli ve düzeltilmemelidir; dahil edilmesi düzeltme farkını ve kazancı hatalı gösterir.
Kapsamda olup olmadığımdan emin değilim, ne yapmalıyım?
VUK m.413 uyarınca özelge isteyin. Kendi adınıza verilen özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, sonradan vergi tarh edilse bile ceza kesilmez ve gecikme faizi hesaplanmaz.
Düzeltme reddedilirse ne olur?
Düzeltmeyle azalan kazanç matraha eklenerek tarhiyat yapılır. İhbarnamenin tebliğinden itibaren otuz gün içinde vergi mahkemesinde dava açılabilir; dava tahsili durdurur.
2027’den sonra ne olacak?
Geçici m.37 Cumhurbaşkanına askıyı üç hesap dönemine kadar uzatma yetkisi verir. Uzatma yapılmazsa 2028’den itibaren şartlar oluşursa genel mükellefler de düzeltmeye döner; kuyumcuların durumu her hâlde değişmez.
Grup içinde kuyumcu şirket ile rafineri şirketi farklı rejimde mi?
Evet. 2025-2027 döneminde münhasıran kuyumculuk yapan şirket düzeltme yapar; rafinaj veya külçe ticareti yapan ya da kuyumculuk dışı faaliyeti olan şirket genel rejime tabidir. Aralarındaki altın transferleri emsal fiyattan yapılmalıdır.
2023 sonunda kuyumcular da düzeltme yaptı mı?
Kuyumcular 2005’ten beri her dönem sürekli düzeltme yapma yükümlülüğü altındadır. Genel mükellefler için ise geçici m.33 uyarınca 2021, 2022 ve 2023 geçici dönemlerinde ertelenen düzeltme ilk kez 31.12.2023 bilançosunda yapılmıştır.
Kuyumcu faaliyetini değiştirirse düzeltme ne olur?
Münhasırlık kaybedilirse işletme genel rejime geçer; 2025-2027 döneminde düzeltme yapmaz ve şartları varsa yeniden değerlemeden yararlanabilir. Geçiş tarihi faaliyet değişikliğine göre belirlenmelidir. Somut dosyanız için 0554 648 37 15 numaralı hattan bize ulaşabilirsiniz.
📚 İlgili Rehberler
Bu konuda avukat desteğine mi ihtiyacınız var?
Durumunuzu Hukukçular Evi uzman kadrosuyla değerlendirin; ilk görüşme için 0554 648 37 15 numaralı hattımızdan ulaşabilirsiniz.
📞 Hemen Arayın💬 WhatsAppDosyanız için değerlendirme
Süreler kısadır ve usul hataları geri alınamaz. Belgelerinizi birlikte inceleyelim. Telefon: 0554 648 37 15
İletişime GeçinBu içerik Vergi Hukuku alanındadır.
Vergi Hukuku Rehberi · Bu alandaki tüm rehberler · Tüm hukuk dalları