İtirazın İptali ve İcra İnkâr Tazminatı 2026 (İİK m.67-69): Bir Yıllık Dava, Altı Aylık Kaldırma, İmza İtirazı ve Borçtan Kurtulma Davası — Dilekçe Örneğiyle

Genel haciz yolunda ödeme emrine itiraz takibi kendiliğinden durdurur; İİK m.66/1 bunu açıkça düzenler. Alacaklının önünde iki yol vardır ve tercih elde bulunan belgeye bağlıdır. m.67/1 uyarınca itirazın iptali davası, itirazın tebliğinden itibaren bir sene içinde genel mahkemede açılır ve alacağın varlığı genel hükümler dairesinde her türlü delille ispatlanabilir. m.68/1 uyarınca itirazın kaldırılması ise icra mahkemesinde istenir, süre altı aydır ve takibin imzası ikrar veya noterlikçe tasdik edilen borç ikrarını içeren bir senede yahut resmî makamların verdiği makbuz veya belgeye dayanması gerekir; bu süre kaçırılırsa yeniden ilamsız takip yapılamaz. Tazminat iki yönlüdür: m.67/2, borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlunun, takibinde haksız ve kötüniyetli görülürse alacaklının, diğer tarafın talebi üzerine reddedilen veya hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere tazminata mahkûm edileceğini öngörür.

İtiraz Takibi Nasıl Durdurur?

Genel haciz yolunda ödeme emrine itiraz, takibi kendiliğinden durdurur. Bu özellik, ilamlı icradan ve kambiyo takibinden temel farkı oluşturur.

İİK m.62/1, itiraz etmek isteyen borçlunun itirazını ödeme emrinin tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde dilekçe ile veya sözlü olarak icra dairesine bildirmeye mecbur olduğunu düzenler. Aynı fıkra, itirazın takibi yapan icra dairesinden başka bir icra dairesine yapılması hâlinde bu dairenin gereken masrafı itirazla birlikte alarak itirazı derhâl yetkili icra dairesine göndereceğini belirtir.

m.62, takibe itiraz edildiğinin m.59’a göre alacaklının yatırdığı avanstan karşılanmak suretiyle üç gün içinde bir muhtıra ile alacaklıya tebliğ edileceğini öngörür. Bu tebliğ, alacaklı için süreleri başlatan andır.

Sonuç m.66/1’dedir: müddeti içinde yapılan itiraz takibi durdurur. Aynı madde, itirazın müddetinde olmaması hâlinde alacaklının talebi üzerine icra memurunun takip muamelelerine alacağın tamamı için devam edeceğini belirtir.

Kısmî itiraz bakımından m.66, borçlunun borcun yalnız bir kısmına itirazda bulunmuşsa takibe kabul ettiği miktar için devam olunacağını düzenler. m.62 ise borcun bir kısmına itiraz eden borçlunun o kısmın cihet ve miktarını açıkça göstermesi gerektiğini; aksi takdirde itirazın edilmemiş sayılacağını öngörür.

İmza reddi bakımından m.62, borçlunun takibin dayanağı olan senet altındaki imzayı reddetmesi hâlinde bunu itirazında ayrıca ve açıkça beyan etmesi gerektiğini belirtir. m.66, borçlunun itirazında imzayı reddetmesi hâlinde alacaklının derhâl icra dairesinden tatbika medar imzaların celbini isteyebileceğini düzenler.

Takip yollarının genel çerçevesi ilamlı icra ve tahsil ve kambiyo senetlerine mahsus takip yazılarımızda ele alındı.

Borçlunun Yükümlülükleri ve Sınırları

İtiraz, borçluya bazı yükümlülükler de getirir.

İİK m.62, borçlu veya vekilinin dava ve takip işlemlerine esas olmak üzere borçluya ait yurt içinde bir adresi itirazla birlikte bildirmek zorunda olduğunu; adresini değiştiren borçlunun yurt içinde yeni adres bildirmemesi ve tebliğ memurunca yurt içinde yeni adresinin tespit edilememesi hâlinde takip talebinde gösterilen adrese çıkarılacak tebligatın borçlunun kendisine yapılmış sayılacağını düzenler.

İtiraz sebepleri bakımından m.63 kesin bir sınır koyar: itiraz eden borçlu, itirazın kaldırılması duruşmasında alacaklının dayandığı senet metninden anlaşılanlar dışında itiraz sebeplerini değiştiremez ve genişletemez.

Bu hüküm, itiraz dilekçesinin baştan eksiksiz hazırlanmasını zorunlu kılar. Sonradan hatırlanan bir itiraz sebebi, senet metninden anlaşılmıyorsa ileri sürülemez.

İtirazın İptali Davası: İİK m.67

Alacaklının ilk yolu genel mahkemede açılacak itirazın iptali davasıdır.

İİK m.67/1, takip talebine itiraz edilen alacaklının, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebileceğini düzenler.

Bu yolun özellikleri şunlardır: süre bir yıldır ve itirazın alacaklıya tebliği tarihinden işler; dava genel mahkemede görülür; ispat genel hükümlere göre yapılır, yani her türlü delil kullanılabilir.

m.67, bu sürenin geçirilmesinin alacağı ortadan kaldırmadığını da belirtir: birinci fıkrada yazılı itirazın iptali süresini geçiren alacaklının umumi hükümler dairesinde alacağını dava etmek hakkı saklıdır.

Aradaki fark şudur: bir yıl içinde açılan itirazın iptali davası kazanıldığında mevcut takip kaldığı yerden devam eder ve icra inkâr tazminatı gündeme gelir. Süre geçtikten sonra açılan alacak davasında ise takip düşmüş olduğundan yeni bir takip yapılması gerekir ve m.67/2’deki tazminat uygulanmaz.

İcra İnkâr Tazminatı: Yüzde Yirmilik Alt Sınır

İİK m.67/2, bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlunun; takibinde haksız ve kötüniyetli görülürse alacaklının, diğer tarafın talebi üzerine iki tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, reddedilen veya hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere uygun bir tazminatla mahkûm edileceğini düzenler.

Hükmün yapısı simetriktir ancak şartlar aynı değildir. Borçlu aleyhine tazminat için itirazın haksızlığına karar verilmesi yeterlidir. Alacaklı aleyhine tazminat için ise takibinde hem haksız hem de kötüniyetli görülmesi aranır.

Her iki hâlde de tazminat resen değil, diğer tarafın talebi üzerine hükmolunur. Talep edilmemişse mahkeme kendiliğinden tazminata hükmetmez.

m.67/3 bir istisna getirir: itiraz eden veli, vasi veya mirasçı ise borçlu hakkında tazminat hükmolunması kötüniyetin sübutuna bağlıdır. Bu kişiler bakımından da kötüniyet şartı aranır.

Tazminatın hesabı bakımından m.67’ye eklenen fıkra, bu Kanunda öngörülen icra inkâr tazminatı, kötüniyet tazminatı ve benzeri tazminatların tespitinde takip talebi veya davadaki talebin esas alınacağını belirtir.

İtirazın Kesin Olarak Kaldırılması: İİK m.68

Alacaklının ikinci yolu, icra mahkemesinde itirazın kaldırılmasını istemektir. Bu yol daha hızlıdır; ancak belirli belgelere dayanmayı gerektirir.

İİK m.68/1, talebine itiraz edilen alacaklının takibi; imzası ikrar veya noterlikçe tasdik edilen borç ikrarını içeren bir senede yahut resmî dairelerin veya yetkili makamların yetkileri dâhilinde ve usulüne göre verdikleri bir makbuz veya belgeye müstenitse, alacaklının itirazın kendisine tebliği tarihinden itibaren altı ay içinde itirazın kaldırılmasını isteyebileceğini düzenler.

Aynı fıkra bir yaptırım öngörür: bu süre içerisinde itirazın kaldırılması istenilmediği takdirde yeniden ilamsız takip yapılamaz.

m.68/2, borçlunun itirazını varit gösterecek hiçbir belge ibraz edememesi hâlinde icra mahkemesinin itirazın kaldırılmasına karar vereceğini; itiraz birinci fıkrada gösterilen senet veya makbuz yahut belgeye müstenit ise itirazın kaldırılması talebinin reddolunacağını belirtir.

Aynı madde, itirazın kaldırılması talebinin kabul veya reddi için ileri sürülen iddia ve savunmaların bekletici mesele yapılamayacağını öngörür. Bu, incelemenin dar ve hızlı yürütülmesini sağlar.

Borçlunun sunduğu belgedeki imzanın alacaklı tarafından inkârı hâlinde m.68, hâkimin m.68/a’da yazılı usule göre yaptığı inceleme neticesinde imzanın alacaklıya ait olduğuna kanaat getirmesi hâlinde alacaklının itirazın kaldırılması talebini reddedeceğini ve alacaklıyı belgenin taalluk ettiği değer veya miktarın yüzde onu oranında para cezasına mahkûm edeceğini düzenler. Alacaklı genel mahkemede dava açarsa bu para cezasının infazı dava sonuna kadar tehir olunur ve alacaklı bu davada alacağını ve imzanın kendisine ait olmadığını ispat ederse ceza kalkar.

İmzaya İtirazın Geçici Olarak Kaldırılması: m.68/a

Borçlu senet altındaki imzayı reddetmişse ayrı bir usul işler.

İİK m.68/a/1, takibin dayandığı senet hususi olup imza itiraz sırasında borçlu tarafından reddedilmişse, alacaklının itirazın kendisine tebliği tarihinden itibaren altı ay içinde itirazın geçici olarak kaldırılmasını isteyebileceğini; bu hâlde icra hâkiminin iki taraftan izahat alacağını düzenler.

Aynı madde, senet altındaki imzayı reddeden borçlunun takibi yapan icra dairesinin yetki çevresi içinde olması hâlinde, itirazın kaldırılması için icra mahkemesi önünde yapılacak duruşmada mazeretini daha önce bildirip tevsik etmediği takdirde bizzat bulunmaya mecbur olduğunu belirtir.

İnceleme usulü bakımından m.68/a, tatbika medar imza mevcutsa bununla, yoksa borçluya yazdıracağı yazı ve attıracağı imza ile yapılacak mukayese ve incelemelerden veya diğer delil ve karinelerden icra mahkemesinin reddedilen imzanın borçluya aidiyetine kanaat getirmesi hâlinde itirazın muvakkaten kaldırılmasına karar vereceğini; hâkimin lüzum görürse oturumun bir defadan fazla talikine meydan vermeyecek surette bilirkişi incelemesi de yaptırabileceğini düzenler.

Duruşmaya gelmemenin sonucu ağırdır: aynı madde, yapılacak duruşmada yukarıda yazılı mazerete dayanmaksızın borçlunun hazır bulunmaması hâlinde icra mahkemesince başka bir cihet tetkik edilmeksizin itirazın muvakkaten kaldırılmasına ve borçlunun sözü edilen senede dayanan takip konusu alacağın yüzde onu oranında para cezasına mahkûmiyetine karar verileceğini öngörür.

Borçtan Kurtulma Davası: İİK m.69

İtirazın geçici olarak kaldırılması kararı, borçluya ayrı bir dava hakkı doğurur.

İİK m.69/1, itirazın muvakkaten kaldırılmasına karar verilmesi ve ödeme emrindeki müddetin geçmiş bulunması hâlinde alacaklının talebi ile borçlunun malları üzerine muvakkat haciz konulacağını düzenler.

m.69/2, itirazın muvakkaten kaldırılması kararının tefhim veya tebliğinden itibaren yedi gün içinde borçlunun, takibin yapıldığı mahal veya alacaklının yerleşim yeri mahkemesinde borçtan kurtulma davası açabileceğini belirtir.

Aynı fıkra bir teminat şartı getirir: bu davanın dinlenebilmesi için borçlunun dava konusu alacağın yüzde on beşini ilk duruşma gününe kadar mahkeme veznesine nakden depo etmesi veya mahkemece kabul edilecek aynı değerde esham ve tahvilat ya da banka teminat mektubu tevdi etmesi şarttır. Aksi takdirde dava reddolunur.

m.69/3, borçlunun bu süre içinde dava etmemesi veya davasının reddolunması hâlinde itirazın kaldırılması kararının ve varsa muvakkat haczin kesinleşeceğini düzenler.

m.69/4, davanın reddi hakkındaki karara karşı istinaf yoluna başvuran borçlunun, ayrıca m.36 hükümlerini yerine getirmek şartıyla icra dairesinden mühlet isteyebileceğini belirtir.

Tazminat bakımından m.69/5, borçtan kurtulma davasında haksız çıkan tarafın dava veya hükmolunan şeyin yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere münasip bir tazminatla mahkûm edileceğini öngörür.

Kredi Sözleşmelerinde Hesap Özeti: m.68/b

Bankacılık uygulamasında sık karşılaşılan bir hüküm de m.68/b’dir.

İİK m.68/b, borçlu cari hesap veya kısa, orta, uzun vadeli kredi şeklinde işleyen kredilerde krediyi kullandıran tarafın; krediyi kullanan tarafın kredi sözleşmesinde belirttiği adresine, borçlu cari hesap sözleşmesinde belirtilen dönemleri veya kısa, orta, uzun vadeli kredi sözleşmelerinde yazılı faiz tahakkuk dönemlerini takip eden on beş gün içinde bir hesap özetini noter aracılığı ile göndermek zorunda olduğunu düzenler.

Aynı madde adres değişikliği bakımından şu kuralı getirir: sözleşmede gösterilen adresin değiştirilmesi, yurt içinde bir adresin noter aracılığıyla krediyi kullandıran tarafa bildirilmesi hâlinde sonuç doğurur; yeni adresin bu şekilde bildirilmemesi hâlinde hesap özetinin eski adrese ulaştığı tarih tebliğ tarihi sayılır.

İtiraz bakımından aynı madde, süresi içinde gönderilen hesap özetinin muhtevasına alındığından itibaren bir ay içinde itiraz etmeyen krediyi kullanan tarafın hesap özetini kabul etmiş sayılacağını öngörür.

Bu hüküm, kredi ilişkisinden doğan takiplerde belgenin niteliğini belirler. Fona yatırım için kredi kullanan yatırımcılar bakımından bu süreç önem taşır; konu kredi çekip fona yatırdım yazımızda ele alındı.

Hangi Yol Seçilmeli?

Alacaklı bakımından tercih, elde bulunan belgeye bağlıdır.

m.68/1’de sayılan nitelikte bir belge varsa itirazın kaldırılması yolu daha hızlıdır: icra mahkemesinde görülür, inceleme dardır ve bekletici mesele yapılamaz. Ancak süre altı aydır ve kaçırılması hâlinde yeniden ilamsız takip yapılamaz.

Belge yoksa veya niteliği tartışmalıysa itirazın iptali davası açılır. Bu yolda süre bir yıldır, genel hükümlere göre her türlü delil kullanılabilir; ancak yargılama daha uzun sürer.

Her iki yolda da icra inkâr tazminatı talep edilebilir. m.67/2 itirazın iptali davasında, m.69/5 ise borçtan kurtulma davasında yüzde yirmilik alt sınırı öngörür.

Borçlu bakımından ise temel husus, itiraz dilekçesinin eksiksiz hazırlanmasıdır. m.63, itiraz sebeplerinin itirazın kaldırılması duruşmasında değiştirilemeyeceğini ve genişletilemeyeceğini belirtir; m.62 ise kısmî itirazda cihet ve miktarın açıkça gösterilmesini, imza reddinin ayrıca ve açıkça beyan edilmesini arar.

İtirazın İptali Dava Dilekçesi Örneği

Aşağıdaki metin, ödeme emrine itiraz üzerine açılacak itirazın iptali davası için hazırlanmış çerçevedir. Elde m.68/1 kapsamında belge varsa icra mahkemesinde itirazın kaldırılması yolu tercih edilir ve dilekçe buna göre kurulur.

İcra inkâr tazminatının dilekçede açıkça talep edilmesi gerekir; m.67/2 tazminata diğer tarafın talebi üzerine hükmedileceğini belirtmektedir.

Sık Yapılan Hatalar

Birinci hata, itirazın iptali ile itirazın kaldırılmasını karıştırmaktır. m.67 genel mahkemede bir yıllık süreyi, m.68 icra mahkemesinde altı aylık süreyi öngörür ve ikincisi belirli belgelere dayanmayı gerektirir.

İkinci hata, altı aylık süreyi kaçırmaktır. m.68/1, bu süre içerisinde itirazın kaldırılması istenilmediği takdirde yeniden ilamsız takip yapılamayacağını belirtir.

Üçüncü hata, icra inkâr tazminatını talep etmemektir. m.67/2, tazminata diğer tarafın talebi üzerine hükmedileceğini öngörür.

Dördüncü hata, alacaklı bakımından kötüniyet riskini göz ardı etmektir. m.67/2, takibinde haksız ve kötüniyetli görülen alacaklının da aynı oranda tazminata mahkûm edileceğini belirtir.

Beşinci hata, borçlu bakımından itiraz dilekçesini eksik hazırlamaktır. m.63, itiraz sebeplerinin sonradan değiştirilemeyeceğini ve genişletilemeyeceğini; m.62 ise kısmî itirazda cihet ve miktarın açıkça gösterilmesi gerektiğini, aksi takdirde itirazın edilmemiş sayılacağını düzenler.

Altıncı hata, imza reddini itirazda ayrıca belirtmemektir. m.62, borçlunun senet altındaki imzayı reddediyorsa bunu itirazında ayrıca ve açıkça beyan etmesi gerektiğini öngörür.

Yedinci hata, imza itirazı duruşmasına katılmamaktır. m.68/a, mazerete dayanmaksızın hazır bulunmayan borçlu hakkında başka bir cihet tetkik edilmeksizin itirazın muvakkaten kaldırılmasına ve alacağın yüzde onu oranında para cezasına karar verileceğini belirtir.

Sekizinci hata, borçtan kurtulma davasında teminatı yatırmamaktır. m.69/2, dava konusu alacağın yüzde on beşinin ilk duruşma gününe kadar depo edilmemesi hâlinde davanın reddolunacağını öngörür.

Sıkça Sorulan Sorular

Ödeme emrine itiraz süresi kaç gündür?

İİK m.62/1, itiraz etmek isteyen borçlunun itirazını ödeme emrinin tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde dilekçe ile veya sözlü olarak icra dairesine bildirmeye mecbur olduğunu düzenler.

İtiraz takibi durdurur mu?

Evet. İİK m.66/1, müddeti içinde yapılan itirazın takibi durduracağını; itiraz müddetinde değilse alacaklının talebi üzerine icra memurunun takip muamelelerine alacağın tamamı için devam edeceğini düzenler.

Borcun bir kısmına itiraz edilebilir mi?

İİK m.66, borçlunun borcun yalnız bir kısmına itirazda bulunması hâlinde takibe kabul ettiği miktar için devam olunacağını belirtir. m.62 ise borcun bir kısmına itiraz eden borçlunun o kısmın cihet ve miktarını açıkça göstermesi gerektiğini, aksi takdirde itirazın edilmemiş sayılacağını düzenler.

İtirazın iptali davası ne kadar sürede açılır?

İİK m.67/1, takip talebine itiraz edilen alacaklının itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebileceğini düzenler.

Bir yıllık süreyi kaçırırsam alacağım düşer mi?

Hayır. İİK m.67, birinci fıkrada yazılı itirazın iptali süresini geçiren alacaklının umumi hükümler dairesinde alacağını dava etmek hakkının saklı olduğunu belirtir. Ancak bu hâlde mevcut takip devam etmez.

İcra inkâr tazminatı nedir?

İİK m.67/2, itirazın iptali davasında borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlunun; takibinde haksız ve kötüniyetli görülürse alacaklının, diğer tarafın talebi üzerine iki tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, reddedilen veya hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere uygun bir tazminatla mahkûm edileceğini düzenler.

Tazminat kendiliğinden hükmedilir mi?

Hayır. İİK m.67/2, tazminata diğer tarafın talebi üzerine hükmolunacağını belirtir. Talep edilmemişse mahkeme kendiliğinden tazminata hükmetmez.

Tazminat hangi tutar üzerinden hesaplanır?

İİK m.67’ye eklenen fıkra, bu Kanunda öngörülen icra inkâr tazminatı, kötüniyet tazminatı ve benzeri tazminatların tespitinde takip talebi veya davadaki talebin esas alınacağını düzenler.

İtirazın kaldırılması hangi belgelere dayanır?

İİK m.68/1, takibin imzası ikrar veya noterlikçe tasdik edilen borç ikrarını içeren bir senede yahut resmî dairelerin veya yetkili makamların yetkileri dâhilinde ve usulüne göre verdikleri bir makbuz veya belgeye müstenit olması hâlinde alacaklının itirazın kaldırılmasını isteyebileceğini düzenler.

İtirazın kaldırılması süresi ne kadar?

İİK m.68/1, alacaklının itirazın kendisine tebliği tarihinden itibaren altı ay içinde itirazın kaldırılmasını isteyebileceğini; bu süre içerisinde itirazın kaldırılması istenilmediği takdirde yeniden ilamsız takip yapılamayacağını belirtir.

İtirazın kaldırılmasında bekletici mesele yapılabilir mi?

Hayır. İİK m.68, itirazın kaldırılması talebinin kabul veya reddi için ileri sürülen iddia ve savunmaların bekletici mesele yapılamayacağını düzenler.

İmzaya itiraz edilirse ne olur?

İİK m.68/a/1, takibin dayandığı senet hususi olup imzanın borçlu tarafından reddedilmesi hâlinde alacaklının, itirazın tebliğinden itibaren altı ay içinde itirazın geçici olarak kaldırılmasını isteyebileceğini düzenler. Borçlu duruşmada bizzat bulunmaya mecburdur; mazeretsiz gelmemesi hâlinde başka bir cihet tetkik edilmeksizin itirazın muvakkaten kaldırılmasına ve alacağın yüzde onu oranında para cezasına karar verilir.

Borçtan kurtulma davası nedir?

İİK m.69/2, itirazın muvakkaten kaldırılması kararının tefhim veya tebliğinden itibaren yedi gün içinde borçlunun, takibin yapıldığı mahal veya alacaklının yerleşim yeri mahkemesinde borçtan kurtulma davası açabileceğini düzenler. Davanın dinlenebilmesi için alacağın yüzde on beşinin ilk duruşma gününe kadar depo edilmesi veya aynı değerde teminat gösterilmesi şarttır.

Borçtan kurtulma davasında tazminat var mı?

İİK m.69/5, borçtan kurtulma davasında haksız çıkan tarafın dava veya hükmolunan şeyin yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere münasip bir tazminatla mahkûm edileceğini öngörür.

İtiraz sebeplerimi sonradan değiştirebilir miyim?

Hayır. İİK m.63, itiraz eden borçlunun itirazın kaldırılması duruşmasında, alacaklının dayandığı senet metninden anlaşılanlar dışında itiraz sebeplerini değiştiremeyeceğini ve genişletemeyeceğini düzenler.

İlgili Rehberler

• Kambiyo senetlerine mahsus takip
• Menfi tespit ve istirdat davası
• İlamlı icra ve tahsil
• Haczedilemeyen mal ve haklar
• Sıra cetveline itiraz ve şikâyet
• Kredi çekip fona yatırdım, taksitleri ödeyemiyorum
• Tasfiyede param eksik geldi: ihtarname ve dava yolu
• Fon Tasfiyesi Hukuk Rehberi