Kambiyo Senetlerine Mahsus Takip 2026 (İİK m.167-176/b): Beş Günlük İtiraz, İmza İnkârı, Tazminat ve Para Cezası — İtiraz Dilekçesi Örneğiyle

Çek, poliçe ve emre muharrer senede dayanan alacaklarda İİK m.167 vd.’deki özel usul uygulanır ve bu usul genel haciz yolundan üç noktada ayrılır. Birincisi merci: haciz yolunda m.169 ve m.170 uyarınca hem borca hem imzaya itiraz icra mahkemesine yapılır; iflas yolunda ise m.172 uyarınca icra dairesine bildirilir. İkincisi etki: her iki itiraz da satıştan başka icra takip muamelelerini durdurmaz, durdurma ancak ayrı bir kararla mümkündür. Üçüncüsü süre: m.168 ödeme için on gün, itiraz ve şikâyet için beş gün öngörür; iflas yolunda m.171 uyarınca her ikisi de beş gündür. Borca itirazda m.169/a dar bir ispat ölçütü getirir: borcun olmadığı veya itfa ya da imhal edildiği ancak resmî veya imzası ikrar edilmiş belgeyle ispatlanabilir. İmza itirazı iki yönlü risk taşır: imza borçluya ait çıkarsa alacağın yüzde yirmisinden az olmamak üzere inkâr tazminatı ve yüzde onu oranında para cezası; itiraz kabul edilir ve alacaklının kötüniyeti veya ağır kusuru sabit olursa aynı oranlar alacaklı aleyhine uygulanır.

Kambiyo Takibi Neden Ayrı Düzenlenmiştir?

Çek, poliçe ve emre muharrer senet, ticari hayatta ödeme ve kredi aracı olarak kullanılır. Bu senetlerin işlevi, hızlı ve güvenilir bir tahsil imkânı sunmalarına bağlıdır.

İİK m.167/1, alacağı çek, poliçe veya emre muharrer senede müstenit olan alacaklının, alacak rehinle temin edilmiş olsa bile bu bölümdeki hususi usullere göre haciz yolu ile veya borçlu iflasa tabi şahıslardan ise iflas yolu ile takipte bulunabileceğini düzenler.

m.167/2, alacaklının takip talebinde m.58’deki hususlardan başka, iflasa tabi borçlusu aleyhine haciz ve iflas yollarından hangisini istediğini bildirmeye ve takip talebine kambiyo senedinin aslını ve borçlu adedi kadar tasdikli örneğini eklemeye mecbur olduğunu belirtir.

Senedin aslının sunulması zorunludur; bu, kambiyo takibinin ayırt edici usul şartlarından biridir.

Takip yollarının genel çerçevesi ilamlı icra ve tahsil ve iflas yoluyla takip yazılarımızda ele alındı.

Ödeme Emrinin İçeriği: İİK m.168

İİK m.168, icra memurunun senedin kambiyo senedi olduğunu ve vadesinin geldiğini görmesi hâlinde borçluya senet sureti ile birlikte hemen bir ödeme emri göndereceğini düzenler. Maddede ödeme emrine yazılacak hususlar tek tek sayılmıştır.

İmza itirazı bakımından maddede ayrıca bir uyarı yer alır: aksi takdirde kambiyo senedindeki imzanın bu fasıl gereğince yapılacak icra takibinde kendisinden sadır sayılacağı ve imzasını haksız yere inkâr ederse sözü edilen senede dayanan takip konusu alacağın yüzde onu oranında para cezasına mahkûm edileceği ihtar edilir.

Her iki itiraz türü bakımından da ihtar aynı sonuca bağlanır: icra mahkemesinden itirazın kabulüne dair bir karar getirilmediği takdirde cebri icraya devam olunur.

Beş Günlük Süre ve İki Farklı Süre Karışıklığı

Kambiyo takibinde en sık yapılan hata, ödeme süresi ile itiraz süresinin karıştırılmasıdır.

Ödeme süresi on gündür: m.168, borcun ve takip masraflarının on gün içinde icra dairesine ait banka hesabına ödenmesi ihtarının yazılacağını belirtir.

İtiraz ve şikâyet süresi ise beş gündür ve bu süre içinde icra mahkemesine başvurulması gerekir. Beş günlük süre kaçırıldığında, borç henüz ödenmemiş olsa dahi itiraz imkânı kalmaz.

Bu ayrım, kambiyo takibini genel haciz yolundan ayıran en önemli özelliklerden biridir. Genel haciz yolunda itiraz icra dairesine yapılır ve takibi kendiliğinden durdurur; kambiyo takibinde ise itiraz icra mahkemesine yapılır ve takibi kendiliğinden durdurmaz.

Borca İtiraz ve İncelenmesi

İİK m.169, borçlunun m.168’in beşinci bendine göre borca karşı yapacağı itirazını bir dilekçe ile icra mahkemesine bildireceğini; bu itirazın satıştan başka icra takip muamelelerini durdurmayacağını düzenler.

İnceleme usulü m.169/a’dadır. Birinci fıkra, icra mahkemesi hâkiminin itiraz sebeplerinin tahkiki için iki tarafı en geç otuz gün içinde duruşmaya çağıracağını; hâkimin duruşma sonucunda borcun olmadığının veya itfa veya imhal edildiğinin resmî veya imzası ikrar edilmiş bir belge ile ispatı hâlinde itirazı kabul edeceğini belirtir. Aynı fıkra, icra mahkemesi hâkiminin yetki itirazının incelenmesinde taraflar gelmese de gereken kararı vereceğini öngörür.

Burada ispat ölçütü dardır: borcun olmadığı veya itfa ya da imhal edildiği ancak resmî veya imzası ikrar edilmiş bir belge ile ispatlanabilir. Tanık veya başka delillerle bu itirazlar bu usulde sonuç doğurmaz.

Geçici durdurma bakımından m.169/a/2, icra mahkemesi hâkiminin borçlunun itiraz dilekçesine ekli olarak ibraz ettiği belgelerden borcun itfa veya imhal edildiği veya senedin metninden zamanaşımına uğradığı veya borçlunun borçlu olmadığı yahut icra dairesinin yetkili olmadığı kanaatine varması hâlinde, itirazın esası hakkındaki kararına kadar icra takibinin muvakkaten durdurulmasına karar verebileceğini düzenler.

Belge altındaki imzanın alacaklı tarafından inkârı hâli de düzenlenmiştir: icra mahkemesi hâkimi m.68/a’daki usule göre yapacağı inceleme neticesinde imzanın alacaklıya ait olduğuna kanaat getirirse borçlunun itirazının kabulüne karar verir ve alacaklıyı, belgenin taalluk ettiği değer veya miktarın yüzde onu oranında para cezasına mahkûm eder.

Alacaklının duruşmaya gelmemesi hâlinde ise icra mahkemesi hâkimi alacağın itiraz edilen kısmı için icranın muvakkaten durdurulmasına karar verir. Bunun üzerine alacaklı en geç altı ay içinde icra mahkemesi önünde duruşma talep ederek makbuz altındaki imzanın kendisine ait olmadığını ispat etmek suretiyle takibin devamına karar alabilir.

İmza İtirazı: En Ağır Riskli Yol

İİK m.170/1, borçlunun m.168’in dördüncü bendine göre kambiyo senedindeki imzanın kendisine ait olmadığı yolundaki itirazını bir dilekçe ile icra mahkemesine bildireceğini; bu itirazın satıştan başka icra takip muamelelerini durdurmayacağını düzenler.

m.170/2, icra mahkemesinin duruşmadan önce yapacağı incelemede, borçlunun itiraz dilekçesi kapsamından veya eklediği belgelerden edindiği kanaate göre itirazı ciddi görmesi hâlinde alacaklıya tebliğe gerek görmeden, itirazla ilgili kararına kadar icra takibinin geçici olarak durdurulmasına evrak üzerinde karar verebileceğini belirtir.

m.170/3, icra mahkemesinin m.68/a’nın dördüncü fıkrasına göre yapacağı inceleme sonunda inkâr edilen imzanın borçluya ait olmadığına kanaat getirirse itirazın kabulüne karar vereceğini; itirazın kabulü kararı ile takibin duracağını ve alacaklının genel hükümlere göre dava açma hakkının saklı olduğunu düzenler.

Aksi hâlde sonuç ağırdır: inkâr edilen imzanın borçluya ait olduğu anlaşılırsa ve itiraz ile birlikte takip ikinci fıkraya göre durdurulmuşsa, borçlu sözü edilen senede dayanan takip konusu alacağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere inkâr tazminatına ve takip konusu alacağın yüzde onu oranında para cezasına mahkûm edilir ve itiraz reddedilir.

Aynı madde bir erteleme imkânı tanır: borçlu menfi tespit veya istirdat davası açarsa, hükmolunan tazminatın ve para cezasının tahsili dava sonuna kadar tehir olunur ve davanın borçlu lehine sonuçlanması hâlinde daha önce hükmedilmiş olan tazminat ve para cezası kalkar. Bu davalar menfi tespit ve istirdat davası yazımızda ele alındı.

Alacaklı bakımından da bir risk öngörülmüştür: icra mahkemesi, itirazın kabulüne karar vermesi hâlinde, senedi takibe koymada kötüniyeti veya ağır kusuru bulunduğu takdirde alacaklıyı, senede dayanan takip konusu alacağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere tazminata ve alacağın yüzde onu oranında para cezasına mahkûm eder. Alacaklı genel mahkemede dava açarsa para cezasının tahsili dava sonuna kadar tehir olunur ve bu davayı kazanırsa hakkında verilmiş olan para cezası kalkar.

Kambiyo Vasfına Şikâyet: m.170/a

İİK m.170/a/1, borçlunun alacaklının bu fasıl hükümlerine göre takip hakkı olmadığını m.168’in üçüncü bendine göre şikâyet yolu ile ileri sürebileceğini düzenler.

Aynı madde, icra mahkemesinin müddetinde yapılan şikâyet veya itiraz dolayısıyla usulü dairesinde kendisine intikal eden işlerde; takibin dayanağı olan kambiyo senedinin bu vasfı haiz olmadığı veya alacaklının kambiyo hukuku mucibince takip hakkına sahip bulunmadığı hususlarını resen nazara alarak bu fasla göre yapılan takibi iptal edebileceğini belirtir.

Bu resen inceleme yetkisi önemlidir: süresinde yapılmış bir başvuru varsa, icra mahkemesi şikâyet bu yönde olmasa dahi senedin kambiyo vasfını kendiliğinden denetleyebilir.

Aynı maddeye eklenen fıkra bir sınır koyar: her ne suretle olursa olsun imza inkârı itirazı geri alınmış veya borç kısmen veya tamamen kabul edilmiş ise bu madde hükmü uygulanmaz.

m.170/b, m.61’in ikinci, üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkraları ile m.62 ilâ m.72’nin bu fasıl hükümlerine aykırı olmadıkça kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takip hakkında da uygulanacağını düzenler.

İflas Yolu ile Kambiyo Takibi

Borçlu iflasa tabi kişilerdense alacaklı iflas yolunu seçebilir. Bu yolda süreler ve merciler farklıdır.

İİK m.171, icra memurunun senedin kambiyo senedi olduğunu ve vadesinin geldiğini görmesi hâlinde borçluya senet sureti ile birlikte hemen bir ödeme emri göndereceğini düzenler. Ödeme emrine yazılacaklar arasında şunlar yer alır: borcun ve takip masraflarının beş gün içinde ödeme emrinde yazılı olan icra dairesine ait banka hesabına ödenmesi ihtarı; kambiyo senedine ve borca dair her türlü itiraz ve şikâyetlerini sebepleriyle birlikte diğer tarafa tebliğ edilecek nüshadan bir fazla dilekçe ile beş gün içinde icra dairesine bildirmesi ihtarı; beş gün içinde borç ödenmediği, itiraz ve şikâyet edilmediği takdirde alacaklının ticaret mahkemesinden borçlunun iflasını talep edebileceği ihtarı.

Burada dikkat edilecek fark şudur: haciz yolunda itiraz icra mahkemesine yapılırken, iflas yolunda m.172 uyarınca ödeme emrine itiraz veya şikâyet etmek isteyen borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren beş gün içinde her türlü itiraz veya şikâyetini sebepleri ile birlikte diğer tarafa tebliğ edilecek nüshadan bir fazla dilekçe ile icra dairesine bildirmeye mecburdur. Bu dilekçenin bir nüshası derhâl alacaklıya tebliğ olunur.

İtiraz veya şikâyet olunmaması hâlinde m.173, borçlunun beş gün içinde borcu ödememesi, itiraz veya şikâyette de bulunmaması hâlinde alacaklının bu durumu tevsik eden ödeme emri nüshası ile ticaret mahkemesinden borçlunun iflasına karar verilmesini isteyebileceğini düzenler.

Aynı madde, iflas takibi kesinleştiğinde m.166’nın ikinci fıkrasındaki usulle ilan edileceğini; iflas talebinin ilanından itibaren on beş gün içinde diğer alacaklıların davaya müdahale veya itiraz ederek iflası gerektiren bir hâl bulunmadığını ileri sürerek mahkemeden talebin reddini isteyebileceklerini belirtir.

Depo kararı bu yolda da uygulanır: mahkeme, takip dosyasını getirtir ve basit yargılama usulü ile yapacağı inceleme sonunda borcun ödenmediğini, itiraz ve şikâyette de bulunulmadığını tespit ederse, yedi gün içinde faiz ve icra masrafları ile birlikte borcun ifasını veya o miktar meblağın mahkeme veznesine depo edilmesini m.158 uyarınca emreder.

Birden fazla borçlu bulunması hâlinde m.176/b, bir çek, poliçe veya emre muharrer senedin takip edilen borçlusu birden ziyade olup da hepsi iflasa tabi şahıslardan ise alacaklının bunlar hakkında aynı talepte bulunmasının gerektiğini; bu hâlde borçlu tarafından itiraz vukuunda talebin mahiyetine göre m.169, m.169/a ve m.170 veya m.174 hükümlerinin uygulanacağını düzenler.

Borçlu Tarafında Kontrol Listesi

İmza İtirazı Dilekçesi Örneği

Aşağıdaki metin, kambiyo senedindeki imzanın borçluya ait olmadığı iddiasıyla icra mahkemesine sunulacak itiraz için hazırlanmış çerçevedir. Borca itiraz hâlinde dilekçe m.169 ve m.169/a’ya göre kurulur.

İmza itirazının açıkça ve beş gün içinde yapılması gerekir; m.168, aksi takdirde imzanın borçludan sadır sayılacağını öngörmektedir.

Sık Yapılan Hatalar

Birinci hata, itirazı icra dairesine yapmaktır. Haciz yolunda m.169 ve m.170, itirazın icra mahkemesine bildirileceğini düzenler; iflas yolunda ise m.172 uyarınca icra dairesine bildirilir.

İkinci hata, beş günlük itiraz süresi ile on günlük ödeme süresini karıştırmaktır. m.168, ödeme için on gün, itiraz ve şikâyet için beş gün öngörür.

Üçüncü hata, itirazın takibi kendiliğinden durduracağını sanmaktır. m.169 ve m.170, bu itirazın satıştan başka icra takip muamelelerini durdurmayacağını belirtir; durdurma ayrı bir karara bağlıdır.

Dördüncü hata, borca itirazı belgesiz ileri sürmektir. m.169/a, borcun olmadığının veya itfa ya da imhal edildiğinin resmî veya imzası ikrar edilmiş bir belge ile ispatını arar.

Beşinci hata, imzayı dayanaksız inkâr etmektir. m.170, imzanın borçluya ait olduğu anlaşılır ve takip durdurulmuşsa alacağın yüzde yirmisinden az olmamak üzere inkâr tazminatı ve yüzde onu oranında para cezası öngörür.

Altıncı hata, alacaklı bakımından kötüniyet riskini göz ardı etmektir. m.170, itirazın kabulü hâlinde senedi takibe koymada kötüniyeti veya ağır kusuru bulunan alacaklıyı aynı oranlarda tazminata ve para cezasına mahkûm eder.

Yedinci hata, senedin aslını sunmamaktır. m.167/2, takip talebine kambiyo senedinin aslının ve borçlu adedi kadar tasdikli örneğinin eklenmesini zorunlu tutar.

Sekizinci hata, imza inkârından sonra borcu kısmen kabul etmektir. m.170/a, imza inkârı itirazı geri alınmış veya borç kısmen ya da tamamen kabul edilmişse kambiyo vasfının resen incelenmesine ilişkin hükmün uygulanmayacağını belirtir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kambiyo takibinde itiraz süresi kaç gündür?

İİK m.168, takibin dayanağı senedin kambiyo vasfını haiz olmaması hâlinde beş gün içinde icra mahkemesine şikâyet edilmesi; imzanın kendisine ait olmadığı iddiasının beş gün içinde açıkça bir dilekçe ile icra mahkemesine bildirilmesi; borca ilişkin itirazların da sebepleriyle birlikte beş gün içinde icra mahkemesine bildirilmesi gerektiğini düzenler. Ödeme süresi ise on gündür.

İtiraz nereye yapılır?

Haciz yolunda İİK m.169 borca itirazın, m.170 ise imza itirazının bir dilekçe ile icra mahkemesine bildirileceğini düzenler. İflas yolunda ise m.172, ödeme emrine itiraz veya şikâyet etmek isteyen borçlunun bunu icra dairesine bildirmesi gerektiğini belirtir.

İtiraz takibi durdurur mu?

Hayır. İİK m.169 ve m.170, bu itirazın satıştan başka icra takip muamelelerini durdurmayacağını belirtir. m.170/2, icra mahkemesinin itirazı ciddi görmesi hâlinde alacaklıya tebliğe gerek görmeden takibin geçici olarak durdurulmasına evrak üzerinde karar verebileceğini öngörür.

Borca itiraz nasıl ispatlanır?

İİK m.169/a, hâkimin duruşma sonucunda borcun olmadığının veya itfa ya da imhal edildiğinin resmî veya imzası ikrar edilmiş bir belge ile ispatı hâlinde itirazı kabul edeceğini düzenler. Bu usulde ispat ölçütü dardır.

Duruşma ne zaman yapılır?

İİK m.169/a/1, icra mahkemesi hâkiminin itiraz sebeplerinin tahkiki için iki tarafı en geç otuz gün içinde duruşmaya çağıracağını düzenler. Hâkim yetki itirazının incelenmesinde taraflar gelmese de gereken kararı verir.

Zamanaşımı itirazı ileri sürülebilir mi?

İİK m.168, alacağın zamanaşımına uğradığı itirazının sebepleriyle birlikte beş gün içinde icra mahkemesine bildirilebileceğini öngörür. m.169/a/2, hâkimin senedin metninden zamanaşımına uğradığı kanaatine varması hâlinde itirazın esası hakkındaki kararına kadar takibin muvakkaten durdurulmasına karar verebileceğini belirtir.

İmzayı inkâr edersem ne olur?

İİK m.170, inkâr edilen imzanın borçluya ait olduğu anlaşılır ve itiraz ile birlikte takip m.170/2’ye göre durdurulmuşsa borçlunun, senede dayanan takip konusu alacağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere inkâr tazminatına ve alacağın yüzde onu oranında para cezasına mahkûm edileceğini ve itirazın reddedileceğini düzenler.

İmza itirazım kabul edilirse alacaklı sorumlu olur mu?

İİK m.170, icra mahkemesinin itirazın kabulüne karar vermesi hâlinde, senedi takibe koymada kötüniyeti veya ağır kusuru bulunduğu takdirde alacaklıyı senede dayanan takip konusu alacağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere tazminata ve alacağın yüzde onu oranında para cezasına mahkûm edeceğini öngörür.

Tazminat ve para cezası hemen tahsil edilir mi?

İİK m.170, borçlunun menfi tespit veya istirdat davası açması hâlinde hükmolunan tazminatın ve para cezasının tahsilinin dava sonuna kadar tehir olunacağını ve davanın borçlu lehine sonuçlanması hâlinde daha önce hükmedilmiş tazminat ve para cezasının kalkacağını düzenler. Alacaklı bakımından da genel mahkemede dava açılması hâlinde para cezasının tahsili tehir olunur.

Senedin kambiyo vasfı nasıl denetlenir?

İİK m.170/a, borçlunun alacaklının bu fasıl hükümlerine göre takip hakkı olmadığını şikâyet yolu ile ileri sürebileceğini; icra mahkemesinin müddetinde yapılan şikâyet veya itiraz dolayısıyla kendisine intikal eden işlerde senedin kambiyo vasfını haiz olmadığı veya alacaklının takip hakkına sahip bulunmadığı hususlarını resen nazara alarak takibi iptal edebileceğini düzenler.

İmza inkârını geri alırsam ne olur?

İİK m.170/a, her ne suretle olursa olsun imza inkârı itirazı geri alınmış veya borç kısmen ya da tamamen kabul edilmiş ise kambiyo vasfının resen incelenmesine ilişkin hükmün uygulanmayacağını belirtir.

Takip talebine senedin aslı eklenmeli mi?

İİK m.167/2, alacaklının takip talebine kambiyo senedinin aslını ve borçlu adedi kadar tasdikli örneğini eklemeye mecbur olduğunu düzenler.

İflas yoluyla kambiyo takibinde süreler nedir?

İİK m.171, ödeme emrine borcun ve takip masraflarının beş gün içinde ödenmesi ihtarının; kambiyo senedine ve borca dair her türlü itiraz ve şikâyetin sebepleriyle birlikte beş gün içinde icra dairesine bildirilmesi ihtarının; beş gün içinde ödeme yapılmaz, itiraz ve şikâyet edilmezse alacaklının ticaret mahkemesinden iflas talep edebileceği ihtarının yazılacağını düzenler.

İflas yolunda depo kararı verilir mi?

İİK m.173, mahkemenin takip dosyasını getirteceğini ve basit yargılama usulü ile yapacağı inceleme sonunda borcun ödenmediğini, itiraz ve şikâyette bulunulmadığını tespit ederse yedi gün içinde faiz ve icra masrafları ile birlikte borcun ifasını veya o miktar meblağın mahkeme veznesine depo edilmesini m.158 uyarınca emredeceğini düzenler.

Birden fazla borçlu varsa ne olur?

İİK m.176/b, bir çek, poliçe veya emre muharrer senedin takip edilen borçlusu birden ziyade olup da hepsi iflasa tabi şahıslardan ise alacaklının bunlar hakkında aynı talepte bulunmasının gerektiğini; borçlu tarafından itiraz vukuunda talebin mahiyetine göre ilgili maddelerin uygulanacağını düzenler.

İlgili Rehberler

• Menfi tespit ve istirdat davası
• İflas yoluyla takip
• İlamlı icra ve tahsil
• İcra ceza (İİK m.331-354)
• Sıra cetveline itiraz ve şikâyet
• İstihkak davası
• Kredi çekip fona yatırdım, taksitleri ödeyemiyorum
• Fon Tasfiyesi Hukuk Rehberi