Haczedilemeyen Mal ve Haklar 2026 (İİK m.82-83): Maaş Haczinde Dörtte Bir Kuralı, Haline Münasip Ev ve Şikâyet Yolu — Dilekçe Örneğiyle
20 Eylül 2026

Haczedilemeyen Mal ve Haklar 2026 (İİK m.82-83): Maaş Haczinde Dörtte Bir Kuralı, Haline Münasip Ev ve Şikâyet Yolu — Dilekçe Örneğiyle

İcra hukukunda haczedilemezlik üç farklı biçimde işler. Tam haczedilemezlik İİK m.82’de on üç bent hâlinde sayılır: borçlunun haline münasip evi, ailenin ortak kullanımına hizmet eden ev eşyası, bedenî çalışmasına dayanan borçlunun mesleğini sürdürmesi için gerekli eşya, vücut veya sıhhat üzerine ika edilen zararlar için ödenen tazminatlar ve öğrenci bursları bunlar arasındadır. Koruma mutlak değildir: aynı madde, 2, 4, 5, 7 ve 12 numaralı bentlerdeki istisnanın borcun bu eşya bedelinden doğmaması hâline münhasır olduğunu; kıymeti fazla mallarda ise bedelinden haline münasip bir kısmın borçluya bırakılmak üzere haczedilerek satılacağını öngörür. Kısmî haczedilemezlik m.83’tedir: maaşlar, tahsisat ve her nevi ücretler, borçlu ve ailesinin geçinmeleri için icra memurunca takdir edilen miktar tenzil edildikten sonra haczolunabilir; ancak haczolunacak miktar dörtte birinden az olamaz ve birden fazla haciz varsa sıraya konulur. m.83/a, bu mal ve hakların haczolunabileceğine dair önceden yapılan anlaşmaları geçersiz sayar.

Haciz konuldu, şikâyet süresi yedi gün

Haczedilemeyecek bir mala haciz konulmuşsa öğrenme tarihinden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine başvurulur. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15

📞 Hemen Arayın 💬 WhatsApp

Kısaca: Haczedilemezlik üç farklı biçimde işler

Tam haczedilemezlik. İİK m.82, on üç bent hâlinde haczolunamayacak şeyleri sayar; borçlunun haline münasip evi, ailenin ortak kullanımına hizmet eden ev eşyası ve öğrenci bursları bunlar arasındadır.

Kısmî haczedilemezlik. m.83, maaşların, tahsisatların ve her nevi ücretlerin; borçlu ve ailesinin geçinmeleri için icra memurunca lüzumlu olarak takdir edilen miktar tenzil edildikten sonra haczolunabileceğini; ancak haczolunacak miktarın bunların dörtte birinden az olamayacağını düzenler.

Önceden yapılan anlaşma geçersizdir. m.83/a, m.82 ve m.83’te yazılı mal ve hakların haczolunabileceğine dair önceden yapılan anlaşmaların muteber olmadığını belirtir.

Haczedilemezlik Neden Vardır?

İcra hukukunun amacı alacağın tahsilidir; ancak bu amaç sınırsız değildir. Borçlunun ve ailesinin asgari yaşam koşullarını ortadan kaldıran bir tahsil, hukuk düzeninin korumadığı bir sonuç doğurur.

İcra ve İflas Kanunu bu dengeyi üç düzeyde kurar. Bazı mal ve haklar hiç haczedilemez; bazıları yalnız belirli bir kısmı bakımından haczedilebilir; bazılarında ise haczedilmezlik korumasından yararlanma belirli şartlara bağlıdır.

Alacaklı bakımından bu hükümler, takip stratejisinin sınırlarını çizer. Haczedilemeyecek bir mala yönelen talep reddedilir ve zaman kaybına yol açar. Borçlu bakımından ise korumanın kapsamı ve nasıl ileri sürüleceği belirleyicidir.

Haciz ve tahsil sürecinin genel çerçevesi ilamlı icra ve tahsil yazımızda ele alındı.

Yatırım tavsiyesi değildir. Bu yazı hiçbir fonun alınması, satılması veya elde tutulması yönünde öneri içermez ve somut bir dosya hakkında hukuki görüş niteliği taşımaz. Bir malın haczedilip haczedilemeyeceği her dosyada ayrıca değerlendirilir.

Haczolunamayan Mal ve Haklar: İİK m.82

İİK m.82/1, haczolunamayacak şeyleri on üç bent hâlinde sayar.

Haczi caiz olmayan mal ve haklar (İİK m.82/1)

BentKapsam
1Devlet malları ile mahsus kanunlarında haczi caiz olmadığı gösterilen mallar
2Ekonomik faaliyeti sermayesinden ziyade bedenî çalışmasına dayanan borçlunun mesleğini sürdürebilmesi için gerekli olan her türlü eşya
3Para, kıymetli evrak, altın, gümüş, değerli taş, antika veya süs eşyası gibi kıymetli şeyler hariç olmak üzere; borçlu ve aynı çatı altında yaşayan aile bireylerine ait kişisel eşya ile ailenin ortak kullanımına hizmet eden tüm ev eşyası
4Borçlu çiftçi ise kendisinin ve ailesinin geçimi için zaruri arazi, çift hayvanları, nakil vasıtaları, eklenti ve ziraat aletleri; değilse sanat ve mesleği için lüzumlu alet, edevat ve kitaplar ile arabacı, kayıkçı, hamal gibi küçük nakliye erbabının geçimlerini temin eden nakil vasıtaları
5Borçlu ve ailesinin idareleri için lüzumlu ise borçlunun tercih edeceği bir süt veren mandası veya ineği yahut üç keçi veya koyunu ve bunların üç aylık yem ve yataklıkları
6Borçlunun ve ailesinin iki aylık yiyecek ve yakacakları; borçlu çiftçi ise gelecek mahsul için lazım olan tohumluğu
7Bağ, bahçe veya meyve ya da sebze yetiştiricisi borçlunun geçimi için zaruri bağ ve bahçe ile bu sanat için lüzumlu alet ve edevat; geçimi hayvan yetiştirmeye münhasır borçlunun zaruri hayvanları ve bunların üç aylık yem ve yataklıkları
8Borçlar Kanunu’nun 510. maddesi mucibince haczolunmamak üzere tesis edilmiş olan kaydı hayatla iratlar
9Ordu ve zabıta hizmetlerinde malul olanlara bağlanan emeklilik maaşları ile bu hizmetlerden birinin ifası sebebiyle ailelerine bağlanan maaşlar; ordunun hava ve denizaltı mensuplarına verilen uçuş ve dalış tazminat ve ikramiyeleri; askerî malullerle şehit yetimlerine verilen terfi zammı ve maddede belirtilen hisseler
10Bir muavenet sandığı veya cemiyeti tarafından hastalık, zaruret ve ölüm gibi hâllerde bağlanan maaşlar
11Vücut veya sıhhat üzerine ika edilen zararlar için tazminat olarak mutazarrırın kendisine veya ailesine toptan ya da irat şeklinde verilen veya verilmesi lazım gelen paralar
12Borçlunun haline münasip evi
13Öğrenci bursları

Üçüncü bentteki ayrım dikkat gerektirir: ev eşyası kural olarak haczedilemezken, para, kıymetli evrak, altın, gümüş, değerli taş, antika veya süs eşyası gibi kıymetli şeyler bu korumanın dışındadır.

On birinci bent, vücut veya sıhhat üzerine ika edilen zararlar için ödenen tazminatları kapsar. Bu hüküm, bedensel zarar tazminatlarının borçlunun diğer borçları için haczedilmesini engeller.

İstisnanın İstisnası: Borcun Eşya Bedelinden Doğması

İİK m.82, korumanın mutlak olmadığını gösteren bir kayıt içerir: 2, 4, 5, 7 ve 12 numaralı bentlerdeki istisna, borcun bu eşya bedelinden doğmaması hâline münhasırdır.

Yani meslek aletinin, çiftçilik araçlarının, hayvanların, bağ ve bahçenin veya haline münasip evin bedelinden doğan bir borç söz konusuysa, o mal haczedilebilir.

Bu hüküm pratikte önemli bir sonuç doğurur: konut kredisiyle alınan ev, o krediden doğan borç için haczedilemezlik korumasından yararlanmaz. Aynı şekilde taksitle alınan bir meslek aletinin bedelinden doğan borç için de koruma işlemez.

Kıymeti Fazla Mallar: Bedelinden Bir Kısmının Bırakılması

İİK m.82’ye eklenen fıkra, birinci fıkranın 2, 4, 7 ve 12 numaralı bentlerinde sayılan malların kıymetinin fazla olması durumunda; bedelinden haline münasip bir kısmı, ihtiyacını karşılayabilmesi amacıyla borçluya bırakılmak üzere haczedilerek satılacağını düzenler.

Bu mekanizma, haczedilemezliği mutlak bir yasak olmaktan çıkarır ve değer esaslı bir korumaya dönüştürür. Borçlunun evi haline münasip olandan daha değerliyse, ev satılır ve satış bedelinden haline münasip bir konut edinebileceği tutar kendisine bırakılır, kalanı alacaklıya ödenir.

“Haline münasip” ölçütü, borçlunun ve ailesinin sosyal ve ekonomik durumuna göre belirlenir. Bu belirleme çoğu kez bilirkişi incelemesini gerektirir; bilirkişi rejimi bilirkişi raporuna itiraz yazımızda ele alındı.

Aynı maddeye eklenen son fıkra, icra memurunun haczi talep edilen mal veya hakların haczinin caiz olup olmadığını değerlendireceğini ve talebin kabulüne veya reddine karar vereceğini belirtir. Bu değerlendirme, haczin ilk aşamasında yapılır.

Maaş Haczi: Dörtte Bir Kuralı

En sık uygulanan hüküm İİK m.83’tür.

m.83/1, maaşların, tahsisatın ve her nevi ücretlerin, intifa haklarının ve hasılatının, ilama müstenit olmayan nafakaların, tekaüt maaşlarının, sigortalar veya tekaüt sandıkları tarafından tahsis edilen iratların; borçlu ve ailesinin geçinmeleri için icra memurunca lüzumlu olarak takdir edilen miktar tenzil edildikten sonra haczolunabileceğini düzenler.

m.83/2 bir alt sınır koyar: haczolunacak miktar bunların dörtte birinden az olamaz.

Bu iki fıkra birlikte okunduğunda ortaya çıkan düzen şudur: icra memuru borçlu ve ailesinin geçimi için gerekli miktarı takdir eder ve kalanı haczedilir; ancak haczedilen tutar hiçbir hâlde maaşın dörtte birinin altına inemez.

Birden fazla haciz bulunması hâlinde m.83/3, hacizlerin sıraya konulacağını; sırada önde olan haczin kesintisi bitmedikçe sonraki haciz için kesintiye geçilemeyeceğini belirtir.

Bu kural, alacaklı bakımından sıralamanın önemini gösterir: aynı borçlunun maaşına birden çok haciz konulduğunda, önceki haczin alacağı tamamen tahsil edilmeden sonraki alacaklıya ödeme yapılmaz.

m.83 kapsamındaki gelirler

Gelir türüRejim
MaaşlarGeçim için takdir edilen miktar düşüldükten sonra; en az dörtte biri haczedilir
Tahsisat ve her nevi ücretlerAynı rejim
İntifa hakları ve hasılatıAynı rejim
İlama müstenit olmayan nafakalarAynı rejim
Tekaüt maaşlarıAynı rejim
Sigorta veya tekaüt sandıklarınca tahsis edilen iratlarAynı rejim
Birden fazla hacizSıraya konulur; önceki haczin kesintisi bitmeden sonrakine geçilmez

Haczedilmezlik Anlaşmaları Geçersizdir

İİK m.83/a, m.82 ve m.83’te yazılı mal ve hakların haczolunabileceğine dair önceden yapılan anlaşmaların muteber olmadığını düzenler.

Bu hüküm, haczedilemezlik korumasının sözleşmeyle bertaraf edilmesini engeller. Kredi sözleşmelerine veya senetlere konulan “maaşımın tamamının haczine muvafakat ediyorum” türünden kayıtlar, önceden yapılmış anlaşma niteliğinde olduğu ölçüde bu hükümle karşılaşır.

Maddedeki “önceden” ifadesi belirleyicidir: hükmün hedefi, haciz olayından önce ve soyut biçimde verilen muvafakatlerdir.

Hayvanlar ve Rehinli Taşınmazın Eklentisi

İİK m.83/b, hayvan hacizlerinde anaları tarafından beslenme ve bakılmaya muhtaç olan yavruların analarından ayrı haczedilemeyeceği gibi bunların analarının da yavrularından ayrı haczedilemeyeceğini düzenler.

m.83/c, taşınmaz rehni ipotek akit tablosunda sayılı bulunan eklentinin taşınmazdan ayrı olarak haczedilemeyeceğini belirtir.

Bu ikinci hüküm, rehinli taşınmazın bütünlüğünü korur. Eklentinin ayrı haczedilmesi, rehin alacaklısının teminatını zayıflatacağından yasaklanmıştır.

Aynı konudaki cezai hüküm de bu korumayı tamamlar: İİK m.331, taşınmaz rehni kapsamında bulunan eklentinin rehin alacaklısına zarar vermek kastı ile taşınmaz dışına çıkarılması hâlinde eklentinin zilyedinin iki yıldan dört yıla kadar hapis ve bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılacağını öngörür. Cezai sorumluluk icra ceza yazımızda ele alındı.

Yetişmemiş mahsuller bakımından m.84, yetişmemiş her nevi toprak ve ağaç mahsullerinin yetişmeleri zamanından en çok iki ay evvel haczolunabileceğini; bu suretle haczedilen mahsullerin borçlu tarafından başkasına devrinin haczeden alacaklıya karşı hükümsüz olduğunu ve icranın devamına mani olmadığını düzenler.

Haczin Kapsamı ve Sınırı

Haczedilemezliğin karşısında, haczin ne kadar yapılacağına ilişkin bir sınır da vardır.

İİK m.85/1, borçlunun kendi yedinde veya üçüncü şahısta olan taşınır mallarıyla taşınmazlarından ve alacak ve haklarından; alacaklının ana, faiz ve masraflar da dâhil olmak üzere bütün alacaklarına yetecek miktarın haczolunacağını düzenler.

Bu hüküm, alacağı aşan ölçüde haciz yapılmasını engeller. Alacak tutarının çok üzerinde bir malvarlığına haciz konulması bu hükme aykırılık oluşturur ve şikâyet konusu yapılabilir.

m.85’in devamı, borçlu yahut borçlu ile birlikte malı elinde bulunduran şahısların; taşınır mal üzerinde üçüncü bir şahsın mülkiyet veya rehin hakkı gibi sınırlı bir ayni hakkının bulunması veya taşınır malın üçüncü şahıs tarafından haczedilmiş olması hâlinde bu hususu haciz yapan memura beyan etmek ve beyanının haciz tutanağına geçirilmesini talep etmek zorunda olduğunu; haczi yapan memurun da bunları bu beyana davet etmek zorunda olduğunu belirtir.

Aynı fıkra, bu tür mallar ile üçüncü şahıs tarafından ihtiyaten haciz veya istihkak iddia edilmiş bulunan malların haczinin en sonraya bırakılacağını öngörür. İstihkak iddiası istihkak davası yazımızda ele alındı.

Hacizli Mal Üzerinde Tasarruf

İİK m.86/1, borçlunun alacaklının muvafakati ve icra memurunun müsaadesi alınmaksızın mahcuz taşınır mallarda tasarruf edemeyeceğini; haczi koyan memurun aksine hareketin cezai mesuliyeti müstelzim olduğunu borçluya ihtar edeceğini düzenler.

Aynı madde iyiniyetli üçüncü kişiyi korur: haczedilmiş olan taşınır mal üzerinde üçüncü şahsın zilyetlik hükümlerine dayanarak iyiniyetle iktisap ettiği haklar saklıdır. Buna karşılık iyiniyet kaidelerine aykırı olarak mahcuz taşınır mal üzerinde üçüncü şahsın iktisap ettiği haklar, alacaklının hacizle o mala taalluk eden haklarını ihlal ettiği nispette batıldır.

Muhafaza bakımından m.88, haczolunan paraları, banknotları, hamiline ait senetleri, poliçeleri ve sair cirosu kabil senetler ile altın, gümüş ve diğer kıymetli şeyleri icra dairesinin muhafaza edeceğini; diğer taşınır malların masrafı peşinen alacaklıdan alınarak muhafaza altına alınacağını düzenler.

Aynı madde esneklik de tanır: alacaklı muvafakat ederse, istenildiği zaman verilmek şartıyla mal muvakkaten borçlu yedinde veya üçüncü şahıs nezdinde bırakılabilir. Üçüncü şahsın elinde bulunan taşınır mallar haczedildiğinde, üçüncü şahsın kabulü hâlinde üçüncü şahsa yediemin olarak bırakılır.

Satış bakımından ise m.88, haczedilmiş ancak muhafaza altına alınmamış malların satış talebi üzerine muhafaza altına alınacağını veya ihale alıcısına teslime hazır hâle getirileceğini; aksi takdirde satış yapılamayacağını; sicile kayıtlı motorlu kara araçları bakımından m.106 hükmünün saklı olduğunu belirtir.

Haczedilmezlik Nasıl İleri Sürülür?

Haczedilemeyecek bir mala haciz konulması hâlinde borçlunun başvuracağı yol şikâyettir.

İİK m.16/1, kanunun hallini mahkemeye bıraktığı hususlar müstesna olmak üzere icra ve iflas dairelerinin yaptığı muameleler hakkında kanuna muhalif olmasından veya hadiseye uygun bulunmamasından dolayı icra mahkemesine şikâyet olunabileceğini; şikâyetin bu muamelelerin öğrenildiği tarihten yedi gün içinde yapılacağını düzenler.

m.17, şikâyetin icra mahkemesince kabul edilmesi hâlinde şikâyet olunan muamelenin ya bozulacağını yahut düzeltileceğini belirtir.

m.18/1, icra mahkemesine arz edilen hususların ivedi işlerden sayılacağını ve bu işlerde basit yargılama usulünün uygulanacağını; talep ve cevapların dilekçe ile olabileceği gibi icra mahkemesine ifade zaptettirmek suretiyle de olabileceğini öngörür.

Şikâyet yolunun ayrıntıları sıra cetveline itiraz ve şikâyet yazımızda ele alındı.

Haczedilmezlik şikâyetinde süreler

KonuKuralDayanak
Başvuru yoluİcra mahkemesine şikâyetm.16/1
SüreMuamelenin öğrenildiği tarihten yedi günm.16/1
Süresiz şikâyetBir hakkın yerine getirilmemesinden veya sebepsiz sürüncemede bırakılmasından dolayı her zamanm.16/2
Yargılama usulüİvedi iş; basit yargılama usulüm.18/1
Kabul hâlinde sonuçMuamele bozulur veya düzeltilirm.17
İcra memurunun ilk değerlendirmesiHaczin caiz olup olmadığını değerlendirir; talebi kabul veya reddederm.82 son fıkra

Alacaklı Bakımından Değerlendirme

Haczedilemezlik hükümleri, alacaklı için de bir yol haritası oluşturur.

Birincisi, haczedilemeyecek mallara yönelen talep zaman kaybına yol açar. m.82’nin son fıkrası uyarınca icra memuru haczin caiz olup olmadığını değerlendirip talebi reddedebilir.

İkincisi, borcun kaynağı korumayı kaldırabilir. m.82, 2, 4, 5, 7 ve 12 numaralı bentlerdeki istisnanın borcun bu eşya bedelinden doğmaması hâline münhasır olduğunu belirtir.

Üçüncüsü, değer fazlası haczedilebilir. m.82’ye eklenen fıkra, 2, 4, 7 ve 12 numaralı bentlerdeki malların kıymetinin fazla olması durumunda bedelinden haline münasip bir kısmı borçluya bırakılmak üzere haczedilerek satılacağını öngörür.

Dördüncüsü, maaş haczinde sıralama belirleyicidir. m.83/3 uyarınca sırada önde olan haczin kesintisi bitmedikçe sonraki haciz için kesintiye geçilemez.

Beşincisi, kurumsal borçlularda bu hükümlerin çoğu uygulanmaz. m.82’deki bentlerin önemli bölümü gerçek kişi borçluya yöneliktir; sermaye şirketlerinde asıl sınır m.85’teki “alacağa yetecek miktar” ölçütüdür.

Alacaklının kontrol listesi

AdımKontrolDayanak
1Borçlu gerçek kişi mi, tüzel kişi mi? m.82’deki bentlerin çoğu gerçek kişiye yöneliktirm.82
2Borcun kaynağı haczi talep edilen eşyanın bedeli mi?m.82
3Malın kıymeti haline münasip olandan fazla mı? Değer fazlası haczedilebilirm.82
4Maaş haczinde önceki haciz var mı? Sıra kontrol edilmelim.83/3
5Haciz alacağa yetecek miktarla sınırlı mı?m.85/1
6Üçüncü kişi hakkı beyan edilmiş mi? Bu mallar en sona bırakılırm.85
7Muhafaza masrafı peşin yatırıldı mı?m.88
8Satış talebinden önce mal muhafaza altına alındı mı?m.88

Fon Dosyalarında Haczedilemezlik

Fon tasfiyesinden doğan alacaklarda haczedilemezlik hükümleri iki ayrı yönden gündeme gelir.

Birinci yön, yatırımcının alacaklı olduğu dosyalardır. Borçlu bir portföy yönetim şirketi veya başka bir sermaye şirketiyse, m.82’deki bentlerin önemli bir bölümü uygulanmaz; çünkü bu bentler ağırlıklı olarak gerçek kişi borçlunun ve ailesinin asgari yaşam koşullarını korumaya yöneliktir. Kurumsal borçluda asıl sınır m.85/1’deki ölçüttür: alacaklının ana, faiz ve masraflar dâhil bütün alacaklarına yetecek miktar haczolunur.

Buna karşılık sorumluluk şirket yöneticilerinin kişisel malvarlığına da yöneltilebiliyorsa, tablo değişir. Bu durumda m.82 ve m.83’teki koruma hükümleri devreye girer ve takibin buna göre planlanması gerekir.

İkinci yön, yatırımcının borçlu olduğu dosyalardır. Fona yatırım yapmak için kredi kullanan ve taksitlerini ödeyemeyen yatırımcı, banka takibiyle karşılaşabilir. Bu senaryoda m.83’teki dörtte bir sınırı ve m.82’deki ev ile ev eşyası koruması doğrudan uygulanır. Kredi ilişkisinden doğan sorunlar kredi çekip fona yatırdım yazımızda ele alındı.

Bu ikinci senaryoda özellikle dikkat edilecek husus, konut kredisiyle alınan konutun durumudur. m.82, 12 numaralı bentteki istisnanın borcun bu eşya bedelinden doğmaması hâline münhasır olduğunu belirtir; dolayısıyla konut kredisinden doğan borç için o konut haczedilemezlik korumasından yararlanmaz.

Fon portföyünün kendisi ise bu hükümlerin dışında, ayrı bir rejime tabidir: 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu m.53/2, fon malvarlığının kamu alacaklarının tahsili amacı da dâhil olmak üzere haczedilemeyeceğini, üzerine ihtiyati tedbir konulamayacağını ve iflas masasına dâhil edilemeyeceğini düzenler. Bu ayrım ihtiyati haciz ve ihtiyati tedbir yazımızda ayrıntılı ele alındı.

Borçlunun niteliğine göre koruma

BorçluUygulanacak sınırDayanak
Sermaye şirketim.82’deki bentlerin çoğu uygulanmaz; alacağa yetecek miktar sınırı geçerlidirm.85/1
Şirket yöneticisinin kişisel malvarlığım.82 ve m.83’teki koruma hükümleri uygulanırm.82, m.83
Gerçek kişi yatırımcıMaaşta dörtte bir sınırı; ev ve ev eşyası korumasım.82, m.83
Konut kredisi borcuBorç konutun bedelinden doğduğundan koruma işlemezm.82
Fon portföyüHaczedilemez, tedbir konulamaz, iflas masasına girmez6362 s.K. m.53/2

Haczedilmezlik Şikâyeti Dilekçesi Örneği

Aşağıdaki metin, maaş haczinde ve ev eşyası haczinde kullanılabilecek bir şikâyet için hazırlanmış çerçevedir. Şikâyetin konusuna göre dayanılan bent değişir.

[ ] İCRA HUKUK MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ’NE

ŞİKÂYET EDEN (BORÇLU): [Ad Soyad] — [TC Kimlik No] — [Adres]

VEKİLİ: Av. [Ad Soyad]

KARŞI TARAF (ALACAKLI): [Ad Soyad/Unvan] — [Adres]

İCRA DOSYASI: [ ] İcra Müdürlüğü’nün [ ] sayılı dosyası

KONU: [tarih] tarihli haciz işleminin haczedilmezlik nedeniyle kaldırılması istemidir.

AÇIKLAMALAR

1. Karşı taraf tarafından müvekkil aleyhine yürütülen takipte, [tarih] tarihinde [haczedilen kalem: maaşın tamamı / ev eşyası / meslek aleti] üzerine haciz konulmuştur. Müvekkil bu işlemden [tarih] tarihinde haberdar olmuştur. İşbu şikâyet, öğrenme tarihinden itibaren yedi günlük süre içinde sunulmaktadır.

Şikâyet yolu ve süre — İcra ve İflas Kanunu m.16

Anılan maddenin birinci fıkrası, icra dairelerinin yaptığı muameleler hakkında kanuna muhalif olmasından veya hadiseye uygun bulunmamasından dolayı icra mahkemesine şikâyet olunabileceğini ve şikâyetin bu muamelelerin öğrenildiği tarihten yedi gün içinde yapılacağını düzenlemektedir.

[Maaş haczinde] Kısmen haczi caiz olan gelirler — İcra ve İflas Kanunu m.83

Anılan maddenin birinci fıkrası, maaşların, tahsisatın ve her nevi ücretlerin, borçlu ve ailesinin geçinmeleri için icra memurunca lüzumlu olarak takdir edilen miktar tenzil edildikten sonra haczolunabileceğini; ikinci fıkrası ise haczolunacak miktarın bunların dörtte birinden az olamayacağını öngörmektedir. Müvekkilin maaşının tamamı üzerine haciz konulmuş olup, geçimi için gerekli miktar takdir edilmemiştir. [Varsa: Müvekkilin maaşı üzerinde daha önce [tarih] tarihli haciz bulunmakta olup, anılan maddenin üçüncü fıkrası uyarınca sırada önde olan haczin kesintisi bitmedikçe sonraki haciz için kesintiye geçilemez.]

[Ev eşyası haczinde] Haczi caiz olmayan mallar — İcra ve İflas Kanunu m.82

Anılan maddenin birinci fıkrasının üçüncü bendi, para, kıymetli evrak, altın, gümüş, değerli taş, antika veya süs eşyası gibi kıymetli şeyler hariç olmak üzere; borçlu ve aynı çatı altında yaşayan aile bireylerine ait kişisel eşya ile ailenin ortak kullanımına hizmet eden tüm ev eşyasının haczolunamayacağını düzenlemektedir. Haczedilen eşyalar, haciz tutanağında da görüleceği üzere ailenin ortak kullanımına hizmet eden ev eşyası niteliğindedir.

Önceden yapılan muvafakatin geçersizliği — İcra ve İflas Kanunu m.83/a

[Karşı taraf, takip dayanağı belgedeki muvafakat kaydına dayanmaktadır.] Anılan madde, 82 ve 83. maddelerde yazılı mal ve hakların haczolunabileceğine dair önceden yapılan anlaşmaların muteber olmadığını açıkça düzenlemektedir.

HUKUKİ SEBEPLER: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.16, m.17, m.18, m.82, m.83, m.83/a, m.85; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve ilgili mevzuat.

DELİLLER: [ ] İcra Müdürlüğü’nün [ ] sayılı dosyası ve haciz tutanağı; müvekkilin maaş bordrosu ve işyeri kayıtları; hane nüfus kaydı; müvekkilin maaşı üzerindeki önceki hacizlere ilişkin kayıtlar; keşif ve bilirkişi incelemesi; tanık ve her türlü yasal delil.

SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1. Şikâyetimizin kabulü ile [tarih] tarihli haciz işleminin kaldırılmasına,

2. [Maaş haczinde] Müvekkilin ve ailesinin geçimi için gerekli miktar takdir edilerek kesinti oranının kanuna uygun biçimde belirlenmesine,

3. Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini vekâleten talep ederiz.

Şikâyet Eden Vekili
Av. [Ad Soyad] — [İmza]

Şikâyet dilekçesinde öğrenme tarihinin açıkça belirtilmesi gerekir; m.16/1’deki yedi günlük süre bu tarihten işler.

Sık Yapılan Hatalar

Birinci hata, yedi günlük şikâyet süresini kaçırmaktır. m.16/1, süreyi muamelenin öğrenildiği tarihten itibaren işletir.

İkinci hata, haczedilemezliği mutlak sanmaktır. m.82, 2, 4, 5, 7 ve 12 numaralı bentlerdeki istisnanın borcun bu eşya bedelinden doğmaması hâline münhasır olduğunu; ayrıca kıymeti fazla mallarda bedelinden haline münasip bir kısmın borçluya bırakılarak satış yapılabileceğini belirtir.

Üçüncü hata, maaşın tamamının haczedilemeyeceğini düşünüp hiçbir kesinti beklememektir. m.83/2, haczolunacak miktarın dörtte birinden az olamayacağını öngörür.

Dördüncü hata, maaş haczinde sıralamayı gözetmemektir. m.83/3, sırada önde olan haczin kesintisi bitmedikçe sonraki haciz için kesintiye geçilemeyeceğini düzenler.

Beşinci hata, sözleşmedeki muvafakat kaydına geçerlilik tanımaktır. m.83/a, m.82 ve m.83’te yazılı mal ve hakların haczolunabileceğine dair önceden yapılan anlaşmaların muteber olmadığını belirtir.

Altıncı hata, ev eşyasının tamamının korunduğunu varsaymaktır. m.82/1-3, para, kıymetli evrak, altın, gümüş, değerli taş, antika veya süs eşyası gibi kıymetli şeyleri bu korumanın dışında tutar.

Yedinci hata, alacağı aşan haczi kabullenmektir. m.85/1, alacaklının ana, faiz ve masraflar dâhil bütün alacaklarına yetecek miktarın haczolunacağını düzenler.

Sekizinci hata, muhafaza edilmemiş malda satış beklemektir. m.88, haczedilmiş ancak muhafaza altına alınmamış malların satış talebi üzerine muhafaza altına alınacağını veya ihale alıcısına teslime hazır hâle getirileceğini; aksi takdirde satış yapılamayacağını öngörür.

Satış aşaması: Yedi günlük süre, menfaat ihlali şartı ve para cezası riski ihalenin feshi yazımızda ele alındı.
Fon payı ve tasfiye ödemesi: Paranın haczedilemezlik korumasından neden yararlanmadığı ve emekli aylığı hesabına yatan tasfiye parası fonumdaki paraya haciz gelir mi yazımızda ele alındı.

Sıkça Sorulan Sorular

Hangi mallar hiç haczedilemez?

İİK m.82/1 on üç bent hâlinde sayar: Devlet malları ve özel kanunlarında haczi caiz olmadığı gösterilenler; bedenî çalışmasına dayanan borçlunun mesleği için gerekli eşya; kıymetli şeyler hariç olmak üzere kişisel eşya ile ailenin ortak kullanımına hizmet eden tüm ev eşyası; çiftçinin geçimi için zaruri araç ve arazi; maddede sayılan hayvanlar ve yem; iki aylık yiyecek ve yakacak; bağ bahçe ve aletleri; kaydı hayatla iratlar; maddede sayılan malul ve şehit yakını maaşları; yardım sandığı maaşları; vücut veya sıhhat zararları için ödenen tazminatlar; borçlunun haline münasip evi; öğrenci bursları.

Ev eşyasının tamamı korunur mu?

Hayır. İİK m.82/1-3, para, kıymetli evrak, altın, gümüş, değerli taş, antika veya süs eşyası gibi kıymetli şeyleri bu korumanın dışında tutar. Bunlar dışındaki kişisel eşya ile ailenin ortak kullanımına hizmet eden ev eşyası haczedilemez.

Borçlunun evi her hâlde haczedilemez mi?

Hayır. İİK m.82, 2, 4, 5, 7 ve 12 numaralı bentlerdeki istisnanın borcun bu eşya bedelinden doğmaması hâline münhasır olduğunu belirtir. Ayrıca aynı maddeye eklenen fıkra, bu malların kıymetinin fazla olması durumunda bedelinden haline münasip bir kısmının borçluya bırakılmak üzere haczedilerek satılacağını öngörür.

Maaşın ne kadarı haczedilebilir?

İİK m.83/1, maaşların, tahsisatın ve her nevi ücretlerin, borçlu ve ailesinin geçinmeleri için icra memurunca lüzumlu olarak takdir edilen miktar tenzil edildikten sonra haczolunabileceğini; m.83/2 ise haczolunacak miktarın bunların dörtte birinden az olamayacağını düzenler.

Maaşımda birden fazla haciz varsa ne olur?

İİK m.83/3, birden fazla haciz bulunması hâlinde bunların sıraya konulacağını; sırada önde olan haczin kesintisi bitmedikçe sonraki haciz için kesintiye geçilemeyeceğini belirtir.

m.83 hangi gelirleri kapsar?

İİK m.83, maaşlar, tahsisat ve her nevi ücretler, intifa hakları ve hasılatı, ilama müstenit olmayan nafakalar, tekaüt maaşları ile sigortalar veya tekaüt sandıkları tarafından tahsis edilen iratları sayar.

Sözleşmede maaşımın haczine muvafakat ettim, geçerli mi?

İİK m.83/a, m.82 ve m.83’te yazılı mal ve hakların haczolunabileceğine dair önceden yapılan anlaşmaların muteber olmadığını düzenler.

Öğrenci bursu haczedilebilir mi?

İİK m.82/1-13, öğrenci burslarını haczolunamayacak şeyler arasında sayar.

Bedensel zarar tazminatı haczedilebilir mi?

İİK m.82/1-11, vücut veya sıhhat üzerine ika edilen zararlar için tazminat olarak mutazarrırın kendisine veya ailesine toptan ya da irat şeklinde verilen veya verilmesi lazım gelen paraların haczolunamayacağını düzenler.

Haczedilemeyecek mala haciz konulursa ne yapılır?

İİK m.16/1, icra dairelerinin yaptığı muameleler hakkında kanuna muhalif olmasından veya hadiseye uygun bulunmamasından dolayı icra mahkemesine şikâyet olunabileceğini ve şikâyetin bu muamelelerin öğrenildiği tarihten yedi gün içinde yapılacağını düzenler. m.17, şikâyet kabul edilirse muamelenin bozulacağını veya düzeltileceğini belirtir.

İcra memuru haczin caiz olup olmadığını inceler mi?

İİK m.82’nin son fıkrası, icra memurunun haczi talep edilen mal veya hakların haczinin caiz olup olmadığını değerlendireceğini ve talebin kabulüne veya reddine karar vereceğini düzenler.

Alacağı aşan ölçüde haciz yapılabilir mi?

İİK m.85/1, borçlunun taşınır ve taşınmaz mallarından, alacak ve haklarından; alacaklının ana, faiz ve masraflar da dâhil olmak üzere bütün alacaklarına yetecek miktarın haczolunacağını düzenler.

Rehinli taşınmazın eklentisi ayrı haczedilebilir mi?

İİK m.83/c, taşınmaz rehni ipotek akit tablosunda sayılı bulunan eklentinin taşınmazdan ayrı olarak haczedilemeyeceğini düzenler. Ayrıca m.331, eklentinin rehin alacaklısına zarar vermek kastıyla taşınmaz dışına çıkarılmasını cezai yaptırıma bağlar.

Hacizli mal üzerinde tasarruf edilebilir mi?

İİK m.86/1, borçlunun alacaklının muvafakati ve icra memurunun müsaadesi alınmaksızın mahcuz taşınır mallarda tasarruf edemeyeceğini; haczi koyan memurun aksine hareketin cezai mesuliyeti müstelzim olduğunu borçluya ihtar edeceğini düzenler.

Muhafaza altına alınmamış mal satılabilir mi?

İİK m.88, haczedilmiş ancak muhafaza altına alınmamış malların satış talebi üzerine muhafaza altına alınacağını veya ihale alıcısına teslime hazır hâle getirileceğini; aksi takdirde satış yapılamayacağını belirtir. Sicile kayıtlı motorlu kara araçları bakımından m.106 hükmü saklıdır.

İlgili Rehberler

Koruma mutlak değildir

Borcun kaynağı eşyanın bedeliyse veya malın kıymeti fazlaysa haciz mümkündür. Değerlendirme için: 0554 648 37 15

📞 Hemen Arayın 💬 WhatsApp

Dosyanız için değerlendirme

Haczin kapsamını ve haczedilmezlik korumasının sınırlarını birlikte inceleyelim. Telefon: 0554 648 37 15

İletişime Geçin

Bu içerik icra-iflas hukuku alanındadır.

Fon Tasfiyesi Hukuk Rehberi  ·  12. Yargı Paketi rehberi  ·  Tüm hukuk dalları

Post by Av. Fatma Öztürk