Kuyum ve altın ticaretinde ortaklıklar çoğu zaman aile bağına, uzun süreli güvene ve sözlü anlaşmalara dayanır; bu nedenle güven sarsıldığında uyuşmazlık, milyonlarca liralık altın stoku, müşteri portföyü ve dükkân üzerinde bir anda kilitlenir. Ortaklığın hukuki türü, izlenecek yolu belirler. Tescilsiz ortaklıklar TBK m.620 vd. hükümlerine tabi adi ortaklıktır ve m.639 uyarınca haklı sebeplerin bulunması hâlinde her zaman, başkaca koşul aranmaksızın fesih istemi üzerine mahkeme kararıyla sona erdirilebilir; tasfiyede m.643 uyarınca önce borçlar, avanslar ve katılım payları ödenir, kalan paylaşılır. Limited şirkette TTK m.638/2 her ortağa haklı sebeple çıkma davası açma hakkı verir ve mahkeme dava süresince davacının hak ve borçlarını dondurabilir; m.640 uyarınca ortak, haklı sebeple mahkeme kararıyla çıkarılabilir ve m.641 uyarınca ayrılan ortak esas sermaye payının gerçek değerine uyan ayrılma akçesini ister. Anayasa Mahkemesinin 25.12.2025 tarihli ve E.2025/128, K.2025/273 sayılı, 17.03.2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan kararı, çıkarma davası için aranan genel kurul kararı ve nisap şartını iki ortaklı limited şirketler yönünden iptal ederek yüzde elli-yüzde elli ortaklıklardaki kilitlenmeyi aşmanın yolunu açmıştır. Anonim şirkette ise TTK m.531 uyarınca sermayenin en az onda birini temsil eden pay sahipleri haklı sebeple fesih davası açabilir ve mahkeme fesih yerine paylarının karar tarihine en yakın tarihteki gerçek değerinin ödenmesine karar verebilir. Altın stokunun değeri günlük değiştiğinden, değerleme tarihi ve stokun korunması bu davaların en kritik unsurlarıdır. Bu rehber, kuyum ve altın şirketlerinde ortaklar arası uyuşmazlıkta ilk adımları, şirket türüne göre yolları, stokun korunmasını, değerlemeyi ve ceza boyutunu doğrulanmış mevzuat hükümleriyle anlatır.
Kuyum veya altın şirketinizde ortağınızla güven ilişkisi mi bozuldu; stok, kasa ya da müşteri portföyü üzerinde tek taraflı tasarruflar mı yapılıyor?
Ortaklığın türüne göre çıkma, çıkarma, fesih ve tasfiye stratejisinin kurulması, altın stokunun ve şirket hesaplarının ihtiyati tedbirle korunması, has altın envanterinin tespiti ve gerçek değer hesabı, genel kurul kararlarına itiraz, yönetici sorumluluğu ve ceza şikâyeti ile müzakere ve pay devri süreçlerinde Hukukçular Evi uzman kadrosuyla yanınızdayız. Telefon: 0554 648 37 15
📞 Hemen Arayın💬 WhatsAppKuyum Ortaklıklarında Uyuşmazlık Neden Farklıdır?
Kuyum ve altın şirketlerinde ortaklar arası uyuşmazlık, diğer sektörlerden birkaç yönüyle ayrılır. Birincisi, şirketin en değerli varlığı küçük hacimli, kolay taşınabilir ve anında nakde çevrilebilir altın stokudur; bir ortağın stokun bir kısmını birkaç saat içinde başka bir işyerine taşıması mümkündür. İkincisi, stokun değeri her gün değişir; altın fiyatındaki birkaç haftalık hareket bile, bir ortağın alacağı payın değerini ciddi biçimde etkiler. Üçüncüsü, sektörde has altın hesabıyla tutulan cari hesaplar, emanet ve tamir altınları, konsinye mal ve müşteri alacakları gibi kayıt dışına kolayca kayabilecek kalemler vardır. Dördüncüsü, ortaklıklar sıklıkla aile içinde, sözlü anlaşmalarla ve tescil edilmeden kurulur; bu da ortaklığın hukuki türünün ve payların tespitini tartışmalı hâle getirir. Konkordato veya iflas eden bir kuyum şirketinden has altın alacağının bildirimi, konsinye ve emanet mallar için istihkak ve komiser izniyle tedarik için konkordato ve iflas eden kuyumcudan alacak rehberimize bakılabilir. Kuyum, altın veya mücevher şirketi satın alırken ya da ortak olurken yapılması gereken hukuki durum tespiti ve gizli borç riskleri için kuyum şirketi satın almak rehberimize bakılabilir. Kuyum firmasından ayrılan çalışanın müşteri, fiyat ve kalıplarla rakibe geçmesi hâlinde rekabet yasağı, haksız rekabet ve rakip işletmeye karşı dava için ayrılan çalışan müşterileri alıp rakibe geçti rehberimize bakılabilir.
Bu özellikler, uyuşmazlığın ilk günlerinde yapılacak işlerin önemini artırır. Stokun ve kayıtların korunması, has altın envanterinin tarafsız biçimde tespit edilmesi ve şirketin günlük işleyişinin tek bir ortağın keyfî tasarruflarına açık kalmaması, davanın sonucundan bağımsız olarak şirket değerinin korunmasını sağlar. Uyuşmazlığın sonunda alınacak pay ne kadar adil hesaplanırsa hesaplansın, stok önceden eritilmiş veya müşteri portföyü taşınmışsa, bu payın gerçek karşılığı kalmayabilir.
Kuyum ortaklığında riskli kalemler
| Kalem | Risk |
|---|---|
| Altın ve mücevher stoku | Taşınma, eritilme, kayıt dışı satış |
| Has altın cari hesapları | Tek taraflı mutabakat, alacakların başka hesaba aktarılması |
| Emanet, tamir ve konsinye mallar | Şirket malıyla karışma, üçüncü kişilere karşı sorumluluk |
| Kasa ve banka hesapları | Tek imzayla para çekilmesi |
| Müşteri portföyü ve tedarikçi ilişkileri | Rakip işyerine taşınma |
| Kuyum ticareti yetki belgesi ve dükkân | Faaliyetin sürdürülmesi ve devri |
İlk Adımlar: Stoku, Kayıtları ve Hesapları Korumak
Ortaklar arasındaki güven sarsıldığında ilk yapılması gereken, şirket varlıklarının tespitidir. Altın stoku ayar ve gram bazında sayılmalı, kasa ve banka hesaplarının dökümü alınmalı, has altın cari hesaplarının son durumu belgelenmeli ve emanet ile tamir altınları ayrı olarak listelenmelidir. Bu tespitin mümkünse her iki ortağın katılımıyla ve tutanağa bağlanarak yapılması, ileride değerleme tartışmasının önünü keser. Ortaklardan biri katılmayı reddederse, tespit mahkeme aracılığıyla delil tespiti olarak veya noter huzurunda yapılabilir.
Tespitin yanında, şirket varlıklarının tek taraflı tasarruflara karşı korunması gerekir. Ortaklardan birinin stoku veya hesapları elden çıkarma ihtimali varsa, HMK m.389 uyarınca mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı veya tamamen imkânsız hâle geleceği endişesiyle ihtiyati tedbir istenebilir. Uygulamada kuyum şirketlerinde istenen tedbirler; stokun belirli bir yerde tutulması ve tasarrufunun iki imzaya bağlanması, banka hesaplarından çift imza olmaksızın ödeme yapılmaması, belirli varlıkların satışının yasaklanması ve ağır durumlarda şirketin yönetimine kayyım atanmasıdır. İhtiyati tedbirin şartları ve teminat ihtiyati tedbir rehberimizde anlatılmıştır.
İlk 72 saat
| Adım | Amaç |
|---|---|
| Stokun ayar ve gram bazında sayımı, tutanak | Değerlemenin temeli |
| Kasa, banka ve has altın cari hesaplarının dökümü | Nakit ve alacakların tespiti |
| Emanet, tamir ve konsinye malların ayrı listesi | Üçüncü kişi mallarının korunması |
| Ortak katılmazsa delil tespiti veya noter tespiti | Tarafsız belge |
| Banka talimatlarının çift imzaya bağlanması | Tek taraflı ödemelerin önlenmesi |
| Risk varsa ihtiyati tedbir | Stokun ve hesapların korunması |
Ortaklığın Türü Belirleyicidir
Uyuşmazlıkta izlenecek yol, ortaklığın hukuki türüne göre tamamen değişir. Kuyum sektöründe dört tür yaygındır: tescilsiz veya yalnızca vergi kaydıyla yürütülen adi ortaklık, kollektif şirket, limited şirket ve anonim şirket. Adi ortaklık TBK m.620’ye göre iki ya da daha fazla kişinin emeklerini ve mallarını ortak bir amaca erişmek üzere birleştirmeyi üstlendikleri sözleşmedir ve bir ortaklık kanunla düzenlenmiş ortaklıkların ayırt edici niteliklerini taşımıyorsa adi ortaklık sayılır. Ticaret siciline tescil edilmemiş bir kuyum ortaklığı, çoğu durumda bu kapsamdadır. Şirket türleri ise Türk Ticaret Kanununda ayrı ayrı düzenlenmiştir ve her birinde ortağın çıkma, çıkarılma ve fesih imkânları farklıdır.
Ortaklık türüne göre yollar
| Tür | Temel yol | Dayanak |
|---|---|---|
| Adi ortaklık | Haklı sebeple mahkeme kararıyla fesih ve tasfiye; belirsiz sürelide 6 ay önceden fesih bildirimi | TBK m.639, 640, 643-644 |
| İki ortaklı kollektif şirket | Haklı sebeple diğer ortağın çıkarılması ve işletmenin davacıya bırakılması | TTK m.257 |
| Limited şirket | Haklı sebeple çıkma veya çıkarma; ayrılma akçesi | TTK m.638, 640, 641 |
| Limited şirket (fesih) | Haklı sebeple fesih; mahkeme fesih yerine davacıya gerçek değer ödeyip çıkarma | TTK m.636/3 |
| Anonim şirket | Sermayenin onda biriyle haklı sebeple fesih; gerçek değerle çıkış | TTK m.531 |
Adi Ortaklık: Kuyum Sektörünün En Yaygın ve En Riskli Yapısı
Birçok kuyum işletmesi, iki veya üç kişinin sermaye ve emek koyarak kurduğu, tescilsiz bir adi ortaklık olarak faaliyet gösterir. TBK m.625’e göre yönetim sözleşme veya kararla bir veya birkaç ortağa ya da üçüncü bir kişiye bırakılmamışsa bütün ortaklar yönetim hakkına sahiptir; yönetim hakkı olan her ortak diğerleri katılmaksızın işlem yapabilir, ancak diğer yönetici ortaklar işlem tamamlanmadan itiraz ederek işlemi engelleyebilir; ortaklığın olağan dışı işlerinin yürütülmesi için bütün ortakların oybirliği gerekir. m.626’ya göre ortaklar, kendilerinin veya üçüncü kişilerin menfaatine olarak ortaklığın amacını engelleyici veya zarar verici işler yapamaz. Bir ortağın ortaklık müşterilerini kendi açtığı ayrı bir dükkâna yönlendirmesi, bu hükmün tipik ihlalidir.
Adi ortaklığın sona ermesi TBK m.639’da düzenlenmiştir: amaç gerçekleşmesi, ölüm, iflas, oybirliği, sürenin bitmesi, belirsiz süreli ortaklıkta fesih bildirimi ve haklı sebeplerin bulunması hâlinde her zaman, başkaca koşul aranmaksızın, fesih istemi üzerine mahkeme kararıyla. m.640 uyarınca belirsiz süreli ortaklıkta her ortak altı ay önceden fesih bildiriminde bulunabilir; bildirim dürüstlük kurallarına aykırı ve özellikle uygun olmayan bir zamanda yapılamaz ve ancak hesap yılı sonunda hüküm ifade eder. Sona ermeden sonra tasfiye gelir: m.643 uyarınca ortaklığın borçları ödendikten, ortakların verdiği avanslar, yaptığı giderler ve koyduğu katılım payları geri verildikten sonra artan kazanç ortaklar arasında paylaşılır; kalan varlık katılım paylarını karşılamazsa zarar paylaşılır. m.644 uyarınca tasfiye, yönetici olmayanlar da dahil bütün ortakların elbirliğiyle yapılır. Kuyum ortaklığında tasfiyenin en tartışmalı konusu, her ortağın başlangıçta koyduğu altının veya paranın ve sonradan yaptığı avansların belgelenmesidir.
Adi ortaklıkta tasfiye sırası
| Sıra | Kalem | Dayanak |
|---|---|---|
| 1 | Ortaklığın üçüncü kişilere borçları | TBK m.643 |
| 2 | Ortakların avansları ve yaptıkları giderler | TBK m.643 |
| 3 | Ortakların koyduğu katılım payları | TBK m.643 |
| 4 | Artan kazancın paylaşılması; yetmezse zararın paylaşılması | TBK m.643 |
| Usul | Bütün ortakların elbirliğiyle | TBK m.644 |
Limited Şirket: Çıkma, Çıkarma ve Ayrılma Akçesi
Kuyum işletmelerinin en yaygın şirket türü limited şirkettir. TTK m.638/2’ye göre her ortak, haklı sebeplerin varlığında şirketten çıkmasına karar verilmesi için dava açabilir; mahkeme istem üzerine, dava süresince davacının ortaklıktan doğan hak ve borçlarından bazılarının veya tümünün dondurulmasına veya davacı ortağın durumunun teminat altına alınması amacıyla diğer önlemlere karar verebilir. Bu hüküm, çıkmak isteyen ortağın dava süresince şirketin borçlarına ve risklerine maruz kalmasını önlemek için önemlidir. m.640’a göre şirket sözleşmesinde genel kurul kararıyla bir ortağın çıkarılabileceği sebepler öngörülebilir ve şirketin talebi üzerine ortağın haklı sebeple mahkeme kararıyla çıkarılması hâli saklıdır.
Ayrılan ortağın hakkı TTK m.641’de düzenlenmiştir: ortak şirketten ayrıldığı takdirde esas sermaye payının gerçek değerine uyan ayrılma akçesini isteme hakkına sahiptir. m.642’ye göre ayrılma akçesi, şirketin kullanılabilir bir özkaynak üzerinde tasarruf edebilmesi, ayrılan ortağın paylarının devredilebilmesi veya esas sermayenin azaltılması hâllerinde ayrılmayla muaccel olur; ödenmeyen kısım, şirkete karşı bütün alacaklılardan sonra gelen bir alacak oluşturur. m.636/3 ise haklı sebeplerin varlığında her ortağa şirketin feshini isteme hakkı tanır; mahkeme istem yerine davacı ortağa payının gerçek değerinin ödenmesine ve davacının şirketten çıkarılmasına veya duruma uygun düşen ve kabul edilebilir diğer bir çözüme hükmedebilir. Limited şirkette çıkma ve çıkarmanın genel kuralları limited şirkette ortaklıktan çıkma ve çıkarma rehberimizde anlatılmıştır.
Limited şirkette yollar
| Yol | Kim açar | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Haklı sebeple çıkma | Çıkmak isteyen ortak | Ayrılma akçesi; dava süresince dondurma ve teminat | TTK m.638/2 |
| Haklı sebeple çıkarma | Şirket | Ortağın çıkarılması; ayrılma akçesi | TTK m.640/3 |
| Haklı sebeple fesih | Her ortak | Fesih veya gerçek değerle çıkarma ya da başka çözüm | TTK m.636/3 |
| Ayrılma akçesi | Ayrılan ortak | Payın gerçek değeri | TTK m.641 |
| Akçenin muacceliyeti | — | Özkaynak, devir veya sermaye azaltımı | TTK m.642 |
İki Ortaklı Limited Şirket: AYM Kararıyla Açılan Yol
Kuyum sektöründe en sık görülen yapılardan biri, iki ortağın eşit paylarla kurduğu limited şirkettir. Bu yapıda uzun süre ciddi bir kilitlenme sorunu vardı: TTK m.616/1-h bir ortağın şirketten çıkarılması için mahkemeden istemde bulunulmasını genel kurulun devredilemez yetkileri arasında saymakta, m.621/1-h ise bu kararın temsil edilen oyların en az üçte ikisi ve oy hakkı bulunan esas sermayenin tamamının salt çoğunluğunun bir arada bulunmasıyla alınabileceğini öngörmekteydi. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, iki ortaklı şirketlerde bu nisabın sağlanması mümkün olmadığından çıkarma davasının açılamayacağını kabul etmişti.
Anayasa Mahkemesi, 25.12.2025 tarihli ve E.2025/128, K.2025/273 sayılı kararıyla bu hükümleri, yalnızca iki ortaklı limited şirketler yönünden Anayasa’nın 40. maddesindeki etkili başvuru hakkına ve 48. maddesindeki teşebbüs özgürlüğüne aykırı bularak iptal etmiş; karar 17.03.2026 tarihli ve 33199 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Mahkeme gerekçesinde, eşit paylı iki ortaklı şirkette bir ortağın diğerinin çıkarılması için talepte bulunmasının genel kurul yoluyla mümkün olmadığını ve fesih davasının, mahkemenin davacı ortağı çıkarmaya da karar verebilmesi nedeniyle etkili bir alternatif sayılamayacağını vurgulamıştır. Kararın ardından iki ortaklı limited şirketlerde haklı sebeple çıkarma davasının hangi usulle açılacağı uygulamada şekillenmektedir; bu nedenle dava açılmadan önce şirketin temsil yapısı, müdürlerin yetkileri ve şirket sözleşmesi birlikte değerlendirilmelidir.
Anonim Şirket: Azınlığın Haklı Sebeple Fesih Hakkı
Daha büyük kuyum ve rafineri işletmeleri çoğu zaman anonim şirket olarak örgütlenir. TTK m.531’e göre haklı sebeplerin varlığında, sermayenin en az onda birini, halka açık şirketlerde yirmide birini temsil eden payların sahipleri, şirketin merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinden şirketin feshine karar verilmesini isteyebilir; mahkeme fesih yerine davacı pay sahiplerine paylarının karar tarihine en yakın tarihteki gerçek değerinin ödenip şirketten çıkarılmalarına veya duruma uygun düşen ve kabul edilebilir diğer bir çözüme karar verebilir. Yargı uygulamasında fesih son çare olarak görülür ve mahkemeler çoğu zaman gerçek değerle çıkış veya başka bir çözüm yolunu tercih eder.
Azınlık pay sahibinin davadan önce kullanabileceği güçlü araçlar da vardır. TTK m.437 bilgi alma ve inceleme hakkını düzenler; bu hak engellenirse mahkemeye başvurulabilir. Bilgi alma veya inceleme hakkını kullanmış olan pay sahibi, belirli olayların özel denetimle açıklığa kavuşturulmasını genel kuruldan isteyebilir; genel kurul istemi reddederse, sermayenin en az onda birini, halka açık şirketlerde yirmide birini oluşturan pay sahipleri veya payları itibarî değer toplamı en az bir milyon Türk lirası olan pay sahipleri, m.439 uyarınca üç ay içinde asliye ticaret mahkemesine başvurabilir. Kuyum şirketinde stok hareketlerinin, ilişkili şirketlerle yapılan altın alım satımlarının ve has altın hesaplarının özel denetimle incelenmesi, fesih veya sorumluluk davasının delillerini ortaya çıkarır. Genel kurul kararlarının iptali ve butlanı genel kurul kararlarının iptali ve butlan, ortak müdürün şirket nakdini kullanması hâlinde ortakların hakları ise müdür ortak şirket nakdini kullandı rehberlerimizde anlatılmıştır.
Haklı Sebep Nedir? Kuyum Sektöründen Örnekler
Haklı sebep kanunda tanımlanmamıştır; ortaklık ilişkisinin sürdürülmesinin davacı açısından artık beklenemez hâle gelmesi olarak anlaşılır ve her dosyada somut olaylara göre değerlendirilir. Kuyum ve altın şirketlerinde haklı sebep olarak ileri sürülen tipik olaylar şunlardır: bir ortağın şirket stokundan diğer ortağın bilgisi dışında altın alması veya kayıt dışı satış yapması; şirket müşterilerini kendi açtığı ayrı bir işyerine yönlendirmesi; has altın cari hesaplarında tek taraflı mutabakat yaparak şirket alacağını azaltması; şirket adına ilişkili kişilerle piyasa değerinin altında veya üstünde altın alım satımı yapması; mali tabloları ve kayıtları diğer ortaktan saklaması; şirketi vergi veya kaçakçılık soruşturmasına maruz bırakacak işlemler yapması; ortaklar arasındaki güven ilişkisinin ağır hakaret veya tehditle tamamen yıkılması.
Haklı sebebin ispatında belgeler belirleyicidir: stok ve kasa kayıtları, kamera görüntüleri, banka hareketleri, has altın cari hesap ekstreleri, müşteri yazışmaları ve tanık beyanları. İlişkili kişilerle yapılan işlemlerin vergi boyutu ayrıca önemlidir; şirket kaynaklarının ortaklara emsale aykırı bedelle aktarılması örtülü kazanç dağıtımı sayılabilir. Bu konu kuyumcu örtülü kazanç ve transfer fiyatlandırması rehberimizde anlatılmıştır.
Haklı sebep örnekleri ve delilleri
| Olay | Delil |
|---|---|
| Stoktan izinsiz altın alınması | Sayım tutanakları, kamera, stok hareketleri |
| Müşterilerin başka işyerine yönlendirilmesi | Müşteri yazışmaları, tanıklar, satış kayıtları |
| Has altın cari hesaplarında tek taraflı mutabakat | Ekstreler, mutabakat yazıları |
| İlişkili kişilerle emsal dışı alım satım | Faturalar, piyasa fiyatları, banka kayıtları |
| Kayıtların saklanması, bilgi verilmemesi | Bilgi talepleri ve cevapsız yazışmalar |
| Şirketi soruşturmaya maruz bırakan işlemler | İdari ve adli yazılar |
Değerleme: Altın Stoku, Has Hesap ve Gerçek Değer
Ortaklıktan ayrılan veya çıkarılan ortağa ödenecek bedel, payın gerçek değeridir; TTK m.641 limited şirkette esas sermaye payının gerçek değerine uyan ayrılma akçesinden, m.531 anonim şirkette payların karar tarihine en yakın tarihteki gerçek değerinden söz eder. Kuyum şirketinde gerçek değerin hesabı, sıradan bir işletmeden çok daha hassastır. Bilirkişi incelemesinde altın stokunun ayar ve gram bazında tespiti ve değerleme tarihindeki piyasa fiyatıyla değerlendirilmesi, has altın cari hesaplarından doğan alacak ve borçların altın cinsinden hesaplanması, emanet ve tamir altınlarının şirket varlığından ayrılması, konsinye verilen ve alınan malların durumu, müşteri portföyü ve işletme değeri ile şirketin vergi ve diğer yükümlülükleri birlikte değerlendirilir.
Değerleme tarihinin önemi altında çok belirgindir: altın fiyatının dava süresince önemli ölçüde değişmesi hâlinde, değerlemenin dava tarihine mi, çıkma tarihine mi yoksa karar tarihine en yakın tarihe mi göre yapılacağı, ödenecek tutarı doğrudan etkiler. Anonim şirkette m.531 karar tarihine en yakın tarihi açıkça esas alır; diğer hâllerde değerleme tarihi, somut dava türüne ve yargı uygulamasına göre belirlenir. Ortakların bu nedenle stok sayımının her aşamada güncellenmesini ve bilirkişi raporunun ayar bazında ayrıntılı olmasını talep etmeleri gerekir. Has altın stok kayıtlarının vergi boyutu kuyumcuda has altın stok sayımı rehberimizde anlatılmıştır.
Gerçek değer hesabında kalemler
| Kalem | Nasıl değerlendirilir |
|---|---|
| Altın ve mücevher stoku | Ayar ve gram bazında, değerleme tarihindeki piyasa fiyatıyla |
| Has altın cari hesapları | Altın cinsinden alacak ve borç olarak |
| Emanet ve tamir altınları | Şirket varlığından ayrılarak |
| Konsinye mallar | Mülkiyet durumuna göre |
| Nakit, banka, çek ve senetler | Değerleme tarihindeki bakiye |
| İşletme değeri ve portföy | Bilirkişi yöntemleriyle |
| Vergi ve diğer yükümlülükler | Değerden düşülerek |
Ceza Boyutu: Ortağın Şirket Altınını Alması
Bir ortağın veya yöneticinin şirket stokundan altını kendi yararına alması, yalnızca haklı sebep ve tazminat konusu değildir; ceza hukukunun da alanına girebilir. TCK m.155/1’e göre başkasına ait olup muhafaza etmek veya belirli bir şekilde kullanmak üzere zilyetliği kendisine devredilmiş mal üzerinde, zilyetliğin devri amacı dışında tasarrufta bulunan kişi güveni kötüye kullanma suçunu işler; m.155/2 uyarınca suçun meslek ve sanat, ticaret veya hizmet ilişkisinin ya da hangi nedenden doğmuş olursa olsun başkasının mallarını idare etmek yetkisinin gereği olarak tevdi ve teslim edilmiş eşya hakkında işlenmesi hâlinde ceza bir yıldan yedi yıla kadar hapis ve üç bin güne kadar adli para cezasıdır ve bu nitelikli hâl şikâyete bağlı değildir. Şirket malını yöneten ortak veya müdür bakımından bu hüküm doğrudan gündeme gelir. Ancak ceza şikâyeti, ortaklık uyuşmazlığında stratejik bir adımdır; aceleyle yapılan ve ispatı zayıf bir şikâyet, hukuk davasında pazarlık gücünü de zayıflatabilir. Suçun unsurları hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma rehberimizde anlatılmıştır.
Uyuşmazlığın Diğer Boyutları
Ortaklar arası uyuşmazlık, çoğu zaman başka dosyalarla iç içe geçer. Ortaklardan birinin boşanma sürecinde şirket paylarının değeri tartışılabilir; bu konu boşanmada şirket hisselerinin değeri rehberimizde yer almaktadır. Şirketin çalışanlarından kaynaklanan stok eksikleri ile ortaklardan kaynaklanan eksiklerin birbirinden ayrılması gerekir; çalışan eksiği kuyumcuda altın eksiği rehberimizde anlatılmıştır. Konsinye verilen veya alınan malların durumu konsinye ihracat, kuyum ticareti yetki belgesinin kimde kalacağı ve faaliyetin sürdürülmesi ise kuyumcu yetki belgesi rehberlerimizde yer almaktadır. Şirketin yurt dışındaki alıcılardan alacakları varsa, bu alacakların tahsili ve ortaklar arasında paylaşımı yurt dışındaki alıcıdan alacak tahsili rehberimizdeki yolların birlikte değerlendirilmesini gerektirir.
Müzakere de ciddi bir seçenektir. Ortaklardan birinin payını diğerine devretmesi, stokun belirli bir tarihteki sayım üzerinden paylaştırılması veya işletmenin bölünmesi gibi çözümler, dava sürecinden çok daha hızlı ve öngörülebilir olabilir. Ancak müzakerenin, stok ve kayıtlar korunduktan ve değerleme için sağlam bir veri tabanı oluşturulduktan sonra yapılması gerekir; aksi hâlde güçlü taraf, zaman kazanmak için müzakereyi kullanabilir.
Dava Dilekçesi Örneği: İki Ortaklı Limited Şirkette Haklı Sebeple Çıkarma ve İhtiyati Tedbir
Aşağıdaki örnek, eşit paylı iki ortaklı bir kuyum limited şirketinde, müdür olan ortağın şirket stokundan izinsiz altın aldığı, müşterileri kendi açtığı başka bir işyerine yönlendirdiği ve kayıtları diğer ortaktan sakladığı bir olayda, şirket adına diğer müdür ortak tarafından açılan çıkarma davası için hazırlanmıştır. Olay ve talepler somut dosyaya göre uyarlanmalı; özellikle AYM kararı sonrasında davanın usulü şirketin temsil yapısına göre ayrıca değerlendirilmelidir.
İSTANBUL NÖBETÇİ ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNE
İHTİYATİ TEDBİR TALEPLİDİR
DAVACI: … Kuyumculuk Limited Şirketi, adres: …, temsilen münferiden yetkili müdür ve ortak …
VEKİLİ: Av. Ad Soyad, adres
DAVALI: … (T.C. …), adres: …
DAVA KONUSU: Davalının haklı sebeple şirket ortaklığından çıkarılması, yargılama süresince şirket stokunun ve hesaplarının ihtiyati tedbir yoluyla korunması talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. Müvekkil şirket, … ve davalı tarafından eşit paylarla kurulmuş, iki ortaklı bir limited şirkettir ve kuyum ticareti yapmaktadır. Şirket sözleşmesine göre her iki ortak da müdür olup şirketi münferiden temsile yetkilidir.
2. …/…/2026 tarihinde yapılan stok sayımında, şirket kayıtlarına göre bulunması gereken 22 ayar 3.400 gram altının eksik olduğu tespit edilmiştir. Kamera kayıtları, davalının …, … ve … tarihlerinde kasadan altın aldığını ve bunları şirket kayıtlarına işlemediğini göstermektedir. Aynı dönemde davalının, eşi adına açılan … adresindeki kuyumcu işyerinde faaliyet gösterdiği ve şirketin düzenli müşterilerini bu işyerine yönlendirdiği, müşteri yazışmaları ve tanık beyanlarıyla sabittir. Davalı, diğer ortağın bilgi ve belge taleplerini de cevapsız bırakmıştır.
3. 6102 sayılı TTK m.640/3 uyarınca şirketin talebi üzerine bir ortağın haklı sebeple mahkeme kararıyla şirketten çıkarılması mümkündür. Davalının şirket stokunu kendi yararına kullanması, şirket müşterilerini rakip işyerine yönlendirmesi ve kayıtları saklaması, ortaklık ilişkisinin sürdürülmesini müvekkil şirket ve diğer ortak bakımından beklenemez hâle getirmiş olup haklı sebep niteliğindedir.
4. Şirket adına bu davanın açılması için genel kurul kararı ve TTK m.621/1-h’deki nisap aranmamalıdır. Anayasa Mahkemesinin 25.12.2025 tarihli ve E.2025/128, K.2025/273 sayılı kararıyla TTK m.616/1-h ile m.621/1-h’deki ilgili ibare, iki ortaklı limited şirketler yönünden iptal edilmiş ve karar 17.03.2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Eşit paylı iki ortaklı müvekkil şirkette, çıkarılması istenen ortağın katılımı olmadan genel kurul kararı alınması zaten mümkün değildir; iptal kararı tam da bu kilitlenmeyi gidermiştir.
5. 6102 sayılı TTK m.641 uyarınca davalıya esas sermaye payının gerçek değerine uyan ayrılma akçesi ödenecektir. Gerçek değerin hesabında, davalının şirketten izinsiz aldığı altınların ve şirkete verdiği zararların şirket varlığına dahil edilmesi ve ayrılma akçesinden mahsubu gerekmektedir. Değerlemenin ayar ve gram bazında yapılacak stok sayımıyla ve bilirkişi incelemesiyle belirlenmesini talep ederiz.
6. 6100 sayılı HMK m.389 bakımından; davalının münferit temsil yetkisiyle şirket stokunu ve banka hesaplarını kullanmaya devam etmesi hâlinde, yargılama sonunda şirket varlığının önemli ölçüde azalması ve davanın konusuz kalması tehlikesi vardır. Bu nedenle yargılama süresince şirket stokunun ve banka hesaplarının iki müdürün birlikte imzası olmaksızın tasarruf edilmemesine, stokun mevcut hâliyle tespitine, gerekirse şirket yönetimine kayyım atanmasına ihtiyati tedbir yoluyla karar verilmesi gerekmektedir.
HUKUKİ SEBEPLER
6102 sayılı TTK m.616, 621, 640, 641, 642; 6100 sayılı HMK m.389 vd.; Anayasa Mahkemesinin E.2025/128, K.2025/273 sayılı kararı ve ilgili mevzuat.
DELİLLER
Şirket sözleşmesi ve sicil kayıtları, stok sayım tutanakları, kamera kayıtları, stok ve kasa kayıtları, banka hesap hareketleri, müşteri yazışmaları, tanık beyanları, bilirkişi incelemesi ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM
Açıklanan nedenlerle öncelikle ihtiyati tedbir talebimizin kabulüne; yargılama sonunda davalının haklı sebeple şirket ortaklığından çıkarılmasına, ayrılma akçesinin gerçek değer esas alınarak ve davalının şirkete verdiği zararlar mahsup edilerek belirlenmesine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim.
Tarih, vekil ad soyad, imza
Ekler: Vekâletname, şirket sözleşmesi, sicil kayıtları, sayım tutanakları, kamera kayıtları, banka dökümleri, yazışmalar
Avukatınıza Getirmeniz Gereken Dosya
Ortaklar arası uyuşmazlıkta dosyanın hızla açılabilmesi, ortaklığın hukuki yapısını ve şirket varlıklarını gösteren belgelerin bir arada sunulmasına bağlıdır. Aşağıdaki belgelerin elektronik kopyaları ilk görüşmede yeterlidir.
Dosya kontrol listesi
| Belge | Neyi kanıtlar |
|---|---|
| Şirket sözleşmesi, sicil gazeteleri veya adi ortaklık sözleşmesi | Ortaklığın türü, paylar, temsil yetkisi |
| Son stok sayımları ve has altın stok kayıtları | Şirket varlığı |
| Kasa, banka ve has altın cari hesap ekstreleri | Nakit ve alacaklar |
| Kamera kayıtları ve sayım tutanakları | İzinsiz tasarrufların ispatı |
| Genel kurul ve ortaklar kurulu kararları | Karar süreçleri ve itiraz imkânları |
| Ortaklar arası yazışmalar | Güven ilişkisinin bozulması, bilgi talepleri |
| Vergi beyannameleri ve mali tablolar | Değerleme ve yükümlülükler |
| Başlangıçta konulan sermaye ve avansların belgeleri | Tasfiyede katılım payı ve avans iadesi |
Yurt dışında yaşayan ortaklar için dosyanın vekâletnameyle uzaktan yürütülmesi mümkündür; ayrıntılar yurt dışından vekâletname rehberimizde yer almaktadır. Altın ve kuyumdaki bütün gümrük ve vergi uyuşmazlıkları ise altın ve kuyumda gümrük ve vergi davaları rehberimizde bir aradadır. Dosyanız için 0554 648 37 15 numaralı hattan bize ulaşabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Kuyum ortağımla güvenim bozuldu. İlk ne yapmalıyım?
Stoku ayar ve gram bazında saydırın, kasa, banka ve has altın cari hesaplarının dökümünü alın, emanet ve tamir altınlarını ayrı listeleyin; ortak katılmazsa delil tespiti veya noter tespiti yaptırın. Stokun kaçırılma riski varsa ihtiyati tedbir isteyin.
Tescilsiz kuyum ortaklığı hukuken nedir?
Kanunla düzenlenmiş ortaklıkların ayırt edici niteliklerini taşımayan ortaklık TBK m.620 uyarınca adi ortaklıktır; sona erme ve tasfiye TBK m.639-644 hükümlerine tabidir.
Adi ortaklığı nasıl sona erdirebilirim?
TBK m.639 uyarınca haklı sebeplerin bulunması hâlinde her zaman, başkaca koşul aranmaksızın, fesih istemi üzerine mahkeme kararıyla; belirsiz süreli ortaklıkta m.640 uyarınca altı ay önceden fesih bildirimiyle, bildirim hesap yılı sonunda hüküm ifade eder.
Adi ortaklıkta tasfiyede önce ne ödenir?
TBK m.643 uyarınca önce ortaklığın borçları, sonra ortakların avansları ve giderleri ile katılım payları ödenir; kalan kazanç paylaşılır, yetmezse zarar paylaşılır.
Limited şirketten nasıl çıkarım?
TTK m.638/2 uyarınca haklı sebeplerin varlığında çıkma davası açabilirsiniz; mahkeme dava süresince hak ve borçlarınızın dondurulmasına veya teminat önlemlerine karar verebilir.
Limited şirkette ortağımı çıkarabilir miyim?
TTK m.640/3 uyarınca şirketin talebi üzerine haklı sebeple mahkeme kararıyla çıkarma mümkündür; şirket sözleşmesinde genel kurul kararıyla çıkarma sebepleri de öngörülebilir.
Yüzde elli-yüzde elli ortaklıkta çıkarma davası açılabilir mi?
AYM’nin 25.12.2025 tarihli ve E.2025/128, K.2025/273 sayılı kararıyla TTK m.616/1-h ve m.621/1-h’deki ilgili düzenleme iki ortaklı limited şirketler yönünden iptal edilmiş ve karar 17.03.2026’da Resmî Gazete’de yayımlanmıştır; genel kurul nisabı engeli kaldırılmıştır. Davanın usulü şirketin temsil yapısına göre değerlendirilmelidir.
Ayrılan ortak ne kadar alır?
Limited şirkette TTK m.641 uyarınca esas sermaye payının gerçek değerine uyan ayrılma akçesi; anonim şirkette m.531 kapsamında paylarının karar tarihine en yakın tarihteki gerçek değeri.
Ayrılma akçesi hemen ödenir mi?
TTK m.642 uyarınca şirketin kullanılabilir özkaynağı olması, payların devredilebilmesi veya sermayenin azaltılması hâllerinde muaccel olur; ödenmeyen kısım bütün alacaklılardan sonra gelen bir alacaktır.
Anonim şirkette azınlık ne yapabilir?
TTK m.531 uyarınca sermayenin en az onda birini temsil eden pay sahipleri haklı sebeple fesih davası açabilir; mahkeme fesih yerine gerçek değerle çıkış veya başka bir çözüme karar verebilir. Bilgi alma (m.437) ve özel denetim (m.438-439) de kullanılabilir.
Altın fiyatı değişirken değerleme hangi tarihe göre yapılır?
Anonim şirkette m.531 karar tarihine en yakın tarihi esas alır; diğer hâllerde dava türüne ve yargı uygulamasına göre belirlenir. Stok sayımının güncellenmesi ve ayar bazında ayrıntılı bilirkişi raporu talep edilmelidir.
Ortağım şirket altınını aldı; suç mu?
Şirket malını yöneten ortak veya müdür bakımından TCK m.155/2’deki nitelikli güveni kötüye kullanma gündeme gelebilir; ceza bir yıldan yedi yıla kadar hapistir ve şikâyete bağlı değildir. Şikâyetin zamanlaması stratejik olarak değerlendirilmelidir.
Stokun kaçırılmasını nasıl önlerim?
HMK m.389 uyarınca ihtiyati tedbirle stokun belirli yerde tutulması, tasarrufun çift imzaya bağlanması, banka hesaplarının korunması ve gerekirse yönetim kayyımı istenebilir.
Ortağım müşterileri başka dükkâna yönlendiriyor. Ne yapabilirim?
Adi ortaklıkta TBK m.626 ortakların ortaklığın amacına zarar verici iş yapmasını yasaklar; şirketlerde de bu durum haklı sebep ve tazminat konusu olabilir. Müşteri yazışmalarını ve satış kayıtlarını delil olarak toplayın.
Dava yerine anlaşma mümkün mü?
Evet. Pay devri, stokun belirli bir sayım üzerinden paylaştırılması veya işletmenin bölünmesi mümkündür; ancak müzakere, stok ve kayıtlar korunduktan sonra yapılmalıdır. Somut dosyanız için 0554 648 37 15 numaralı hattan bize ulaşabilirsiniz.
📚 İlgili Rehberler
Bu konuda avukat desteğine mi ihtiyacınız var?
Durumunuzu Hukukçular Evi uzman kadrosuyla değerlendirin; ilk görüşme için 0554 648 37 15 numaralı hattımızdan ulaşabilirsiniz.
📞 Hemen Arayın💬 WhatsAppDosyanız için değerlendirme
Süreler kısadır ve usul hataları geri alınamaz. Belgelerinizi birlikte inceleyelim. Telefon: 0554 648 37 15
İletişime GeçinBu içerik Vergi Hukuku alanındadır.
Vergi Hukuku Rehberi · Bu alandaki tüm rehberler · Tüm hukuk dalları