Senedimi Ödeyemeyeceğim, Vadesi Geliyor: Şirket Ne Yapmalı? 2026 — Vade Uzatımı, 5 Günlük İtiraz (İİK 168), İmza İtirazı, Menfi Tespit ve Konkordato
04 Kasım 2026

Senedimi Ödeyemeyeceğim, Vadesi Geliyor: Şirket Ne Yapmalı? 2026 — Vade Uzatımı, 5 Günlük İtiraz (İİK 168), İmza İtirazı, Menfi Tespit ve Konkordato

Vadesi yaklaşan bir senedi (bonoyu) ödeyemeyecekseniz en güvenli adım, vade gelmeden senedi elinde tutan hamille yazılı ve imzalı bir vade uzatımı yapmaktır; çünkü icra takibinde “alacaklı süre verdi” savunması ancak resmî veya imzası ikrar edilmiş bir belgeyle kabul edilir (İİK m.169/a). Senet ödenmezse alacaklı kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip başlatır. Ödeme emrinin tebliğinden sonra ödeme için 10 gün, borca veya imzaya itiraz ve şikâyet için yalnız 5 gün vardır; itiraz icra mahkemesine yapılır (İİK m.168) ve satış dışındaki takip işlemlerini kendiliğinden durdurmaz (m.169, 170). Yeni senet verilecekse eski senet geri alınmalıdır; yeni senet, açık irade yoksa eski borcu sona erdirmez (TBK m.133). Hamil kısmi ödemeyi reddedemez; ödemeyi senede yazdırıp makbuz alın (TTK m.709). Borç yoksa, takipten önce açılan menfi tespit davasında en az yüzde 15 teminatla takibin durdurulması istenebilir (İİK m.72). Birden çok senet ödenemeyecekse konkordato mühleti borçlu şirket aleyhine takipleri durdurur (İİK m.294); aval veren ortaklara karşı alacaklının hakları ise saklı kalır (İİK m.303).

Senedini vadesinde ödeyemeyecek şirket için yol haritası: vadeden önce senet listesi, yazılı vade uzatımı, yeni senet ve kısmi ödeme; vadeden sonra kambiyo takibi, 10 ve 5 günlük süreler, itirazlar, menfi tespit, istirdat, taksit, zamanaşımı, aval ve konkordato.

Senedin vadesi yaklaşıyor mu? Anlaşmayı takipten önce yazıya dökün

Şirketin senet listesini, hamillerin kim olduğunu ve nakit takvimini birlikte inceleyelim; hangi senet için vade uzatımı, kısmi ödeme ya da yeni senet yapılacağını ve protokolün hangi şartları içermesi gerektiğini netleştirelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15

📞 Hemen Arayın
💬 WhatsApp

Kapsam notu. Bu sayfa 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 33, 61, 62, 65, 71, 72, 111, 111/a, 167-170/b, 257, 288, 294 ve 303. maddeleri; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 677, 678, 680, 687, 698, 700-702, 708-713, 714, 725, 732, 749-751 ve 776-779. maddeleri ile 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 84, 100 ve 133. maddelerinin Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki güncel metnine dayanır. Yazıda “senet”, bono (emre yazılı senet) anlamında kullanılmıştır. Çek borçları için çek rehberimize, şirketin diğer borçları için Likidite Krizi Hukuk Rehberimize bakabilirsiniz.

Kısa Cevap: Hangi Aşamada Hangi Süre İşliyor?

Senette süreler üç aşamada işler: vadeden önce, ödeme emrinden sonra ve ödemeden sonra. En geniş hareket alanı vadeden önceki dönemdir; ödeme emri tebliğ edilince itiraz ve şikâyet için yalnız 5 gün vardır.

Senedin ödenmemesinde süre takvimi

AşamaSüreNe yapılmalı?Dayanak
Vadeden önceVade gününe kadarSenedin bugünkü hamilini bulmak; yazılı vade uzatımı veya eski senedin iadesiyle yeni senetTTK m.687; TBK m.133
Vade günüÖdeme günü ve izleyen iki iş günüHamil senedi ödeme için ibraz eder; ibraz edilmezse bedel, gideri ve riski hamile ait olmak üzere bankaya tevdi edilebilirTTK m.708, 712
Ödeme emrinin tebliği5 günBorca itiraz, imza itirazı, kambiyo senedi niteliğine şikâyet; icra mahkemesineİİK m.168/3-5
Ödeme emrinin tebliği10 günBorç ve masrafların ödenmesi; itiraz edilmez ve ödenmezse mal beyanı (itiraz reddedilirse 3 gün)İİK m.168/2, 168/6
Haciz sonrası, satış talebinden önceTaksitler en çok 3 ayİcra dairesinde taksit taahhüdüİİK m.111
Borçlu olunmayan para ödendiyseÖdemeden itibaren 1 yılİstirdat davasıİİK m.72/7
ZamanaşımıVadeden itibaren 3 yılDüzenleyen şirkete karşı senetten doğan istemlerin süresiTTK m.749/1, 778/1-h, 779/1

Bono Nedir, Neden Bu Kadar Hızlı Takip Edilir?

Bono, düzenleyenin belirli bir bedeli belirli bir vadede ödemeyi kayıtsız şartsız vaat ettiği kambiyo senedidir. Senette “bono” veya “emre yazılı senet” kelimesi, kayıtsız şartsız ödeme vaadi, vade, ödeme yeri, lehtarın adı, düzenlenme tarihi ve yeri ile düzenleyenin imzası bulunur (TTK m.776). Bunlardan biri eksikse senet bono sayılmaz; ancak vadesiz bono görüldüğünde ödenecek bono sayılır, ödeme yeri ve düzenlenme yeri için kanuni karineler vardır (TTK m.777).

Hız iki kuraldan gelir. Senedi düzenleyen şirket, poliçeyi kabul eden gibi sorumludur (TTK m.779/1); hamil senet bedelini, vadeden itibaren faizi, giderleri ve bedelin binde üçünü aşmayan komisyonu doğrudan şirketten isteyebilir (TTK m.698/2, 725/1, 778/1-d). Kambiyo senedine dayanan alacaklı, alacak rehinle güvence altında olsa bile özel usullerle haciz yoluyla, borçlu iflasa tabi ise iflas yoluyla takip yapabilir (İİK m.167/1); icra memuru senedin kambiyo senedi olduğunu ve vadesinin geldiğini görürse “hemen” ödeme emri gönderir (İİK m.168). İflas yolu için kambiyo senetlerine özgü iflas yolu yazımıza bakabilirsiniz.

Vade Gelmeden İlk İş: Senet Listesi ve Senedin Kimde Olduğu

Vade gelmeden ilk iş, her senedin vadesini, tutarını, lehtarını ve bugün kimin elinde olduğunu gösteren bir liste çıkarmaktır; çünkü anlaşma senedi elinde tutan hamille yapılmazsa koruma sağlamaz. Senet ciro edilmişse şirket, lehtarla arasındaki ilişkiye dayanan savunmaları (malın teslim edilmemesi, sözlü erteleme, mahsup gibi) yeni hamile karşı ileri süremez; hamil senedi bile bile şirketin zararına devralmışsa durum farklıdır (TTK m.687).

  • Senedin kimliği: düzenlenme tarihi, vade, tutar, varsa numara.
  • Hamil: senedin bugün kimde olduğu; faktoring şirketine veya bankaya devredilip devredilmediği.
  • İmzacılar: şirket adına kimin imzaladığı, aval veren ortak veya yönetici olup olmadığı.
  • Ciro edilen senetler: müşteriden alınıp tedarikçiye ciro edilen senetlerde şirket de başvuru borçlusudur (TTK m.713/1).
  • Dayanak iş: fatura, sözleşme veya teminat amacı.

Hamil vadeden önce ödemeyi kabulle yükümlü değildir (TTK m.710/1). Hiçbir protokolde boş senet imzalamayın: tamamen doldurulmadan verilen senet anlaşmaya aykırı doldurulursa bu iddia, kötü niyetli veya ağır kusurlu olmayan hamile karşı ileri sürülemez (TTK m.680). Bireysel borçlu bakışı için “Senedimi Ödeyemiyorum” yazımıza, faktoringe devredilen senet ve çekler için faktoring yazımıza bakabilirsiniz.

Alacaklıyla Vade Uzatımı: Protokol Yazılı ve İmzalı Olmalı

Vade uzatımı ancak yazılı, imzalı ve senedi açıkça tanımlayan bir belgeyle yapılırsa takipte işe yarar. İİK ödeme emrine karşı “mehil verildiği” itirazını açıkça sayar (m.168/5); ancak icra mahkemesi bu itirazı, borcun ertelendiği resmî veya imzası ikrar edilmiş bir belgeyle ispatlanırsa kabul eder (m.169/a/1). Takip kesinleştikten sonra da alacaklının mühlet verdiği noterden tasdikli veya imzası ikrar edilmiş belgeyle ispatlanırsa takibin iptali veya ertelenmesi her zaman istenebilir (m.71/1). Protokoldeki imzaları noterde onaylatmak, m.71/1’deki “noterden tasdikli” belge bakımından güvence sağlar ve imza tartışması riskini azaltır.

  1. Taraflar, imzalayan temsilciler ve senedin tarih, vade, tutar ve numarası.
  2. Yeni vade veya taksit takvimi.
  3. Yeni vadeye kadar senedin takibe konulmayacağı ve ciro edilmeyeceği taahhüdü.
  4. Her ödemenin senede yazılacağı veya makbuz verileceği.
  5. Borç bitince senedin aslının iade edileceği; yeni senet verilecekse eski senedin aynı anda iadesi.
  6. Aval veren ortak veya yöneticilerin protokole katılıp katılmadığı.

Senet ciro edilmişse protokol hamille yapılmalıdır (TTK m.687). Bankalarla toplu görüşme için bankalarla toplu yapılandırma yazımıza bakabilirsiniz.

Yeni Senet Vermek: Eski Senet Geri Alınmazsa Ne Olur?

Eski senet geri alınmadan yeni senet verilirse şirket aynı borç için iki kambiyo senedinin borçlusu görünür. Yenileme, yani yeni bir borçla mevcut borcun sona erdirilmesi, ancak tarafların açık iradesiyle olur; mevcut borç için kambiyo taahhüdünde bulunulması veya yeni bir alacak senedi düzenlenmesi, açık yenileme iradesi olmadıkça yenileme sayılmaz (TBK m.133). Eski senet alacaklıda kalırsa ciro edilebilir veya takibe konulabilir; senedi bile bile şirketin zararına hareket etmeden devralan hamile karşı “yerine yenisini verdim” savunması da ileri sürülemez (TTK m.687). Alacaklı takip talebine senedin aslını eklemek zorunda olduğundan (İİK m.167/2), eski senedin aslını geri almak çift takip riskini kaldırmanın en sağlam yoludur.

Vadeden önce kullanılabilecek yollar

YolNe sağlar?RiskDayanak
Yazılı vade uzatımıTakipte “mehil verildi” itirazına dayanakBelge resmî veya imzası ikrar edilmiş değilse ispat güçleşir; ciro edilen senette yeni hamile karşı ileri sürülemezİİK m.168/5, 169/a; TTK m.687
Eski senedin iadesiyle yeni senetTek senet, yeni vadeEski senet iade edilmez ve açık yenileme iradesi yazılmazsa iki senet birden geçerli kalabilirTBK m.133; İİK m.167/2
Kısmi ödeme ve kalan için vadeBorç azalırÖdeme senede yazılmaz ve makbuz alınmazsa ispat sorunuTTK m.709/2-3
Birden çok alacaklıda konkordatoMühlet içinde takip yapılamaz, başlamış takipler dururAval verenlere karşı haklar saklı kalır; mühlet kararı ilan edilirİİK m.288, 294, 303

Kısmi Ödeme ve Makbuz: Ödediğiniz Her Lirayı Belgeleyin

Senette hamil kısmi ödemeyi reddedemez; şirket ödenen kısmın senede yazılmasını ve makbuz verilmesini isteyebilir (TTK m.709/2-3, 778/1-c). Genel kurala göre borcun tamamı belli ve muaccel ise alacaklı kısmi ifayı reddedebilir (TBK m.84); kambiyo senedinde TTK’daki özel kural bunun tersini öngörür. Tam ödemede şirket, senede ibra şerhi yazılarak senedin kendisine verilmesini isteyebilir (TTK m.709/1).

  • Mahsup: Borçlu faiz veya giderleri ödemede gecikmemişse kısmi ödemeyi ana borçtan düşme hakkına sahiptir; aksine anlaşma yapılamaz (TBK m.100).
  • Makbuzun imzası: Takipte alacaklı makbuz altındaki imzayı inkâr eder ve imza ona ait çıkarsa itiraz kabul edilir, alacaklı belgedeki tutarın yüzde onu oranında para cezasına mahkûm edilir (İİK m.169/a/3). Makbuzu alacaklının yetkilisine imzalatıp adını ve sıfatını yazdırın.
  • Banka ödemesi: Açıklamaya senedin vadesini ve tutarını yazın.
  • Kısmi itiraz: Takipte ödenen kısmın tutarını itirazda açıkça gösterin; aksi hâlde itiraz edilmemiş sayılır (İİK m.62/4, 170/b).
  • Borcu kabul eden yazılar: Borç kısmen veya tamamen kabul edilmişse, kambiyo niteliğine şikâyet ve mahkemenin takibi bu nedenle kendiliğinden iptal etmesine ilişkin m.170/a hükmü uygulanmaz (İİK m.170/a/3).

Ödeme emri geldiyse 5 gün işliyor

Ödeme emrini, senet suretini, ödeme belgelerinizi ve alacaklıyla yazışmalarınızı birlikte inceleyelim; borca itiraz, şikâyet veya menfi tespit yollarından hangisinin dayanaklı olduğunu ve hangi belgeyle ispat edileceğini süre dolmadan değerlendirelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15

📞 Hemen Arayın
💬 WhatsApp

Vade Geçti, Ödeme Emri Geldi: İlk 5 Günde Ne Yapılır?

Ödeme emri tebliğ edildiğinde iki süre birlikte başlar: ödeme için 10 gün, itiraz ve şikâyet için 5 gün. 5 gün içinde imza açıkça inkâr edilmezse imza takip bakımından şirketten çıkmış sayılır; icra mahkemesinden itirazın kabulüne dair karar getirilmedikçe cebri icraya devam edilir (İİK m.168/4-5). Ödeme emri ayrıca, itiraz edilmez ve borç ödenmezse 10 gün içinde, itiraz reddedilirse 3 gün içinde mal beyanında bulunulması gerektiğini ve beyanda bulunmamanın hapisle tazyik edileceğini ihtar eder (m.168/6).

Ödeme emrine karşı kullanılabilecek yollar

YolNe zaman?Süre ve merciTakibe etkisiDayanak
ŞikâyetSenet bono unsurlarını taşımıyorsa veya alacaklının kambiyo takibi hakkı yoksa5 gün, icra mahkemesiMahkeme kambiyo takibini iptal edebilirİİK m.168/3, 170/a
İmza itirazıİmza şirkete ait değilse5 gün, icra mahkemesine açıkça dilekçeSatıştan başka işlemleri durdurmaz; ciddi görülürse geçici durdurmaİİK m.168/4, 170/1-2
Borca itirazBorç yok, ödendi, süre verildi, zamanaşımı veya yetkisizlik5 gün, icra mahkemesine sebepleriyle dilekçeSatıştan başka işlemleri durdurmaz; belgeler yeterliyse geçici durdurmaİİK m.168/5, 169, 169/a/2
ÖdemeBorç tartışmasızsa10 gün, icra dairesinin banka hesabıMal beyanı ihtarı ödeme yapılmamasına bağlıdırİİK m.168/2, 168/6
Gecikmiş itirazSüre kusursuz bir engelle kaçtıysaEngelin kalkmasından itibaren 3 gün; paraya çevirme bitinceye kadarMazeret kabul edilirse takip dururİİK m.65, 170/b

Takip şirkete ve aval veren ortağa birlikte yöneltilmişse her birine ayrı ödeme emri tebliğ edilir (İİK m.61/2, 170/b); her imzacının süresini kendi tebliğ tarihinden izleyin. Ayrıntı için 5 günde kambiyo takibine itiraz yazımıza, dilekçe için kambiyo senedine itiraz dilekçesi örneğimize bakabilirsiniz.

Borca İtiraz: Hangi Sebep, Hangi Belgeyle?

Borca itiraz, sebebini resmî veya imzası ikrar edilmiş bir belgeyle ispatlayabiliyorsanız güçlü bir savunmadır. İcra mahkemesi tarafları en geç 30 gün içinde duruşmaya çağırır ve borcun olmadığının, ödendiğinin veya ertelendiğinin böyle bir belgeyle ispatı hâlinde itirazı kabul eder (İİK m.169/a/1). Zamanaşımı itirazı senetteki tarihe göre incelenir; alacaklı zamanaşımının kesildiğini veya durduğunu resmî ya da imzası ikrar edilmiş belgeyle ispat edemezse itiraz kabul edilir (m.169/a/4).

Mahkeme, dilekçeye ekli belgelerden borcun ödendiği veya ertelendiği, senedin metninden zamanaşımına uğradığı, borç bulunmadığı ya da icra dairesinin yetkisiz olduğu kanaatine varırsa takibin geçici olarak durdurulmasına karar verebilir (m.169/a/2). İtirazın kabulüyle takip durur; alacaklının genel hükümlere göre dava açma hakkı saklıdır (m.169/a/5).

Tazminat riski iki yönlüdür. İtiraz esasa ilişkin nedenlerle kabul edilirse kötü niyetli veya ağır kusurlu alacaklı; takip geçici olarak durdurulmuş ve itiraz reddedilmişse borçlu, diğer tarafın isteği üzerine, takip konusu alacağın en az yüzde 20’si oranında tazminata mahkûm edilir (m.169/a/6). İtirazın reddine karşı istinaf takibi durdurmaz; borçlu alacağı karşılayacak nakit, icra mahkemesince kabul edilecek taşınır rehni, esham veya tahvilat, taşınmaz rehni ya da muteber banka kefaleti gösterirse icra durur (m.169/a/son, 33/3).

Belgeyle hemen ispatlanamayan uyuşmazlıklar, örneğin malın teslim edilmemesi, menfi tespit davasına taşınmalıdır; senet üçüncü bir hamildeyse bu savunmalar ona karşı ileri sürülemez (TTK m.687). İtiraz türlerinin sonuçları için kambiyo senetlerine mahsus takip rehberimize bakabilirsiniz.

İmza İtirazı: Yalnız İmza Gerçekten Size Ait Değilse

İmza itirazı, yalnız senetteki imza şirkete veya şirket adına imza atan kişiye gerçekten ait değilse kullanılmalıdır; haksız inkârın tazminat ve para cezası sonuçları aşağıdaki tablodadır. İtiraz 5 gün içinde dilekçeyle icra mahkemesine bildirilir, satıştan başka işlemleri durdurmaz; mahkeme itirazı ciddi bulursa alacaklıya tebliğe gerek görmeden takibi geçici olarak durdurabilir (İİK m.170/1-2).

İmza itirazının olası sonuçları

DurumSonuçDayanak
İmza 5 gün içinde açıkça inkâr edilmediİmza takip bakımından borçludan çıkmış sayılırİİK m.168/4
İmza borçluya ait değilİtiraz kabul edilir, takip durur; alacaklının dava hakkı saklıdırİİK m.170/3
İmza borçluya ait çıktı, takip itiraz nedeniyle durdurulmuştuİtiraz reddedilir; borçlu en az yüzde 20 inkâr tazminatı ve yüzde 10 para cezası öderİİK m.170/3
İtiraz kabul edildi, alacaklı kötü niyetli veya ağır kusurluAlacaklı en az yüzde 20 tazminat ve yüzde 10 para cezası öderİİK m.170/4
Borçlu menfi tespit veya istirdat davası açtıTazminat ve para cezasının tahsili dava sonuna kadar ertelenir; dava borçlu lehine biterse kalkarİİK m.170/3

Şirketi temsile yetkili olmadığı hâlde şirket adına senet imzalayan kişi senetten bizzat sorumlu olur; yetkisini aşan temsilci için de hüküm aynıdır (TTK m.678, 778/2-e). Senetteki imzalardan biri geçersiz olsa da diğer imzaların geçerliliği etkilenmez (TTK m.677). Sahtelik iddiası için belgede sahtelik iddiası yazımıza, borca ve imzaya itiraz farkı için borca itiraz ile imzaya itiraz yazımıza bakabilirsiniz.

Kambiyo Senedi Niteliğine Şikâyet: Senet Gerçekten Bono mu?

Senet bono unsurlarından birini taşımıyorsa, örneğin “bono” ibaresi, lehtarın adı, düzenlenme tarihi ya da düzenleyenin imzası yoksa veya ödeme vaadi şarta bağlıysa bono sayılmaz (TTK m.776, 777/1). Şirket bu durumda alacaklının kambiyo takibi hakkı olmadığını 5 gün içinde şikâyet yoluyla ileri sürebilir (İİK m.168/3, 170/a/1). Mahkeme süresinde yapılan şikâyet veya itirazla önüne gelen dosyada bu niteliği kendiliğinden dikkate alarak takibi iptal edebilir (m.170/a/2). Kanun iptali “bu fasla göre yapılan takip” için öngörür; alacağın varlığı hakkında hüküm içermez. İmza itirazı geri alınmışsa veya borç kısmen ya da tamamen kabul edilmişse bu hüküm uygulanmaz (m.170/a/3).

Menfi Tespit Davası ve Tedbir İçin Teminat

Senede dayanan borç gerçekte yoksa şirket, takipten önce veya takip sırasında borçlu olmadığının tespiti için menfi tespit davası açabilir (İİK m.72/1); takibi durdurma imkânı davanın takipten önce açılıp açılmadığına bağlıdır. Teminat olarak verilip işi yapılmayan, ödendiği hâlde iade edilmeyen veya fahiş koşullarla imzalatılan senetlerde bu dava gündeme gelebilir. Fahiş senetler için fahiş senet yazımıza bakabilirsiniz.

Takipten önce ve sonra açılan menfi tespit davası

ÖlçütTakipten önce açılan davaTakipten sonra açılan dava
Tedbirin kapsamıTalep üzerine ihtiyati tedbirle takibin durdurulmasıTakip durdurulamaz; yalnız icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesi
TeminatAlacağın yüzde 15’inden az olmamak üzereGecikme zararlarını karşılamak üzere ve alacağın yüzde 15’inden az olmamak üzere
Alacaklı kazanırsaTedbir kalkar; hüküm kesinleşince tedbirden doğan gecikme zararı teminattan alınır, yüzde 20’den az olamazAynı kural
Borçlu kazanırsaTakip derhal durur; kesinleşince icra eski hâline iade edilir; takip haksız ve kötü niyetliyse borçlunun talebi üzerine zararı, yüzde 20’den az olmamak üzere alacaklıdan alınırAynı kural
Yetkili mahkemeKanunun saydığı yerlerden davalının yerleşim yeri; takip yokken icra dairesi yeri seçeneği doğmazTakibi yapan icra dairesinin bulunduğu yer veya davalının yerleşim yeri mahkemesi
DayanakİİK m.72/2, 72/4-5, 72/8İİK m.72/3, 72/4-5, 72/8

Sonuç: Senet dayanaksızsa davayı takip başlamadan açmak takibi durdurma imkânı verir; tedbir ise mahkemenin takdirindedir (“verebilir”). Ayrıntılar için menfi tespit ve istirdat rehberimize, dilekçe için menfi tespit dava dilekçesi örneğimize bakabilirsiniz.

Ödediniz ama Borçlu Değildiniz: İstirdat Davası

Borçlu olmadığı parayı takip baskısıyla ödeyen şirket, parayı istirdat davasıyla geri isteyebilir. Menfi tespit davasında tedbir alınmamış ve borç ödenmişse dava istirdat davası olarak devam eder (İİK m.72/6). Takibe itiraz etmemiş veya itirazı kaldırılmış olduğu için borçlu olmadığı parayı tamamen ödemek zorunda kalan kişi, ödeme tarihinden itibaren bir yıl içinde dava açabilir; davacı yalnız paranın ödenmesi gerekmediğini ispatla yükümlüdür (m.72/7-8).

Takip Kesinleşti: Taksit Taahhüdü ve Rızaen Satış

Takip kesinleşip haciz yapıldıktan sonra en önemli araç, satış talebinden önce icra dairesinde verilecek taksit taahhüdüdür: borçlu borcunu düzenli taksitlerle ödemeyi taahhüt eder ve ilk taksiti hemen öderse icra işlemleri durur (İİK m.111/1). Şartlar, yeterli malın haczedilmiş olması, her taksitin borcun dörtte birinden az olmaması, taksitlerin aydan aya ödenmesi ve sürenin üç ayı geçmemesidir (m.111/2). Bir taksit zamanında ödenmezse icra işlemleri ve süreler kaldığı yerden devam eder (m.111/4). Alacaklıyla icra dairesinde yapılan taksit sözleşmesi süresince İİK m.106 ve 150/e’deki süreler işlemez; sözleşmelerin toplamı on yılı aşarsa süreler kaldığı yerden işler (m.111/3).

Haczedilen mal satılacaksa şirket, kıymet takdirinin tebliğinden itibaren 7 gün içinde rızaen satış yetkisi isteyebilir; icra müdürü 15 günlük süre verir (İİK m.111/a). Bu süreler ve takibin düşmesi için icra takibinde zamanaşımı yazımıza bakabilirsiniz.

Zamanaşımı: Bonoda Süreler Nasıl Hesaplanır?

Senedi düzenleyen şirkete karşı istemler vadeden itibaren üç yılda zamanaşımına uğrar: bonoyu düzenleyen poliçeyi kabul eden gibi sorumludur (TTK m.779/1), kabul edene karşı istemler vadeden itibaren üç yılda zamanaşımına uğrar (m.749/1) ve zamanaşımı hükümleri bonoya da uygulanır (m.778/1-h).

Senette zamanaşımı süreleri

Kime karşı istem?SüreBaşlangıçDayanak
Senedi düzenleyen şirket3 yılVadeTTK m.749/1, 778/1-h, 779/1
Şirket için aval veren ortak veya yönetici3 yılVadeTTK m.702/1, 778/3; m.749/1, 779/1
Hamilin cirantalara karşı istemi1 yılSüresinde çekilen protesto; “gidersiz iade olunacaktır” kaydı varsa vadeTTK m.749/2, 778/1-h
Senedi ödeyen cirantanın diğer cirantalara karşı istemi6 ayÖdeme veya kendisine dava yoluyla başvurulduğu tarihTTK m.749/3, 778/1-h
Zamanaşımına uğramış senette sebepsiz zenginleşme1 yılZamanaşımı tarihini takip eden tarihTTK m.732/4, 778/1-d

Zamanaşımı dava, takip talebi, davanın ihbarı veya iflas masasına bildirimle kesilir; kesen işlem yalnız hakkında yapıldığı kişiye karşı hüküm doğurur ve aynı uzunlukta yeni süre başlar (TTK m.750-751). Süre dolsa bile düzenleyen, hamilin zararına zenginleştiği ölçüde borçlu kalır (TTK m.732/1). Cirantalara başvuru için ödememe protestosu ödeme gününü izleyen iki iş günü içinde çekilmelidir (TTK m.714/3). Hesap için kambiyo senedi zamanaşımı hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.

Aval Verenler ve Senedi Ciro Eden Şirket

Aval veren, kimin için aval verdiyse aynen onun gibi sorumludur (TTK m.702/1, 778/3); şirket senedine aval veren ortak veya yönetici şirketle birlikte takip edilebilir.

  • Şekil: Aval senet veya alonj üzerine “aval içindir” ya da eş anlamlı bir ibareyle yazılıp imzalanır; düzenleyenin imzası dışında senedin yüzüne atılan her imza aval sayılır (TTK m.701/1-3).
  • Kimin için: Belirtilmemişse aval bonoyu düzenleyen hesabına verilmiş sayılır (TTK m.701/4, 778/4).
  • Bağımsızlık: Güvence altına alınan borç şekil eksikliği dışında bir sebeple batıl olsa da aval geçerlidir (TTK m.702/2).
  • Rücu: Ödeyen aval veren, lehine aval verdiği kişiye ve ona karşı sorumlu olanlara karşı senetten doğan hakları kazanır (TTK m.702/3).
  • Konkordato: Mühletin takip yasağı “borçlu aleyhine” takipler içindir (İİK m.294/1); muvafakat etmeyen alacaklı birlikte sorumlulara karşı bütün haklarını korur (İİK m.303/1).

Şirketin ciro ettiği senetler de nakit planına girmelidir; vadede ödenmeyen senette hamil cirantalara başvurabilir (TTK m.713/1). Ortakların şahsi teminatları için şirket kredisine kefil yazımıza bakabilirsiniz.

Takiple Birlikte İhtiyati Haciz Gelirse

Rehinle güvence altına alınmamış ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı borçlunun mallarını ve alacaklarını ihtiyaten haczettirebilir; vadesi gelmemiş borçta bu ancak kanunda sayılan iki hâlde mümkündür (İİK m.257/1-2). İtiraz ve teminatla kaldırma için şirkete ihtiyati haciz geldi yazımıza bakabilirsiniz.

Birden Çok Senet Ödenemeyecekse: Konkordato Ne Değiştirir?

Ödenemeyecek senetler dağınık bir alacaklı kitlesine yayılmışsa tek tek vade uzatımı yerine konkordato değerlendirilmelidir; çünkü mühlet bütün takipleri birlikte durdurur. Mühlet içinde 6183 sayılı Kanuna göre yapılanlar dahil hiçbir takip yapılamaz, başlamış takipler durur, ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararları uygulanmaz, bir takip işlemiyle kesilebilen zamanaşımı ve hak düşürücü süreler işlemez (İİK m.294/1); geçici mühlet de bu sonuçları doğurur (İİK m.288/1). Tasdik edilen proje aksini öngörmüyorsa kesin mühletten itibaren rehinle güvence altına alınmamış alacaklara faiz işlemesi durur (m.294/3). Takip yasağı borçlu şirket aleyhine takipleri kapsar; muvafakat etmeyen alacaklının aval verenlere karşı hakları saklıdır (m.303/1).

Kambiyo takiplerine etkisi için kambiyo takiplerinde mühlet yazımıza ve mühlette takipler yazımıza, yol seçimi için konkordato, uzlaşma ve iflas karar tablomuza, erken değerlendirme için erken uyarı yazımıza bakabilirsiniz.

Tipik Senaryolar

Sık görülen durumlar ve değerlendirme

SenaryoDeğerlendirmeÖne çıkan adım
Vadeye on gün var, lehtar tedarikçi “bekleriz” diyorSözlü söz icra mahkemesinde yeterli değildirİmzaları noterde onaylı vade uzatım protokolü (İİK m.169/a, 71)
Tedarikçi senedi faktoring şirketine devretmişTedarikçiyle anlaşma yeni hamili bağlamazGörüşmeyi hamille yapmak (TTK m.687)
Borcun yarısı ödendi, senedin tamamı için ödeme emri geldiÖdeme belgeyle ispatlanabiliyorsa kısmi itiraz5 gün içinde ödenen tutarı açıkça göstererek borca itiraz (İİK m.62/4, 168/5)
Teminat senedi verildi, iş yapılmadı, vade gelmediTakipten önce dava açılırsa takip durdurulabilirEn az yüzde 15 teminatla tedbir talepli menfi tespit (İİK m.72/2)
Takip kesinleşti, araçlara haciz kondu, şirket üç ayda ödeyebilirSatış talebinden önce taksit imkânıHer biri borcun dörtte birinden az olmayan aylık taksit (İİK m.111)
Onlarca senet, birden çok takip ve ihtiyati haciz; işletme kâr üretebilirTek tek anlaşma gerçekçi değilKonkordato değerlendirmesi; aval veren ortakların ayrıca planlanması (İİK m.294, 303)

Yapılmaması Gerekenler

  • Sözlü vade uzatımına güvenmek: mehil ancak resmî veya imzası ikrar edilmiş belgeyle ispatlanır (İİK m.169/a/1).
  • İtirazı icra dairesine yapmak: kambiyo takibinde merci icra mahkemesidir (İİK m.168).
  • Zaman kazanmak için imzayı inkâr etmek: para cezası ve tazminat doğurur (İİK m.168/4, 170/3).

Bu Hafta Yapılacaklar

  1. Verilen, ciro edilen ve aval verilen bütün senetleri vade sırasıyla listeleyin.
  2. Her senedin bugün kimde olduğunu öğrenin; görüşmeyi hamille yapın.
  3. Önümüzdeki 30 günün nakit akışına göre ödenecek ve ertelenecek senetleri ayırın.
  4. Ertelenecek senetler için imzaları noterde onaylı protokol hazırlayın; yeni senette eski senedi geri alın.
  5. Her kısmi ödemeyi senede yazdırın, imzalı makbuz alın.
  6. Dayanaksız senetler için vade gelmeden menfi tespiti teminat imkânıyla birlikte değerlendirin.
  7. Ödeme emri gelirse tebliğ tarihini not edip 5 ve 10 günlük süreleri takvime işleyin.

Senet borçları için şirkete özel yol haritası

Vade uzatım protokolü, yeni senet, kısmi ödeme, ödeme emrine itiraz, menfi tespit ve konkordato birbirine bağlı kararlardır. Senet listenizi ve nakit takviminizi birlikte inceleyerek doğru sırayı belirleyelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15

📞 Hemen Arayın
💬 WhatsApp

Sık Sorulan Sorular

Senedi vadesinde ödemezsem ne olur?

Alacaklı kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip başlatabilir; icra memuru senedin kambiyo senedi olduğunu ve vadesinin geldiğini görürse hemen ödeme emri gönderir (İİK m.167, 168). Hamil bedeli, vadeden itibaren faizi, giderleri ve binde üçü aşmayan komisyonu isteyebilir (TTK m.698/2, 725/1, 779/1).

Bonoya dayalı ödeme emrine itiraz süresi kaç gündür?

Borca itiraz, imza itirazı ve şikâyet için 5 gün, ödeme için 10 gündür (İİK m.168). Süreler ödeme emrinin tebliğinden itibaren işler; genel haciz yolundaki 7 günlük süre ve icra dairesine itiraz kambiyo takibinde uygulanmaz (İİK m.62/1, 168, 170/b).

İtiraz edince takip durur mu?

Kendiliğinden durmaz; itiraz satıştan başka işlemleri durdurmaz. Mahkeme belgeler yeterliyse veya imza itirazını ciddi görürse takibi geçici olarak durdurabilir (İİK m.169, 169/a/2, 170/2).

Alacaklıyla sözlü vade uzatımı yeterli mi?

Takip bakımından yeterli değildir. Erteleme ancak resmî veya imzası ikrar edilmiş belgeyle ispatlanırsa itiraz kabul edilir (İİK m.169/a/1); takip kesinleştikten sonra noterden tasdikli veya imzası ikrar edilmiş belge aranır (İİK m.71/1).

Yeni senet verirsem eski senet geçersiz olur mu?

Kendiliğinden olmaz. Yeni senet düzenlenmesi, açık yenileme iradesi yoksa yenileme sayılmaz (TBK m.133); eski senedin aslını geri alın.

Alacaklı kısmi ödemeyi reddedebilir mi?

Senette hayır. Hamil kısmi ödemeyi reddedemez; borçlu ödemenin senede yazılmasını ve makbuz verilmesini isteyebilir (TTK m.709/2-3).

Senet ciro edildiyse lehtarla yaptığım anlaşmayı ileri sürebilir miyim?

Kural olarak hayır. Önceki hamille ilişkiye dayanan savunmalar senedi devralan hamile karşı ileri sürülemez; hamil bile bile borçlunun zararına hareket etmişse istisna vardır (TTK m.687).

İmza itirazı haksız çıkarsa ne olur?

İmza borçluya ait çıkar ve takip itiraz nedeniyle durdurulmuşsa borçlu, alacağın en az yüzde 20’si oranında inkâr tazminatına ve yüzde 10’u oranında para cezasına mahkûm edilir (İİK m.170/3).

Menfi tespit davası takibi durdurur mu?

Takipten önce açılan davada mahkeme, alacağın en az yüzde 15’i teminat karşılığında takibin durdurulmasına karar verebilir; takipten sonra açılan davada takip durdurulamaz, yalnız teminatla icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesi istenebilir (İİK m.72/2-3).

Borçlu olmadığım parayı ödedim, geri alabilir miyim?

Evet. Ödeme tarihinden itibaren bir yıl içinde istirdat davası açılabilir (İİK m.72/7).

Bonoda zamanaşımı süresi nedir?

Düzenleyene ve onun için aval verene karşı vadeden itibaren 3 yıl; hamilin cirantalara karşı istemlerinde protesto tarihinden (gidersiz iade kaydı varsa vadeden) itibaren 1 yıl; ödeyen cirantanın diğer cirantalara karşı istemlerinde ödeme veya dava tarihinden itibaren 6 aydır (TTK m.702/1, 749, 778/1-h, 779/1).

Takip kesinleşti, taksitle ödeyebilir miyim?

Satış talebinden önce, yeterli mal haczedilmişse, her taksit borcun dörtte birinden az olmamak, aydan aya ödenmek ve süre üç ayı geçmemek şartıyla taksit taahhüdü verilebilir; ilk taksit hemen ödenirse icra işlemleri durur (İİK m.111).

Konkordato aval veren ortağı da korur mu?

Hayır. Mühletin takip yasağı borçlu şirket aleyhine takipler içindir (İİK m.294/1); konkordatoya muvafakat etmeyen alacaklı birlikte sorumlulara karşı bütün haklarını korur (İİK m.303/1). Aval veren, kimin için aval verdiyse aynen onun gibi sorumludur (TTK m.702/1).

İlgili Rehberler

Post by Av. Fatma Öztürk