19 Eylül 2026

Kuyumcuda Altın Eksiği: Çalışanın Haklı Feshi (İş K. 25/II, 26), Maaştan Kesinti Yasağı (TBK 407), İşçi Aleyhine Ceza Koşulu (TBK 420), Tazminat (TBK 400), Suç ve Dava Dilekçesi

Kuyumcuda gün sonu sayımında ya da dönemsel stok kontrolünde altın eksiği çıktığında işveren ile çalışan arasında üç ayrı hukuki süreç başlar: iş sözleşmesinin feshi, eksiğin tazmini ve ceza soruşturması. 4857 sayılı İş Kanununun 25/II-e maddesi, işçinin işverenin güvenini kötüye kullanması, hırsızlık yapması gibi doğruluk ve bağlılığa uymayan davranışlarını; 25/II-ı maddesi ise işyerinin malı olan veya eli altında bulunan eşyayı otuz günlük ücretinin tutarıyla ödeyemeyecek derecede hasara ve kayba uğratmasını haklı fesih sebebi sayar. Bu fesih hakkı m.26 uyarınca işverenin öğrendiği günden başlayarak altı iş günü içinde ve her hâlde fiilden itibaren bir yıl içinde kullanılmalıdır; işçinin olayda maddi çıkar sağlaması hâlinde bir yıllık süre uygulanmaz. Eksiğin işçiden istenmesi TBK m.400’e dayanır: işçi, işverene kusuruyla verdiği her türlü zarardan sorumludur. Ancak işveren eksiği kendiliğinden maaştan kesemez; TBK m.407 uyarınca işveren, işçiden olan alacağı ile ücret borcunu işçinin rızası olmadıkça takas edemez, yalnızca işçinin kasten sebebiyet verdiği yargı kararıyla sabit bir zarardan doğan alacaklar ücretin haczedilebilir kısmı kadar takas edilebilir ve ücretin işveren lehine kullanılacağına ilişkin anlaşmalar geçersizdir. TBK m.420 ise hizmet sözleşmesine sadece işçi aleyhine konulan ceza koşulunu geçersiz sayar. Altının işçiye teslim edilmiş olması hâlinde TCK m.155/2’deki hizmet ilişkisi nedeniyle nitelikli güveni kötüye kullanma, teslim edilmemişse TCK m.141’deki hırsızlık gündeme gelir. İşçi veya işveren alacağına ilişkin davalarda 7036 sayılı Kanunun 3. maddesi uyarınca arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Bu rehber, kuyumcuda altın eksiği uyuşmazlığını her iki taraf açısından doğrulanmış kanun hükümleriyle anlatır.

Somut bir dosyanızla ilgili görüşmek ister misiniz?

📞 Ara: +905546483715💬 WhatsApp’tan yaz

Kuyumcuda sayımda altın eksiği mi çıktı; işveren olarak fesih ve tazminat yolunu mu değerlendiriyorsunuz, yoksa çalışan olarak haksız suçlama ve maaş kesintisiyle mi karşı karşıyasınız?

Haklı fesih sürelerinin korunması ve fesih yazısının hazırlanması, eksiğin tespiti ve delillendirilmesi, zorunlu arabuluculuk, işveren alacağı davası, işçinin işe iade ve işçilik alacakları davası, hukuka aykırı kesinti ve senetlere karşı menfi tespit ile ceza soruşturması süreçlerinde Hukukçular Evi uzman kadrosuyla yanınızdayız. Telefon: 0554 648 37 15

📞 Hemen Arayın💬 WhatsApp
Kısa cevap: Altın eksiğinde işveren, güveni kötüye kullanma veya hırsızlık ya da 30 günlük ücreti aşan kayıp nedeniyle haklı fesih yapabilir (İş K. m.25/II-e, ı); süre öğrenmeden itibaren 6 iş günüdür (m.26). Eksik maaştan kendiliğinden kesilemez; takas işçinin rızasına veya kasten verilen ve yargı kararıyla sabit zarara bağlıdır (TBK m.407). “Eksik çıkarsa üç katını ödersin” gibi işçi aleyhine ceza koşulu geçersizdir (TBK m.420). Dava öncesi arabuluculuk zorunludur (7036 s.K. m.3). Ayrıntı için 0554 648 37 15.

Kuyumcuda Altın Eksiği Nasıl Ortaya Çıkar?

Kuyum işletmelerinde stok, ayar ve gram bazında izlenir; gün sonu sayımı, haftalık veya aylık has altın mutabakatı ve dönemsel envanter, eksiğin ortaya çıktığı tipik anlardır. Eksik; bir çalışanın altını alması, müşteriye fazla ürün teslim edilmesi, yanlış tartım, kayıt hatası, işçilik firesi, tamir altınlarının karışması ya da dışarıdan gelen bir hırsızlık veya dolandırıcılık gibi çok farklı sebeplerden doğabilir. Hukuki sonuçlar bu sebebe göre tamamen değişir: kasıtlı bir alma hırsızlık veya güveni kötüye kullanma suçunu ve haklı feshi gündeme getirirken, bir tartım veya kayıt hatası en fazla işçinin kusuruna göre tazminat sorumluluğu doğurabilir. Bu nedenle ilk iş, eksiğin varlığını ve sebebini sağlam biçimde tespit etmektir. Kuyum ve altın şirketlerinde ortaklar arası uyuşmazlıkta stokun korunması, çıkma, çıkarma ve iki ortaklı limited şirketlere ilişkin 2026 AYM kararı için kuyum şirketinde ortaklar arası uyuşmazlık rehberimize bakılabilir. Kuyum firmasından ayrılan çalışanın müşteri, fiyat ve kalıplarla rakibe geçmesi hâlinde rekabet yasağı, haksız rekabet ve rakip işletmeye karşı dava için ayrılan çalışan müşterileri alıp rakibe geçti rehberimize bakılabilir.

Eksiğin tespiti, işletmenin stok ve kayıt sisteminin güvenilirliğine bağlıdır. Ayar bazında tutulan günlük stok kayıtları, kamera görüntüleri, satış ve tamir kayıtları ve eksiğin hangi vardiyada ve hangi çalışanın sorumluluğundaki bölümde oluştuğunu gösteren belgeler, hem fesih hem tazminat hem de ceza süreci için temel delillerdir. Stok kayıtları ile vergi kayıtları arasındaki uyumsuzluk ise işverenin kendi aleyhine sonuç doğurabilir; has altın stok kaydının usulü kuyumcuda vergi incelemesi ve stok sayımı rehberimizde anlatılmıştır.

Eksiğin sebebi ve hukuki sonucu

SebepHukuki sonuçDayanak
Çalışanın altını kasten almasıHaklı fesih, tazminat, suçİş K. m.25/II-e; TBK m.400; TCK m.141 veya 155
Çalışanın özensizliği, 30 günlük ücreti aşan kayıpHaklı fesih, kusura göre tazminatİş K. m.25/II-ı; TBK m.400
Küçük tartım veya kayıt hatasıKusura göre tazminat; fesih için yetersiz olabilirTBK m.400
Dış hırsızlık veya dolandırıcılıkÇalışanın sorumluluğu yok veya sınırlıOlayın niteliğine göre
Sebebi belirlenemeyen eksikİspat yükü işverendeGenel ispat kuralları

Haklı Fesih: İş Kanunu m.25/II ve Süreler

4857 sayılı İş Kanununun 25. maddesinin II numaralı bendi, işverene iş sözleşmesini bildirim süresi beklemeden derhal feshetme hakkı veren ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan hâlleri sayar. (e) alt bendi, işçinin işverenin güvenini kötüye kullanmak, hırsızlık yapmak, işverenin meslek sırlarını ortaya atmak gibi doğruluk ve bağlılığa uymayan davranışlarda bulunmasını; (ı) alt bendi ise işçinin kendi isteği veya savsaması yüzünden işyerinin malı olan veya malı olmayıp da eli altında bulunan eşya ve maddeleri otuz günlük ücretinin tutarıyla ödeyemeyecek derecede hasara ve kayba uğratmasını haklı fesih sebebi olarak düzenler. Yargıtay, (e) bendindeki hâllerin sınırlı sayıda olmadığını, genel olarak işçinin sadakat borcuna aykırı söz ve davranışlarının işverene fesih imkânı tanıdığını kabul etmektedir. Kuyumcuda altın eksiği, sebebine göre bu iki bentten birine dayanabilir.

Bu fesih hakkı süreye bağlıdır. İş Kanununun 26. maddesine göre ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan hâllere dayanan fesih yetkisi, işverenin bu davranışı öğrendiği günden başlayarak altı iş günü geçtikten ve her hâlde fiilin gerçekleşmesinden itibaren bir yıl sonra kullanılamaz; ancak işçinin olayda maddi çıkar sağlaması hâlinde bir yıllık süre uygulanmaz. Kuyumcularda bu kural özel önem taşır: altın eksiği aylar sonra yapılan bir sayımda ortaya çıkabilir ve işçi altını kendi yararına almışsa bir yıllık üst sınır işlemez; ancak altı iş günlük süre, işverenin eksiği ve faili öğrendiği günden itibaren mutlaka korunmalıdır. İşveren, soruşturma yaparak olayı netleştirmek isteyebilir; bu durumda altı iş günlük süre, olayın ve failin makul bir incelemeyle öğrenildiği tarihten başlar. Madde ayrıca bu sebeplerle sözleşmeyi süresi içinde feshedenlerin diğer taraftan tazminat haklarının saklı olduğunu belirtir.

Haklı fesih süreleri

KonuSüreDayanak
Fesih hakkıÖğrenmeden itibaren 6 iş günüİş K. m.26
Üst sınırFiilden itibaren 1 yılİş K. m.26
İşçi maddi çıkar sağladıysa1 yıllık üst sınır uygulanmazİş K. m.26
Kayıp nedeniyle fesih eşiği30 günlük ücreti aşan hasar veya kayıpİş K. m.25/II-ı
Fesih yazısında sebebi açık ve somut yazın: hangi tarihte, hangi sayımda, ne kadar ve hangi ayarda eksik tespit edildiği, bunun çalışanla nasıl ilişkilendirildiği ve hangi bende (25/II-e veya ı) dayanıldığı. “Güven kaybı” gibi genel ifadeler, yargılamada işverenin ispat yükünü ağırlaştırır. Fesihten önce çalışanın yazılı açıklamasının alınması kanunen zorunlu olmasa da, Yargıtay uygulamasında sürecin şeffaflığı ve ispat bakımından önemle aranır.

Eksik Maaştan Kesilebilir mi? TBK m.407 ve İş K. m.38

Kuyumcuların en sık yaptığı hata, çıkan eksiği çalışanın maaşından kendiliğinden kesmektir. TBK m.407’nin son fıkrası bu konuda açıktır: işveren, işçiden olan alacağı ile ücret borcunu işçinin rızası olmadıkça takas edemez; ancak işçinin kasten sebebiyet verdiği yargı kararıyla sabit bir zarardan doğan alacaklar, ücretin haczedilebilir kısmı kadar takas edilebilir; ücretin işveren lehine kullanılacağına ilişkin anlaşmalar geçersizdir. TBK m.410 uyarınca işçilerin ücretinin dörtte birinden fazlası haczedilemez. Buna göre, işçinin rızası yoksa eksik ancak kasıt bir yargı kararıyla sabit olduktan sonra ve ücretin dörtte birini aşmayacak biçimde takas edilebilir; bunun dışındaki kesintiler hukuka aykırıdır ve işçi tarafından ücret alacağı olarak geri istenebilir.

İş Kanununun 38. maddesi ise ücret kesme cezasını ayrıca sınırlar: işveren, toplu sözleşme veya iş sözleşmelerinde gösterilmiş olan sebepler dışında işçiye ücret kesme cezası veremez; cezai kesintilerin işçiye derhal sebepleriyle birlikte bildirilmesi gerekir ve bu kesintiler bir ayda iki gündelikten fazla olamaz. Ücret kesme cezası bir disiplin yaptırımıdır ve zararın tazmini aracı olarak kullanılamaz. Çalışanın rızasıyla yapılan kesintilerde de rızanın gerçekten serbest iradeye dayanması gerekir; eksiğin çıktığı gün, iş kaybı korkusuyla alınan bir “kesintiye rızam vardır” yazısının geçerliliği yargılamada tartışılabilir.

Kesinti kuralları

Kesinti türüKuralDayanak
Eksiğin ücretten takasıİşçinin rızası gerekirTBK m.407/son
Rıza yoksaKasten verilen ve yargı kararıyla sabit zarar; ücretin haczedilebilir kısmı kadarTBK m.407/son; m.410
Ücretin haczedilebilir kısmıEn fazla dörtte birTBK m.410
Ücretin işveren lehine kullanılması anlaşmasıGeçersizTBK m.407/son
Ücret kesme cezasıSözleşmede sebep; derhal bildirim; ayda en fazla 2 gündelikİş K. m.38

“Eksik Çıkarsa Üç Katını Ödersin”: Ceza Koşulu ve Senetler

Bazı kuyum işletmelerinde iş sözleşmelerine veya çalışanlara imzalatılan taahhütnamelere, kasa veya vitrin açığında çalışanın açığın birkaç katını ödeyeceğine ilişkin hükümler konulur. TBK m.420/1 uyarınca hizmet sözleşmelerine sadece işçi aleyhine konulan ceza koşulu geçersizdir. Bu nedenle yalnızca çalışanı bağlayan, işverene karşılıklı bir yükümlülük yüklemeyen bu tür cezai şartlar hükümsüzdür; işveren ancak TBK m.400 uyarınca gerçek zararını ve çalışanın kusurunu ispat ederek tazminat isteyebilir.

Uygulamada daha sık görülen bir başka yöntem, eksik çıktığı gün çalışana boş veya eksiğe karşılık gelen tutarda bir senet imzalatılmasıdır. Bu senetlere dayanılarak başlatılan takiplerde çalışan, borcun bulunmadığını ya da senedin baskı altında imzalatıldığını ileri sürerek menfi tespit davası açabilir; 7036 sayılı Kanunun 3. maddesine 7445 sayılı Kanunla eklenen cümle uyarınca işçi ve işveren alacağına ilişkin itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında da dava öncesi arabuluculuk zorunludur. İşten ayrılırken imzalatılan ibranameler de sıkı şartlara tabidir: TBK m.420 uyarınca işçinin işverenden alacağına ilişkin ibra sözleşmesinin yazılı olması, sözleşmenin sona ermesinden başlayarak en az bir aylık sürenin geçmiş bulunması, ibra konusu alacağın türünün ve miktarının açıkça belirtilmesi ve ödemenin hak tutarına göre noksansız ve banka aracılığıyla yapılması şarttır; bu unsurları taşımayan ibranameler kesin olarak hükümsüzdür. Menfi tespit davasının genel kuralları menfi tespit davası rehberimizde anlatılmıştır.

İşverenin Tazminat Talebi: TBK m.400

TBK m.400’e göre işçi, işverene kusuruyla verdiği her türlü zarardan sorumludur; bu sorumluluğun belirlenmesinde işin tehlikeli olup olmaması, uzmanlığı ve eğitimi gerektirip gerektirmemesi ile işçinin işveren tarafından bilinen veya bilinmesi gereken yetenek ve nitelikleri göz önünde tutulur. Bu hüküm, kuyumcuda altın eksiği davalarında iki sonuç doğurur. Birincisi, işçinin sorumluluğu kusura bağlıdır; eksiğin varlığı tek başına yeterli değildir, işçinin kasıt veya ihmalle eksiğe yol açtığı ispatlanmalıdır. İkincisi, kusurun derecesi ve işin niteliği tazminatın miktarını etkiler: yoğun satış saatlerinde, yeterli kamera ve kasa düzeni kurulmamış bir işyerinde yeni işe başlamış bir satış elemanının küçük bir tartım hatası ile deneyimli bir kasa sorumlusunun kasıtlı eylemi aynı biçimde değerlendirilmez.

İşveren alacağına ilişkin dava, 7036 sayılı Kanunun 3. maddesi uyarınca dava şartı olan arabuluculuktan sonra iş mahkemesinde açılır; davacı, anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın aslını veya arabulucu tarafından onaylanmış örneğini dava dilekçesine eklemek zorundadır. İşverenin işyerinde yeterli önlemleri alıp almadığı da değerlendirmede rol oynar: altının kilitli vitrinlerde tutulmaması, kasa erişiminin sınırlandırılmaması veya kamera sisteminin çalışmaması, zararın doğmasında işverenin de payı olduğu savunmasına dayanak olabilir. Çalışan sadakatsizliği teminatının işyeri sigortasında bulunup bulunmadığı da ayrıca incelenmelidir; bu konu kuyumcu sigorta tazminatı rehberimizde yer almaktadır.

Çalışan Müşterinin Altınına Zarar Verirse: İşverenin Sorumluluğu

Altın eksiği yalnızca işletmenin kendi stokunda değil, müşterilere ait altınlarda da ortaya çıkabilir: tamire bırakılan bir bileziğin değiştirilmesi, emanet bırakılan bir altının kaybolması veya müşteriye eksik gramla ürün teslim edilmesi gibi. Bu durumda müşteri karşısında sorumlu olan işverendir. TBK m.116 uyarınca borçlu, borcun ifasını yanında çalışanlar gibi yardımcılarına bırakmış olsa bile, onların işi yürüttükleri sırada diğer tarafa verdikleri zararı gidermekle yükümlüdür. Sözleşme ilişkisi dışında kalan zararlar bakımından TBK m.66 uyarınca adam çalıştıran, çalışanın kendisine verilen işin yapılması sırasında başkalarına verdiği zararı gidermekle yükümlüdür; bir işletmede adam çalıştıran ise işletmenin çalışma düzeninin zararın doğmasını önlemeye elverişli olduğunu ispat etmedikçe sorumludur.

İşveren, müşteriye ödediği tazminat için çalışana rücu edebilir; ancak TBK m.66 uyarınca bu rücu hakkı çalışanın bizzat sorumlu olduğu ölçüyle sınırlıdır. Kuyum işletmesinin tamir ve emanet düzeninin yetersizliği, örneğin tamir parçalarının etiketlenmemesi veya emanet defterinin tutulmaması, işverenin kendi payını artırır ve rücu miktarını azaltır. Tamire bırakılan altındaki uyuşmazlıklar tamire verilen altın rehberimizde ayrıntılı olarak anlatılmıştır.

Müşteriye verilen zararda sorumluluk

KonuKuralDayanak
Sözleşme ilişkisi içinde (tamir, emanet, satış)İşveren çalışanın fiilinden sorumluTBK m.116
Sözleşme dışı zararAdam çalıştıranın sorumluluğu; özen ve çalışma düzeni ispatıTBK m.66
İşverenin çalışana rücuuÇalışanın bizzat sorumlu olduğu ölçüdeTBK m.66

İspat: Kim Neyi Kanıtlamalı?

Altın eksiği uyuşmazlıklarında ispat yükü büyük ölçüde işverendedir: haklı fesih sebebinin varlığını, eksiğin miktarını ve çalışanın kusurunu işveren ispat eder. Bu ispatın temelini kamera kayıtları, sayım tutanakları ve stok kayıtları oluşturur. HMK m.199 uyarınca uyuşmazlık konusu vakıaları ispata elverişli yazılı veya basılı metin, fotoğraf, film, görüntü veya ses kaydı gibi veriler ile elektronik ortamdaki veriler belgedir; kamera kayıtları ve dijital stok kayıtları bu kapsamdadır. Kayıtların bütünlüğü önemlidir: yalnızca işveren aleyhine olmayan kısımların sunulması veya kayıtların üzerine yazılmış olması, yargılamada işverenin güvenilirliğini zedeler.

Çalışan açısından ise savunmanın merkezinde eksiğin başka sebeplerle açıklanabilirliği yer alır: aynı dönemde kasa ve vitrine erişimi olan başka çalışanların bulunması, sayımın usulüne uygun yapılmaması, stok kayıtlarındaki tutarsızlıklar, tamir ve emanet altınlarının ana stokla karışması veya dış bir dolandırıcılık olayı. Çalışanın bu savunmaları desteklemek için kamera kayıtlarının tamamının ve vardiya çizelgelerinin dosyaya getirilmesini talep etmesi gerekir.

Çalışan iseniz: eksik çıktığı gün, baskı altında boş senet, borç ikrarı veya “kesintiye rızam vardır” yazısı imzalamayın; olay hakkındaki açıklamanızı yazılı olarak verin ve bir örneğini saklayın. İmzaladığınız belgeler, sonradan hem ceza soruşturmasında hem işçilik alacakları davasında aleyhinize kullanılabilir.

Ceza Boyutu: Hırsızlık mı, Güveni Kötüye Kullanma mı?

Çalışanın altını kasten alması hâlinde suç tipinin belirlenmesi, altının çalışana nasıl teslim edildiğine bağlıdır. TCK m.155/1’e göre başkasına ait olup da muhafaza etmek veya belirli bir şekilde kullanmak üzere zilyetliği kendisine devredilmiş mal üzerinde zilyetliğin devri amacı dışında tasarrufta bulunan kişi güveni kötüye kullanma suçunu işler; m.155/2 uyarınca suçun meslek ve sanat, ticaret veya hizmet ilişkisinin gereği olarak tevdi ve teslim edilmiş eşya hakkında işlenmesi hâlinde ceza bir yıldan yedi yıla kadar hapis ve üç bin güne kadar adli para cezasıdır ve bu nitelikli hâl şikâyete bağlı değildir. Kasa sorumlusu gibi altının muhafazası kendisine bırakılmış bir çalışanın eylemi bu kapsamdadır. Buna karşılık altın çalışana teslim edilmemiş, çalışan yalnızca işyerinde bulunduğu sırada vitrinden veya kasadan almışsa TCK m.141’deki hırsızlık suçu gündeme gelir; m.141’e göre zilyedinin rızası olmadan başkasına ait taşınır bir malı kendisine veya başkasına yarar sağlamak maksadıyla bulunduğu yerden alan kimseye bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir.

Ceza soruşturması, hem işverenin iddiasının ispatı hem de çalışanın kendini savunması açısından belirleyicidir. Savcılık kamera kayıtlarını, stok kayıtlarını, çalışanın banka hareketlerini ve altının satılmış olabileceği kuyumcuları araştırabilir. TCK m.168 uyarınca hırsızlık ve güveni kötüye kullanma suçlarında fail, kovuşturma başlamadan önce zararı aynen geri verme veya tazmin suretiyle tamamen giderirse cezası üçte ikisine kadar, kovuşturma başladıktan sonra hüküm verilmeden önce giderirse yarısına kadar indirilir; kısmi giderimde mağdurun rızası aranır. Suçların unsurları hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma ve hırsızlık suçu rehberlerimizde anlatılmıştır.

Suç tipi ve ceza

DurumSuçCezaDayanak
Altın muhafaza için çalışana teslim edilmişNitelikli güveni kötüye kullanma1-7 yıl hapis, 3.000 güne kadar adli paraTCK m.155/2
Altın teslim edilmemiş, vitrinden alınmışHırsızlık1-3 yıl hapisTCK m.141
Zarar kovuşturmadan önce tamamen giderilmişEtkin pişmanlıkÜçte ikiye kadar indirimTCK m.168/1
Zarar kovuşturma sırasında giderilmişEtkin pişmanlıkYarıya kadar indirimTCK m.168/2

Çalışanın Hakları: Haksız Fesih ve Hukuka Aykırı Kesinti

Altın eksiği iddiası her zaman doğru değildir; eksik, kayıt hatasından, başka bir çalışanın eyleminden veya dışarıdan gelen bir dolandırıcılıktan kaynaklanabilir. Haksız yere suçlanarak işten çıkarılan çalışanın başvurabileceği birkaç yol vardır. Feshin 25/II’deki sebeplere uygun olmadığını ileri süren işçi, İş Kanununun 25. maddesinin son fıkrası uyarınca 18, 20 ve 21. madde hükümleri çerçevesinde yargı yoluna başvurabilir. İş güvencesi kapsamındaki işçi, İş Kanununun 20. maddesi uyarınca fesih bildiriminin tebliği tarihinden itibaren bir ay içinde işe iade talebiyle arabulucuya başvurmalı, anlaşma sağlanamazsa son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açmalıdır. Haksız fesih hâlinde kıdem ve ihbar tazminatı ile diğer işçilik alacakları da arabuluculuk sonrasında talep edilebilir.

Maaşından hukuka aykırı olarak kesinti yapılan çalışan, kesilen tutarı ücret alacağı olarak isteyebilir; baskı altında imzalatılan senetlere karşı menfi tespit davası açabilir. Ceza soruşturmasında ise kamera kayıtlarının tamamının, eksiğin tespit edildiği sayım tutanağının, diğer çalışanların vardiya bilgilerinin ve işyerindeki erişim düzeninin incelenmesini talep etmek, savunmanın temelini oluşturur. İşe iade davasının genel çerçevesi işe iade davası, başvuru ve süreler işe iade süreleri rehberlerimizde yer almaktadır.

Çalışanın başvuru yolları

DurumYolSüre veya şart
Haksız fesih, iş güvencesi kapsamındaİşe iadeTebliğden 1 ay içinde arabulucu; son tutanaktan 2 hafta içinde dava (İş K. m.20)
Kıdem, ihbar ve diğer alacaklarAlacak davasıDava öncesi arabuluculuk (7036 s.K. m.3)
Hukuka aykırı maaş kesintisiÜcret alacağıTBK m.407/son; arabuluculuk
Baskıyla imzalatılan senetMenfi tespitArabuluculuk (7036 s.K. m.3, 7445 s.K. eki)
İşçi aleyhine ceza koşuluGeçersizlikTBK m.420/1

Dava Dilekçesi Örneği: İşverenin Altın Eksiği Nedeniyle Tazminat Talebi

Aşağıdaki örnek, kasa ve vitrin sorumluluğu kendisine verilen bir çalışanın muhafazasındaki altınlardan bir kısmını aldığının kamera kayıtları ve stok sayımıyla tespit edildiği, iş sözleşmesinin süresinde feshedildiği ve arabuluculukta anlaşma sağlanamadığı bir olay için hazırlanmıştır. Olay ve talepler somut dosyaya göre uyarlanmalıdır.

ANKARA NÖBETÇİ İŞ MAHKEMESİNE

DAVACI: … Kuyumculuk Limited Şirketi, adres: …

VEKİLİ: Av. Ad Soyad, adres

DAVALI: Ad Soyad (T.C. …), adres: …

DAVA KONUSU: Davalının muhafazasındaki 22 ayar 64 gram altın bilezik ve 24 ayar 20 gram gram altından oluşan eksik nedeniyle … TL tazminatın zarar tarihinden itibaren işleyecek faiziyle tahsili talebidir.

AÇIKLAMALAR

1. Davalı, müvekkil şirkette …/…/2023 tarihinden itibaren satış ve kasa sorumlusu olarak çalışmış; iş sözleşmesi ve görev tanımı uyarınca işyerindeki vitrin ve kasanın anahtarları ile gün sonu sayımı kendisine verilmiştir.

2. …/…/2026 tarihli aylık has altın sayımında dava konusu eksik tespit edilmiş, eksiğin oluştuğu dönemin kamera kayıtlarının incelenmesinde davalının üç ayrı günde kasa ve vitrinden bilezik ve gram altın alarak kişisel eşyaları arasına koyduğu görülmüştür. Sayım tutanağı, stok kayıtları ve kamera görüntüleri dilekçe ekindedir.

3. Müvekkil şirket, eksiğin ve failin kamera incelemesiyle öğrenildiği …/…/2026 tarihinden itibaren altı iş günü içinde, …/…/2026 tarihli yazıyla iş sözleşmesini 4857 sayılı İş Kanununun 25 inci maddesinin II numaralı bendinin (e) alt bendi uyarınca feshetmiştir. Davalı olayda maddi çıkar sağladığından, aynı Kanunun 26 ncı maddesindeki bir yıllık üst süre uygulanmaz; altı iş günlük süreye ise uyulmuştur.

4. 6098 sayılı TBK’nın 400 üncü maddesi uyarınca işçi, işverene kusuruyla verdiği her türlü zarardan sorumludur. Davalı, muhafazası kendisine bırakılan altınları kasten almıştır; kusurunun ağırlığı ve kasa sorumlusu olarak üstlendiği görevin niteliği, zararın tamamından sorumlu tutulmasını gerektirir. Zararın miktarı, eksik altının ayar ve gramı ile tespit tarihindeki piyasa değeri esas alınarak belirlenmelidir.

5. Müvekkil şirket, 6098 sayılı TBK’nın 407 nci maddesinin son fıkrası gereğince davalının son ay ücretinden herhangi bir takas yapmamış, ücret ve diğer işçilik alacaklarını banka aracılığıyla ödemiştir.

6. Davalı hakkında Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının 2026/… soruşturma sayılı dosyasında, 5237 sayılı TCK’nın 155 inci maddesinin ikinci fıkrası kapsamında soruşturma yürütülmektedir; soruşturma dosyasının celbini talep ederiz.

7. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 3 üncü maddesi uyarınca arabulucuya başvurulmuş, …/…/2026 tarihli son tutanakla anlaşma sağlanamamıştır; son tutanağın aslı ektedir.

HUKUKİ SEBEPLER

4857 sayılı İş Kanunu m.25/II-e, 26; 6098 sayılı TBK m.400, 407; 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3 ve ilgili mevzuat.

DELİLLER

İş sözleşmesi ve görev tanımı, sayım tutanağı, stok kayıtları, kamera kayıtları, fesih yazısı ve tebliğ belgesi, soruşturma dosyası, arabuluculuk son tutanağı, tanık, bilirkişi incelemesi ve her türlü yasal delil.

SONUÇ VE İSTEM

Açıklanan nedenlerle … TL tazminatın zarar tarihinden itibaren işleyecek faiziyle davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim.

Tarih, vekil ad soyad, imza

Ekler: Vekâletname, iş sözleşmesi, sayım tutanağı, stok kayıtları, kamera kayıtları, fesih yazısı, arabuluculuk son tutanağı

Kuyumcu İşveren İçin Önleyici Kontrol Listesi

Eksik riskini ve uyuşmazlığı azaltmak için

ÖnlemHukuki karşılığı
Görev tanımında kasa ve vitrin sorumluluğunun yazılmasıTCK m.155/2 ve TBK m.400 değerlendirmesi
Vardiya bazında sayım ve teslim tutanağıEksiğin kişiye bağlanması
Kamera sisteminin kasa ve vitrinleri kapsaması, kayıtların yedeklenmesiİspat
Tek taraflı ceza koşulu yerine gerçek zarar kaydıTBK m.420/1
Eksiğin maaştan kendiliğinden kesilmemesiTBK m.407/son
Eksik tespit edilince 6 iş günü takibiİş K. m.26
Sigortada çalışan sadakatsizliği teminatıZararın karşılanması

Dışarıdan gelen dolandırıcılık kaynaklı eksikler kuyumcu dolandırıldı, çalıntı altının kuyumcuya satılması çalıntı altın, tamir altınlarının karışması tamire verilen altın, stok farkının vergi sonuçları ise kuyumcu re’sen tarhiyat rehberlerimizde anlatılmıştır. Çalışanın vefatı hâlinde işçilik alacaklarının durumu ölen işçinin alacakları rehberimizde yer almaktadır. Dosyanız için 0554 648 37 15 numaralı hattan bize ulaşabilirsiniz.

🧭 Bu yazı Altın ve Kuyum Hukuku Rehberi’nin parçasıdır

Bloke ve MASAK, kaçakçılık ve elkoyma, ithalat-ihracat, Borsa İstanbul, kuyumcuda vergi, tüketici ve dolandırıcılık rehberlerinin tamamı, eşik ve süre tablosuyla: Altın ve Kuyum Hukuku Rehberi

Sıkça Sorulan Sorular

Kuyumcuda altın eksiği çıktı, çalışanı hemen işten çıkarabilir miyim?

Eksik çalışanın güveni kötüye kullanması veya hırsızlığından kaynaklanıyorsa İş K. m.25/II-e, özensizlikle 30 günlük ücretini aşan kayba yol açmışsa m.25/II-ı uyarınca haklı fesih mümkündür. Fesih, öğrenmeden itibaren altı iş günü içinde yapılmalıdır (m.26).

Haklı fesih için süre ne kadar?

İş K. m.26 uyarınca işverenin davranışı öğrendiği günden başlayarak altı iş günü ve her hâlde fiilden itibaren bir yıldır; işçi olayda maddi çıkar sağlamışsa bir yıllık süre uygulanmaz.

Eksiği çalışanın maaşından kesebilir miyim?

Kural olarak hayır. TBK m.407/son uyarınca işçinin rızası olmadıkça takas yapılamaz; rıza yoksa yalnızca işçinin kasten verdiği ve yargı kararıyla sabit zarar, ücretin haczedilebilir kısmı kadar takas edilebilir. TBK m.410 uyarınca ücretin dörtte birinden fazlası haczedilemez.

Sözleşmeye “eksik çıkarsa üç katını öder” yazabilir miyim?

Hayır. TBK m.420/1 uyarınca hizmet sözleşmelerine sadece işçi aleyhine konulan ceza koşulu geçersizdir. İşveren ancak gerçek zararını ve işçinin kusurunu ispat ederek tazminat isteyebilir.

Ücret kesme cezası verebilir miyim?

İş K. m.38 uyarınca yalnızca toplu veya bireysel iş sözleşmesinde gösterilen sebeplerle, işçiye derhal sebepleriyle bildirilerek ve bir ayda iki gündelikten fazla olmamak üzere. Ücret kesme cezası zararın tazmini aracı değildir.

Çalışan eksikten ne ölçüde sorumlu?

TBK m.400 uyarınca kusuruyla verdiği her türlü zarardan; sorumluluğun belirlenmesinde işin tehlikesi, uzmanlık gerektirip gerektirmediği ve işçinin bilinen yetenek ve nitelikleri gözetilir.

Çalışanın altın alması hangi suçu oluşturur?

Altın muhafaza için çalışana teslim edilmişse TCK m.155/2’deki hizmet ilişkisi nedeniyle nitelikli güveni kötüye kullanma (1-7 yıl, şikâyete bağlı değil); teslim edilmemiş ve vitrinden alınmışsa TCK m.141’deki hırsızlık (1-3 yıl).

Çalışan altını iade ederse ceza azalır mı?

TCK m.168 uyarınca kovuşturmadan önce zararı tamamen giderirse ceza üçte ikisine kadar, kovuşturma sırasında hükümden önce giderirse yarısına kadar indirilir; kısmi iadede mağdurun rızası aranır.

İşveren olarak tazminat davası açmadan önce arabuluculuk gerekli mi?

Evet. 7036 sayılı Kanunun 3. maddesi uyarınca işçi veya işveren alacağı ve tazminatıyla ilgili davalarda arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır; son tutanağın aslı dilekçeye eklenmelidir.

Haksız yere altın eksiği ile suçlanıp işten çıkarıldım. Ne yapmalıyım?

İş güvencesi kapsamındaysanız İş K. m.20 uyarınca fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde işe iade için arabulucuya başvurun; anlaşma olmazsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde dava açın. Kıdem, ihbar ve diğer alacaklarınızı da arabuluculuk sonrasında isteyebilirsiniz.

İşten ayrılırken imzaladığım ibraname geçerli mi?

TBK m.420 uyarınca ibranamenin yazılı olması, sözleşmenin sona ermesinden en az bir ay sonra düzenlenmesi, alacağın türü ve miktarının açıkça yazılması ve ödemenin noksansız ve banka aracılığıyla yapılması şarttır; bu unsurları taşımayan ibraname kesin olarak hükümsüzdür.

Eksik çıkınca imzalatılan senedi ödemek zorunda mıyım?

Borç bulunmadığını veya senedin baskı altında imzalatıldığını menfi tespit davasıyla ileri sürebilirsiniz; 7036 sayılı Kanunun 3. maddesi uyarınca bu davada da dava öncesi arabuluculuk zorunludur.

Çalışanım müşterinin tamir altınını değiştirdi. Müşteriye karşı kim sorumlu?

İşveren sorumludur. TBK m.116 uyarınca borçlu, yardımcılarının işi yürüttükleri sırada diğer tarafa verdikleri zararı gidermekle yükümlüdür; işveren ödediği tazminat için çalışana TBK m.66 uyarınca onun bizzat sorumlu olduğu ölçüde rücu edebilir.

Fesihten önce çalışanın savunmasını almak zorunlu mu?

25/II’ye dayanan haklı fesihte kanunen zorunlu değildir; ancak Yargıtay uygulamasında ispat ve sürecin şeffaflığı bakımından fesihten önce yazılı açıklama alınması önemle aranır. Somut dosyanız için 0554 648 37 15 numaralı hattan bize ulaşabilirsiniz.

Bu konuda avukat desteğine mi ihtiyacınız var?

Durumunuzu Hukukçular Evi uzman kadrosuyla değerlendirin; ilk görüşme için 0554 648 37 15 numaralı hattımızdan ulaşabilirsiniz.

📞 Hemen Arayın💬 WhatsApp

Dosyanız için değerlendirme

Süreler kısadır ve usul hataları geri alınamaz. Belgelerinizi birlikte inceleyelim. Telefon: 0554 648 37 15

İletişime Geçin

Bu içerik Vergi Hukuku alanındadır.

Vergi Hukuku Rehberi  ·  Bu alandaki tüm rehberler  ·  Tüm hukuk dalları

Bu konuda hukuki destek almak için

📞 Ara: +905546483715💬 WhatsApp’tan yaz

Post by Av. Fatma Öztürk