Kâr Kaybı (İş Durması) Sigortası Ödemiyor 2026: Yangın, Sel veya Makine Arızası Sonrası İşim Durdu — Ana Hasar Şartı, Tazminat Süresi, Brüt Kâr Hesabı ve Süreler (TTK m.1453, 1427, 1446; Kâr Kaybı Genel Şartları)

“Fabrikamızın üretim hattı yandı, makineler gelene kadar dört ay üretim yapamadık; yangın hasarını ödeyen sigorta şirketi kâr kaybı için eksik sigorta diyor.” “Sel deposu kullanılamaz hâle getirdi, siparişleri karşılayamadık, sigortacı kaybın hasardan değil piyasadan kaynaklandığını söylüyor.” “Makine kırıldı, hat durdu; poliçede kâr kaybı yazıyor ama muafiyet ve tazminat süresi yüzünden neredeyse hiçbir şey ödenmiyor.” Bu rehber, iş durması ve kâr kaybı sigortasında sigortacının ödeme borcunu, sık görülen ret ve indirim gerekçelerini, tazminatın nasıl hesaplandığını, süreleri ve başvuru yollarını 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun sigorta hükümleri ile Yangına Bağlı Kâr Kaybı Sigortası Genel Şartları üzerinden adım adım anlatır.

Kısa Cevap: Kâr Kaybı Ancak Ayrı Teminatla ve Ana Hasara Bağlı Olarak Ödenir

Yangın, sel veya makine kırılması poliçesi, kural olarak hasar gören malın kendisini güvence altına alır. İşin durması yüzünden kaybedilen kazanç bu teminatın içinde değildir: TTK m.1453/2’ye göre rizikonun gerçekleşmesi sonucu oluşan kazanç kaybı, aksi sözleşme ile kararlaştırılmadıkça sigorta kapsamına girmez. Bu nedenle “işim durdu, sigorta kârımı ödemiyor” şikâyetinde ilk bakılacak yer poliçenin teminat tablosudur: kâr kaybı (iş durması) ayrı bir teminat olarak yazılmış mı, sigorta bedeli ve azami tazminat süresi ne kadar, hangi rizikolar için verilmiş?

Teminat varsa, Yangına Bağlı Kâr Kaybı Sigortası Genel Şartları A.1 hükmü iki koşul arar. Birincisi, faaliyet yangın poliçesinde teminat altına alınmış bir rizikonun gerçekleşmesi yüzünden durmuş veya aksamış olmalıdır. İkincisi, bu rizikonun yol açtığı maddi hasar yangın sigortacısı tarafından tazmin edilmiş ya da sigortacı bu hasardan sorumluluğunu kabul etmiş olmalıdır. Bu ikinci koşul, kâr kaybı dosyasının kaderini yangın dosyasına bağlar: ana hasar reddedilirse kâr kaybı talebi de reddedilir; ana hasar için verilen ret yanlışsa, iki talep birlikte takip edilmelidir.

Kanuni Çerçeve: Hangi Madde ve Hangi Genel Şart Ne Söyler?

Kâr kaybı sigortası, Türk Ticaret Kanunu’nun altıncı kitabındaki sigorta hükümlerine ve Hazine Müsteşarlığınca onaylanan Yangına Bağlı Kâr Kaybı Sigortası Genel Şartları’na tabidir. Kanunun bazı hükümleri sigorta ettiren aleyhine değiştirilemez: TTK m.1452/3’e göre m.1409, 1427’nin ikinci ila beşinci fıkraları ve 1433 ila 1449. maddeler bunlardandır; m.1420’deki zamanaşımı hükmüne aykırı sözleşme şartları da geçersizdir (m.1452/2). Genel şartlarla kanun arasında çatışma olduğunda, bu koruyucu hükümler sigortalı lehine uygulanır.

Kâr Kaybı Sigortası Neyi Öder, Neyi Ödemez?

Genel Şartlar A.1’e göre teminatın konusu, yangın poliçesinde güvence altına alınmış rizikoların gerçekleşmesi sonucu ticari faaliyetin durması veya aksaması yüzünden uğranılan brüt kâr kaybıdır. Brüt kâr kaybı iki kalemden oluşur: tazminat süresi içinde ciroda meydana gelen azalma ve ciro kaybını önlemek için katlanılan işletme maliyeti artışı. Kâr kaybı teminatının hangi rizikolar için verileceği, yangın poliçesinde teminat altına alınmış rizikolar arasından taraflarca serbestçe seçilir (A.2). Örneğin yangın poliçenizde deprem veya sel ek teminatı varsa, kâr kaybı bölümünde de bu rizikolar seçilmişse depremden ya da selden doğan iş durması teminat içindedir.

Bu tablodaki “teminat dışı” kalemler, zararın hiçbir yerden istenemeyeceği anlamına gelmez. İş durmasına komşu işyerinden sıçrayan bir yangın, kusurlu bir müteahhidin kazısı, dağıtım şirketinin hatalı bir müdahalesi veya kiraya verenin bakımsız bıraktığı tesisat yol açtıysa, yoksun kalınan kâr sorumlu kişiden ve onun sorumluluk sigortacısından istenebilir. Bu ayrım aşağıda ayrıca ele alınmıştır.

Ana Hasar Şartı: Yangın Dosyası Reddedilirse Kâr Kaybı da Düşer mi?

Kâr kaybı teminatının en belirleyici şartı, ana hasarın yangın sigortası kapsamında tazmin edilmiş ya da sigortacının sorumluluğunu kabul etmiş olmasıdır (Genel Şartlar A.1). Bu şart iki şeyi gösterir. Birincisi, işyerinizde sigortalı mala gelen fiziksel bir hasar olmadan, yalnızca dış koşullar yüzünden işin durması standart teminatın konusu değildir. İkincisi, ana hasar için verilen ret, kâr kaybı talebinin de önünü keser.

Ret gerekçesi ana hasara yönelikse, yapılacak iş ana hasar reddine itiraz etmek ve kâr kaybı talebini onunla birlikte ileri sürmektir. Sigortacı kundaklama, geç ihbar, beyan yükümlülüğünün ihlali veya teminat dışı bir riziko iddiasıyla yangın hasarını reddetmişse, bu iddiaların ispat yükü kural olarak sigortacıdadır (TTK m.1409/2; Genel Şartlar B.7). Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, bir depo yangınında sigortacının yalnızca bir ceza davası açılmış olmasına dayanarak ödemeyi reddedemeyeceğini ve kasten yangın çıkarıldığı iddiasını sigortacının ispat etmesi gerektiğini belirtmiştir (YHGK, 12.02.2025, E.2024/210, K.2025/38; olay eski TTK döneminde gerçekleşmiştir). Ana hasar reddinin bütün gerekçeleri ve cevapları için işyeri yangınında sigorta ödemiyor rehberimize bakabilirsiniz.

Fiziksel hasar olmadan iş durması: elektrik kesintisi, erişim engeli, tedarikçi yangını

İşyerinizde hiçbir hasar yokken elektrik kesintisi, yolun kapanması, bir kamu kararı, salgın veya tedarikçinizin ya da ana müşterinizin tesisindeki yangın yüzünden işiniz durabilir. A.1’deki ana hasar şartı karşısında bu kayıplar standart kâr kaybı teminatının içinde değildir. Piyasada bu tür kayıpları kapsayan özel klozlar bulunabilir; poliçenizde böyle bir kloz varsa, teminatın kapsamı ve şartları o klozun lafzına göre belirlenir. Kloz yoksa, zarara yol açan kişinin sorumluluğuna gidilir: elektrik kesintisi için elektrik kesintisinden doğan zararın tazmini yazımıza, komşu işyerinden gelen hasar için komşudan gelen su baskını ve yangın yazımıza bakabilirsiniz.

Tazminat Süresi ve Muafiyet: Ne Kadarlık Kayıp Ödenir?

Sigortacı, hasar anından faaliyetteki durma veya aksamanın tamamen giderildiği ana kadar geçen sürede oluşan kâr kaybından sorumludur; ancak bu süre poliçede yazılı azami tazminat süresini aşamaz (Genel Şartlar A.3). Tazminat süresi, poliçe bitiş tarihiyle karıştırılmamalıdır: riziko poliçe süresi içinde gerçekleştiyse, kayıp poliçe sona erdikten sonra da azami tazminat süresi boyunca birikmeye devam eder. Sigorta, aksi kararlaştırılmadıkça poliçede yazılı günlerde Türkiye saatiyle öğlen 12.00’de başlar ve sona erer (A.9).

Tazminat süresi, makinelerin teslim süresi, ruhsat ve izin işlemleri, binanın yeniden yapımı ve müşterilerin geri kazanılması gibi gerçekçi bir toparlanma süresine göre seçilmelidir. Üretim hattı yeniden kurulsa bile ciro hemen eski düzeyine dönmeyebilir; A.3’teki ölçüt makinenin çalışmaya başlaması değil, faaliyetteki aksamanın tamamen giderilmesidir. Sigortacı, üretim başladığı gün tazminat süresinin bittiğini ileri sürerse, aksamanın sürdüğünü sipariş, sevkiyat ve ciro kayıtlarıyla göstermek gerekir.

Muafiyet, kâr kaybının belli bir tutarının, belli bir yüzdesinin veya belli bir süresinin tazmin edilmeyeceğine ilişkin anlaşmadır; süreye bağlı muafiyet 72 saatten az olamaz ve muafiyet poliçeye yazılır (A.8). Poliçede örneğin yedi günlük süre muafiyeti varsa, hasardan sonraki ilk yedi günde oluşan kayıp ödenmez. Muafiyetin hesapta hangi aşamada uygulanacağı poliçenin özel şartlarına göre değişebilir; bu nedenle sigortacının hesabındaki sıralama ayrıca kontrol edilmelidir.

Kâr Kaybı Tazminatı Nasıl Hesaplanır? Brüt Kâr, Standart Ciro ve Bir Hesap Örneği

Genel Şartlar B.6’ya göre tazminat, cirodaki azalma ile artan işletme maliyetlerinden oluşan brüt kâr kaybından, tazminat süresi içinde ödenmesi gerekirken hasar nedeniyle ödenmeyen veya tasarruf edilen işletme giderleri düşülerek hesaplanır. Bütün hesaplarda KDV hariç tutulur (B.6.3). Hesabın kavramları şunlardır:

Hesap örneği

Varsayımsal bir örnekle: Bir gıda üreticisinin hasardan önceki on iki aylık cirosu 120.000.000 TL, önceki faaliyet yılındaki brüt kâr oranı yüzde 30’dur. Poliçede kâr kaybı sigorta bedeli 27.000.000 TL, azami tazminat süresi on iki ay olarak yazılmıştır. Yangından sonra faaliyet altı ayda normale dönmüştür. Hasardan önceki on iki ay içinde bu altı aya karşılık gelen dönemin cirosu, işletmenin belgelenmiş büyüme eğilimi de dikkate alınarak 60.000.000 TL kabul edilmiş; tazminat süresinde gerçekleşen ciro 24.000.000 TL olmuştur. Şirket, fason üretim ve geçici depo için 2.000.000 TL ek gider yapmış ve bu sayede 9.000.000 TL’lik ciro kaybını önlemiştir. Hasar nedeniyle 800.000 TL’lik gider tasarruf edilmiştir.

Bu örnekte sigorta bedeli düşük tutulduğu için şirket kaybının dörtte birini kendisi üstlenmektedir. Sigortacının hesabına itiraz ederken her adım ayrı ayrı sorgulanmalıdır: standart ciro doğru dönemle mi eşleştirildi, büyüme eğilimi ayarlamaya yansıtıldı mı, brüt kâr oranı hangi yılın verisiyle ve hangi giderler düşülerek bulundu, artan işletme giderleri neden kabul edilmedi, tasarruf edilen giderler gerçekten tasarruf edildi mi? Ücretlerin brüt kârdan düşülecek giderler arasında sayılıp sayılmadığı da poliçeden kontrol edilmelidir; sayılmışsa, iş durduğu hâlde ödemeye devam ettiğiniz ücretler kâr kaybı hesabında karşılanmayabilir.

Sigorta Şirketi Kâr Kaybını Neden Ödemiyor veya Eksik Ödüyor? Sık Gerekçeler ve Cevaplar

Beyan yükümlülüğü ve sigortacının aydınlatma yükümlülüğünün ayrıntıları için sigortacının aydınlatma ve sigortalının beyan yükümlülüğü yazımıza, sigortacının teminat dışı iddiaları ile rizikonun kapsamı için sigorta sözleşmesinde riziko ve tazminat yazımıza bakabilirsiniz.

Süreler: Beş İş Günü, Otuz Gün, Kırk Beş Gün ve Zamanaşımı

Kâr kaybı dosyasında süreler hem genel şartlardan hem kanundan doğar. Genel şartlardaki bildirim ve talep süreleri, kanundaki koruyucu hükümlerle birlikte okunmalıdır: TTK m.1446, 1447 ve 1448, sigorta ettiren aleyhine değiştirilemeyen hükümler arasındadır (m.1452/3). Bu nedenle bir genel şart süresinin kaçırılması, kanunun öngördüğünden daha ağır bir yaptırıma kendiliğinden bağlanamaz.

Zararı Azaltma Yükümlülüğü: Geçici İşyeri, Fason Üretim ve Ek Giderler

Riziko gerçekleştiğinde sigorta ettiren, imkânları ölçüsünde zararın önlenmesi, azaltılması ve artmasının engellenmesi için önlem almak ve sigortacının talimatlarına mümkün olduğunca uymakla yükümlüdür (TTK m.1448/1; Genel Şartlar B.1.2, B.2). Kâr kaybında bu yükümlülük, işin bir an önce kısmen de olsa yeniden başlatılması anlamına gelir: geçici bir üretim yeri kiralamak, fason üretim yaptırmak, ikinci el makine temin etmek, siparişleri başka bir tesisten karşılamak.

Bu önlemlerin makul giderleri, faydasız kalsalar bile sigortacı tarafından tazminattan ayrı olarak ödenir; eksik sigorta varsa oranlı ödeme kıyasen uygulanır (TTK m.1448/3). Sigorta ettirenin istemi üzerine sigortacı, bu giderler için gerekli tutarı avans olarak ödemek zorundadır (m.1448/4). Genel şartlar ise ciro kaybını önlemek için yapılan maliyet artışını, önlenen ciroya brüt kâr oranı uygulanarak bulunan tutarla sınırlar (B.6.2). Bu iki düzenlemenin birlikte uygulanmasında tartışma çıkmaması için önemli giderleri yapmadan önce sigortacıya yazılı bildirim yapmak, talimat ve onay istemek ve avans talebini aynı yazıda ileri sürmek en güvenli yoldur.

Faaliyetin tazminat süresi içinde başka bir yerde sürdürülmesi hâlinde, o yerden elde edilen gelir ciro hesabında dikkate alınır (B.3). Sigortacı da kâr kaybını azaltmak amacıyla hasar yerine girebilir; bu durum onun haklarından feragat ettiği anlamına gelmez (B.4). Önlem almamak kusurlu bir ihlal ise ve sigortacı aleyhine bir durum yaratmışsa, tazminattan kusurun ağırlığına göre indirim yapılır (TTK m.1448/2; B.2).

Hakem-Bilirkişi Usulü: Ne Zaman Kullanılır, Nelere Dikkat Edilir?

Kâr kaybı ve işletme maliyeti artışı önce taraflar arasında anlaşmayla belirlenir; anlaşılamazsa hakem-bilirkişi yoluna gidilebilir (Genel Şartlar B.5.1). Taraflar tek hakemde anlaşamazsa her biri kendi hakemini seçer; iki hakem ilk toplantılarından itibaren yedi gün içinde üçüncü hakemi seçer (B.5.2). Karşı taraf bildirimden itibaren on beş gün içinde hakemini seçmezse veya üçüncü hakem üzerinde yedi gün içinde anlaşılamazsa, seçimi hasar yerindeki ticaret mahkemesi yapar (B.5.4). Üçüncü hakem yalnızca hakemlerin anlaşamadığı noktalarda karar verir (B.5.3).

Hakemin uzmanlığının yetersiz olduğu gerekçesiyle, kimliğinin öğrenilmesinden itibaren yedi gün içinde itiraz edilebilir (B.5.5). Hakemler gerekli delil ve belgeleri isteyebilir, hasar yerinde inceleme yapabilir (B.5.7). Rapor, tek hakemin atandığı veya üçüncü hakemin seçildiği tarihten itibaren üç ay içinde ve ayrıca tazminat süresinin bitiminden itibaren altı ay içinde tebliğ edilmezse, taraflar zarar miktarını her türlü delille ispat edebilir (B.5.8). Hakemlerin zarar miktarına ilişkin kararı kesindir ve tarafları bağlar; yalnızca belirlenen miktarın gerçek durumdan önemli ölçüde farklı olduğu gerekçesiyle tebliğden itibaren yedi gün içinde ticaret mahkemesine itiraz edilebilir (B.5.9). Her taraf kendi hakeminin ücretini öder; tek hakemin veya üçüncü hakemin ücreti yarı yarıya paylaşılır (B.5.10).

Kâr Kaybını Sigorta Ödemiyorsa: Sorumlu Kişiye ve Onun Sigortacısına Başvuru

Kâr kaybı teminatı yoksa veya teminat dışı kalan bir kayıp varsa, iş durmasına yol açan kişinin sorumluluğu ayrıca değerlendirilir. Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille zarar veren kişi, yoksun kalınan kâr dâhil zararı tazmin etmekle yükümlüdür (TBK m.49 vd.); haksız fiil sorumluluğunun şartları için haksız fiil sorumluluğunun şartları yazımıza bakabilirsiniz. Sorumlu kişinin bir sorumluluk sigortası varsa, zarar gören sigorta bedeliyle sınırlı olmak üzere doğrudan sigortacıya başvurabilir (TTK m.1478); bu yolun işleyişi için ürün sorumluluk sigortası ve doğrudan dava yazımıza bakabilirsiniz.

Kendi sigortacınız kâr kaybını öderse, ödediği tutar oranında sizin sorumlu kişiye karşı haklarınıza halef olur (TTK m.1472; Genel Şartlar B.8). Ödenmeyen kısım için, örneğin muafiyet veya eksik sigorta nedeniyle karşılanmayan kayıp için, sorumluya karşı hakkınız devam eder. Sorumlu tarafta iseniz ve sigortacı size rücu ediyorsa sigorta şirketi şirketime rücu davası açtı rehberimize bakabilirsiniz.

Taşıma sırasında hasar gören bir ana makine veya hammadde yüzünden üretim durduysa, taşıyıcının sorumluluğu ayrı ve sınırlı kurallara tabidir; kâr kaybı taşıma hukukunda çoğu zaman karşılanmaz. Bu ayrım için taşımada hasar gören ticari yük rehberimize, iş makinelerinde makine kırılması teminatı için iş makinesi sigortaları rehberimize bakabilirsiniz.

Hangi Yol? Sigortacıya Başvuru, Sigorta Tahkim Komisyonu, Arabuluculuk ve Asliye Ticaret

Uyuşmazlık önce sigortacıya yazılı başvuruyla netleştirilmelidir: ayrıntılı talep, hesap tablosu ve belgeler verilir; ret veya eksik ödeme yazılı gerekçeyle istenir. Ret ya da cevapsızlık hâlinde iki ana yol vardır.

1. Sigorta Tahkim Komisyonu (5684 sayılı Kanun m.30). Komisyon, sigorta ettiren ile Komisyona üye sigorta şirketi arasındaki uyuşmazlıkları hakemler aracılığıyla çözer. Başvuru isteğe bağlıdır; hakem kararları kesinleşince kesin hüküm etkisi doğurur. Parasal sınırlar ve itiraz süreleri her yıl güncellendiği için sigorta tahkim süre ve parasal sınır hesaplama aracımızı kullanın; başvuru süreci için Komisyona başvuru ve bağlayıcılık yazımıza, dilekçe için başvuru dilekçesi örneğimize, karara itiraz için hakem kararına itiraz dilekçesi örneğimize bakabilirsiniz.
2. Arabuluculuk ve asliye ticaret mahkemesi. Sigorta sözleşmesinden doğan uyuşmazlıklar TTK’da düzenlendiği için ticari davadır (TTK m.4, 5); konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari alacak ve tazminat taleplerinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (TTK m.5/A; 6325 s.K. m.18/A). Ayrıntılar için ticari uyuşmazlıklarda dava şartı arabuluculuk yazımıza bakabilirsiniz. Genel şartlara göre sigortacı aleyhine açılacak davalarda sigorta şirketi merkezinin, acentenin bulunduğu yerin veya rizikonun gerçekleştiği yerin ticaret mahkemeleri yetkilidir (C.7).

Kâr kaybı tutarı çoğu zaman dava açılırken tam olarak bilinmez. 7589 sayılı Kanunla belirsiz alacak davası (HMK m.107) yürürlükten kaldırılmış; yerine, kısmi dava açıp tahkikatın sonuna kadar bir defaya mahsus talep artırımı imkânı getirilmiştir (HMK m.109/4). Bu yeni düzenin zamanaşımı ve zamanlama bakımından sonuçları için belirsiz alacak davasının kaldırılması yazımıza ve talep artırım dilekçesi örneğimize bakabilirsiniz.

Hasar yeri değiştirilmeden önce, özellikle sigortacıyla uyuşmazlık başlamışsa, delil tespiti istenebilir (HMK m.400 vd.); bkz. delil tespiti, bilirkişi ve uzman görüşü yazımız ve ticari uyuşmazlıklarda ihtiyati tedbir ve delil tespiti. Ticari defterlerin delil olarak kullanılması için ticari defterlerin delil niteliği yazımıza, mahkemedeki bilirkişi raporuna itiraz için bilirkişi raporuna itiraz yazımıza bakabilirsiniz.

Hasardan Sonraki İlk Otuz Gün: Kontrol Listesi

1. Hasarı yangın ve kâr kaybı teminatları için aynı yazıyla, en geç beş iş günü içinde sigortacıya ve acenteye bildirin (B.1.1; TTK m.1446).
2. Poliçenin kâr kaybı bölümünü çıkarın: sigorta bedeli, azami tazminat süresi, muafiyet, seçilen rizikolar, brüt kârdan düşülecek giderler ve özel klozlar.
3. Hasar yerini, zorunlu hâller dışında, tespit tamamlanana kadar değiştirmeyin; gerekiyorsa delil tespiti isteyin (B.1.3; HMK m.400).
4. Son iki yılın aylık ciro serisini, kapanmış yılın kesin mizan ve bilançosunu, stok sayımlarını ve e-defter kayıtlarını hazırlayın (B.1.4).
5. İptal edilen siparişleri, müşteri yazışmalarını ve teslim edilemeyen sözleşmeleri kayıt altına alın; ciro düşüşünün hasarla illiyeti bunlarla kurulur.
6. Geçici üretim, fason imalat veya geçici depo seçeneklerini araştırın; önemli giderlerden önce sigortacıya yazılı bildirim yapıp onay ve avans isteyin (TTK m.1448).
7. Kâr kaybına yol açan doğrudan zararları karşılayan başka sigortalarınızı sigortacıya bildirin (B.1.6).
8. Ana hasar ödemesi sırasında imzalanacak ibranamenin kâr kaybını kapsamadığından emin olun.
9. Tazminat süresi uzunsa dönemsel ödeme ve gerçekleşmiş dönemler için avans talep edin (B.8; TTK m.1427/3).
10. Tazminat süresinin bitiş tarihini ve buna bağlı otuz günlük ayrıntılı talep süresini takvime işleyin (B.1.7).
11. Mali bilgilerinizi paylaşırken ticari sır niteliğini yazıyla belirtin; sigortacı ve adına hareket edenler ticari sırların açığa çıkmasından sorumludur (C.6).
12. Zarara üçüncü bir kişinin yol açıp açmadığını belirleyin; varsa ona ve sorumluluk sigortacısına da süresinde başvurun.

Sigorta Şirketine Ayrıntılı Kâr Kaybı Talebi: Yazı İskeleti

Bu iskelet bir başlangıçtır; poliçenizin özel şartlarına, ret yazısının gerekçesine ve hesabın ayrıntısına göre uyarlanmalıdır. Yazıyı iz bırakan bir yolla (noter, iadeli taahhütlü posta, KEP veya imza karşılığı elden teslim) gönderin; genel şartlar bildirimlerin bu yollarla yapılmasını düzenler (C.5). Ticari işlerde temerrüt faizi için 3095 sayılı Kanun m.2/2 uyarınca avans faizi oranının istenebileceğini de değerlendirin; sigortacının temerrüt faizinden kurtulmasını sağlayan sözleşme hükümleri geçersizdir (TTK m.1427/5).

Poliçe Yaptırırken veya Yenilerken: Kâr Kaybı Teminatında Beş Kritik Ayar

Sözleşme süresince faaliyet konusunda, üretim yönteminde veya riziko durumunda önemli değişiklik olursa bunu sigortacıya bildirmek gerekir (TTK m.1444; Genel Şartlar C.3). Teklif aşamasında sorulan sorulara doğru ve eksiksiz cevap verilmesi, ileride beyan yükümlülüğü tartışmasını önler. Genel şartlarda sigortalı lehine yapılan değişiklikler mevcut sözleşmelere de hemen uygulanır (TTK m.1425/3).

Kararlar Hakkında Not

Bu yazının hazırlandığı tarihte açık kaynaklarda, Yangına Bağlı Kâr Kaybı Sigortası Genel Şartları’nın ana hasar şartını, tazminat süresini veya brüt kâr hesabını doğrudan yorumlayan ve künyesi doğrulanabilen yayımlanmış bir Yargıtay kararına ulaşılamamıştır. Bu nedenle yukarıdaki değerlendirmeler doğrudan kanun ve genel şart metnine dayanmaktadır. Yangın dosyalarında kasıt iddiası, ceza davası ve zamanaşımı ilişkisine dair Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı (YHGK, 12.02.2025, E.2024/210, K.2025/38) yukarıda aktarılmıştır; ticari yangın dosyalarındaki diğer kararlar için işyeri yangını rehberimizin kararlar bölümüne bakabilirsiniz. Ceza soruşturmasının hukuk davasına etkisi için bekletici mesele yazımız yol göstericidir.

Sık Sorulan Sorular

Yangın poliçem var; işim durdu, kaybettiğim kârı sigorta öder mi?

Poliçede ayrıca kâr kaybı (iş durması) teminatı yoksa ödemez. Rizikonun gerçekleşmesi sonucu oluşan kazanç kaybı, aksi sözleşme yoksa sigorta kapsamında değildir (TTK m.1453/2). Teminat varsa, yangın poliçesinde güvence altına alınmış bir riziko yüzünden faaliyetin durması veya aksaması nedeniyle oluşan brüt kâr kaybı ödenir (Yangına Bağlı Kâr Kaybı Sigortası Genel Şartları A.1).

Kâr kaybı ödenmesi için yangın hasarının ödenmiş olması şart mı?

Evet. Genel Şartlar A.1’e göre kâr kaybı teminatından ödeme yapılabilmesi için ana hasarın yangın sigortası kapsamında tazmin edilmiş ya da sigortacının sorumluluğunu kabul etmiş olması gerekir. Ana hasar reddedilirse kâr kaybı talebi de bu şart nedeniyle reddedilir.

Sigortacı yangın hasarını reddetti; kâr kaybını da ayrıca isteyebilir miyim?

Ana hasar reddine itiraz ederek kâr kaybı talebini onunla birlikte ileri sürebilirsiniz. Teminat dışılık ve kasıt iddialarını ispat yükü sigortacıdadır (TTK m.1409/2; Genel Şartlar B.7). Ana hasar teminat içinde sayılırsa kâr kaybı şartı da gerçekleşmiş olur.

Tazminat süresi nedir, poliçe bitince kâr kaybı ödenmez mi?

Tazminat süresi, hasar anından faaliyetteki aksamanın tamamen giderildiği ana kadar geçen ve poliçedeki azami süreyi aşmayan dönemdir (Genel Şartlar A.3). Riziko poliçe süresi içinde gerçekleştiyse, kayıp poliçe bittikten sonra da azami tazminat süresi boyunca hesaba katılır.

Muafiyet ne demek, ilk günlerdeki kayıp ödenir mi?

Muafiyet, kâr kaybının belli bir tutarının, yüzdesinin veya süresinin tazmin edilmemesidir; süre muafiyeti 72 saatten az olamaz ve poliçeye yazılır (Genel Şartlar A.8). Poliçede yedi günlük muafiyet varsa ilk yedi günün kaybı ödenmez.

Kâr kaybı tazminatı nasıl hesaplanır?

Brüt kâr oranı, standart ciro ile tazminat süresinde gerçekleşen ciro arasındaki farka uygulanır; ciro kaybını önlemek için yapılan makul ek giderler eklenir, hasar nedeniyle tasarruf edilen giderler düşülür. Hesaplarda KDV hariç tutulur ve işletmenin gelişme seyrine göre ayarlama yapılabilir (Genel Şartlar B.6).

Sigorta bedelim düşük gösterilmiş; ne olur?

Sigorta bedeli, brüt kâr oranının senelik ciroya uygulanmasıyla bulunan tutardan azsa tazminat aynı oranda azaltılır (Genel Şartlar A.6; TTK m.1462). Riziko gerçekleşmeden önce noter aracılığıyla bildirim yapılıp prim farkı ödenerek tam tazmin esası kararlaştırılabilir.

Hasarı kaç gün içinde bildirmeliyim, geç bildirirsem hakkım düşer mi?

Genel şartlar en geç beş iş günü içinde bildirim ister (B.1.1); kanun “gecikmeksizin” bildirimi arar (TTK m.1446/1). Geç bildirim kendiliğinden hak kaybı doğurmaz; ancak tazminatı artırmışsa kusurun ağırlığına göre indirim yapılır. Sigortacı olayı daha önce fiilen öğrenmişse indirim yapılamaz (m.1446/2-3).

Ayrıntılı kâr kaybı talebini ne zaman vermeliyim?

Tazminat süresinin sonunda, dönemsel ödeme kararlaştırılmışsa her dönem sonunda, en geç otuz gün içinde yazılı ve ayrıntılı talep verilmelidir (Genel Şartlar B.1.7).

Sigorta şirketi kâr kaybını ne zaman ödemek zorunda?

Genel şartlara göre tazminat süresinin bitiminden itibaren otuz gün içinde ödenir; dönemler hâlinde ödeme de kararlaştırılabilir (B.8). Kanuna göre tazminat araştırmalar bitince ve her hâlde ihbardan itibaren kırk beş gün sonra muaccel olur; inceleme üç ayda bitmezse en az yüzde elli avans ödenir ve muacceliyetle sigortacı ihtarsız temerrüde düşer (TTK m.1427).

Kâr kaybında zamanaşımı ne kadar?

Sigorta sözleşmesinden doğan istemler, alacağın muaccel olduğu tarihten itibaren iki yıl ve her hâlde rizikonun gerçekleşmesinden itibaren altı yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (TTK m.1420/1). Bu hükme aykırı sözleşme şartları geçersizdir (TTK m.1452/2).

İşyerimde hasar yok ama elektrik kesildi veya yol kapandı; kâr kaybı ödenir mi?

Standart teminatta kural olarak ödenmez; çünkü ödeme, işyerindeki ana hasarın yangın poliçesi kapsamında tazmin edilmesine bağlıdır (Genel Şartlar A.1). Poliçenizde bu tür kayıpları kapsayan özel bir kloz varsa ona göre değerlendirilir; yoksa zarara yol açan kişiye ve onun sorumluluk sigortacısına başvurulabilir.

Geçici işyeri kiraladım, fason üretim yaptırdım; bu giderler ödenir mi?

Ciro kaybını önlemek için tazminat süresi içinde yapılan gerekli ve makul ek giderler ödenir; ancak önlenen ciroya brüt kâr oranı uygulanarak bulunan tutarı aşamaz (Genel Şartlar B.6.2). Zararı azaltmak için yapılan makul giderler faydasız kalsa bile ayrıca ödenir ve istem üzerine avans verilir (TTK m.1448/3-4).

Hakem-bilirkişi kararı bağlayıcı mı?

Hakemlerin zarar miktarına ilişkin kararı kesindir ve tarafları bağlar; yalnızca belirlenen miktarın gerçek durumdan önemli ölçüde farklı olduğu gerekçesiyle tebliğden itibaren yedi gün içinde ticaret mahkemesine itiraz edilebilir (Genel Şartlar B.5.9).

Dava açmadan önce arabulucuya gitmek zorunlu mu?

Sigorta tazminatı istemi ticari davadır ve konusu bir miktar paranın ödenmesi olduğu için dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (TTK m.4, 5/A). Sigorta Tahkim Komisyonu ise bu yola alternatif, isteğe bağlı bir yoldur (5684 s.K. m.30).

Kâr kaybı tutarını bilmiyorum; belirsiz alacak davası açabilir miyim?

Hayır. 7589 sayılı Kanunla belirsiz alacak davası (HMK m.107) yürürlükten kaldırılmıştır. Bunun yerine kısmi dava açılıp tahkikatın sonuna kadar bir defaya mahsus talep artırımı yapılabilir (HMK m.109/4); artırımın zamanlaması dikkatle seçilmelidir.

İlgili Rehberler

• Sigorta Hukuku Rehberi: Tazminat, Kasko, DASK ve Hayat Sigortası
• GES Sigortası Ödemiyor 2026: Güneş Paneli Dolu, Fırtına, Kar, Hırsızlık ve Üretim Kaybı
• İşyeri Deprem Teminatı 2026: Koasürans, Muafiyet ve DASK ile Paylaşım
• Siber Saldırı, Fidye Yazılımı veya Veri Sızıntısı: Siber Sigorta Ödemiyor 2026
• Kefalet Senedim Nakde Çevrildi, Sigorta Şirketi Bana Rücu Ediyor 2026
• İnşaat All Risk Sigortası Ödemiyor 2026
• Müşterim Ödemedi, Alacak Sigortası Ödemiyor 2026
• Fabrika, Depo veya İşyeri Yangınında Sigorta Ödemiyor ya da Eksik Ödüyor 2026
• Taşımada Hasar Gören veya Kaybolan Ticari Yük: Nakliyat Sigortası mı, Taşıyıcı mı Öder?
• Sigorta Şirketi Şirketime Rücu Davası Açtı: Halefiyetin Sınırları ve Savunmalar
• Sel Hasarını Sigorta Ödemiyor veya Eksik Ödüyor 2026
• Evi, Dükkânı veya Eşyası Su Basanlar 2026: İşyeri, Emtia ve Eksik Sigorta
• Fırtına, Hortum ve Dolu Zararı 2026: Kim Öder?
• İş Makinesi Sigortaları: Makine Kırılması, Geniş Kasko ve Hırsızlık
• Kuyumcu Soygunu ve Hırsızlığında Sigorta Tazminatı Reddedildi
• Selden Zarar Gören İşyeri: Zayi Belgesi, Vergi, SGK, Mücbir Sebep ve Kısa Çalışma
• Sigorta Sözleşmesinde Riziko ve Tazminat (TTK m.1401)
• Sigortacının Aydınlatma ve Sigortalının Beyan Yükümlülüğü (TTK 1423-1435)
• Sigorta Tazminatında Başvuru, Tahkim ve Zamanaşımı
• Sigorta Tahkim Komisyonu
• Sigorta Tahkim Komisyonu Başvuru Dilekçesi Örneği
• Sigorta Tahkim Süre ve Parasal Sınır Hesaplama Aracı
• Sigorta Hakem Kararına İtiraz Dilekçesi Örneği
• Ticari Uyuşmazlıklarda Dava Şartı Arabuluculuk (TTK 5/A)
• Elektrik Kesintisinden Doğan Zararın Tazmini
• Komşumun Su Baskını veya Yangını Evime Zarar Verdi
• Delil Tespiti, Bilirkişi ve Uzman Görüşü (HMK 400-406)
• Talep Artırım Dilekçesi Örneği (HMK 109/4)
• Sulh, İbra ve Arabuluculuk Anlaşmasına Karşı Gabin
• Ticaret Hukuku Rehberi
• Tazminat Hukuku Rehberi

Kaynakça

• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu: m.4, 5, 5/A, 1401, 1409, 1420, 1425, 1427, 1435, 1444, 1445, 1446, 1447, 1448, 1452, 1453, 1459, 1460, 1462, 1463, 1472, 1478
• Yangına Bağlı Kâr Kaybı Sigortası Genel Şartları (Hazine Müsteşarlığı onaylı; Türkiye Sigorta Birliği mevzuat metni): A.1-A.9, B.1-B.8, C.1-C.9
• 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu: m.30
• 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu: m.18/A
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.109/4 (7589 sayılı Kanunla eklenen), m.400 vd.
• 7589 sayılı Kanun: m.19 (HMK m.107’nin yürürlükten kaldırılması), m.20
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu: m.49 vd., m.117
• 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun: m.2
• Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 12.02.2025, E.2024/210, K.2025/38