Kuyum Firmasından Ayrılan Çalışan Müşterileri, Fiyatları ve Kalıpları Alıp Rakibe Geçti: Rekabet Yasağı (TBK 444-447), Haksız Rekabet (TTK 55-63), Rakip İşletmeye Dava, Ticari Sır ve Dava Dilekçesi

Kuyum ve mücevher işletmelerinde en değerli varlıklar çoğu zaman bilançoda görünmez: yıllar içinde kurulmuş toptan ve perakende müşteri ilişkileri, has altın cari hesabıyla çalışan bayi ağı, tedarikçi şartları, fiyat listeleri, üretimde kullanılan kalıplar, modeller ve alaşım ile işçilik bilgisi. Bir satış müdürünün, pazarlamacının veya ustanın bu bilgilerle ayrılıp rakip bir işletmeye geçmesi ya da kendi işini kurması, birkaç ay içinde ciro kaybına ve müşteri portföyünün dağılmasına yol açabilir. Hukuk düzeni bu duruma iki ayrı yoldan karşılık verir. Birincisi sözleşmesel rekabet yasağıdır: TBK m.444’e göre işçi, sözleşmenin sona ermesinden sonra işverenle rekabet etmemeyi yazılı olarak üstlenebilir; kayıt ancak hizmet ilişkisi işçiye müşteri çevresi veya üretim sırları hakkında bilgi edinme imkânı sağlıyorsa ve bu bilgilerin kullanılması işverenin önemli bir zararına sebep olacak nitelikteyse geçerlidir; m.445’e göre süre, özel durumlar dışında iki yılı aşamaz; m.446’ya göre işveren, sözleşmede yazılı olarak açıkça saklı tutmuşsa aykırı davranışa son verilmesini de isteyebilir. İkincisi, sözleşme olmasa bile uygulanan haksız rekabet hükümleridir: TTK m.55 müşterileri sözleşmeye aykırı davranmaya yöneltmeyi, emanet edilen iş ürünlerinden yetkisiz yararlanmayı ve iş sırlarını hukuka aykırı değerlendirmeyi haksız rekabet sayar; m.57 uyarınca çalışanın işlediği haksız rekabet nedeniyle tespit, men ve ref davaları onu çalıştıran rakip işletmeye karşı da açılabilir; m.61 ihtiyati tedbire imkân tanır; m.60 uyarınca davalar öğrenmeden itibaren bir yıl ve her hâlde üç yıl içinde açılmalıdır. Ticari sırrın ifşası ayrıca TCK m.239 uyarınca bir yıldan üç yıla kadar hapis gerektirir. Bu rehber, kuyum firmasından ayrılan çalışanın müşteri, kalıp ve bilgilerle rakibe geçmesi hâlinde işverenin haklarını, sürelerini ve stratejisini doğrulanmış mevzuat hükümleriyle anlatır.

Kuyum Sektöründe Neden Bu Kadar Kritik?

Kuyum ticareti, güvene ve kişisel ilişkilere dayanan bir sektördür. Toptancının perakende kuyumcularla, üreticinin bayilerle, perakendecinin sadık müşterilerle ilişkisi çoğu zaman belirli bir çalışan üzerinden yürür: siparişleri alan, has altın cari hesaplarını takip eden, fiyatları bildiren ve tahsilatı yapan kişi, müşterinin gözünde firmanın yüzüdür. Bu çalışan ayrıldığında müşterinin onunla birlikte gitme eğilimi yüksektir; hele çalışan firmanın fiyat listelerini, iskonto yapısını, müşterilerin has altın bakiyelerini ve ödeme alışkanlıklarını biliyorsa, rakip işletme bu bilgilerle kısa sürede müşteri portföyünü devşirebilir. Pazaryerinde hesabı kapatılan veya hakedişi bloke edilen mücevher satıcısının 6563 sayılı Kanun kapsamındaki hakları için pazaryeri hesabı kapatıldı, hakediş bloke rehberimize bakılabilir.

Üretim tarafında ise risk kalıplar, modeller, alaşım ve lehim formülleri ile işçilik teknikleridir. Bir ustanın firmanın kalıplarını veya model dosyalarını kopyalayarak ayrılması, rakip işletmenin aynı ürünleri çok daha düşük maliyetle üretmesine imkân tanır. Mücevher tasarımlarının tescilli olup olmaması, tasarım ve fikir hakkı korumasının kapsamını belirler; bu konu mücevher tasarımının kopyalanması rehberimizde ayrıntılı olarak anlatılmıştır. Bu yazı, bu korumanın yanında, çalışanın ayrılmasına bağlı olarak işverenin elindeki rekabet yasağı, haksız rekabet ve ticari sır araçlarına odaklanır.

İlk 72 Saat: Delilleri Korumak ve Hızlı Hareket Etmek

Çalışanın ayrılmasının ardından müşteri kayıplarının başladığı fark edildiğinde, ilk iş delillerin korunmasıdır. Çalışanın kullandığı bilgisayar ve telefonun, şirket e-posta hesabının ve mesajlaşma kayıtlarının silinmeden korunması, ayrılıştan önceki son haftalarda müşteri listesi, fiyat listesi veya kalıp dosyalarının kopyalanıp kopyalanmadığının incelenmesi, kalıp ve model envanterinin sayılması ve müşterilerin hangi tarihten itibaren sipariş vermeyi bıraktığının belgelenmesi gerekir. Bu tespitlerin mümkün olduğunca tarafsız biçimde, örneğin mahkeme aracılığıyla delil tespiti veya noter tespiti yoluyla yapılması, delillerin ileride tartışılmasını önler. Kişisel verilerin korunmasına ilişkin kurallar gözetilerek yapılmayan incelemeler, delillerin hukuka uygunluğunu tartışmalı hâle getirebilir.

İkinci adım, eski çalışana ve biliniyorsa yeni işverene, haksız rekabetin ve varsa rekabet yasağına aykırılığın durdurulmasını, alınan bilgi ve belgelerin iadesini isteyen ihtarnamenin gönderilmesidir. Yeni işverene yapılan bildirim, onun artık iyiniyet iddia etmesini zorlaştırır. Üçüncü adım, zarar büyümeden ihtiyati tedbir talebinin değerlendirilmesidir. Son olarak, çalışanın ayrılırken şirkete ait altın, emanet veya numune ürünleri eksiksiz teslim edip etmediği kontrol edilmelidir; bu konudaki uyuşmazlıklar kuyumcuda altın eksiği rehberimizde anlatılmıştır.

Çalışan Hâlâ Görevdeyken: Sadakat Borcu ve Haklı Fesih

Rekabet riski çoğu zaman ayrılıştan önce başlar: çalışan henüz görevdeyken rakip işletmeyle görüşür, müşterilere yakında başka bir yerden hizmet vereceğini söyler veya müşteri verilerini kopyalar. TBK m.396’ya göre işçi yüklendiği işi özenle yapmak ve işverenin haklı menfaatinin korunmasında sadakatle davranmak zorundadır; hizmet ilişkisi devam ettiği sürece sadakat borcuna aykırı olarak bir ücret karşılığında üçüncü kişiye hizmette bulunamaz ve özellikle kendi işvereni ile rekabete girişemez; iş gördüğü sırada öğrendiği, özellikle üretim ve iş sırları gibi bilgileri hizmet ilişkisinin devamı süresince kendi yararına kullanamaz veya başkalarına açıklayamaz. Bu borç, sözleşmede ayrıca bir hüküm bulunmasa da kanundan doğar.

Görevdeki çalışanın bu yükümlülüğe aykırı davrandığının tespiti, İş Kanununun 25/II-e maddesindeki doğruluk ve bağlılığa uymayan davranışlar kapsamında işverene haklı fesih imkânı verebilir. İş Kanununun 26. maddesine göre bu fesih hakkı, işverenin davranışı öğrendiği günden başlayarak altı iş günü içinde ve her hâlde fiilin gerçekleşmesinden itibaren bir yıl içinde kullanılmalıdır; işçinin olayda maddi çıkar sağlaması hâlinde bir yıllık süre uygulanmaz. Altı iş günlük süre, işverenin fesih kararını hızlı vermesini gerektirir. Rekabet yasağı ve sadakat borcunun genel kuralları işçinin sadakat borcu ve rekabet yasağı rehberimizde anlatılmıştır.

Ayrıldıktan Sonra: Sözleşmesel Rekabet Yasağı

Hizmet ilişkisi sona erdikten sonra işçinin rakip bir işletmede çalışmasını veya kendi işini kurmasını sınırlamak, ancak geçerli bir rekabet yasağı ile mümkündür. TBK m.444’e göre fiil ehliyetine sahip işçi, sözleşmenin sona ermesinden sonra işverenle herhangi bir biçimde rekabet etmekten, özellikle kendi hesabına rakip bir işletme açmaktan, başka bir rakip işletmede çalışmaktan veya rakip işletmeyle başka türden bir menfaat ilişkisine girişmekten kaçınmayı yazılı olarak üstlenebilir. Kayıt ancak hizmet ilişkisi işçiye müşteri çevresi veya üretim sırları ya da işverenin yaptığı işler hakkında bilgi edinme imkânı sağlıyorsa ve bu bilgilerin kullanılması işverenin önemli bir zararına sebep olacak nitelikteyse geçerlidir. Kuyum firmasının satış müdürü, toptan satış temsilcisi veya kalıp ve alaşım bilgisine sahip ustası bu kapsamda değerlendirilebilir; buna karşılık müşteri ilişkisi ve sır bilgisi bulunmayan bir çalışan için konulan yasak geçersiz kalabilir.

TBK m.445’e göre rekabet yasağı, işçinin ekonomik geleceğini hakkaniyete aykırı olarak tehlikeye düşürecek biçimde yer, zaman ve işlerin türü bakımından uygun olmayan sınırlamalar içeremez ve süresi, özel durum ve koşullar dışında iki yılı aşamaz; hâkim aşırı nitelikteki yasağı, bütün durum ve koşulları ve işverenin üstlenmiş olabileceği karşı edimi hakkaniyete uygun biçimde göz önünde tutarak kapsamı veya süresi bakımından sınırlayabilir. m.446’ya göre yasağa aykırı davranan işçi işverenin uğradığı bütün zararları gidermekle yükümlüdür; aykırılık bir ceza koşuluna bağlanmışsa ve sözleşmede aksine hüküm yoksa işçi öngörülen miktarı ödeyerek borcundan kurtulabilir, ancak bu miktarı aşan zararı da gidermek zorundadır; işveren ayrıca, sözleşmede yazılı olarak açıkça saklı tutması koşuluyla ve menfaatinin önemi ile işçinin davranışı haklı gösteriyorsa, yasağa aykırı davranışa son verilmesini de isteyebilir. m.447’ye göre ise işverenin yasağın sürdürülmesinde gerçek bir yararı kalmamışsa ya da sözleşme işveren tarafından haklı bir sebep olmaksızın veya işverene yüklenebilen bir nedenle işçi tarafından feshedilmişse rekabet yasağı sona erer.

Rekabet Yasağı Yoksa: Haksız Rekabet Hükümleri

Birçok kuyum işletmesinde iş sözleşmeleri yazılı değildir veya geçerli bir rekabet yasağı içermez. Bu durumda işveren tamamen korumasız değildir; çalışanın ayrılıştan sonra rakip işletmede çalışması kendi başına hukuka aykırı olmasa da, bunu yaparken dürüstlük kuralına aykırı yöntemler kullanması haksız rekabet oluşturur. TTK m.54’e göre rakipler arasında veya tedarik edenlerle müşteriler arasındaki ilişkileri etkileyen aldatıcı veya dürüstlük kuralına diğer şekillerdeki aykırı davranışlar ile ticari uygulamalar haksız ve hukuka aykırıdır. m.55, haksız rekabetin başlıca hâllerini sayar ve bunlar arasında kuyum sektöründe sık görülen üç grup özellikle önemlidir.

Birincisi, sözleşmeyi ihlale veya sona erdirmeye yöneltmedir (m.55/1-b): müşterileri, kendisinin onlarla sözleşme yapabilmesi için başkalarıyla yaptıkları sözleşmelere aykırı davranmaya yöneltmek ve işçileri, işverenlerinin üretim ve iş sırlarını ifşa etmeye veya ele geçirmeye yöneltmek. İkincisi, başkalarının iş ürünlerinden yetkisiz yararlanmadır (m.55/1-c): kendisine emanet edilmiş teklif, hesap veya plan gibi bir iş ürününden yetkisiz yararlanmak, üçüncü kişilere ait böyle bir iş üründen, yetkisiz olarak sağlandığının bilinmesi gerektiği hâlde yararlanmak ve kendi uygun katkısı olmaksızın başkasına ait pazarlanmaya hazır çalışma ürünlerini teknik çoğaltma yöntemleriyle devralıp yararlanmak. Kalıpların ve model dosyalarının kopyalanması bu kapsama girebilir. Üçüncüsü, üretim ve iş sırlarının hukuka aykırı olarak ifşasıdır (m.55/1-d): gizlice ve izinsiz ele geçirilen veya başkaca hukuka aykırı biçimde öğrenilen bilgileri ve iş sırlarını değerlendiren veya başkalarına bildiren dürüstlüğe aykırı davranmış olur. Ticari sırrın ve gizlilik sözleşmesinin genel kuralları ticari sır ve gizlilik sözleşmesi rehberimizde anlatılmıştır.

Rakip İşletmeye Karşı Dava: Çalıştıranın Sorumluluğu

Kuyum firmasının asıl zararı çoğu zaman eski çalışandan değil, onun bilgileriyle müşterileri devşiren rakip işletmeden kaynaklanır. TTK m.57’ye göre haksız rekabet fiili, hizmetlerini veya işlerini gördükleri sırada çalışanlar veya işçiler tarafından işlenmiş olursa, m.56/1’in (a), (b) ve (c) bentlerinde yazılı davalar, yani tespit, men ve ref davaları, çalıştıranlara karşı da açılabilir; tazminat ve manevi tazminat talepleri bakımından ise Türk Borçlar Kanunu hükümleri uygulanır. Buna göre eski çalışanın yeni işvereni, onun işini görürken işlediği haksız rekabet nedeniyle davaya dahil edilebilir. Rakip işletme, eski çalışanın getirdiği bilgilerin hukuka aykırı elde edildiğini bilerek veya bilmesi gerekerek bunlardan yararlanmışsa, m.55/1-c kapsamında doğrudan kendisi de haksız rekabet işlemiş olur.

TTK m.56/1’e göre haksız rekabet nedeniyle müşterileri, kredisi, mesleki itibarı, ticari faaliyetleri veya diğer ekonomik menfaatleri zarar gören veya böyle bir tehlikeyle karşılaşabilecek kimse; fiilin haksız olup olmadığının tespitini, haksız rekabetin menini, sonucu olan maddi durumun ortadan kaldırılmasını ve gerekiyorsa haksız rekabette kullanılan araç ve malların imhasını, kusur varsa zarar ve ziyanın tazminini ve koşulları varsa manevi tazminatı isteyebilir; hâkim tazminat olarak, haksız rekabet sonucunda davalının elde etmesi mümkün görülen menfaatin karşılığına da karar verebilir. Kuyum sektöründe zararın doğrudan ispatı güç olduğundan, rakibin devşirilen müşterilerden elde ettiği kazancın karşılığının istenebilmesi önemli bir imkândır. m.59 uyarınca mahkeme hükmün ilanına da karar verebilir. Haksız rekabet davalarının genel kuralları haksız rekabet ve ticari itibarın korunması rehberimizde anlatılmıştır.

İhtiyati Tedbir: Zarar Büyümeden Durdurmak

Haksız rekabet davaları yıllarca sürebilir; müşteri portföyü ise haftalar içinde dağılır. Bu nedenle ihtiyati tedbir, kuyum firmasının en etkili aracıdır. TTK m.61’e göre dava açma hakkına sahip olan kimsenin talebi üzerine mahkeme, mevcut durumun olduğu gibi korunmasına, haksız rekabet sonucu oluşan maddi durumun ortadan kaldırılmasına, haksız rekabetin önlenmesine ve yanlış veya yanıltıcı beyanların düzeltilmesine ve diğer tedbirlere, ihtiyati tedbire ilişkin usul hükümlerine göre karar verebilir. Kuyum dosyalarında talep edilebilecek tedbirler; kopyalanan kalıplarla üretimin durdurulması, kopyalanan müşteri listesi ve fiyat verilerinin kullanılmasının yasaklanması, bu verilerin ve kalıpların muhafaza altına alınması ve belirli müşterilere yönelik ayartıcı tekliflerin durdurulmasıdır. m.61/2 uyarınca cezayı gerektiren haksız rekabet konusu mallara ithalat veya ihracat sırasında gümrük idareleri tarafından da ihtiyati tedbir niteliğinde el konulabilir; m.61/4 uyarınca el koyma kararının tebliğinden itibaren on gün içinde esas hakkında dava açılmaz veya mahkemeden tedbir kararı alınmazsa el koyma kalkar.

İhtiyati tedbir talebinde, hakkın varlığının yaklaşık olarak ispatı ve gecikmede sakınca bulunduğunun gösterilmesi gerekir; mahkeme kural olarak teminat ister. Talebin başarısı, ilk günlerde toplanan delillerin gücüne bağlıdır: dosya kopyalama kayıtları, müşterilere gönderilen mesajlar, rakip işletmenin aynı modellerle yaptığı satışlar ve müşteri kayıplarının tarihleri. İhtiyati tedbirin genel kuralları ihtiyati tedbir rehberimizde yer almaktadır.

Ceza Boyutu: Haksız Rekabet Suçu ve Ticari Sır

Haksız rekabet, belirli koşullarda suç da oluşturur. TTK m.62/1’e göre m.55’te yazılı haksız rekabet fiillerinden birini kasten işleyenler; çalışanları, çalıştıranın üretim veya ticaret sırlarını ele geçirmelerini sağlamak için aldatanlar ve çalışanlarının işlerini görürken cezayı gerektiren bir haksız rekabet fiilini işlediklerini öğrenip de bunu önlemeyen çalıştıranlar, fiil daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmadığı takdirde, hukuk davasını açma hakkına sahip olanlardan birinin şikâyeti üzerine iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıyla cezalandırılır. m.63 uyarınca tüzel kişilerin işlerini görmeleri sırasında bir haksız rekabet fiili işlenirse, bu hüküm tüzel kişi adına hareket eden veya etmesi gereken organ üyeleri veya ortaklar hakkında uygulanır.

Ticari sırrın açıklanması ayrıca TCK m.239’da düzenlenmiştir: sıfat veya görevi, meslek veya sanatı gereği vakıf olduğu ticari sır veya müşteri sırrı niteliğindeki bilgi veya belgeleri yetkisiz kişilere veren veya ifşa eden kişi, şikâyet üzerine bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır; bu bilgi veya belgeleri hukuka aykırı yolla elde eden kişilerin bunları yetkisiz kişilere vermesi de aynı cezayı gerektirir. Sırların Türkiye’de oturmayan bir yabancıya veya onun görevlilerine açıklanması hâlinde ceza üçte bir oranında artırılır ve şikâyet koşulu aranmaz; bu hüküm, bilgilerin yurt dışındaki bir rakip üreticiye aktarıldığı kuyum dosyalarında önemlidir. Kalıpların veya numune ürünlerin fiziki olarak götürülmesi ise hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma gibi malvarlığı suçlarını gündeme getirebilir; bu suç güveni kötüye kullanma rehberimizde anlatılmıştır. Şikâyet yolu, hukuk davasıyla birlikte ve stratejik olarak planlanmalıdır.

Görev, Arabuluculuk ve Usul

Uyuşmazlığın hangi mahkemede görüleceği, davalıya ve talebin dayanağına göre değişir. Eski çalışana karşı iş sözleşmesindeki rekabet yasağına dayanan talepler, işçi ile işveren arasındaki bir uyuşmazlık olarak değerlendirilir ve bu tür alacak ve tazminat taleplerinde 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu kapsamında arabuluculuğa başvuru dava şartıdır. Rakip işletmeye karşı haksız rekabete dayanan davalar ise Türk Ticaret Kanununda düzenlenen hususlardan doğduğundan ticari dava niteliğindedir ve konusu bir miktar paranın ödenmesi olan tazminat talepleri bakımından TTK m.5/A’daki dava şartı arabuluculuk gündeme gelir; tespit, men ve ref talepleri ile ihtiyati tedbir için arabuluculuk beklenmez. Aynı olayda hem eski çalışana hem rakip işletmeye yönelik taleplerin bulunması, davaların kurgusunun dikkatle planlanmasını gerektirir. Ticari davalarda arabuluculuk ticari uyuşmazlıklarda dava şartı arabuluculuk rehberimizde anlatılmıştır.

Önleyici Yapı: Sözleşmeler, Erişim ve Envanter

Kuyum firmaları için en etkili koruma, uyuşmazlık çıkmadan önce kurulan yapıdır. Müşteri çevresine veya üretim sırlarına erişen çalışanlarla yapılan iş sözleşmelerine, TBK m.444-446’ya uygun, yer, süre ve iş türü bakımından makul sınırlar içeren yazılı bir rekabet yasağı konulmalı; aykırılık bir ceza koşuluna bağlanmalı ve m.446 uyarınca rekabete aykırı davranışa son verilmesini isteme hakkı sözleşmede yazılı olarak açıkça saklı tutulmalıdır. İşverenin yasak karşılığında bir karşı edim üstlenmesi, hâkimin m.445 kapsamındaki değerlendirmesinde yasağın ayakta kalma ihtimalini artırır. Ayrıca ayrı bir gizlilik sözleşmesi imzalatılmalı, müşteri listesi ve fiyat verilerine erişim görev bazında sınırlandırılmalı ve erişimler kayıt altına alınmalı, kalıp ve modellerin envanteri tutulmalı ve tasarımların tescili değerlendirilmelidir.

Kilit bir çalışanın ayrılış sürecinin planlı yönetilmesi de önemlidir: ayrılış tarihinde şirkete ait belge, veri, kalıp ve numunelerin teslim tutanağıyla alınması, şirket hesaplarına erişimin kapatılması ve rekabet yasağının hatırlatılması. Ortak veya yöneticinin ayrılması hâlinde rekabet yasağı, ortaklık ilişkisinden doğan yükümlülükler çerçevesinde ayrıca değerlendirilir; bu konu kuyum şirketinde ortaklar arası uyuşmazlık rehberimizde yer almaktadır. Bir kuyum şirketinin satın alınmasında kilit çalışanların rekabet yasağı ve gizlilik sözleşmelerinin incelenmesi ise kuyum şirketi satın almak rehberimizdeki hukuki durum tespitinin bir parçasıdır. Rekabet yasağının geçersizliğine ilişkin karşı tarafın argümanları rekabet yasağının geçersizliği rehberimizde görülebilir.

Dava Dilekçesi Örneği: Eski Çalışan ve Rakip İşletmeye Karşı Haksız Rekabet ve İhtiyati Tedbir

Aşağıdaki örnek, bir kuyum toptancısının satış müdürünün, ayrılmadan önceki haftalarda müşteri listesini, has altın cari bakiyelerini ve fiyat listelerini kopyalayarak rakip bir toptancıya geçtiği ve rakip işletmenin bu bilgilerle firmanın müşterilerine özel tekliflerde bulunduğu bir olay için hazırlanmıştır. İş sözleşmesinde geçerli bir rekabet yasağı bulunmadığı varsayılmıştır. Olay ve talepler somut dosyaya göre uyarlanmalıdır.

Avukatınıza Getirmeniz Gereken Dosya

Yurt dışında bulunan işletme sahipleri için dosyanın vekâletnameyle uzaktan yürütülmesi mümkündür; ayrıntılar yurt dışından vekâletname rehberimizde yer almaktadır. Altın ve kuyumdaki bütün gümrük ve vergi uyuşmazlıkları ise altın ve kuyumda gümrük ve vergi davaları rehberimizde bir aradadır. Dosyanız için 0554 648 37 15 numaralı hattan bize ulaşabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Eski çalışanım rakip kuyumcuda çalışmaya başladı. Bunu engelleyebilir miyim?

Ancak yazılı ve geçerli bir rekabet yasağı varsa. TBK m.444 uyarınca yasak, işçinin müşteri çevresi veya üretim sırlarına erişimi ve önemli zarar ihtimali varsa geçerlidir; m.446 uyarınca rekabetin durdurulması, sözleşmede yazılı olarak açıkça saklı tutulmuşsa istenebilir.

Rekabet yasağı en fazla ne kadar sürebilir?

TBK m.445 uyarınca özel durum ve koşullar dışında iki yılı aşamaz; yer ve iş türü bakımından da makul olmalıdır. Hâkim aşırı yasağı sınırlayabilir.

Çalışanı ben çıkardım; rekabet yasağı geçerli mi?

TBK m.447 uyarınca sözleşme işveren tarafından haklı bir sebep olmaksızın feshedilmişse rekabet yasağı sona erer.

Ceza koşulu ödeyen çalışan rekabete devam edebilir mi?

TBK m.446 uyarınca sözleşmede aksine hüküm yoksa işçi ceza koşulunu ödeyerek borcundan kurtulabilir, ancak aşan zararı da gidermek zorundadır; rekabetin durdurulması hakkı ancak yazılı olarak saklı tutulmuşsa kullanılabilir.

Sözleşmede rekabet yasağı yok. Hiçbir şey yapamaz mıyım?

Yapabilirsiniz. Müşterileri sözleşmeye aykırı davranmaya yöneltme, emanet edilen iş ürünlerinden yetkisiz yararlanma ve iş sırlarını hukuka aykırı kullanma TTK m.55 uyarınca haksız rekabettir.

Rakip firmaya da dava açabilir miyim?

Evet. TTK m.57 uyarınca çalışanın işini görürken işlediği haksız rekabet nedeniyle tespit, men ve ref davaları onu çalıştıran rakip işletmeye karşı da açılabilir; rakip bilgilerin yetkisiz sağlandığını bilmesi gerekiyorsa kendisi de haksız rekabet işlemiş olur.

Zararımı ispat edemiyorum; tazminat alabilir miyim?

TTK m.56/1 uyarınca hâkim tazminat olarak davalının haksız rekabet sonucunda elde etmesi mümkün görülen menfaatin karşılığına da karar verebilir.

Haksız rekabeti hemen durdurabilir miyim?

TTK m.61 uyarınca ihtiyati tedbirle mevcut durumun korunması, haksız rekabetin önlenmesi ve sonuçlarının ortadan kaldırılması istenebilir; hakkın yaklaşık ispatı ve kural olarak teminat gerekir.

Haksız rekabet davasını ne zamana kadar açmalıyım?

TTK m.60 uyarınca öğrenmeden itibaren bir yıl ve her hâlde fiilden itibaren üç yıl içinde; fiil daha uzun ceza zamanaşımına tabi bir suçsa o süre uygulanır.

Görevdeyken rakiple çalışan çalışanı ne zamana kadar çıkarabilirim?

İş Kanunu m.26 uyarınca haklı fesih, öğrenmeden itibaren altı iş günü ve her hâlde fiilden itibaren bir yıl içinde yapılmalıdır; işçi maddi çıkar sağlamışsa bir yıllık süre uygulanmaz.

Müşteri listesini almak suç mu?

Kasten haksız rekabet TTK m.62 uyarınca şikâyet üzerine iki yıla kadar hapis veya adli para cezası gerektirir; ticari veya müşteri sırrını ifşa etmek TCK m.239 uyarınca bir yıldan üç yıla kadar hapis gerektirir.

Bilgiler yurt dışındaki bir rakibe aktarıldıysa?

TCK m.239/3 uyarınca sırların Türkiye’de oturmayan bir yabancıya açıklanması hâlinde ceza üçte bir artırılır ve şikâyet koşulu aranmaz.

Çalışanı işe alan rakip firmanın cezai sorumluluğu var mı?

TTK m.62/1-d uyarınca çalışanlarının işlerini görürken cezayı gerektiren haksız rekabet işlediğini öğrenip de önlemeyen çalıştıranlar da cezalandırılır; m.63 uyarınca tüzel kişilerde organ üyeleri sorumludur.

Kalıplarım ve tasarımlarım nasıl korunur?

Tasarım tescili ve fikri hak koruması ile kalıpların teknik çoğaltmayla devralınmasına karşı TTK m.55/1-c birlikte değerlendirilir; kalıp envanteri tutulmalıdır.

Hangi mahkemede dava açılır?

Rakip işletmeye karşı haksız rekabet davaları ticari dava olarak görülür; eski çalışana karşı iş sözleşmesine dayanan talepler işçi-işveren uyuşmazlığı olarak ayrıca değerlendirilir. Tazminat talepleri için arabuluculuk dava şartıdır. Somut dosyanız için 0554 648 37 15 numaralı hattan bize ulaşabilirsiniz.