Müşterim Ödemedi, Alacak Sigortası Ödemiyor 2026: Ticari Alacak (Kredi) Sigortasında Alıcı Limiti, Müdahale Talebi, Bekleme Süresi ve Tazminat — TTK m.1427, 1448, 1472; Ticari Alacak Sigortası Genel Şartları

“En büyük müşterimiz konkordato ilan etti; alacak sigortamız var ama sigorta şirketi limitin iki ay önce kaldırıldığını söylüyor.” “Alıcı malı ayıplı diyerek ödemiyor, sigortacı ticari uyuşmazlık var, ödeyemeyiz dedi.” “Vadesi geçen faturayı geç bildirdik; sigortacı bütün teminatın düştüğünü iddia ediyor.” Bu rehber, ticari alacak sigortasında sigortacının ödeme borcunu, alıcı limitini, müdahale talebini, bekleme süresini, tazminatın nasıl hesaplandığını, sık görülen ret gerekçelerini ve başvuru yollarını 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun sigorta hükümleri ile SEDDK’nın Ticari Alacak (Kredi) Sigortası Genel Şartları üzerinden madde madde anlatır.

Kısa Cevap: Alacak Sigortası Her Ödenmeyen Faturayı Değil, Limitli Alıcıdaki Teminatlı Rizikoyu Öder

Ticari alacak sigortası, vadeli satıştan doğan alacağın, poliçede sayılan bir hâl nedeniyle ve varsa bekleme süresinin sonunda tahsil edilememesinden doğan zararı, alıcı limitiyle sınırlı olarak karşılar (Ticari Alacak (Kredi) Sigortası Genel Şartları m.4/1). Teminatın çekirdeği alıcının ödeme gücünü kaybetmesidir: iflas, tasfiye, kısıtlayıcı karar, sonuçsuz icra takibi, konkordato. Alıcının yalnızca geç ödemesi, poliçede ödeme temerrüdü ayrıca teminata alınmışsa riziko sayılır (m.4/3-f).

Sigortacının ödemeden kaçınmak için en sık dayandığı noktalar ise alıcı limiti, teminat dışı hâller ve sigortalının yükümlülükleridir: limitin kaldırılmasından sonra yapılan sevkiyat, alıcının zor durumda olduğunu bildikten sonra verilen mal, geç bildirim veya geç müdahale talebi, sigortacının izni olmadan yapılan uzlaşma ya da vade uzatımı. Yeni genel şartlar bu yükümlülüklerin çoğunu, TTK’daki koruyucu hükümlere paralel olarak kusur ve illiyet ölçüsüne bağlamıştır; her ihlal tazminat hakkını kendiliğinden düşürmez.

Kanuni Çerçeve: TTK ve Ticari Alacak Sigortası Genel Şartları Ne Söyler?

Ticari alacak sigortası, Sigortacılık Kanunu’ndaki kredi branşında yapılan bir zarar sigortasıdır. Sözleşme, TTK’nın altıncı kitabındaki sigorta hükümlerine ve 5684 sayılı Kanun’un 11. maddesine dayanılarak SEDDK tarafından hazırlanan genel şartlara tabidir (Genel Şartlar m.2). TTK’nın bazı hükümleri sigorta ettiren aleyhine değiştirilemez: m.1409, 1427’nin ikinci ila beşinci fıkraları ve 1433 ila 1449. maddeler bunlardandır; m.1420’deki zamanaşımına aykırı şartlar geçersizdir (TTK m.1452). Genel şartlardaki bildirim, zararı azaltma ve ödeme hükümleri de büyük ölçüde bu kanun hükümlerini tekrarlar.

Teminat Neyi Kapsar? Riziko Hâlleri, Onaylı Alıcı ve Azami Faturalama Dönemi

Sigorta, vadeli satışlarda azami faturalama dönemi içinde faturalanan veya devralınan alacaklardan doğan zararı kapsar; aksi kararlaştırılmadıkça sigorta konusu satış sözleşmelerindeki bütün satış işlemleri teminata dâhildir (m.4/1-2). Mal satışlarında malın sevk veya teslimi ve faturanın sigorta süresi ile azami faturalama dönemi içinde düzenlenmesi, hizmetlerde faturanın aynı dönemde düzenlenmesi aranır; sözleşmenin kurulduğu tarihin veya vadenin sigorta süresi içinde olması aranmaz (m.4/5). Konsinye, gümrük antreposu, serbest bölge ve fuar satışları özel şartla teminata alınabilir (m.4/6).

Hangi hâllerin ticari risk olarak teminat kapsamında olduğu poliçede veya alıcı limiti zeyilnamesinde yazılır (m.4/4). Bu nedenle aynı poliçede farklı alıcılar için farklı hâller teminata alınmış olabilir; ret yazısındaki gerekçe, ilgili alıcının zeyilnamesiyle birlikte okunmalıdır.

Ek sözleşmeyle teminata alınabilecekler

Doğal afetler; limitin azaltıldığı veya kaldırıldığı zeyilnameden önceki altı ay içinde yapılmış satışların koşulları dâhilinde teminatta kalması; yurt dışı satışlarda politik riskler (genel moratoryum, transfer engeli, savaş, ithalat veya ihracat kısıtı, devlet müdahalesi, kamu alıcısının temerrüdü veya iflası); ticari uyuşmazlık ile malın kabul edilmemesi veya gümrükten ya da antrepodan çekilmemesi; sigortalının ilişkili kişilerine ve özel sektör dışındaki alıcılara yapılan satışlar; alıcının ülkesindeki siyasi veya ekonomik olaylar nedeniyle borcunu ödeyememesi ancak ek sözleşmeyle teminata alınabilir (m.6). Poliçenizde bu ek sözleşmeler yoksa, bu hâllerden doğan zarar için sigortacıya dayanmak güçtür.

Teminat dışında kalanlar

Alıcı Limiti: Limit Azaltıldı veya Kaldırıldıysa Hangi Alacaklar Teminatta Kalır?

Sigortalı, belirli bir alıcı için onay ve limit talebiyle sigortacıya başvurur; sigortacı kabul ederse alıcı limiti zeyilnamesi düzenlenir ve teminat başvurunun sigortacıya ulaşmasıyla başlar; limit artırımı ise sigortacının kabulü yazılı olarak bildirdiği tarihte geçerli olur (m.5/1-3). Onay başvurusu yapılmamış alıcılar, poliçedeki koşullar sağlanırsa ve poliçede ayrıca belirlenen limit ve şartlarla teminat kapsamında olabilir (m.5/4-5). Limiti aşan kısım sigortalıya aittir ve yeniden sigortalanamaz (m.5/6).

Sigortacı, muhtemel bir zarar hâlini öğrenirse bir veya birden fazla alıcı için teminatı bildirimle azaltabilir veya kaldırabilir; bu bildirim, bildirimden sonraki teslimatlar ve hizmetler için geçerlidir (m.15/6). Yani limit kaldırılmadan önce sevk edilmiş ve azami faturalama dönemi içinde faturalanmış alacaklar teminatta kalır. Limit kaldırılmadan önceki altı ay içinde kurulmuş satış sözleşmelerine dayanan sonraki teslimatların teminatta kalması ise ancak ek sözleşmeyle mümkündür (m.6/1-b).

Alıcı Ödemedi: Bildirim, Müdahale Talebi ve Sevkiyat Yasağı

Alacak sigortasında hakların korunması, vadeden sonraki ilk haftalarda yapılanlara bağlıdır. Genel şartlar burada üç ayrı yükümlülük öngörür.

1. Vadesi geçmiş borcun bildirilmesi. Sigortalı, vadesinde ödenmeyen alacağı veya teminat kapsamındaki rizikonun gerçekleştiğini gecikmeksizin bildirmelidir. İhlal tazminatı artırmışsa kusurun ağırlığına göre indirim yapılır; sigortacı durumu daha önce fiilen öğrenmişse indirim yapılamaz (m.15/8; m.17/1-b; TTK m.1446).
2. Müdahale talebi. Muhtemel zarar hâllerinden birini öğrenen sigortalı, bunu gecikmeksizin ve poliçede belirtilen azami süre içinde sigortacıya bildirerek müdahale talebinde bulunur. Bu azami süre poliçede, fatura vadesinden sonraki otuzuncu gün ile vadesi geçmiş borç bildiriminden sonraki altmışıncı gün arasında belirlenir; tek alıcılı poliçelerde vadeden itibaren otuz gündür; alıcının iflasında öğrenilir öğrenilmez bildirim gerekir. Müdahale talebinin sigortacıya ulaşması tazminat talebi anlamına gelir (m.15/1).
3. Sevkiyat ve vade uzatma yasağı. Alıcının iflası, tasfiye memuru, yediemin veya kayyım atanması ya da borcun vade veya uzatılmış vadeden itibaren otuz gün içinde tamamen ödenmemesi hâlinde sigortalı, sigortacının yazılı onayı olmadan o alıcıya teslimat veya sevkiyat yapamaz, hizmet veremez ve vade uzatımını kabul edemez (m.15/7; m.17/1-c).

Muhtemel zarar hâlleri geniş tanımlanmıştır: alıcının olumsuz mali durumu, teslim almada veya ödemede zorluk, teminat verememesi, tahsil ihtimalini azaltan durumlar ve üçüncü kişilerce açılan dava veya yapılan bildirimler (m.15/5). Sigortalı, müdahale talebiyle sigortacıyı alacağın tamamı üzerinde tam yetkili kılar ve gerekli belgeleri poliçedeki süre içinde vermekle yükümlüdür (m.15/4).

Süre kaçırılırsa ne olur?

Yeni genel şartlar, eski metinden farklı olarak yaptırımı otomatik hak kaybına değil, kusur ve etkiye bağlamıştır. Müdahale talebinin kusurlu olarak yapılmaması, alacağın tahsil imkânını ortadan kaldırdığı ölçüde sigortacının tazminat yükümlülüğünü kısmen veya tamamen ortadan kaldırır (m.15/2). Belge ve yetki verme yükümlülüğünün kusurlu ihlali de ancak tahsil imkânını ortadan kaldırdığı ölçüde hak kaybı doğurur (m.15/4). Diğer sözleşmesel yükümlülüklerin ihlalinde sigortacı, ancak ihlal rizikonun gerçekleşmesini veya kendi edimini etkileyecek nitelikteyse ve riziko gerçekleşmişse ihlal ile riziko arasında bağlantı varsa fesih veya sınırlandırıcı bir yaptırım uygulayabilir; bu niteliğin ispatı sigortacıya aittir ve hak, öğrenmeden itibaren bir ay içinde kullanılmalıdır (m.17/2-3; TTK m.1449). 01.10.2022’den önce yapılmış poliçelerde eski genel şartlar daha sert yaptırımlar öngörüyor olsa da, yeni metnin sigortalı lehine hükümleri bu sözleşmelere de hemen uygulanır (m.31/1).

Bekleme Süresi ve Ödeme: Sigortacı Ne Zaman Öder?

Bekleme süresi, alıcının ödeme borcunda temerrüde düşmesinden sigortacının tazminat ödeme yükümlülüğünün doğduğu ana kadar geçen süredir; işleyişi ve sınırı poliçenin özel şartlarında yazılır (m.3/e). İflas ve tasfiye hâllerinde riziko, ilgili alıcıya karşı müdahale talebinin yapıldığı tarihte; diğer hâllerde bekleme süresinin son gününde gerçekleşmiş sayılır (m.15/3). Eski Kredi Sigortası Genel Şartları’nda bu süre kural olarak müdahale talebinden itibaren beş ay olarak düzenlenmişti; yeni metinde süreyi poliçenizden kontrol etmeniz gerekir.

Tazminat nakden ödenir ve her hâlde alıcı limitiyle sınırlıdır (m.21/1-2). Özel şartlarda daha kısa bir süre yoksa tazminat, riziko gerçekleşip gerekli belgeler verildikten sonra sigortacının araştırmaları bitince ve her hâlde rizikonun ihbarından itibaren kırk beş gün sonra muaccel olur. Bu sürenin başlaması için iflasta alacağın tasfiye memuru, yediemin veya kayyım tarafından kabulü, diğer hâllerde müdahale talebinin sigortacıya ulaşması gerekir (m.21/3). Gerekli belgeler poliçede belirtilir; dürüstlük kuralına aykırı ek belge talepleri geçersizdir, ancak belgeler eksikse kırk beş günlük süre işlemez (m.21/5).

Araştırmalar rizikonun ihbarından itibaren üç ay içinde tamamlanamazsa sigortacı, zarar tutarının en az yüzde ellisini tazminattan mahsup edilmek üzere avans olarak öder (m.21/6; TTK m.1427/3). Tazminat muaccel olunca sigortacı ihtara gerek kalmadan temerrüde düşer; temerrüt faizinden kurtulmayı öngören hükümler geçersizdir (m.21/4; TTK m.1427/4-5). Ticari işlerde temerrüt faizi için 3095 sayılı Kanun m.2/2 uyarınca avans faizi oranı istenebilir.

Tazminat Nasıl Hesaplanır? Eklenen ve Düşülen Kalemler ile Bir Örnek

Zarar, faturadaki KDV hariç bedele bazı kalemler eklenip bazıları düşülerek belirlenir (m.22/1). Eklenenler: teminata dâhilse KDV ile alıcının ödemekle yükümlü olduğu paketleme, yükleme, navlun, sigorta primi ve vergiler. Temerrüt faizi, ceza koşulu, götürü tazminat ve diğer masraflar bu hesaba girmez. Düşülenler: alıcının temerrüt nedeniyle sigortalının kurtulduğu masraflar ve alıcıdan yapılan tahsilatlar. Tahsilat sayılanlar arasında, temerrüt ihtarı veya müdahale talebinden sonra sigortacı onayıyla yapılan teslimatların bedelleri, tahsil edilen temerrüt faizi, alıcının verdiği teminatların paraya çevrilmesi, kabul edilen iade faturaları, alıcının takas beyanıyla sönen tutar ve geri alınabilen ve elden çıkarılması ekonomik olan malların paraya çevrilmesiyle elde edilen tutar vardır; aksi kararlaştırılmadıkça bu mallar faturadaki bedelin en az yüzde ellisi üzerinden paraya çevrilmiş sayılır.

Varsayımsal bir örnek: Bir tekstil üreticisi, onaylı alıcısına KDV hariç 5.000.000 TL’lik mal satmıştır. Poliçede KDV teminata dâhildir (yüzde 20) ve alıcıya 50.000 TL navlun yansıtılmıştır. Alıcı konkordato mühleti almadan önce 1.200.000 TL ödemiş, alıcının verdiği teminat çeki 300.000 TL tahsil edilmiş, 150.000 TL’lik iade faturası kabul edilmiş ve geri alınan malların satışından 400.000 TL elde edilmiştir. Alıcı limiti 3.500.000 TL, poliçedeki muafiyet yüzde 10’dur.

Muafiyetin ve limitin hangi sırayla uygulanacağı poliçenin özel şartlarına göre değişebilir; örnekte önce muafiyet uygulansaydı (4.000.000 × 0,90 = 3.600.000 TL) sonuç yine limit nedeniyle 3.500.000 TL olurdu. Muafiyet, birden fazla alıcı varsa her alıcıya karşı teminat kapsamındaki toplam alacak esas alınarak uygulanır (m.11/2). Sigortalının ödediği tazminatla karşılanmayan kısım, örnekte 850.000 TL, alıcıya karşı takip edilmeye devam eder; alacaklının vergi bakımından şüpheli alacak karşılığı ayırması için konkordatoda alacaklının vergi durumu yazımıza bakabilirsiniz.

Sigorta Şirketi Alacak Tazminatını Neden Ödemiyor? Sık Gerekçeler ve Cevaplar

Beyan yükümlülüğünün sınırları için sigortacının aydınlatma ve sigortalının beyan yükümlülüğü yazımıza, sigortacının teminat dışı iddiaları için sigorta sözleşmesinde riziko ve tazminat yazımıza bakabilirsiniz.

Alıcı “Mal Ayıplı” Diyor: Ticari Uyuşmazlık Varsa Sigorta Öder mi?

Ticari uyuşmazlık, satıcı ile alıcı arasında alacağın varlığını veya miktarını etkileyen her türlü uyuşmazlıktır; alıcının takas ileri sürmesinden doğanlar da buna dâhildir (m.3/n). Ticari uyuşmazlık ile malın kabul edilmemesi veya gümrükten ya da antrepodan çekilmemesi, ancak ek sözleşmeyle teminat kapsamına alınabilir (m.6/1-ç). Bu nedenle alıcı ayıp, eksik teslim veya takas ileri sürüyorsa, sigortacı uyuşmazlık giderilene kadar ödeme yapmayabilir.

Bu durumda yapılacak iş, uyuşmazlığı alıcıya karşı yargı yoluyla, sigortacının yazılı onayıyla ve sigortacıyı bilgilendirerek çözmektir: icra takibi, itirazın iptali davası veya alacak davası. Sigortacı alıcının borcuna ilişkin dava sürerken şartlı ödeme yapmışsa ve dava satıcı aleyhine sonuçlanırsa, sigortalı ödemeyi faiziyle iade eder (m.25/4). Ticari satışta ayıp ihbarının süresi ve şekli alıcının itirazını zayıflatabilir; faturaya itiraz için TTK m.21/2’deki sekiz günlük süre de değerlendirilmelidir (bkz. faturaya itiraz yazımız). İcra yolları için ilamsız icra takibine itiraz ve itirazın iptali yazımıza ve itirazın iptali ve icra inkâr tazminatı yazımıza bakabilirsiniz.

Alıcı Konkordato İlan Etti veya İflas Etti: Alacaklı Şirket ve Sigortacı Ne Yapar?

Konkordatoda geçici veya kesin mühlet kararı ya da konkordatonun tasdiki, teminat kapsamındaki hâllerdendir (m.4/3-d). Müdahale talebiyle sigortacı alacak üzerinde tam yetkili kılındığı için (m.15/4), alacak kaydı, alacaklılar toplantısındaki oy ve itirazlar sigortacıyla eş güdüm içinde yürütülmelidir; sigortacının yazılı izni olmadan uzlaşma ve feragat yasağı (m.17/1-ç) konkordato projesine verilecek oy bakımından da önemlidir. Konkordatoda çekişmeli alacakların durumu için konkordatoda çekişmeli alacaklar yazımıza, oylama için konkordato alacaklılar toplantısı yazımıza, faktoringe devredilmiş alacaklar için konkordatoda faktoring ve alacağın temliki yazımıza bakabilirsiniz.

İflasta riziko, müdahale talebinin yapıldığı tarihte gerçekleşmiş sayılır (m.15/3); tazminatın muacceliyeti için ise alacağın tasfiye memuru, yediemin veya kayyım tarafından kabulü aranır (m.21/3). Alacağın iflas masasına süresinde ve belgeleriyle kaydettirilmesi bu nedenle doğrudan tazminatı etkiler; iflas masasına alacak kaydı için iflas ve konkordatoda alacak kaydı yazımıza bakabilirsiniz. Alıcı mal kaçırmışsa aciz belgesine dayanan tasarrufun iptali davası gündeme gelir; bkz. tasarrufun iptali davası yazımız.

Tazminattan Sonra: Halefiyet, Sonraki Tahsilatlar ve Takip Giderleri

Sigortacı tazminatı ödediği tutar kadar sigortalının yerine geçer; alacağa ilişkin dava veya takip başlatılmışsa ödemeyi ispatlayarak onay aranmaksızın davaya devam edebilir (m.25/1-2; TTK m.1472). Sigortalı bu hakları ihlal ederse sigortacıya karşı sorumludur; kısmi ödemede kalan kısım için sigortalının hakkı devam eder (m.25/3). Ödemeden sonra alıcıdan tahsil edilen tutarlar, sigortacının ödediği tazminat ve masraflar karşılığı kadar sigortacıya aktarılır, kalan bakiye sigortalıya ödenir (m.25/5). Sigortalı süreli bir tahsilat yetkisini süresinde uzatmaz ve sigortacının rücu hakkı bu yüzden kaybolursa, kaybın ölçüsünde tazminat hakkını kaybeder (m.25/6).

Teminat kapsamındaki alacağın tahsili için dava öncesi ve sonrasında yapılan işlemlerin giderleri, zararın önlenmesi veya rücu haklarının korunması amacıyla yapılmışsa, faydasız kalsa bile sigortacı tarafından ödenir; alıcı limiti aşılmışsa ödeme alacak ile limit arasındaki orana göre yapılır ve tam zamanlı ücretli avukat dışında vekil tutulmuşsa ücret Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’ne göre belirlenir (m.23/1). Zararı önleme ve azaltma için yapılan makul giderler de faydasız kalsa bile ayrıca ödenir ve istem üzerine avans verilir (m.16/3-4; TTK m.1448/3-4). Alıcı hakkında inceleme yaptırılması ve her müdahale talebi için özel şartlarda belirlenen ücretler ise sigortalıya aittir (m.24).

Hangi Yol? Sigortacıya Başvuru, Sigorta Tahkim Komisyonu, Arabuluculuk ve Asliye Ticaret

1. Yazılı başvuru ve gerekçeli ret. Müdahale talebi zaten tazminat talebi sayılır (m.15/1). Ret veya eksik ödeme hâlinde gerekçenin hangi maddeye dayandığı yazılı olarak istenir; eksik denilen belgeler tamamlanır.
2. Sigorta Tahkim Komisyonu. Sigortacı Komisyona üyeyse, sözleşmede özel bir hüküm olmasa bile tahkim yoluna başvurulabilir (m.29/2; 5684 s.K. m.30). Parasal sınırlar ve itiraz süreleri için sigorta tahkim süre ve parasal sınır hesaplama aracımıza, başvuru için başvuru dilekçesi örneğimize, hakem kararına itiraz için itiraz dilekçesi örneğimize bakabilirsiniz.
3. Arabuluculuk ve asliye ticaret mahkemesi. Sigorta sözleşmesinden doğan uyuşmazlıklar ticari davadır ve konusu bir miktar paranın ödenmesi olan taleplerde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (TTK m.4, 5/A; 6325 s.K. m.18/A); bkz. ticari uyuşmazlıklarda dava şartı arabuluculuk. Dava, genel yetki kurallarının yanında sigorta ettirenin veya davalının dava tarihindeki yerleşim yerindeki ya da merkezindeki ticaret mahkemesinde de açılabilir (m.29/1).

Zamanaşımı, sigorta sözleşmesinden doğan istemlerde alacağın muaccel olduğu tarihten itibaren iki yıl, her hâlde rizikonun gerçekleşmesinden itibaren altı yıldır (m.28; TTK m.1420). Alıcıya karşı asıl alacağın zamanaşımı ise ayrıca takip edilmelidir; alacak hakkının kaybı teminat dışı hâllerdendir (m.7/1-i). Süreleri hesaplamak için alacak zamanaşımı aracımızı ve kambiyo senedi zamanaşımı aracımızı kullanabilirsiniz. Tutar dava açılırken tam bilinmiyorsa, 7589 sayılı Kanunla belirsiz alacak davası kaldırıldığı için kısmi dava ve bir defaya mahsus talep artırımı yolu kullanılır (HMK m.109/4); bkz. talep artırım dilekçesi örneğimiz.

Devlet Destekli Ticari Alacak Sigortası (DDAS) Hakkında Kısa Not

KOBİ’lerin yurt içi vadeli satışlarını güvence altına almak için Özel Riskler Yönetim Merkezi koordinasyonunda yürütülen bir devlet destekli ticari alacak sigortası sistemi de vardır (5684 s.K. m.33/A). Sistemin tarife, talimat ve çalışma esasları SEDDK’nın 07.01.2023 tarihli ve 32066 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan tebliğiyle düzenlenmiş, tebliğ daha sonra birkaç kez değiştirilmiştir; 09.11.2024 tarihli değişiklikle genel şartlar olarak Ticari Alacak (Kredi) Sigortası Genel Şartları tanımlanmış ve doğal afet teminatı eklendiğinde katsayıların artırılması öngörülmüştür. Sisteme katılım şartları (örneğin işletmenin en az iki yıl önce kurulmuş olması) ve diğer sayısal kurallar tebliğde ayrıca yazılıdır; poliçe DDAS kapsamındaysa uyuşmazlıkta tebliğ hükümleri de dikkate alınmalıdır.

Vade Geçtikten Sonraki İlk Otuz Gün: Kontrol Listesi

1. Poliçeyi, ilgili alıcının limit zeyilnamesini ve özel şartları çıkarın: teminattaki hâller, bekleme süresi, müdahale talebi süresi, muafiyet, azami vade.
2. Vadesi geçen alacağı gecikmeksizin, yazılı ve iz bırakan bir yolla sigortacıya bildirin (m.15/8; m.17/1-b).
3. Poliçedeki süre içinde müdahale talebinde bulunun; iflas veya konkordato haberini alır almaz beklemeden bildirin (m.15/1).
4. Vadeden itibaren otuz gün içinde tamamen ödemeyen alıcıya sigortacının yazılı onayı olmadan yeni sevkiyat yapmayın, vade uzatmayın (m.15/7).
5. Alıcıyla ödeme planı, iskonto, uzlaşma veya feragat konuşmadan önce sigortacının yazılı iznini alın (m.17/1-ç).
6. Alıcıya icra takibi veya dava açmadan önce sigortacının yazılı onayını alın (m.7/1-ı).
7. Fatura, sevk irsaliyesi, teslim tutanağı, cari hesap ekstresi, sözleşme ve sipariş yazışmalarını eksiksiz hazırlayın.
8. Alıcının ayıp veya takas itirazı varsa, teslim ve kabul belgelerini ve ihbar sürelerini kayıt altına alın.
9. Alıcıdan aldığınız teminat çek, senet veya ipotek varsa, kambiyo ve takip sürelerini kaçırmayın; alacak hakkının kaybı teminat dışıdır (m.7/1-i).
10. Konkordato veya iflasta alacak kaydını süresinde yapın ve oy kararlarını sigortacıyla birlikte verin.
11. Bekleme süresinin bitişini, kırk beş günlük muacceliyet ve üç aylık avans tarihlerini takvime işleyin (m.21).
12. Tazminattan sonra alıcıdan gelen her tahsilatı sigortacıya bildirin (m.15/6; m.25/5).

Sigorta Şirketine Müdahale ve Tazminat Talebi: Yazı İskeleti

Bu iskelet bir başlangıçtır; poliçenizin özel şartlarına ve alıcının durumuna göre uyarlanmalıdır. Yazıyı sigortacının merkezine veya acentesine iz bırakan bir yolla gönderin ve gönderim kaydını saklayın.

Poliçe Yaptırırken veya Yenilerken: Alacak Sigortasında Altı Kritik Ayar

Alacak sigortası, teminat mektubu, kefalet ve faktoring gibi diğer güvencelerle birlikte düşünülmelidir. Banka teminatıyla güvenceye alınmış satışlar zaten teminat dışıdır (m.7/1-b). Teminat mektubunun haksız nakde çevrilmesi için teminat mektubu yazımıza, alacakların veya çek-senet portföyünün devri için alacak ve portföy devri yazımıza, şirket kredisine kefil olanların hakları için kefil yazımıza bakabilirsiniz.

Kararlar Hakkında Not

Bu yazının hazırlandığı tarihte açık kaynaklarda, 01.10.2022’de yürürlüğe giren Ticari Alacak (Kredi) Sigortası Genel Şartları’nı doğrudan yorumlayan ve künyesi doğrulanabilen yayımlanmış bir Yargıtay kararına ulaşılamamıştır. Bu nedenle yukarıdaki değerlendirmeler TTK ve genel şart metnine dayanmaktadır. Genel şartların bildirim, zararı azaltma ve sözleşmesel yükümlülük hükümleri TTK m.1446-1449 ile paralel olduğundan, bu kanun hükümlerine ilişkin genel sigorta içtihadı alacak sigortasında da yol göstericidir; ticari sigorta dosyalarındaki kararlar için işyeri yangını rehberimizin kararlar bölümüne bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Müşterim ödemedi; alacak sigortası her ödenmeyen faturayı öder mi?

Hayır. Sigorta, onaylı alıcı limitiyle sınırlı olarak ve poliçede teminata alınmış bir hâl nedeniyle tahsil edilemeyen alacağı öder. Bu hâller iflas, tasfiye, kısıtlayıcı karar, aciz belgesiyle sonuçsuz kalan icra takibi ve konkordatodur; ödeme temerrüdü ancak poliçede ayrıca yazılmışsa teminattadır (Ticari Alacak (Kredi) Sigortası Genel Şartları m.4).

Alıcı konkordato ilan etti; sigorta öder mi?

Konkordatoda geçici veya kesin mühlet kararı ya da tasdik, teminat kapsamındaki hâllerdendir (m.4/3-d). Alıcı için onaylı limit varsa, müdahale talebinin süresinde yapılması ve konkordato sürecinin sigortacıyla eş güdüm içinde yürütülmesi gerekir (m.15, 17).

Sigortacı alıcının limitini kaldırdı; önceki faturalarım ne olacak?

Limitin azaltılması veya kaldırılması, bildirimden sonraki teslimatlar ve hizmetler için geçerlidir (m.15/6). Bildirimden önce sevk edilip azami faturalama dönemi içinde faturalanan alacaklar teminatta kalır. Limit kaldırılmadan önceki altı ay içinde kurulan sözleşmelere dayanan sonraki teslimatlar ancak ek sözleşmeyle teminatta kalır (m.6/1-b).

Vadesi geçen faturayı ne zaman bildirmeliyim?

Gecikmeksizin. İhlal tazminatı artırmışsa kusurun ağırlığına göre indirim yapılır; sigortacı durumu daha önce fiilen öğrenmişse indirim yapılamaz (m.15/8; TTK m.1446).

Müdahale talebi nedir, süresi ne kadar?

Müdahale talebi, muhtemel zarar hâlini öğrenen sigortalının bunu poliçedeki süre içinde sigortacıya bildirmesidir ve tazminat talebi sayılır. Azami süre poliçede, fatura vadesinden sonraki otuzuncu gün ile vadesi geçmiş borç bildiriminden sonraki altmışıncı gün arasında belirlenir; tek alıcılı poliçelerde vadeden itibaren otuz gündür; iflasta öğrenilir öğrenilmez yapılır (m.15/1).

Müdahale talebini geç yaptım; tazminat hakkım tamamen düşer mi?

Kendiliğinden düşmez. Müdahale talebinin kusurlu olarak yapılmaması, alacağın tahsil imkânını ortadan kaldırdığı ölçüde sigortacının yükümlülüğünü kısmen veya tamamen ortadan kaldırır (m.15/2).

Ödemeyen alıcıya mal göndermeye devam edebilir miyim?

Borç vade veya uzatılmış vadeden itibaren otuz gün içinde tamamen ödenmezse ya da alıcı iflas ederse, sigortacının yazılı onayı olmadan teslimat, sevkiyat veya hizmet yapılamaz ve vade uzatılamaz (m.15/7; m.17/1-c). Alıcının olumsuz durumunu bildikten sonra yapılan sevkiyatlar teminat dışıdır (m.7/1-e).

Bekleme süresi nedir?

Alıcının temerrüde düşmesinden sigortacının tazminat ödeme yükümlülüğünün doğduğu ana kadar geçen süredir; işleyişi ve sınırı poliçenin özel şartlarında yazılır (m.3/e). İflas ve tasfiye dışındaki hâllerde riziko, bekleme süresinin son gününde gerçekleşmiş sayılır (m.15/3).

Sigorta şirketi alacak tazminatını ne zaman ödemek zorunda?

Araştırmalar bitince ve her hâlde rizikonun ihbarından itibaren kırk beş gün sonra tazminat muaccel olur; iflasta alacağın tasfiye memuru, yediemin veya kayyımca kabulü, diğer hâllerde müdahale talebinin ulaşması gerekir. Araştırma üç ayda bitmezse zararın en az yüzde ellisi avans olarak ödenir (m.21/3, 21/6; TTK m.1427).

Tazminat nasıl hesaplanır, faiz ödenir mi?

Faturadaki KDV hariç bedele, teminata dâhilse KDV ile alıcının ödemekle yükümlü olduğu navlun ve benzeri giderler eklenir; alıcıdan yapılan tahsilatlar, paraya çevrilen teminatlar, iade faturaları ve geri alınan malların değeri düşülür. Temerrüt faizi, ceza koşulu ve masraflar hesaba girmez; tazminat alıcı limitiyle sınırlıdır ve muafiyet uygulanır (m.11, 21/2, 22).

Alıcı malın ayıplı olduğunu söylüyor; sigorta öder mi?

Bu bir ticari uyuşmazlıktır ve ancak ek sözleşmeyle teminata alınabilir (m.3/n, 6/1-ç). Uyuşmazlık alıcıya karşı yargı yoluyla çözülmelidir; sigortacı dava sürerken şartlı ödeme yapmışsa ve dava satıcı aleyhine sonuçlanırsa ödeme faiziyle iade edilir (m.25/4).

Alıcıyla ödeme planı yapabilir veya iskonto verebilir miyim?

Sigortacının yazılı izni olmadan alacaktan veya teminattan feragat edilemez ve alıcıyla uzlaşılamaz (m.17/1-ç). Ödeme süresi de sigortacıyı bilgilendirmeden poliçedeki azami vadenin üzerine uzatılamaz (m.17/1-d).

Tazminat aldıktan sonra alıcı öderse ne olur?

Ödemeden sonra alıcıdan tahsil edilen tutarlar, sigortacının ödediği tazminat ve masraflar karşılığı kadar sigortacıya aktarılır; kalan bakiye sigortalıya ödenir (m.25/5).

Avukatlık ve icra masraflarını kim öder?

Teminat kapsamındaki alacağın tahsili için zararın önlenmesi veya rücu haklarının korunması amacıyla yapılan yasal giderler, faydasız kalsa bile sigortacı tarafından ödenir; limit aşılmışsa oranlı ödenir ve vekâlet ücreti kural olarak Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’ne göre belirlenir (m.23).

Alacak sigortasında zamanaşımı ne kadar?

Sigorta sözleşmesinden doğan istemler alacağın muaccel olduğu tarihten itibaren iki yıl, her hâlde rizikonun gerçekleşmesinden itibaren altı yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (m.28; TTK m.1420).

Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurabilir miyim?

Sigortacı Komisyona üyeyse, sözleşmede özel hüküm olmasa bile tahkim yoluna başvurulabilir (m.29/2; 5684 s.K. m.30). Diğer yol, dava şartı arabuluculuktan sonra asliye ticaret mahkemesinde dava açmaktır (TTK m.5/A).

İlgili Rehberler

• Sigorta Hukuku Rehberi: Tazminat, Kasko, DASK ve Hayat Sigortası
• Sigorta Tazminatında KDV: Tacir Sigortalıya KDV Ödenir mi? 2026
• Sigorta Tazminatı Geç Ödendi: Temerrüt, Avans Faizi ve Kur Farkı 2026
• Siber Saldırı, Fidye Yazılımı veya Veri Sızıntısı: Siber Sigorta Ödemiyor 2026
• Kefalet Senedim Nakde Çevrildi, Sigorta Şirketi Bana Rücu Ediyor 2026
• İnşaat All Risk Sigortası Ödemiyor 2026
• Kâr Kaybı (İş Durması) Sigortası Ödemiyor 2026
• Fabrika, Depo veya İşyeri Yangınında Sigorta Ödemiyor ya da Eksik Ödüyor 2026
• Taşımada Hasar Gören veya Kaybolan Ticari Yük: Nakliyat Sigortası mı, Taşıyıcı mı Öder?
• Sigorta Şirketi Şirketime Rücu Davası Açtı: Halefiyetin Sınırları ve Savunmalar
• Şirketim Nakit Sıkışıklığında: Likidite Krizi Hukuk Rehberi
• Konkordatoda Şarta Bağlı, Vadesi Gelmemiş ve Çekişmeli Alacaklar
• Konkordato Alacaklılar Toplantısı ve Oylama
• Konkordatoda Faktoring ve Alacağın Temliki
• Konkordatoda Alacaklının Vergi Durumu: Şüpheli Alacak Karşılığı
• İflas ve Konkordatoda Alacak Kaydı
• Tasarrufun İptali Davası ile Alacağın Tahsili
• Teminat Mektubu Haksız Yere Nakde Çevrilirse
• Alacağımı veya Çek-Senet Portföyümü Değerinin Altında Devrettim
• Şirket Kredisine Kefil Olanların Hakları
• İlamsız İcra Takibine İtiraz ve İtirazın İptali Davası
• İtirazın İptali ve İcra İnkâr Tazminatı
• Sigortacının Aydınlatma ve Sigortalının Beyan Yükümlülüğü (TTK 1423-1435)
• Sigorta Sözleşmesinde Riziko ve Tazminat (TTK m.1401)
• Sigorta Tahkim Komisyonu
• Sigorta Tahkim Süre ve Parasal Sınır Hesaplama Aracı
• Ticari Uyuşmazlıklarda Dava Şartı Arabuluculuk (TTK 5/A)
• Alacak ve Kambiyo Senedi Zamanaşımı Aracı
• Ticaret Hukuku Rehberi

Kaynakça

• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu: m.4, 5, 5/A, 21, 1409, 1420, 1427, 1435, 1444, 1446, 1447, 1448, 1449, 1452, 1472
• Ticari Alacak (Kredi) Sigortası Genel Şartları (SEDDK; kabul 23.09.2022, yürürlük 01.10.2022): m.1-32
• Kredi Sigortası Genel Şartları (01.10.2022 öncesi sözleşmeler için; yeni genel şartlar m.31/2 ile yürürlükten kaldırılmıştır)
• Devlet Destekli Ticari Alacak Sigortası Sisteminin Tarife ve Talimatları ile Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Tebliğ (RG 07.01.2023, 32066) ve değişiklik tebliği (RG 09.11.2024, 32717)
• 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu: m.11, 30, 33/A
• 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu: aciz belgesi (m.105, 143), konkordato ve iflas hükümleri
• 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu: m.18/A
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.109/4 (7589 sayılı Kanunla)
• 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun: m.2