Kuyumcularda özel usulsüzlük cezası, vergi kaybı doğmasa bile belge düzenine aykırılık nedeniyle kesilen ve 7524 sayılı Kanundan sonra en ağır hâline ulaşmış olan bir vergi cezasıdır. Satışta fatura veya elektronik fatura verilmemesi, vatandaştan hurda altın alınırken gider pusulası düzenlenmemesi ya da elektronik düzenlenmesi gereken belgenin kâğıt düzenlenmesi hâlinde VUK m.353/1 uyarınca belgeye yazılması gereken tutarın yüzde onu oranında ceza kesilir; 2026 yılında bu ceza ilk tespitte 17.000 TL’den, ikinci tespitte 35.000 TL’den, altıncı ve sonraki tespitlerde 170.000 TL’den az olamaz. Ödeme kaydedici cihaz fişi, perakende satış fişi ve sevk irsaliyesinde ceza belge başına 2 sayılı cetveldeki tutarlardır. 30.000 TL’yi aşan satışların banka veya ödeme kuruluşu dışında tahsil edilmesi VUK mükerrer m.355 uyarınca işlem tutarının yüzde onu, birinci sınıf tüccar için en az 35.000 TL ceza doğurur; tahsilatın başkasına ait POS cihazıyla yapılması her işlem için maktu cezanın üç katı, başkasının hesabı veya IBAN’ı kullanılması ise işlem tutarının yüzde onu oranında cezayı gerektirir. Fatura, teslimden itibaren yedi gün içinde düzenlenmezse hiç düzenlenmemiş sayılır (VUK m.231/5). Ceza ihbarnamesinin tebliğinden itibaren otuz gün içinde vergi mahkemesinde dava açılabilir, 40.000 TL’yi aşan cezalar için uzlaşma istenebilir veya VUK m.376 uyarınca cezanın yarısı, 40.000 TL’yi aşmayan cezalarda yüzde yetmiş beşi indirilerek ödenebilir. Bu rehber, kuyum sektöründe her belge türünün hangi cezaya bağlandığını, tespit sırasının nasıl hesaplandığını ve itiraz ile davanın hangi dayanaklara oturtulacağını mevzuat maddeleriyle anlatır.
Kuyumcu dükkânınıza fatura, gider pusulası, nakit tahsilat veya POS nedeniyle özel usulsüzlük cezası mı kesildi?
Yoklama ve tespit tutanaklarına şerh, 2 sayılı cetvelde tespit sırasının denetimi, yedi günlük fatura süresi ve elektronik belge savunması, 40.000 TL’yi aşan cezalarda uzlaşma, VUK m.376 indirimi ile maliyet karşılaştırması ve vergi mahkemesinde iptal davası süreçlerinde Hukukçular Evi uzman kadrosuyla yanınızdayız. Telefon: 0554 648 37 15
📞 Hemen Arayın💬 WhatsAppÖzel Usulsüzlük Cezası Nedir, Kuyumcuda Neden Bu Kadar Önemlidir?
Vergi Usul Kanunu, vergi kaybına yol açan fiilleri vergi ziyaı cezasıyla, kanunun şekle ve usule ilişkin hükümlerine uyulmamasını ise usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarıyla karşılar. Usulsüzlük cezaları m.352’de dereceli olarak, özel usulsüzlük cezaları ise m.353 ve mükerrer m.355’te fiil fiil sayılmıştır. Özel usulsüzlüğün ayırt edici yanı, vergi kaybı doğup doğmadığına bakılmaksızın kesilmesidir: kuyumcu satışı defterine eksiksiz kaydetmiş ve vergisini ödemiş olsa bile müşteriye fatura vermemişse ceza doğar. Özel usulsüzlüklerle birlikte vergi ziyaı da doğmuşsa vergi ziyaı cezası ayrıca kesilir. İki ceza türü arasındaki genel fark için usulsüzlük ve özel usulsüzlük arasındaki fark rehberimize bakılabilir.
Kuyumculuk bu cezalar bakımından en riskli sektörlerden biridir. Birincisi işlem tutarları yüksektir: tek bir bilezik satışı fatura düzenleme sınırını kolayca aşar ve yüzde onluk ceza büyük rakamlara ulaşır. İkincisi sektörün önemli bir alış kaynağı, vergi mükellefi olmayan vatandaşlardan yapılan hurda ve ziynet alımlarıdır ve bu alımlar gider pusulası yükümlülüğüne bağlıdır. Üçüncüsü nakit kullanımı yaygındır ve 30.000 TL’lik tevsik sınırı sık aşılır. Dördüncüsü, aynı çarşıda birbirine komşu işletmelerin POS cihazlarını ve hesaplarını ortak kullanma alışkanlığı, 7524 sayılı Kanunla getirilen ağır cezaların doğrudan hedefindedir. Beşincisi, 2 Ağustos 2024’ten beri fatura ve gider pusulasına ilişkin cezalar tespit sayısına göre artan tutarlarda uygulanmaktadır.
Kuyumcuda özel usulsüzlük riskleri: 2026 tutarları
| Fiil | Dayanak | Ceza (2026) |
|---|---|---|
| Fatura veya e-Fatura/e-Arşiv vermemek, almamak | VUK m.353/1 | Tutarın %10’u; ilk tespitte en az 17.000 TL |
| Vatandaştan alımda gider pusulası düzenlememek | VUK m.353/1 | Tutarın %10’u; ilk tespitte en az 17.000 TL |
| Elektronik düzenlenmesi gereken belgeyi kâğıt düzenlemek | VUK m.353/1 ve 2 | Belgedeki tutara veya belge türüne göre |
| ÖKC fişi, perakende satış fişi, sevk irsaliyesi vermemek | VUK m.353/2 | Belge başına 2 sayılı cetvel; ilk tespitte 17.000 TL |
| 30.000 TL üzeri tahsilatı banka dışında yapmak | VUK mük. m.355 | İşlem tutarının %10’u; en az 35.000 TL |
| Başkasına ait POS veya ödeme sistemiyle tahsilat | VUK mük. m.355 | Her işlem için maktu cezanın 3 katı |
| Başkasının adı veya hesabıyla tahsilat | VUK mük. m.355 | İşlem tutarının %10’u; her iki tarafa |
| Defter ve belgeleri ibraz etmemek, bilgi vermemek | VUK mük. m.355 | 1. sınıf tüccar 35.000 TL |
Fatura ve e-Fatura Vermemenin Cezası: VUK m.353/1
VUK m.232 uyarınca birinci ve ikinci sınıf tüccarlar sattıkları mal için fatura vermek ve almakla yükümlüdür; 2026 yılında bedeli 12.000 TL’yi aşan satışlarda fatura düzenlenmesi zorunludur, daha düşük tutarlarda ise alıcı isterse fatura verilir. Fatura, VUK m.231/5 uyarınca malın teslimi tarihinden itibaren en geç yedi gün içinde düzenlenir ve bu süre içinde düzenlenmeyen fatura hiç düzenlenmemiş sayılır. Kuyumcu elektronik fatura veya elektronik arşiv fatura kapsamındaysa belgeyi elektronik ortamda düzenlemek zorundadır; bu durumda kâğıt fatura düzenlemek de belge vermemiş olmakla aynı cezaya bağlanmıştır.
VUK m.353/1’e göre elektronik belge olarak düzenlenmesi gerekenler dâhil fatura, gider pusulası, müstahsil makbuzu ve serbest meslek makbuzunun verilmemesi, alınmaması veya elektronik olarak düzenlenmesi gereken bu belgelerin kâğıt olarak düzenlenmesi hâlinde, belgeye yazılması gereken tutarın veya tutar farkının yüzde onu oranında özel usulsüzlük cezası kesilir. “Tutar farkı” ifadesi önemlidir: kuyumcu fatura vermiş ama bedeli gerçek satış bedelinden düşük göstermişse ceza aradaki fark üzerinden hesaplanır. Ceza, 588 Sıra No.lu VUK Genel Tebliğiyle ilan edilen 2026 tutarlarına göre ilk tespitte 17.000 TL’den, sonraki tespitlerde 2 sayılı cetveldeki tutarlardan az olamaz ve her bir belge türü için bir takvim yılında kesilecek toplam ceza 17.000.000 TL’yi aşamaz. Fatura düzeninin genel kuralları için belge ve defter düzeni rehberimize bakılabilir.
2 sayılı cetvel: 2026 asgari tutarlar (VUK m.353/1 ve 353/2)
| Tespit sırası | Fatura, gider pusulası (m.353/1) asgari | ÖKC fişi, perakende satış fişi, irsaliye (m.353/2) belge başı |
|---|---|---|
| İlk tespit | 17.000 TL | 17.000 TL |
| 2. tespit | 35.000 TL | 35.000 TL |
| 3. tespit | 53.000 TL | 53.000 TL |
| 4. tespit | 70.000 TL | 70.000 TL |
| 5. tespit | 87.000 TL | 87.000 TL |
| 6. ve sonraki tespitler | 170.000 TL | 170.000 TL |
| Üst sınır | Belge türü başına yıllık 17.000.000 TL | Tespit başına 1.700.000 TL, yıllık 17.000.000 TL |
Cetvelin mantığı şudur: aynı fiil tekrarlandıkça asgari ceza büyür. Bu nedenle bir ihbarnamede ilk olarak kontrol edilmesi gereken husus, idarenin tespiti kaçıncı tespit olarak kabul ettiğidir. Daha önce kesilmiş bir cezanın dava sonucunda kaldırılmış olması, yeni tespitin sırasını etkiler; kaldırılan ceza, sonraki tespitin artan tutarda hesaplanmasına esas alınmamalıdır. Tespit sırasının yanlış hesaplanması, ihbarnamenin iptalini veya düzeltilmesini gerektiren başlı başına bir hukuka aykırılıktır.
Hurda Altın ve Ziynet Alımında Gider Pusulası Vermemek
VUK m.234 uyarınca gider pusulası, birinci ve ikinci sınıf tüccarların zati eşyalarını satan kimselerden satın aldıkları altın ve mücevher gibi kıymetli eşya için de düzenlenir. Gelir İdaresi Başkanlığının 30 Haziran 2022 tarihli ve 96620903-120-130586 sayılı özelgesinde, vergi mükellefi olmayan ve zati eşyasını satan kişilerden alınan altınlar için gider pusulası düzenlenmesi gerektiği ve bu ödemelerden gelir vergisi tevkifatı yapılmayacağı açıklanmıştır. Gider pusulası düzenlenmemesi, VUK m.353/1’de açıkça sayıldığından fatura vermemekle aynı cezaya bağlıdır: ödenen bedelin yüzde onu, 2026’da ilk tespitte en az 17.000 TL.
Kuyumcu açısından gider pusulası cezası iki katmanlı bir risk taşır. Birinci katman cezanın kendisidir. İkinci katman, belgesiz alınan altının stokta nasıl göründüğüdür: gider pusulası bulunmayan hurda alımı, incelemede belgesiz alış kabul edilir ve has altın hesabında açıklanamayan fazla stok olarak ortaya çıkar. Bu durum vergi ziyaı cezalı bir matrah farkına dönüşür; özel usulsüzlük cezası ise bunun yanında ayrıca kesilir. İncelemede has altın hesabının nasıl kurulduğu ve belgesiz alışın nasıl değerlendirildiği kuyumcuda vergi incelemesi rehberimizde anlatılmıştır. Gider pusulası aynı zamanda 5549 sayılı Kanun kapsamındaki kimlik tespiti yükümlülüğüyle örtüşür; ayrıntısı altın alımında MASAK rehberimizdedir.
ÖKC Fişi, Perakende Satış Fişi ve Sevk İrsaliyesi: VUK m.353/2
Fatura düzenleme sınırının altında kalan perakende satışlarda kuyumcu, ödeme kaydedici cihaz fişi veya elektronik arşiv fatura düzenler. VUK m.353/2 uyarınca elektronik belge olarak düzenlenmesi gerekenler dâhil perakende satış fişi, ödeme kaydedici cihaz fişi, sevk irsaliyesi ve taşıma irsaliyesi ile Bakanlıkça düzenleme zorunluluğu getirilen belgelerin düzenlenmemesi, kullanılmaması veya bulundurulmaması ya da elektronik düzenlenmesi gereken bu belgelerin kâğıt düzenlenmesi hâlinde, belge başına 2 sayılı cetveldeki tutarlarda ceza kesilir. 2026 yılında bu tutar ilk tespitte belge başına 17.000 TL’dir; her bir tespit için kesilecek toplam ceza 1.700.000 TL’yi, bir takvim yılında 17.000.000 TL’yi aşamaz.
Bu bentteki ceza, tutara göre değil belge sayısına göre hesaplandığından küçük tutarlı satışlarda bile ağır sonuç doğurur: 3.000 TL’lik bir yüzük satışında fiş verilmemesi ilk tespitte 17.000 TL cezaya yol açar. Kuyumcunun atölyeye, rafineriye veya başka bir kuyumcuya altın gönderirken sevk irsaliyesi düzenlememesi de aynı bende girer; altının yolda veya atölyede bulunduğu sırada yapılan yoklamada irsaliye bulunmaması, ayrıca has altın hesabında açıklama güçlüğü yaratır. Perakende satışlarda hasılat denetiminin genel esasları için perakende belge düzeni ve ÖKC rehberimize bakılabilir.
Nihai tüketici bakımından da bir kural vardır: VUK m.232’nin ilk beş bendinde sayılanlar dışında kalan kişilerin fatura, gider pusulası, perakende satış fişi veya ödeme kaydedici cihaz fişi almadıklarının tespiti hâlinde her bir belge için 2026’da 8.700 TL, bir takvim yılında en fazla 87.000 TL özel usulsüzlük cezası kesilir. Bu kişiler, idarenin bilgisine girmeden önce belgenin düzenlenmesi gereken tarihi izleyen beş iş günü içinde belgenin düzenlenmediğini idareye bildirirse kendilerine ceza kesilmez. Bu kural, kuyumcudan belge almayan müşterinin de risk altında olduğunu ve müşterinin bildiriminin kuyumcu hakkında tespite dönüşebileceğini gösterir.
Nakit Tahsilat ve Tevsik Zorunluluğu: VUK mükerrer m.355
VUK mükerrer m.257’ye dayanılarak çıkarılan 459 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği ve bu tebliğdeki sınırı 30 Kasım 2024’ten itibaren 30.000 TL’ye yükselten 575 Sıra No.lu Tebliğ uyarınca, mükelleflerin kendi aralarındaki işlemler ile nihai tüketicilere yaptıkları 30.000 TL’yi aşan satışlara ilişkin tahsilat ve ödemelerin banka, ödeme kuruluşu veya PTT aracılığıyla yapılması zorunludur. Aynı gün aynı kişiyle yapılan işlemlerin toplamı sınırı aşıyorsa, sınır aşılan işlemden itibaren tahsilat bu kurumlar üzerinden yapılmalıdır. Vatandaştan 30.000 TL’yi aşan hurda altın alımında ödeme de kapsamdadır.
Bu zorunluluğa uymayanların her birine, VUK mükerrer m.355 uyarınca her bir işlem için işleme konu tutarın yüzde onu oranında özel usulsüzlük cezası kesilir; ceza, maddedeki maktu tutarlardan az olamaz. 2026 yılında maktu tutar birinci sınıf tüccarlar için 35.000 TL, ikinci sınıf tüccarlar için 17.000 TL, diğerleri için 8.700 TL’dir ve bir takvim yılında bu fıkra uyarınca kesilecek toplam ceza 35.000.000 TL’yi aşamaz. 7524 sayılı Kanunla getirilen kurala göre tevsik zorunluluğuna aykırı ödeme yapan taraf, durumu ödemeyi izleyen beş iş günü içinde kendiliğinden idareye bildirirse ödeyen adına ceza kesilmez; bu koruma tahsil eden kuyumcuyu kapsamaz. Kuralın tamamı tevsik zorunluluğu ve 30.000 TL sınırı rehberimizde anlatılmıştır.
Örnek hesaplar: bir kuyumcuda 2026 yılı tespitleri (varsayımsal)
| Olay | Hesap | Ceza |
|---|---|---|
| 60.000 TL bilezik satışı, fatura yok (ilk tespit) | 60.000 × %10 = 6.000 TL; asgari 17.000 TL | 17.000 TL |
| 250.000 TL takı seti, fatura yok (ikinci tespit) | 250.000 × %10 = 25.000 TL; asgari 35.000 TL | 35.000 TL |
| 900.000 TL külçe satışı, fatura yok (üçüncü tespit) | 900.000 × %10 = 90.000 TL; asgari 53.000 TL | 90.000 TL |
| 45.000 TL hurda alımı, gider pusulası yok | 45.000 × %10 = 4.500 TL; asgari 17.000 TL | 17.000 TL (tespit sırasına göre) |
| 3.000 TL yüzük, ÖKC fişi yok (ilk tespit) | Belge başına 2 sayılı cetvel | 17.000 TL |
| 120.000 TL nakit tahsilat (1. sınıf tüccar) | 120.000 × %10 = 12.000 TL; asgari 35.000 TL | 35.000 TL |
| 800.000 TL nakit tahsilat | 800.000 × %10 = 80.000 TL | 80.000 TL |
Tablodaki tutarlar hesap yöntemini göstermek için seçilmiştir. Aynı olayda birden fazla ceza gündeme gelebilir: faturasız ve nakit tahsil edilen 800.000 TL’lik satışta hem VUK m.353/1 hem mükerrer m.355 cezası ayrı fiiller olarak kesilebilir ve kayıt dışı satış varsa ayrıca vergi ziyaı cezası eklenir. Aynı fiilin birden fazla cezayı gerektirmesi hâlinde VUK m.336’daki birleşme kuralının uygulanıp uygulanmadığı ayrıca incelenmelidir; bu kurallar vergi cezalarında birleşme ve tekerrür rehberimizde yer almaktadır.
Başkasının POS Cihazı ve Hesabıyla Tahsilat
7524 sayılı Kanunla VUK mükerrer m.355’e eklenen iki fıkra, kuyum çarşılarında yerleşik bir alışkanlığı doğrudan hedef alır. Birincisine göre mal teslimi ve hizmet ifalarına ilişkin tahsilatların, kredi kartı, banka kartı, ön ödemeli kart, karekod veya elektronik cüzdan gibi ödeme araçlarıyla, mükellefin kendi mükellefiyetine kayıtlı olmayan ödeme sistemleri veya cihazları kullanılarak yapılması hâlinde, Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu uyarınca izin verilen durumlar hariç olmak üzere her işlem için maktu özel usulsüzlük cezasının üç katı kesilir. 2026 tutarlarıyla bu, birinci sınıf tüccar için her işlemde 105.000 TL demektir. Cihazını başkasına kullandıran da ayrıca cezalandırılır.
İkinci fıkraya göre tahsilatların banka, ödeme kuruluşu veya PTT aracılığıyla başkalarının adı veya hesabı kullanılarak yapılması hâlinde, her işlem için maddedeki cezalardan az olmamak üzere işleme konu tutarın yüzde onu oranında, hem malı teslim edene hem de adına veya hesabına ödeme yapılana ayrı ayrı özel usulsüzlük cezası kesilir. Müşteriden satış bedelinin işletme sahibinin eşinin, çalışanının veya komşu kuyumcunun IBAN’ına gönderilmesinin istenmesi bu hükmün tipik örneğidir. Kanunda her iki fıkra için yıllık üst sınır 20.000.000 TL olarak belirlenmiş olup bu tutar her yıl yeniden değerleme oranında artırılır. Uygulama esasları 571 Sıra No.lu VUK Genel Tebliğinde açıklanmıştır. Aynı riskin aklama boyutu için sanal POS ve üye işyeri riski rehberimize bakılabilir.
Başkasının POS’u ve hesabı: iki ayrı ceza
| Durum | Ceza | Kime |
|---|---|---|
| Kendi adına kayıtlı olmayan POS veya sanal POS ile tahsilat | Her işlem için maktu cezanın 3 katı (1. sınıf: 105.000 TL) | Kullanan ve kullandıran |
| Satış bedelinin başkasının IBAN’ına gönderilmesi | İşlem tutarının %10’u; en az maktu ceza | Satıcı ve adına ödeme yapılan |
| Şirket satışının ortağın şahsi hesabına tahsili | İşlem tutarının %10’u | Şirket ve ortak |
| Kanunen izin verilen ortak POS kullanımı | Ceza yok | — |
Tespit Nasıl Yapılır? Yoklama, Tutanak ve Müşteri Beyanı
Özel usulsüzlük cezaları çoğunlukla VUK m.127 uyarınca yapılan yoklamalara dayanır. Yoklama memurları iş yerinde satışları gözlemler, satış sonrasında müşteriye belge verilip verilmediğini sorar ve sonucu yoklama fişi veya tutanakla belgeler. Kuyumcular bakımından ikinci önemli kaynak vergi incelemesidir: incelemede satış kayıtları, POS hareketleri ve banka ekstreleri karşılaştırılarak faturası bulunmayan tahsilatlar ile gider pusulası bulunmayan alışlar tespit edilir. Üçüncü kaynak, müşterinin veya karşı tarafın bildirimidir.
Tespitin hukuka uygunluğu savunmanın ilk konusudur. Yoklama fişinde veya tutanakta satışın tarihi, saati, ürünü, bedeli ve belge verilmediğine ilişkin somut bilgiler yer almalıdır. Satışın yapıldığı an ile tespit anı arasındaki süre de önemlidir: VUK m.231/5 uyarınca fatura yedi gün içinde düzenlenebildiğinden, satış anında fatura verilmediğinin tespiti, bu süre dolmadan “fatura hiç düzenlenmedi” sonucuna varılmasına yetmez. Perakende satışta ise ödeme kaydedici cihaz fişi satış anında verilmelidir; burada zaman savunması daha dardır. Kuyumcunun tutanağa itirazlarını şerh olarak yazdırması ve bir örneğini alması, davada tespitin doğruluğunu tartışabilmenin ön şartıdır.
Tespit türüne göre savunma noktaları
| Tespit | Kontrol edilecek | Dayanak |
|---|---|---|
| Yoklama: fatura verilmedi | Satış tarihi, 7 günlük süre, sonradan düzenlenen e-Arşiv | VUK m.231/5, m.127 |
| Yoklama: ÖKC fişi verilmedi | Satışın gerçekten tamamlanıp tamamlanmadığı, fişin düzenlenme anı | VUK m.353/2 |
| İnceleme: gider pusulası yok | Alışın vatandaştan mı kuyumcudan mı yapıldığı, faturanın varlığı | VUK m.234, m.353/1 |
| İnceleme: nakit tahsilat | Aynı gün toplamı, müşterinin mükellef olup olmadığı, bildirim | Mük. m.355, 459 ve 575 Sıra No.lu Tebliğler |
| Başkasının POS’u | Cihazın kime kayıtlı olduğu, kanuni istisna | Mük. m.355, 571 Sıra No.lu Tebliğ |
| Tespit sırası | Önceki cezaların kesinleşip kesinleşmediği, kaldırılanlar | VUK m.353, 2 sayılı cetvel |
Ceza İhbarnamesinden Sonra: Dava, Uzlaşma, İndirim
Özel usulsüzlük cezası, ceza ihbarnamesiyle tebliğ edilir. Tebliğ elektronik tebligatla yapılmışsa VUK m.107/A uyarınca ihbarnamenin elektronik adrese ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda tebliğ edilmiş sayılır; süreler bu tarihten işler. Tebligat usulüne ilişkin sorunlar vergi tebligatı rehberimizde anlatılmıştır. İhbarnameye karşı üç yol vardır ve bunlar birbirini dışlar.
Birinci yol vergi mahkemesinde davadır: İYUK m.7 uyarınca tebliğden itibaren otuz gün içinde açılır ve İYUK m.27 uyarınca ihbarnameye karşı açılan dava, cezanın tahsilini kendiliğinden durdurur. İkinci yol uzlaşmadır: VUK ek m.1 uyarınca 2026 yılında 40.000 TL’yi aşan usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları için ihbarnamenin tebliğinden itibaren otuz gün içinde uzlaşma istenebilir; uzlaşılan cezalar hakkında ek m.9 uyarınca başkaca bir indirim uygulanmaz. Uzlaşma sağlanamazsa, dava süresi geçmiş veya on beş günden az kalmışsa ek m.7 uyarınca uzlaşmanın sağlanamadığına ilişkin tutanağın tebliğinden itibaren on beş gün içinde dava açılabilir. Üçüncü yol VUK m.376 uyarınca indirimdir: otuz gün içinde başvurup cezanın kalan kısmını vadesinde veya teminat göstererek üç ay içinde ödemeyi taahhüt eden mükellefin özel usulsüzlük cezasının yarısı indirilir; uzlaşma kapsamına girmeyen, yani 40.000 TL’yi aşmayan usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarında indirim oranı yüzde elli artırımlı, yani yüzde yetmiş beş olarak uygulanır. İndirimden yararlanan mükellef dava açamaz.
Ceza tutarına göre seçenekler (2026)
| Ceza tutarı | Uzlaşma | VUK m.376 indirimi | Dava |
|---|---|---|---|
| 40.000 TL’ye kadar | Yok | %75 indirim | 30 gün içinde |
| 40.000 TL’yi aşan | 30 gün içinde istenebilir | %50 indirim | 30 gün içinde; uzlaşma sağlanamazsa en az 15 gün |
| Birden çok ceza | Her ceza kendi tutarına göre | Her ceza için ayrı hesap | Tek dilekçeyle veya ayrı ayrı |
Hangi yolun daha az maliyetli olduğunu, tespitin hukuka uygunluğuna ilişkin güçlü bir argümanınız olup olmadığı belirler. Tespit sırası yanlış hesaplanmışsa, yedi günlük fatura süresi dolmadan ceza kesilmişse, POS cihazının kime kayıtlı olduğu yanlış belirlenmişse veya tevsik sınırı aynı gün toplamı yanlış hesaplanarak aşılmış kabul edilmişse, dava açmak genellikle indirimden daha avantajlıdır. Hesap karşılaştırması için vergi cezası indirim ve uzlaşma hesaplama aracımızı, uzlaşma usulü için tarhiyat öncesi ve sonrası uzlaşma ve vergi ziyaı cezasında uzlaşma ve indirim rehberlerimizi, dava süresi için vergi mahkemesinde dava açma süresi rehberimizi kullanabilirsiniz.
Özel Usulsüzlük Cezasına Karşı Dava Dilekçesi Örneği
Aşağıdaki örnek, yoklama sırasında müşteriye fatura verilmediği gerekçesiyle ikinci tespit kabul edilerek 35.000 TL özel usulsüzlük cezası kesilen bir kuyumcu adına hazırlanmıştır. Olay ve talepler somut dosyaya göre uyarlanmalıdır.
ANKARA NÖBETÇİ VERGİ MAHKEMESİNE
DAVACI: … Kuyumculuk Ticaret Limited Şirketi, vergi numarası, adres
VEKİLİ: Av. Ad Soyad, adres
DAVALI: … Vergi Dairesi Müdürlüğü
DAVA KONUSU: …/…/2026 tarihli ve … sayılı ceza ihbarnamesiyle VUK m.353/1 uyarınca kesilen 35.000 TL özel usulsüzlük cezasının kaldırılması talebidir.
TEBLİĞ TARİHİ: …/…/2026
AÇIKLAMALAR
1. Müvekkil şirketin Ulus’taki iş yerinde …/…/2026 günü saat 14.20’de yapılan yoklamada, bir müşteriye 22 ayar 18 gram bilezik satıldığı ve fatura verilmediği tutanağa bağlanmıştır. Satış bedeli 108.000 TL olup müşterinin kredi kartıyla müvekkil şirkete ait POS cihazından tahsil edilmiştir. Bu tespit üzerine ikinci tespit olarak kabul edilen fiil nedeniyle 35.000 TL özel usulsüzlük cezası kesilmiştir.
2. 213 sayılı Kanunun 231 inci maddesinin beşinci fıkrası uyarınca fatura, malın teslimi tarihinden itibaren azami yedi gün içinde düzenlenir ve ancak bu süre içinde düzenlenmeyen fatura hiç düzenlenmemiş sayılır. Müvekkil şirket, satışa ait e-Arşiv faturayı …/…/2026 tarihinde, yani teslimi izleyen üçüncü gün düzenlemiş ve alıcıya elektronik ortamda iletmiştir. Fatura, Gelir İdaresi Başkanlığı sistemlerinde kayıtlıdır ve ekte sunulmuştur. Yoklama anında faturanın henüz düzenlenmemiş olması, kanuni süre içinde düzenlenen bir faturayı yok saymaya imkân vermez.
3. 213 sayılı Kanunun 353 üncü maddesinin (1) numaralı bendi, fatura verilmemesi veya alınmaması fiilini cezalandırır. Satış bedelinin tamamı müvekkil adına kayıtlı POS cihazıyla tahsil edilmiş, satış günü itibarıyla hasılat kayıtlarına alınmış ve süresinde faturalandırılmıştır. Ortada cezalandırılabilecek bir belge düzeni ihlali bulunmamaktadır.
4. 213 sayılı Kanunun 353 üncü maddesine ekli 2 sayılı cetvel uyarınca asgari ceza tespit sırasına göre belirlenir. Müvekkil şirkete daha önce kesilen tek özel usulsüzlük cezası, … Vergi Mahkemesinin …/…/2025 tarihli ve E.2025/…, K.2025/… sayılı kararıyla kaldırılmıştır. Yargı kararıyla kaldırılmış bir ceza, sonraki tespitin artan tutarda hesaplanmasına esas alınamaz. Bu nedenle ceza, olmadığı kabul edilse bile ilk tespit tutarı olan 17.000 TL’yi aşamaz; ihbarname bu yönden de hukuka aykırıdır.
5. 2577 sayılı Kanunun 20 nci maddesi uyarınca Mahkemenizce resen yapılacak araştırmada, davalı idareden yoklama tutanağının tamamı, tespitin dayanağı olan müşteri beyanı ve müvekkile ait e-Arşiv fatura kayıtlarının istenmesi, uyuşmazlığın doğru çözümü için yeterli olacaktır.
HUKUKİ SEBEPLER
213 sayılı VUK m.127, 231, 232, 353 ve 2 sayılı cetvel; 2577 sayılı İYUK m.7, 20, 27 ve ilgili mevzuat.
DELİLLER
Yoklama tutanağı, e-Arşiv fatura ve sistem kaydı, POS gün sonu raporu, önceki cezaya ilişkin yargı kararı, hasılat kayıtları ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM
Açıklanan nedenlerle dava konusu özel usulsüzlük cezasının kaldırılmasına, olmadığı takdirde cezanın ilk tespit tutarı üzerinden düzeltilmesine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı idareye yükletilmesine karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim.
Tarih, vekil ad soyad, imza
Ekler: Vekâletname, ihbarname, e-Arşiv fatura, POS raporu, önceki yargı kararı
Vergi mahkemesi dava dilekçesinin genel yapısı için vergi mahkemesi dava dilekçesi örneği ve dava usulü için vergi davası usulü rehberlerimize bakılabilir.
Kuyumcu İçin Belge Düzeni Kontrol Listesi
Özel usulsüzlük cezalarının büyük kısmı, günlük işleyişe yerleştirilecek birkaç kuralla önlenebilir. Her satışta, bedeli 12.000 TL’yi aşıyorsa fatura, aşmıyorsa ödeme kaydedici cihaz fişi veya e-Arşiv fatura düzenlenmeli; fatura yedi günlük sürenin son gününe bırakılmamalıdır. Her vatandaş alımında gider pusulası düzenlenmeli, 30.000 TL’yi aşan ödeme bankadan yapılmalıdır. Tahsilatlar yalnızca işletmenin kendi adına kayıtlı POS cihazları ve hesaplarıyla yapılmalı, aile üyelerinin veya komşu işletmelerin hesapları hiçbir koşulda kullanılmamalıdır. Atölyeye, rafineriye veya başka bir kuyumcuya gönderilen altın için sevk irsaliyesi düzenlenmelidir. Belgelerde ürün cinsi, gram, ayar ve has karşılığı yazılmalıdır. Bu kurallar Kuyum Ticareti Yönetmeliğindeki kayıt yükümlülükleriyle de örtüşür; kuyumcu yetki belgesi rehberimizde bu yükümlülükler ayrıca anlatılmıştır.
Günlük uyum listesi
| İşlem | Belge | Ödeme kanalı | Risk |
|---|---|---|---|
| 12.000 TL üzeri satış | Fatura / e-Arşiv, 7 gün içinde | 30.000 TL üzeri banka veya POS | m.353/1 |
| 12.000 TL altı satış | ÖKC fişi veya e-Arşiv | Serbest | m.353/2 |
| Vatandaştan hurda alımı | Gider pusulası, kimlik | 30.000 TL üzeri banka | m.353/1, mük. m.355 |
| Kuyumculararası alım-satım | Fatura / e-Fatura | Kendi hesabı | m.353/1, mük. m.355 |
| Atölye veya rafineriye gönderim | Sevk irsaliyesi | — | m.353/2 |
| Kartla tahsilat | Fatura veya fiş | Yalnızca kendi POS’u | Mük. m.355 (3 kat) |
Sektörün vergi ve gümrük uyuşmazlıklarının tamamı altın ve kuyum sektöründe gümrük ve vergi davaları rehberimizde, ziynet ve külçe satışında KDV kuyumculukta KDV ve özel matrah rehberimizde, bireysel alım satımda vergi altın alım satımında vergi rehberimizde yer almaktadır. El konulan altın için yapılacak itiraz altına el koyma itiraz dilekçesi rehberimizde anlatılmıştır. Dosyanız için 0554 648 37 15 numaralı hattan bize ulaşabilirsiniz.
🧭 Bu yazı Altın ve Kuyum Hukuku Rehberi’nin parçasıdır
Bloke ve MASAK, kaçakçılık ve elkoyma, ithalat-ihracat, Borsa İstanbul, kuyumcuda vergi, tüketici ve dolandırıcılık rehberlerinin tamamı, eşik ve süre tablosuyla: Altın ve Kuyum Hukuku Rehberi
Sıkça Sorulan Sorular
Kuyumcu fatura kesmezse cezası ne kadar?
VUK m.353/1 uyarınca belgeye yazılması gereken tutarın yüzde onu oranında özel usulsüzlük cezası kesilir; 2026’da ilk tespitte en az 17.000 TL, ikinci tespitte en az 35.000 TL, altıncı ve sonraki tespitlerde en az 170.000 TL’dir. Her belge türü için yıllık üst sınır 17.000.000 TL’dir.
Kuyumcu hangi tutardan sonra fatura kesmek zorunda?
2026 yılında bedeli 12.000 TL’yi aşan satışlarda fatura zorunludur (VUK m.232; 588 Sıra No.lu Tebliğ). Daha düşük tutarlarda alıcı isterse fatura, istemezse ödeme kaydedici cihaz fişi veya e-Arşiv fatura düzenlenir.
Fatura kaç gün içinde düzenlenmeli?
VUK m.231/5 uyarınca malın teslimi tarihinden itibaren en geç yedi gün içinde. Bu süre içinde düzenlenmeyen fatura hiç düzenlenmemiş sayılır ve m.353/1 cezası kesilir.
Vatandaştan altın alırken gider pusulası kesmezsem ne olur?
Gider pusulası VUK m.234 uyarınca zorunludur ve düzenlenmemesi m.353/1 kapsamında ödenen bedelin yüzde onu, 2026’da ilk tespitte en az 17.000 TL cezayı gerektirir. Ayrıca belgesiz alış, incelemede has altın hesabında açıklanamayan stok olarak ortaya çıkar.
ÖKC fişi vermemenin cezası nedir?
VUK m.353/2 uyarınca belge başına 2 sayılı cetveldeki tutarlar uygulanır; 2026’da ilk tespitte belge başına 17.000 TL’dir. Her tespit için toplam ceza 1.700.000 TL’yi, yıllık toplam 17.000.000 TL’yi aşamaz.
Kuyumcuda nakit ödeme sınırı nedir, cezası ne?
30.000 TL’dir. Bu tutarı aşan tahsilat ve ödemeler banka, ödeme kuruluşu veya PTT üzerinden yapılmalıdır. Aykırılıkta VUK mükerrer m.355 uyarınca işlem tutarının yüzde onu, birinci sınıf tüccar için en az 35.000 TL ceza kesilir; yıllık üst sınır 35.000.000 TL’dir.
Başkasının POS cihazını kullanmanın cezası nedir?
7524 sayılı Kanunla VUK mükerrer m.355’e eklenen hükme göre, kendi mükellefiyetine kayıtlı olmayan POS veya ödeme sistemiyle tahsilat yapılması hâlinde her işlem için maktu cezanın üç katı kesilir; 2026’da birinci sınıf tüccar için işlem başına 105.000 TL’dir. Cihazı kullandıran da cezalandırılır.
Satış bedelini eşimin hesabına aldım, sorun olur mu?
Evet. Tahsilatın başkasının adı veya hesabı kullanılarak yapılması hâlinde işlem tutarının yüzde onu oranında, hem satıcıya hem adına ödeme yapılana ayrı ayrı özel usulsüzlük cezası kesilir (VUK mük. m.355). Ayrıca kayıt dışı hasılat iddiası gündeme gelebilir.
Müşteri fatura almazsa ona da ceza kesilir mi?
Nihai tüketicinin belge almadığının tespiti hâlinde her belge için 2026’da 8.700 TL, yıllık en fazla 87.000 TL ceza kesilir. Belgenin düzenlenmesi gereken tarihi izleyen beş iş günü içinde idareye bildirimde bulunan tüketiciye ceza kesilmez.
Özel usulsüzlük cezasında uzlaşma yapılabilir mi?
2026 yılında 40.000 TL’yi aşan usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları için ihbarnamenin tebliğinden itibaren otuz gün içinde uzlaşma istenebilir (VUK ek m.1). Uzlaşılan cezada ayrıca indirim uygulanmaz (ek m.9).
Özel usulsüzlük cezasında indirim oranı nedir?
VUK m.376 uyarınca otuz gün içinde başvurulur ve ödeme taahhüt edilirse cezanın yarısı indirilir; 40.000 TL’yi aşmayan usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarında indirim yüzde yetmiş beştir. İndirimden yararlanan dava açamaz.
Özel usulsüzlük cezasına dava açma süresi ne kadar?
Ceza ihbarnamesinin tebliğinden itibaren otuz gündür (İYUK m.7). Elektronik tebligatta tebliğ, bildirimin elektronik adrese ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır (VUK m.107/A). Dava açılması cezanın tahsilini durdurur. Kuyumcuya yapılan KDV tarhiyatına karşı İYUK m.3’e uygun tam bir dilekçe için kuyumcu KDV tarhiyatı dava dilekçesi örneği rehberimize bakılabilir.
Özel usulsüzlük cezası kesilmesi için vergi kaybı gerekir mi?
Hayır. Özel usulsüzlük cezası belge düzenine aykırılık nedeniyle, vergi kaybı olmasa da kesilir. Vergi kaybı da doğmuşsa vergi ziyaı cezası ayrıca uygulanır.
İkinci tespit mi, ilk tespit mi olduğunu nasıl anlarım?
İhbarnamede tespit sırası ve uygulanan asgari tutar gösterilir. Önceki cezaların kesinleşip kesinleşmediği ve yargı kararıyla kaldırılıp kaldırılmadığı kontrol edilmelidir; kaldırılmış bir ceza sonraki tespitin artan tutarda hesaplanmasına esas alınmamalıdır. Somut dosyanız için 0554 648 37 15 numaralı hattan bize ulaşabilirsiniz.
📚 İlgili Rehberler
- 🧭 Vergi Hukuku Rehberi (Hub)Tarhiyat, ceza, uzlaşma ve vergi davası rehberleri
- Altın ve Kuyum Sektöründe Gümrük ve Vergi Davaları
- Kuyumcuda Vergi İncelemesi
- Tevsik Zorunluluğu ve 30.000 TL Sınırı
- Belge ve Defter Düzeni: Fatura, İrsaliye, e-Belge
- Usulsüzlük ve Özel Usulsüzlük Cezaları
- Vergi Ziyaı Cezasında Uzlaşma ve İndirim
Bu konuda avukat desteğine mi ihtiyacınız var?
Durumunuzu Hukukçular Evi uzman kadrosuyla değerlendirin; ilk görüşme için 0554 648 37 15 numaralı hattımızdan ulaşabilirsiniz.
📞 Hemen Arayın💬 WhatsAppDosyanız için değerlendirme
Süreler kısadır ve usul hataları geri alınamaz. Belgelerinizi birlikte inceleyelim. Telefon: 0554 648 37 15
İletişime GeçinBu içerik Vergi Hukuku alanındadır.
Vergi Hukuku Rehberi · Bu alandaki tüm rehberler · Tüm hukuk dalları