Fon krizinin en çok konuşulmayan mağduru, parasını değil borcunu fona bağlayan yatırımcıdır. Son iki yılda serbest fonların getirisi kredi faizinin üzerinde seyredince binlerce kişi ihtiyaç kredisi, kredili mevduat hesabı, kredi kartı taksiti ve şirketler için ticari kredi kullanarak fon aldı; taksitler fonun getirisiyle ödeniyordu. 17 Eylül 2026’dan bu yana fon ya tasfiyede ya da işleme kapalı; taksitler ise her ay vadesinde bankanın sisteminden düşmeye devam ediyor. Bu yazı, kredi borcu ile fon alacağının hukuken neden bağımsız olduğunu, kredi türüne göre temerrüdün nasıl doğduğunu ve bankanın ne yapabileceğini, bankayla yapılandırmanın nasıl istenip ne sunulacağını, kefil ve eşin konumunu, fon ödemesi geldiğinde bankanın takas hakkını, “krediyi bana banka önerdi” iddiasının hukuki değerini ve kredi faizinin zarar olarak kimden istenebileceğini, ilk otuz gün planıyla birlikte anlatır. Kredi taksitiniz vadesine yaklaşıyor ve fonunuz kapalıysa 0554 648 37 15 numaralı hattan ön değerlendirme alabilirsiniz.
Taksit günü geldi, fon kapalı: temerrüde düşmeden plan kuralım
Bankayla yapılandırma, kefil ve eş konumu, takas riski ve zarar talebi tek dosyada yürütülmelidir. Belgelerinizi birlikte inceleyelim.
📞 0554 648 37 15💬 WhatsAppNet Cevap: Beş Cümle
Önce Ayrım: Kredi Borcu ile Fon Alacağı Birbirinden Bağımsızdır
Yatırımcının ilk refleksi, bankaya “paramı fon ödemedi, taksidi de ben ödeyemem” demektir. Hukuk bu bağı kurmaz. Kredi sözleşmesi, banka ile yatırımcı arasında Türk Borçlar Kanunu ve kredi türüne göre 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’a tabi bir borç ilişkisidir; fon yatırımı ise yatırımcı ile kurucu, saklayıcı ve dağıtıcı kuruluş arasında 6362 sayılı Kanun ve Tebliğlere tabi ayrı bir ilişkidir. Kredinin fon almak için kullanılmış olması, sözleşmede açıkça bir bağ kurulmadıkça, bankanın alacağını fonun kaderine bağlamaz. Bu kuralın iki istisnası tartışılabilir: kredi ile fon alımının aynı banka tarafından tek bir ürün gibi pazarlanmış olması ve kredi sözleşmesinde fon katılma paylarının teminat olarak gösterilmiş olması. Birincisi bankanın sorumluluğunu, ikincisi teminatın akıbetini gündeme getirir; her ikisini de aşağıda ele alıyoruz. Kural ise değişmez: taksit vadesinde ödenmezse temerrüt doğar. Fon tarafındaki haklarınız için fon tasfiye kararının yatırımcı için sonuçları ve fonlar ödeme yapmak istiyor, SPK izin vermiyor yazılarımıza bakabilirsiniz; bu yazı kredi tarafını anlatır.
Kredi Türünüz Hangi Kurallara Tabi?
Aynı sorun, kredinin türüne göre farklı kurallara tabidir. Gerçek kişinin ticari veya mesleki olmayan amaçla kullandığı kredi tüketici kredisidir ve 6502 sayılı Kanun’un koruyucu hükümleri uygulanır; şirketin veya tacirin kullandığı ticari kredi ise Türk Borçlar Kanunu ve sözleşme hükümlerine tabidir. Kredi kartı ve kredili mevduat hesabı için 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu ayrıca devreye girer. Fon almak için çekilen kredi, gerçek kişi bakımından çoğu zaman tüketici kredisidir; ancak nitelikli yatırımcı şartını sağlayan büyük tutarlı krediler ve şirket kredileri ticari kredidir.
Kredi türüne göre uygulanacak kurallar
| Kredi türü | Uygulanacak kanun | Muacceliyet şartı | Temerrüt faizi | Takip yolu |
|---|---|---|---|---|
| Tüketici kredisi (ihtiyaç kredisi) | 6502 s.K. m.22-31; TBK | Birbirini izleyen en az iki taksit temerrüdü + en az 30 gün süre veren muacceliyet uyarısı (m.28) | Sözleşmeye göre; bileşik faiz yasağı (m.4/7) | İlamsız icra takibi; İİK m.68/b hesap özeti |
| Kredi kartı ve kredili mevduat hesabı | 5464 s.K.; 6502 s.K. | Sözleşme ve 5464 s.K. hükümleri | Akdi faizin yüzde otuz fazlasını aşamaz (5464 s.K. m.26) | İlamsız icra takibi |
| Ticari kredi (şirket veya tacir) | TBK; TTK; genel kredi sözleşmesi | Sözleşmedeki muacceliyet hükmü; tek taksit temerrüdü yeterli olabilir | Sözleşmeye göre; ticari işlerde avans faizi tavanı (3095 s.K. m.2/2) | İİK m.68/b; ihtiyati haciz; ipotek ve rehin paraya çevirme |
| Katılma payı rehinli kredi | TBK; TMK m.954 vd.; MKK rehin işlemleri | Sözleşmeye göre | Sözleşmeye göre | Rehnin paraya çevrilmesi; fon kapalıyken fiilen mümkün değil |
Temerrüt Nasıl Doğar, Banka Ne Yapabilir?
Taksit vadesinde ödenmediğinde borçlu kendiliğinden temerrüde düşer; çünkü kredi sözleşmelerinde vade belirlidir ve TBK m.117 uyarınca belirli vadeli borçta ihtara gerek yoktur. Temerrüdün ilk sonucu temerrüt faizi ve Kredi Kayıt Bürosu kaydıdır. İkinci ve asıl sonuç muacceliyettir: bankanın kalan bütün taksitleri bir anda istemesi. Tüketici kredisinde bu yetki 6502 sayılı Kanun m.28 ile sınırlandırılmıştır: banka, borcun tamamının ifasını talep etme hakkını sözleşmede saklı tutmuş olsa bile, bu hakkı ancak kendi bütün edimlerini ifa etmiş olması ve tüketicinin birbirini izleyen en az iki taksidi ödemede temerrüde düşmesi hâlinde kullanabilir; bunun için de tüketiciye en az otuz gün süre vererek muacceliyet uyarısında bulunması gerekir. Yani tek taksit gecikmesi borcun tamamını muaccel kılmaz; iki ardışık taksit ve otuz günlük ihtar gerekir. Ticari kredide bu koruma yoktur; genel kredi sözleşmeleri genellikle tek bir taksidin gecikmesini muacceliyet sebebi sayar ve bankaya ihtiyati haciz yolu açılır.
Muacceliyetten sonra banka icra takibine geçer. İİK m.68/b, kredi sözleşmelerine dayanan takiplerde bankaya özel bir kolaylık tanır: borçlu cari hesap veya taksitli kredi şeklinde işleyen kredilerde banka, hesap özetini noter aracılığıyla borçluya gönderir; borçlu sekiz gün içinde itiraz etmezse hesap özeti kesinleşir ve takipte bankanın alacağını ispatlayan belge hâline gelir. Bu nedenle noterden gelen hesap özeti, “bilgilendirme” değil, sekiz günlük bir itiraz süresi başlatan bir işlemdir. Takip kesinleşince haciz aşamasına geçilir; burada üç sınır vardır: İİK m.83 uyarınca maaş ve ücretin dörtte birinden fazlası haczedilemez; 5510 sayılı Kanun m.93 uyarınca emekli aylığı borçlunun muvafakati olmadan haczedilemez; İİK m.82/12 uyarınca borçlunun hâline münasip evi haczedilemez, ancak bu istisna ipotekli konutlarda ve değeri hâline münasip ev ölçüsünü aşan konutlarda korunmaz. Tacir olmayan gerçek kişi hakkında iflas yolu yoktur; kişisel iflas kurumu Türk hukukunda bulunmadığından borç, haciz ve taksitle tahsil edilir.
Temerrütten hacze: aşamalar ve süreler
| Aşama | Ne olur? | Dayanak | Borçlunun hamlesi |
|---|---|---|---|
| Vade günü | Kendiliğinden temerrüt; temerrüt faizi; KKB kaydı | TBK m.117 | Vadeden önce yapılandırma başvurusu |
| İkinci ardışık taksit | Tüketici kredisinde muacceliyet uyarısı gönderilebilir | 6502 s.K. m.28 | 30 günlük süre içinde ödeme veya anlaşma |
| Muacceliyet | Kalan borcun tamamı istenir; ticari kredide ihtiyati haciz | Sözleşme; İİK m.257 | Yapılandırma için son fırsat |
| Noter hesap özeti | 8 gün içinde itiraz edilmezse kesinleşir | İİK m.68/b | Hesap özetine itiraz; faiz ve masraf kontrolü |
| İcra takibi | Ödeme emri; 7 gün içinde itiraz | İİK m.62 | İtiraz; itirazın kaldırılması riskinin değerlendirilmesi |
| Haciz | Maaşın 1/4’ü; emekli aylığı muvafakatsiz haczedilemez; hâline münasip ev korunur | İİK m.83, m.82/12; 5510 s.K. m.93 | Haczedilmezlik şikâyeti; taksit anlaşması (İİK m.111) |
Bankayla Yapılandırma: Nasıl İstenir, Ne Sunulur?
Kredinin yapılandırılması kanuni bir hak değildir; banka, BDDK’nın kredilerin sınıflandırılması ve karşılıklara ilişkin düzenlemesi çerçevesinde, kendi risk politikasına göre karar verir. Ancak bankanın da menfaati vardır: temerrüde düşen kredi karşılık ayırmayı gerektirir, takip masraf ve zaman demektir. Bu nedenle yapılandırma talebi doğru zamanda ve doğru içerikle yapılırsa kabul görme ihtimali yüksektir. Doğru zaman, ikinci taksit temerrüdünden öncedir; muacceliyet uyarısından sonra bankanın pazarlık gücü artar. Doğru içerik ise “ödeyemiyorum” değil, “şu tarihe kadar şu kadar, sonra şu kadar” biçiminde somut bir plandır. Plana fon blokesinin belgesi eklenir: MKK dökümü, gerçekleşmeyen iade talimatı, kurucunun açıklaması ve Kurul kararı; tasfiye listesindeki fonlar için altı aylık tasfiye takvimi, işleme kapalı fonlar için kurucunun “izin verilirse öderiz” beyanı, bankaya paranın belirli bir tarihte geleceğini gösterir. Fon ödeme takvimini fon param ne zaman hesabıma yatar yazımızda çıkardık; bu takvim yapılandırma dilekçesinin omurgasıdır.
Yapılandırma seçenekleri
| Seçenek | İçeriği | Ne zaman uygun? | Dikkat |
|---|---|---|---|
| Ödemesiz dönem | Belirli ay boyunca taksit alınmaz, faiz işler | Fon tasfiyede, ödeme tarihi öngörülebilir | Faiz anaparaya eklenir; toplam maliyet artar |
| Vade uzatma | Taksit sayısı artırılır, aylık taksit düşer | Gelir sürüyor, fon ödemesi belirsiz | Toplam faiz artar |
| Taksit erteleme | Bir veya iki taksit vade sonuna atılır | Kısa süreli nakit sıkışıklığı | Ertelenen taksitin faizi sözleşmeye göre |
| Refinansman | Mevcut kredi kapatılıp yeni kredi açılır | Faiz düşmüşse veya vade uzatılacaksa | Yeni tahsis ücreti ve sigorta |
| Teminat ekleme | Fon katılma payı rehni veya başka teminat karşılığı yapılandırma | Banka teminat isterse | Kapalı fon payının teminat değeri düşük |
| Kısmi kapama | Fon ödemesi geldikçe anapara indirimi | Tasfiye ödemeleri kademeli geliyorsa | 6502 s.K. m.27 erken ödeme indirimi tüketici kredisinde uygulanır |
Yapılandırma anlaşması yazılı yapılmalı, yeni ödeme planı ve varsa yeni faiz oranı açıkça yazılmalı, kefil varsa kefilin de anlaşmaya katılması sağlanmalıdır; kefilin katılmadığı bir yapılandırma, kefilin sorumluluğunu ağırlaştırdığı ölçüde kefile karşı ileri sürülemeyebilir. Tüketici kredisinde yapılandırma sırasında bankanın yeni ücret talep edip edemeyeceği, Finansal Tüketicilerden Alınacak Ücretlere İlişkin düzenlemelere tabidir; sözleşmede olmayan ücretler kabul edilmemelidir.
Kefil ve Eş: Kim, Ne Kadar Sorumlu?
Kredi fon almak için çekilmişse kefil çoğu zaman bir aile bireyi veya ortaktır ve fonun kapalı olduğunu sonradan öğrenir. Kefilin sorumluluğu Türk Borçlar Kanunu’nun kefalet hükümlerine tabidir ve üç şekil şartı belirleyicidir. TBK m.583 uyarınca kefalet sözleşmesi yazılı şekilde yapılmadıkça ve kefilin sorumlu olacağı azami miktar ile kefalet tarihi kefilin el yazısıyla belirtilmedikçe geçerli olmaz; müteselsil kefalet için de bu ifadenin el yazısıyla yazılması gerekir. TBK m.584 uyarınca evli kişinin kefil olabilmesi için eşinin yazılı rızası gerekir; rıza en geç kefalet sözleşmesinin kurulması anına kadar verilmiş olmalıdır. Bu şartlardan birinin eksikliği kefaleti geçersiz kılar ve banka kefile başvuramaz; fon dosyalarında kefalet belgelerinin bu gözle incelenmesi, ailenin tamamının borç altına girmesini önleyebilir. Kefalet geçerliyse kefil, adi kefalette önce borçluya başvurulmasını isteyebilir; müteselsil kefalette banka doğrudan kefile gidebilir. Kefil ödediği tutar için borçluya rücu eder. Eşin kefil olmadığı hâlde evlilik birliği içindeki borçtan sorumluluğu ise ayrı bir konudur: kredi yalnızca bir eşin adına ise diğer eş kural olarak sorumlu değildir; ancak mal rejimi tasfiyesinde borç, edinilmiş mallardan düşülebilir.
Fon Ödemesi Gelince Banka El Koyabilir mi? Takas ve Rehin Hakkı
Kredi ile fon aynı bankadaysa, yatırımcının en çok yanıldığı nokta burasıdır. Fon tasfiye ödemesi veya işleme açıldıktan sonraki iade bedeli, katılma paylarının kayıtlı olduğu dağıtıcı kuruluştaki hesaba gelir; bu hesap kredi borcunun bulunduğu bankadaysa, banka TBK m.139 uyarınca karşılıklı ve muaccel alacakları takas edebilir. Genel kredi sözleşmeleri ayrıca bankaya, müşterinin banka nezdindeki bütün hesapları ve kıymetleri üzerinde rehin ve takas hakkı tanıyan hükümler içerir; muacceliyet gerçekleşmişse banka, gelen parayı borca mahsup etmekte serbesttir. Bu, yatırımcının fon ödemesiyle başka bir borcunu veya zorunlu giderini karşılama planını bozabilir. Üç önlem vardır: birincisi, kredi borcu muaccel olmadan yapılandırma yapmak, çünkü muaccel olmayan taksit için takas mümkün değildir; ikincisi, fon ödemesinin geleceği hesabı önceden bilmek ve mümkünse bankayla mahsup konusunda yazılı anlaşmak; üçüncüsü, hukuki bir engel yoksa katılma paylarının başka bir dağıtıcı kuruluşa aktarılmasının mümkün olup olmadığını dağıtıcı ve MKK nezdinde araştırmak, ki işleme kapalı fonlarda bu imkân çoğunlukla kısıtlıdır. Tüketici kredisinde bankanın takas hakkını kullanırken tüketiciyi bilgilendirmesi ve mahsup edilen tutarı açıkça göstermesi gerekir; hesap özetinde görünmeyen mahsuplar itiraz konusudur.
“Krediyi Bana Banka Önerdi”: Bankanın Sorumluluğu Tartışması
Bazı yatırımcılar krediyi kendi kararıyla değil, bankanın veya aracı kurumun “kredi çekip fona yatırın, getirisi faizi karşılar” yönlendirmesiyle kullandığını anlatıyor. Bu iddia doğruysa ve belgelenebiliyorsa iki sorumluluk zemini vardır. Birincisi sermaye piyasası mevzuatıdır: III-39.1 sayılı Tebliğ uyarınca yatırım kuruluşu, müşteriye ürün satmadan önce uygunluk testi yapmak ve nitelikli olmayan müşteriye uygun olmayan ürünü uyarı olmaksızın sunmamakla yükümlüdür; borçlanarak yüksek riskli bir fona yatırım yapılması, müşterinin risk profiline uygunluk değerlendirmesinin merkezindedir. İkincisi genel hükümlerdir: bankanın özen ve bilgilendirme yükümlülüğü ile TBK m.49 haksız fiil sorumluluğu. Ancak dürüst bir değerlendirme yapmak gerekir: bankalar kredi sözleşmelerinde kredinin kullanım amacını serbest bırakır ve “yatırım tavsiyesi vermediklerini” yazılı olarak beyan ettirir; şube çalışanının sözlü yönlendirmesini ispat etmek güçtür. Mesajlaşma kayıtları, kampanya görselleri, aynı gün açılan kredi ve fon işlemlerinin kayıtları ve uygunluk testinin yapılmamış veya sonucunun dikkate alınmamış olması, bu iddianın delilleridir. Uygunluk testi ve müşteri sınıflandırmasının ayrıntısını “bana uygun olmayan ürün satıldı” iddiası yazımızda ele aldık. Bu yolun sonucu kredinin iptali değil, bankanın uygun illiyet bağı içindeki zarardan sorumlu tutulmasıdır ve kredi borcu bu dava sürerken ödenmeye devam eder.
Kredi Faizi Zarar mıdır? Kimden İstenir?
Fondaki zarar, kurucunun, yöneticilerin veya ilgili kuruluşların hukuka aykırı işlemlerinden doğmuşsa, yatırımcının tazminat talebi yalnızca katılma payı değerindeki düşüşle sınırlı değildir. TBK m.49 ve devamı uyarınca zarar veren, hukuka aykırı fiilin uygun sonucu olan bütün zararı giderir; fonu almak için kullanılan kredinin faizi, fon getirisiyle ödenmesi planlanan ve fonun kilitlenmesi nedeniyle ödenemeyen bir kalem olarak bu kapsamda tartışılır. Mahkeme, kredi ile fon alımı arasındaki bağın önceden bilinebilir olup olmadığına ve zararın uygun illiyet bağı içinde kalıp kalmadığına bakar; kredinin fon alımıyla aynı dönemde ve aynı tutarda kullanılmış olması bağı güçlendirir. Bu talep bankaya karşı değil, zarara sebep olanlara karşıdır: sorumluların ayrımını fon tasfiyesinde zararımı kimden alırım yazımızda, yöneticilerin malvarlığından tahsilatı ise fon yöneticilerinin malvarlığına el konuldu yazımızda anlattık. Fon zararının vergisel mahsubu ayrı bir konudur ve fon tasfiyesinde vergi yazımızda yer alır.
Kredi Kartı ve Kredili Mevduat Hesabıyla Fon Alanlar
Fon alımının bir kısmı kredi kartı taksidi veya kredili mevduat hesabı (KMH) ile finanse edilmiştir; bu iki araç, taksitli krediden daha pahalı ve daha hızlı temerrüde götüren araçlardır. Kredi kartında 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu m.26 uyarınca akdi ve gecikme faizi TCMB’nin belirlediği azami oranlara tabidir ve gecikme faizi akdi faizin yüzde otuz fazlasını aşamaz; asgari tutarın ödenmemesi hâlinde kart kullanıma kapatılabilir ve dönem borcunun tamamı için takip başlatılabilir. KMH ise vadesiz hesabın eksiye düşmesiyle işleyen, faizi günlük tahakkuk eden bir kredidir; hesap kapatma veya limit iptali bankanın takdirindedir ve bakiye tek seferde muaccel hâle gelebilir. Her iki üründe de yapılandırma, genellikle borcun taksitli bir tüketici kredisine dönüştürülmesi biçiminde yapılır; bu dönüşüm, faizi düşürdüğü ve muacceliyeti 6502 s.K. m.28 rejimine soktuğu için çoğu zaman borçlunun lehinedir. Kart borcunun yapılandırılmasında bankanın kefil veya ek teminat istemesi, mevcut sözleşmede yoksa zorunlu değildir.
Bankayla Uyuşmazlıkta Nereye Başvurulur?
Faiz hesabı, mahsup, ücret veya yapılandırma taahhüdünün yerine getirilmemesi gibi uyuşmazlıklarda başvuru yolu kredi türüne göre değişir. Tüketici kredisinde uyuşmazlık, 6502 sayılı Kanun m.68 uyarınca her yıl güncellenen parasal sınırın altında kalıyorsa tüketici hakem heyetine, üstündeyse tüketici mahkemesine götürülür; tüketici mahkemesinde dava açmadan önce arabuluculuk zorunludur. Bankanın iç şikâyet birimi ve Türkiye Bankalar Birliği Bireysel Müşteri Hakem Heyeti de tüketici için ücretsiz ve hızlı bir ön aşamadır. Ticari kredide ise uyuşmazlık asliye ticaret mahkemesinde görülür ve ticari davalarda arabuluculuk dava şartıdır. Fon alımının aracı kuruma ilişkin boyutu bulunuyorsa, aracı kurumla uyuşmazlık için Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği nezdindeki müşteri uyuşmazlıkları hakem heyetine başvurulabilir; kredi tarafındaki uyuşmazlık ile fon tarafındaki uyuşmazlığın farklı mercilere gittiğini bilmek, süre kaybını önler.
Uyuşmazlık türüne göre merci
| Uyuşmazlık | Merci | Ön şart |
|---|---|---|
| Tüketici kredisinde faiz, ücret, mahsup | Tüketici hakem heyeti (parasal sınır altı) / tüketici mahkemesi | Mahkemede zorunlu arabuluculuk; TBB hakem heyeti isteğe bağlı |
| Ticari kredide faiz, muacceliyet, teminat | Asliye ticaret mahkemesi | Zorunlu arabuluculuk |
| İcra takibine itiraz ve haczedilmezlik | İcra dairesi ve icra mahkemesi | Süreler: ödeme emrine 7 gün, hesap özetine 8 gün |
| Kredi ile fon alımında yönlendirme iddiası | Tüketici mahkemesi veya asliye ticaret mahkemesi; TSPB hakem heyeti (aracı kurum) | Delil dosyası; uygunluk testi kayıtları |
| Fon zararının tazmini | Asliye ticaret mahkemesi | Sorumluların ayrımı; zamanaşımı |
Şirket Sahibi İçin Kısa Not: Ticari Kredi, Kefil Ortak ve Çek
Fonu ticari krediyle alan şirkette üç fark vardır. Birincisi, 6502 sayılı Kanun koruması yoktur; genel kredi sözleşmesindeki muacceliyet hükmü uygulanır ve banka ihtiyati haciz isteyebilir. İkincisi, kefil çoğu zaman ortağın kendisidir ve şirket borcu ortağın şahsî malvarlığına uzanır; kefaletin şekil şartları burada da denetlenmelidir. Üçüncüsü, kredinin kapatılması için verilen çekler, karşılıksız çıktığında 5941 sayılı Çek Kanunu m.5 yaptırımlarını doğurur ve bankayla yapılan yapılandırma, çekleri kendiliğinden geri çekmez; çek lehtarı bankaysa yapılandırma protokolünde çeklerin iadesi açıkça yazılmalıdır. Şirketin maaş, vergi, SGK ve çek yükümlülüklerini fon kilitliyken nasıl yöneteceğini fonlar ödeme yapmak istiyor, SPK izin vermiyor yazımızın şirket sahibi bölümünde anlattık.
Süreler
Kaçırılmaması gereken süreler
| Konu | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Taksit temerrüdü | Vade günü, ihtarsız | TBK m.117 |
| Tüketici kredisinde muacceliyet | İki ardışık taksit + en az 30 gün uyarı | 6502 s.K. m.28 |
| Noter hesap özetine itiraz | 8 gün | İİK m.68/b |
| Ödeme emrine itiraz | 7 gün | İİK m.62 |
| Kefalette eş rızası | En geç kefalet sözleşmesinin kurulması anına kadar | TBK m.584 |
| Fon tasfiye ödemeleri | Duyurudan itibaren en fazla 6 ay, kademeli | 2026/61 sayılı bülten |
| Fon zararı için tazminat | TBK m.72: 2 yıl / 10 yıl; ceza zamanaşımı uzunsa o süre | TBK m.72 |
İlk Otuz Gün Planı
Fon kapalıyken kredi borcunun yönetimi
| Gün | Adım | Amaç |
|---|---|---|
| 1-3 | Kredi sözleşmesini, ödeme planını ve varsa kefalet belgelerini çıkarın; kredi türünü belirleyin | Uygulanacak kuralların ve muacceliyet şartının tespiti |
| 1-3 | Fon blokesini belgeleyin: MKK dökümü, talimat kaydı, kurucu açıklaması, Kurul kararı, tasfiye takvimi | Yapılandırma dosyasının eki |
| 3-7 | Bankaya yazılı yapılandırma başvurusu: somut ödeme planı, fon ödeme takvimi, talep edilen seçenek | İki taksit temerrüdünden önce anlaşma |
| 3-7 | Kefili ve eşi bilgilendirin; kefalet belgelerinin şekil şartlarını inceleyin | Aile içi sorumluluğun sınırlanması |
| 7-15 | Kredi ile fon aynı bankadaysa takas riskini hesaplayın; mahsup konusunda yazılı anlaşma isteyin | Fon ödemesinin planlı kullanımı |
| 7-15 | Bankanın yönlendirmesi varsa delilleri toplayın: mesajlar, kampanya, uygunluk testi kaydı | Sorumluluk davasının hazırlığı |
| 15-30 | Yapılandırma kabul edilmezse: taksit anlaşması (İİK m.111), haczedilmezlik sınırlarının tespiti, itiraz sürelerinin takvimi | Takip aşamasına hazırlık |
| 30 | Fon tarafında zarar hesabı ve sorumlulara karşı talep; kredi faizinin zarar kalemi olarak kaydı | Tazminat davasının hazırlığı |
Örnek Dilekçe: Bankaya Yapılandırma Başvurusu
Sık Yapılan Hatalar
Kredi ile fon alan yatırımcının hataları
| Hata | Sonucu | Doğrusu |
|---|---|---|
| Bankaya “fon açılınca öderim” deyip taksidi bırakmak | Temerrüt, KKB kaydı, ikinci taksitte muacceliyet | Vadeden önce yazılı yapılandırma |
| Noterden gelen hesap özetini bilgilendirme sanmak | 8 günde kesinleşir; itiraz hakkı kaybolur | Süresinde itiraz ve faiz kontrolü |
| Kefalet belgelerini incelememek | Geçersiz kefaletten aile bireyi sorumlu tutulur | TBK m.583-584 şekil ve eş rızası denetimi |
| Fon ödemesini aynı bankadaki hesaba bırakıp planlama yapmamak | Takas ve mahsup; para başka ihtiyaçlara yetmez | Mahsup anlaşması; muacceliyeti önlemek |
| Kredi faizini zarar hesabına yazmamak | Tazminat talebi eksik kalır | Faizin uygun illiyet içinde zarar kalemi olarak kaydı |
| Bankanın yönlendirmesini delilsiz ileri sürmek | İddia ispatlanamaz | Mesaj, kampanya ve uygunluk testi kayıtları |
| Emekli aylığından haciz muvafakati vermek | Aylık haczedilir | 5510 s.K. m.93 korumasını bilmek |
🧭 Bu yazı SPK fon tasfiyesi serisinin parçasıdır
Serinin ana rehberi: SPK Fon Tasfiye Kararı: Param Ne Olacak? · Fonlar ödeme yapmak istiyor, SPK izin vermiyor · Yöneticilerin malvarlığından tahsilat · Sermaye piyasası rehberlerinin tamamı: SPK Hukuk Rehberi
Bireysel emeklilik ve otomatik katılım fonlarının 17 Eylül kararının kapsamı dışında kaldığını, üç dolaylı etki kanalını ve katılımcının haklarını bireysel emeklilik fonum etkilendi mi yazımızda anlattık.
Fon kilidi döneminde tedarikçi, müşteri ve kiraya verene karşı mücbir sebep savunmasının sınırını, ödeme ertelemesi protokolünü, karşılıksız çek riskini, ihtiyati hacze itirazı ve konkordato seçeneğini şirketimin parası fonda kilitli: tedarikçi, çek ve kira borçları yazımızda anlattık.
Fon katılma paylarını kredi teminatı gösteren şirketler için teminat açığı, ek teminat çağrısı, bankanın muacceliyet ve takas yetkileri, tasfiye bakiyesinin akıbeti ve bekleme protokolünü fon rehinli kredi: fon kilitlenince teminat açığı yazımızda anlattık.
Şirketin profesyonel müşteri olarak sınıflandırılmasının davayı neden kapatmadığını, hatalı sınıflandırmayı, sözleşmesiz tavsiyeyi, kuruluşlara göre sorumluluğu ve kurumsal dava dosyasını şirket olarak fon zararını aracı kurum ve bankadan istemek yazımızda anlattık.
Sıkça Sorulan Sorular
Fonum kapalı; kredi taksidimi ödemesem olur mu?
Hayır. Kredi ile fon iki ayrı hukuki ilişkidir; taksit vadesinde ödenmezse kendiliğinden temerrüt doğar, temerrüt faizi işler ve KKB kaydı oluşur. Tüketici kredisinde iki ardışık taksit temerrüdü ve otuz günlük uyarıdan sonra banka borcun tamamını isteyebilir (6502 s.K. m.28).
Banka tek taksit gecikince bütün borcu isteyebilir mi?
Tüketici kredisinde hayır: 6502 s.K. m.28 uyarınca banka, birbirini izleyen en az iki taksit ödenmezse ve en az otuz gün süre veren muacceliyet uyarısından sonra kalan borcu isteyebilir. Ticari kredide sözleşme hükümleri belirleyicidir ve tek taksit gecikmesi muacceliyet sebebi sayılabilir.
Yapılandırma hakkım var mı?
Kanuni bir hak değildir; banka kendi risk politikasına göre karar verir. Ancak iki taksit temerrüdünden önce, fon blokesini belgeleyen ve somut ödeme planı içeren yazılı bir başvuru, bankanın da menfaatine olduğundan çoğu zaman kabul görür.
Fon ödemesi gelince banka bu parayı kredi borcuma sayabilir mi?
Kredi ile fon aynı bankadaysa ve borç muaccel olmuşsa evet: TBK m.139 takas hakkı ve genel kredi sözleşmesindeki rehin-takas hükümleri buna izin verir. Muaccel olmayan taksit için takas mümkün değildir; bu nedenle muacceliyeti önlemek ve mahsup konusunda yazılı anlaşmak önemlidir.
Kefilim de sorumlu mu?
Kefalet geçerliyse evet. Ancak TBK m.583 uyarınca kefilin sorumlu olacağı azami miktar ve tarih kefilin el yazısıyla yazılmamışsa, TBK m.584 uyarınca evli kefilin eşinin yazılı rızası alınmamışsa kefalet geçersizdir ve banka kefile başvuramaz.
Maaşımın tamamı haczedilebilir mi?
Hayır. İİK m.83 uyarınca maaş ve ücretin dörtte birinden fazlası haczedilemez; 5510 s.K. m.93 uyarınca emekli aylığı borçlunun muvafakati olmadan haczedilemez; İİK m.82/12 uyarınca hâline münasip ev korunur.
Noterden hesap özeti geldi; ne yapmalıyım?
İİK m.68/b uyarınca hesap özetine sekiz gün içinde itiraz edilmezse özet kesinleşir ve takipte bankanın alacağını ispatlayan belge olur. Faiz, masraf ve mahsupları kontrol ederek süresinde itiraz edin.
Krediyi banka önerdi; bankaya dava açabilir miyim?
Yönlendirme belgelenebiliyorsa III-39.1 sayılı Tebliğ'deki uygunluk testi yükümlülüğü ve TBK m.49 kapsamında bankanın sorumluluğu tartışılabilir; ancak ispat güçtür ve dava sürerken kredi borcu ödenmeye devam eder. Mesajlar, kampanya görselleri ve uygunluk testi kayıtları delildir.
Kredi faizini zarar olarak kimden isteyebilirim?
Fon zararı hukuka aykırı işlemlerden doğmuşsa, kredi faizi uygun illiyet bağı içinde tazminat kalemi olarak sorumlulara (kurucu, yöneticiler, ilgili kuruluşlar) karşı ileri sürülebilir; bankaya karşı değil.
Şirketim ticari krediyle fon aldı; kurallar farklı mı?
Evet. Ticari kredide 6502 s.K. koruması yoktur; sözleşme hükümleri belirleyicidir, tek taksit gecikmesi muacceliyet sebebi olabilir ve banka ihtiyati haciz isteyebilir. Şirket sahibi için maaş, vergi, SGK ve çek yükümlülüklerinin yönetimini ayrı yazımızda anlattık.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Kredi sözleşmenizdeki hükümler, kredi türünüz ve bankanızın uygulaması sonucu değiştirir; somut dosyanız için bir avukata danışılmalıdır.
Temerrüde düşmeden bankayla masaya oturalım
Yapılandırma dosyası, kefalet denetimi, takas riski ve zarar talebi. Hukukçular Evi uzman avukat kadrosuyla değerlendirme için ulaşın.
📞 0554 648 37 15💬 WhatsAppDosyanız için değerlendirme
Taksit vadenizden önce arayın; ikinci taksitten sonra seçenekler daralır: 0554 648 37 15
İletişime GeçinBu içerik Sermaye Piyasası Hukuku ve Tüketici Hukuku alanındadır.
SPK Hukuk Rehberi · Bu alandaki tüm rehberler · Tüm hukuk dalları