Dain-i Mürtehin 2026: Sigorta Tazminatı Kime Ödenir?

Poliçede banka veya finans kuruluşu dain-i mürtehin (rehin alacaklısı) olarak gösterilmişse, sigortacı tazminatı bu kuruluşun izni olmadan sigortalıya ödeyemez; rehin hakkı sigorta tazminatı üzerinde de devam eder (TTK m.1456/1-2). İpotekli taşınmazda aynı kural TMK m.879’da yer alır. Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna göre bu izin açık, kayıtsız ve şartsız olmalıdır; şarta bağlı muvafakat geçersizdir. Kredi borcu kapanmış ve rehin başka bir borcu güvence altına almıyorsa, banka yazısıyla bunu belgeleyen sigortalı tazminatı kendisi isteyebilir. Onarım için ve teminat gösterilmesi şartıyla tazminat sigortalıya da ödenebilir (TTK m.1456/2). Banka izin vermiyorsa Anayasa Mahkemesinin 2025 tarihli kararında gösterilen yollar, yani tevdi mahalli tayini ve tazminatın aidiyetine ilişkin dava gündeme gelir. Davada muvafakat eksikliği kural olarak ret değil, süre verilerek tamamlatma sebebidir.

“Kredili aracım pert oldu; sigorta şirketi tazminatı bankaya ödeyeceğini söylüyor.” “Krediyi kapattım ama poliçede hâlâ banka görünüyor, sigorta ödeme yapmıyor.” “Banka ancak kalan borcum kendisine ödenirse onay veriyor.” “Evim hasar gördü; konut sigortası mı, banka mı, ben mi alacağım?” Bu rehber, poliçede dain-i mürtehin kaydı bulunduğunda sigorta tazminatının kime ve hangi şartlarla ödeneceğini; muvafakatin biçimini, kredi kapandığında yapılacakları, kısmi hasar ve onarım ödemesini, bankanın izin vermemesi hâlinde başvurulacak yolları, davada muvafakat eksikliğini ve tüketicinin kredi sigortasında sigorta şirketini seçme hakkını Türk Ticaret Kanunu, Türk Medeni Kanunu, ilgili yönetmelikler ve Yargıtay ile Anayasa Mahkemesi kararları üzerinden anlatır.

Tazminatınız bankada mı takıldı? Muvafakat ve ödeme sürecini birlikte yönetelim

Poliçenizi, kredi ve rehin kayıtlarını, banka yazışmalarını ve sigortacının ret veya bekletme yazısını birlikte inceleyelim; tazminatın doğru kişiye ve gecikmeden ödenmesi için izlenecek yolu belirleyelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15

📞 Hemen Arayın
💬 WhatsApp

Kapsam notu. Bu sayfa 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 1420, 1427 ve 1456. maddelerine; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 865 ve 879. maddelerine; 6750 sayılı Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu’nun 7. maddesine; 23.09.2022 tarihli ve 31962 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişikliklerle 01.10.2022’de yürürlüğe giren Tüketici Kredisi Sözleşmeleri Yönetmeliği’nin 26. maddesi ile Konut Finansmanı Sözleşmeleri Yönetmeliği’nin 6 ve 10. maddelerine; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 114 ve 115. maddelerine; 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 30. maddesine ve aşağıda künyesi verilen kararlara dayanır. Kara Araçları Kasko Sigortası, konut ve zorunlu deprem sigortası genel şartlarının hasar ödemesine ilişkin bölümlerine erişilemediği için bu sayfada bu genel şartlardan madde aktarılmamıştır; poliçenizdeki dain-i mürtehin kaydı ve özel şartlar her dosyada ayrıca incelenmelidir. Bütün sigorta konuları için Sigorta Hukuku Rehberimize bakabilirsiniz.

Kısa Cevap: Tazminat Önce Rehin Alacaklısının Güvencesidir

Krediyle alınan bir araç bankaya rehnedildiğinde veya krediyle alınan eve ipotek konulduğunda, banka bu malın değerini alacağının güvencesi olarak görür. Mal hasar görür veya tamamen kaybolursa güvencenin yerini sigorta tazminatı alır. Kanun bu nedenle mal üzerinde sınırlı ayni hak, yani rehin veya ipotek bulunuyorsa bu hakkın sigorta tazminatı üzerinde de devam edeceğini söyler (TTK m.1456/1). Poliçedeki “dain-i mürtehin” kaydı, bu hakkın sigortacıya bildirildiğini gösterir.

Bunun sonucu şudur: sigortacı, ayni hak sahibinin izni bulunmadıkça tazminatı sigortalıya ödeyemez (TTK m.1456/2). Rehin sicile tescil edilmişse veya sigortacı rehni biliyorsa ayrıca bildirim aranmaz. Sigortacı izin almadan sigortalıya öderse, ayni hak sahibi bu ödemeye sonradan yazılı onay vermedikçe ona karşı sorumluluktan kurtulamaz (m.1456/3). Sigortacıların muvafakat yazısı olmadan ödeme yapmamasının nedeni budur.

Durumunuza göre ilk bakılacak nokta

Durum	Değerlendirme	Dayanak	Ne yapılır?
Kredili araç pert oldu, kredi sürüyor	Tazminat rehin alacaklısının izni olmadan sigortalıya ödenemez; uygulamada borç bakiyesi bankaya ödenir	TTK m.1456/1-2	Bankadan borç bakiyesi yazısı alınır; kalan kısmın kime ödeneceği yazılı netleştirilir
Kısmi hasar, araç onarılacak	Tamir veya eski hâle getirme amacıyla ve teminat gösterilmesi şartıyla tazminat sigortalıya ödenebilir	TTK m.1456/2 son cümle	Onarımın servise yaptırılacağı ve bedelin onarıma harcanacağı belgelenir; bankanın muvafakati istenir
Kredi kapandı ama poliçede banka görünüyor	Rehin sona erdiyse ve başka bir borcu güvence altına almıyorsa bankanın tazminat üzerinde hakkı kalmaz; ancak sigortacı bunu belgeyle görmek ister	TTK m.1456/1; Y.HGK 2012/394	Borcun bulunmadığına ve muvafakate dair banka yazısı ile rehin veya ipotek kaldırma belgesi sigortacıya verilir
Banka “kalan borç bize ödenirse” şartıyla onay veriyor	Şarta bağlı muvafakat geçerli kabul edilmez	Y.HGK 2018/17-27, K.2020/589	Kayıtsız ve şartsız muvafakat yazısı istenir veya borcun tazminattan kapatılması ayrıca kararlaştırılır
Banka hiç muvafakat vermiyor	Kural Anayasa’ya uygun bulunmuştur; tevdi mahalli tayini istenebilir ve tazminatın aidiyetine ilişkin dava açılabilir	TMK m.879/1; TTK m.1456/2; AYM K.2025/222	Bankaya yazılı başvuru yapılır, sonuç alınamazsa yargı yoluna gidilir
Sigortacıya dava açıldı, muvafakat yok	Muvafakat davanın her aşamasında tamamlanabilen dava şartıdır; giderilebilir eksiklik için kesin süre verilir	Y.17.HD 2016/16477; HMK m.115/2	Süre içinde bankanın yazısı dosyaya sunulur
Evinizde hasar var, konut kredisi sürüyor	Muaccel tazminat malike ancak bütün rehinli alacaklıların rızasıyla ödenebilir; onarım için yeterli güvenceyle malike ödenir	TMK m.879; TTK m.1456	Onarım planı ve güvence ile bankanın rızası birlikte sunulur
Banka kendi seçtiği sigortayı dayatıyor	Tüketici kendi seçtiği şirketten, krediyle uyumlu ve dain-i mürtehini kredi veren olan poliçe sunarsa banka kabul etmek zorundadır	TKSY m.26/3; KFSY m.10/3	Uyumlu poliçe bankaya yazılı olarak sunulur

Dain-i Mürtehin Nedir? Kanuni Dayanak

Dain-i mürtehin, Osmanlıca kökenli bir terimdir ve “rehin alan alacaklı” anlamına gelir. Kanun bu terimi kullanmaz; Türk Ticaret Kanunu “sınırlı ayni hak sahibi”, Türk Medeni Kanunu “rehinli alacaklı” ifadesini kullanır. Uygulamada poliçeye yazılan dain-i mürtehin kaydı, kredi veren bankanın, katılım bankasının, finansman şirketinin veya finansal kiralama şirketinin sigortalı mal üzerindeki hakkını sigortacıya bildirir.

Dain-i mürtehin bakımından temel hükümler

Hüküm	Ne düzenler	Sizin için anlamı
TTK m.1456/1	Sınırlı ayni hakla takyit edilmiş maldaki malik menfaati sigortalanmışsa ayni hak sigorta tazminatı üzerinde de devam eder	Rehin, malın yerini alan tazminata geçer
TTK m.1456/2	Ayni hak bildirilmişse veya sicilden ya da sigortacının bilgisinden anlaşılıyorsa, ayni hak sahiplerinin izni olmadan tazminat sigortalıya ödenemez; tamir veya eski hâle getirme için ve teminat gösterilmesi şartıyla sigortalıya ödenebilir	Muvafakat yazısı veya onarım yolu
TTK m.1456/3	Bu kurala aykırı ödeme yapan sigortacı, ayni hak sahipleri sonradan yazılı onay verirse sorumluluktan kurtulur	Sigortacının iki kez ödeme riski
TTK m.1456/4-5	Prim temerrüdü ve prim farkı ihtarı ayni hak sahiplerine de bildirilir; sözleşme feshedilir veya caymayla sona ererse sigortacı on beş gün içinde bildirir, sözleşme ayni hak sahipleri yönünden on beş gün daha geçerlidir ve ayni hak sahibi devam isteyebilir	Bankanın korunması; poliçe iptalinde süreler
TTK m.1456/6	Sigortacı, istem üzerine ayni hak sahibine sigorta koruması ve sigorta bedeli hakkında bilgi verir	Banka poliçeyi sorgulayabilir
TTK m.1456/8	Bu hükümler sigorta ettiren lehine kurulmuş sınırlı ayni haklar için uygulanmaz	Kural, sigorta ettirenden başka kişiler lehine kurulan ayni haklar içindir
TMK m.879	Muaccel tazminat malike ancak bütün rehinli alacaklıların rızasıyla ödenebilir; taşınmazın eski hâle getirilmesi için harcanacaksa yeterli güvenceyle malike ödenir	İpotekli evde aynı kural
TMK m.865	Malik taşınmazın değerini düşüren davranışlarda bulunursa rehinli alacaklı koruma önlemleri isteyebilir	Değer kaybına karşı bankanın hakları
6750 s.K. m.7/1	Bu Kanun kapsamında kurulan taşınır rehninde taşınır varlığın gelecekteki faiz, sigorta gibi hukuki getirileri rehnin kapsamına girer	Bu rehinde de tazminat güvencedir

Taşınır rehni bakımından Türk Medeni Kanunu’nda m.879’un karşılığı olan ayrı bir hüküm bulunmamaktadır; kredili araçlarda dayanak, bütün sınırlı ayni haklar için konulmuş olan TTK m.1456’dır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kasko dosyalarında TMK m.879’u, 6102 sayılı TTK dönemindeki dosyalarda TTK m.1456 ile, önceki dosyalarda mülga 6762 sayılı TTK’nın 1269 ve 1270. maddeleriyle birlikte uygulamıştır (ör. E.2018/17-27, K.2020/589).

Tazminat Kime Ödenir? Dört Temel Senaryo

1. Tam hasar (pert) ve kredi devam ediyor

Araç pert sayıldığında veya konut tamamen kullanılamaz hâle geldiğinde güvencenin tamamı tazminata dönüşür. Banka izin vermedikçe sigortacı ödemeyi sigortalıya yapamaz (TTK m.1456/2). Uygulamada sigortacı bankadan güncel borç bakiyesini gösteren bir yazı ister ve bu tutarı bankaya öder. Rehin hakkı alacağı güvence altına alan bir hak olduğu için, kanaatimizce tazminatın rehin veya ipotekle güvence altına alınan bütün alacakları aşan kısmı sigortalıya aittir; üst sınır ipoteği veya genel kredi teminatı gibi durumlarda rehin başka borçları da güvence altına alıyor olabilir. Bu kısmın ödenmesi için bankanın bu kısma ilişkin muvafakatinin veya borcun kapandığını gösteren yazısının sigortacıya verilmesi gerekir. Pert sürecindeki değer ve itiraz sorunları için pert araçta tazminat yazımıza ve selde hasar gören araçta pert ve rayiç değer yazımıza bakabilirsiniz.

2. Kısmi hasar ve onarım

Kısmi hasarda amaç malın eski hâline getirilmesidir. Kanun, sigortalı menfaate konu malın tamiri veya eski hâline getirilmesi amacıyla ve teminat gösterilmesi şartıyla tazminatın sigortalıya ödenebileceğini kabul eder (TTK m.1456/2 son cümle); ipotekli taşınmazda da tazminat eski hâle getirme için harcanacaksa, yeterli güvence gösterilmesi koşuluyla malike ödenir (TMK m.879/2). Uygulamada sigortacılar onarım bedelini anlaşmalı servise veya onarımı yapan firmaya doğrudan ödemeyi ya da bankanın muvafakatini istemeyi tercih eder. Onarım faturası, servis kaydı ve onarımın tamamlandığını gösteren belgeler bu nedenle önemlidir.

3. Kredi kapanmış, poliçede kayıt duruyor

Rehin başka bir borcu güvence altına almıyorsa, kredi borcu ödendiğinde ve rehin veya ipotek kaldırıldığında bankanın tazminat üzerindeki hakkı da sona erer; çünkü kanun ayni hakkın tazminat üzerinde “devam ettiğini” söyler ve devam eden bir ayni hak kalmamıştır (TTK m.1456/1). Ne var ki sigortacı poliçedeki kaydı bildiği için borcun kapandığını belgeyle görmek ister. Bu nedenle bankadan borcun bulunmadığını ve tazminatın sigortalıya ödenmesine muvafakat edildiğini gösteren bir yazı alın, araç rehninin veya ipoteğin kaldırıldığını gösteren belgeyi ekleyin ve poliçedeki kaydın kaldırılmasını sigortacıdan yazılı olarak isteyin. Bu konuda ayrı bir mevzuat hükmü bulunamamıştır; yapılacak işlemler uygulamaya dayanır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, kredi borcunu ödediğini temyiz aşamasında belgeleyen davacının aktif dava ehliyetinin bulunduğunun kabul edilmesi gerektiğine karar vermiştir (E.2012/394, K.2012/643). İpoteğin kaldırılmasında banka yavaş davranıyorsa ipoteğin fekki yazımıza bakabilirsiniz.

4. Birden çok rehinli alacaklı veya ortak malik

Taşınmaz üzerinde birden çok ipotek varsa tazminat malike ancak bütün rehinli alacaklıların rızasıyla ödenebilir (TMK m.879/1). Bu durumda her alacaklının ayrı muvafakati gerekir; tek bankanın yazısı yetmez. Tapu kaydındaki bütün ipotekleri ve sıralarını gösteren güncel bir tapu kaydı almak, sigortacıyla yazışmayı hızlandırır.

Muvafakat Nasıl Olmalı? Şartlı Onay, Davaya Muvafakat ve Biçim

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, rehin hakkı sahibinin rızasının şarta bağlı olamayacağını ve şarta bağlı muvafakatin geçerli kabul edilemeyeceğini açıkça belirtmiştir (E.2018/17-27, K.2020/589). Bu nedenle “kalan borcun bankaya ödenmesi kaydıyla” gibi koşullu yazılar, sigortalının tazminatı kendisine ödetmesi için yeterli değildir. Bankanın yazısında tazminatın sigortalıya ödenmesine kayıtsız ve şartsız muvafakat edildiği açıkça yer almalıdır.

Öte yandan Hukuk Genel Kurulu, rehin alacaklısının koşulsuz rızası imza sirküleri ve sicil kaydı gibi belgelerden anlaşılıyorsa muvafakat yazısının kimlik tespiti yapılmadığı gerekçesiyle reddedilemeyeceğini de kabul etmiştir (E.2020/258, K.2022/699). Uygulamada en güvenli yol, bankanın yetkili imzalarıyla düzenlenmiş, poliçe numarasını, hasar dosyasını ve tazminatın kime ödeneceğini açıkça gösteren bir yazı almaktır.

Bankadan istenecek muvafakat yazısı iskeleti. “… Sigorta A.Ş. nezdinde düzenlenen … numaralı poliçede dain-i mürtehin olarak yer alan Bankamız, … tarihli hasara ilişkin … numaralı hasar dosyası kapsamında ödenecek tazminatın sigortalı …’ya (veya onarımı yapan …’ya) ödenmesine kayıtsız ve şartsız muvafakat etmektedir. Bankamızın sigortalıdan bu krediye ilişkin alacağı bulunmamaktadır (veya: … TL’dir).” Yazının banka yetkililerince imzalanmasını ve imza yetkisini gösteren belgeyle birlikte verilmesini isteyin.

Banka Muvafakat Vermiyorsa veya Sigortacı Ödemeyi Bekletiyorsa

Bir yerel mahkeme, rehinli alacaklının rızası olmadan tazminatın ödenememesini öngören TMK m.879/1 ve TTK m.1456/2 hükümlerinin mülkiyet hakkını ve hak arama özgürlüğünü ihlal ettiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurmuştur. Anayasa Mahkemesi bu kuralların Anayasa’ya aykırı olmadığına oybirliğiyle karar vermiş; gerekçesinde rıza verilmemesi hâlinde malikin veya sigortacının tevdi mahalli tayini isteyebileceğini ve malikin ayni hak sahibine karşı tazminatın aidiyetine ilişkin dava açabileceğini belirtmiştir (AYM, 06.11.2025, E.2025/109, K.2025/222; RG 17.02.2026). Bu karar, bankanın izin vermediği durumda sigortalının çaresiz olmadığını göstermesi bakımından önemlidir.

Pratikte izlenecek yollar şunlardır: bankaya yazılı başvuru yapıp borç bakiyesini ve muvafakat vermeme gerekçesini istemek; tazminatın bankaya ödenip krediden düşülmesini, kalanın sigortalıya ödenmesini yazılı olarak kararlaştırmak; borcu kapatıp rehni kaldırmak; sonuç alınamazsa yargı yoluna gitmek. Sigortacının muvafakat beklediği süre boyunca tazminatın muacceliyeti ve temerrüt faizinin başlangıcı konusunda künyesi doğrulanabilen bir karara ulaşılamamıştır. Kanuna göre tazminat, belgeler verildikten sonra sigortacının araştırmaları bitince ve her hâlde ihbardan kırk beş gün sonra muaccel olur; araştırmalar üç ayda tamamlanmazsa en az yüzde elli avans ödenir (TTK m.1427/2-3). Muvafakat eksikliğinin bu süreleri nasıl etkileyeceği somut dosyaya göre değerlendirilmelidir.

Sigortacıya Dava veya Tahkim: Muvafakat Dava Şartıdır, Ama Tamamlanabilir

Poliçede dain-i mürtehin bulunan bir hasar dosyasında sigortalının sigortacıya açtığı davada bankanın muvafakati dava şartı olarak değerlendirilir. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, dain-i mürtehin tarafından verilen muvafakatin davanın her aşamasında tamamlanabilen bir dava şartı olduğunu ve mahkemenin bankaya davaya muvafakat edip etmediğini sorması gerektiğini belirtmiştir (E.2016/16477, K.2017/8752). Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na göre dava şartındaki eksikliğin giderilmesi mümkünse mahkeme bunun için kesin süre verir; bu süre içinde eksiklik giderilmezse dava usulden reddedilir (HMK m.115/2). Yargıtay 11. Hukuk Dairesi de davacıya muvafakat belgesini sunması için süre verilmesi gerektiğine karar vermiştir (E.2016/15065, K.2017/7332; kararı inceleyen makalede aktarıldığı üzere).

Aynı kural Sigorta Tahkim Komisyonu başvurularında da önemlidir; Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, sigorta davalarında dain-i mürtehinden muvafakat alınması gibi eksikliklerde davanın usulden reddedilmeyip eksikliğin tamamlatıldığını belirtmiştir (E.2021/3615, K.2021/2583). Bu nedenle başvuruyu veya davayı muvafakat yazısını ekleyerek yapmak, yoksa banka yazışmasını dosyaya koyup muvafakatin süre içinde sunulacağını belirtmek gerekir. Tahkim süreci için Sigorta Tahkim Komisyonu rehberimize, ret kararına itiraz için kasko hasar reddine itiraz dilekçesi örneğimize bakabilirsiniz. Sigortacıya karşı tazminat istemleri alacağın muaccel olduğu tarihten itibaren iki yılda ve her hâlde rizikonun gerçekleştiği tarihten itibaren altı yılda zamanaşımına uğrar (TTK m.1420); muvafakat beklenmesi kanunda zamanaşımını durduran sebepler arasında sayılmamıştır ve altı yıllık süre her hâlde rizikodan itibaren işler; bu nedenle sürelerin işlediğini varsayarak hareket edin. Süreler için sigorta zamanaşımı yazımıza bakabilirsiniz.

Kredi Çekerken: Sigortayı Kendiniz Seçebilirsiniz

Tüketici kredisinde ve konut finansmanında banka, tüketicinin yazılı veya kalıcı veri saklayıcısıyla açık talebi olmaksızın kredi bağlantılı sigorta yaptıramaz; kredi bağlantılı sigorta içeren bir sözleşme sunuyorsa sigortasız bir sözleşmeyi de teklif etmek zorundadır (Tüketici Kredisi Sözleşmeleri Yönetmeliği m.26/1; Konut Finansmanı Sözleşmeleri Yönetmeliği m.10/1, m.6/3). En önemli kural şudur: tüketicinin istediği sigorta şirketinden sağladığı, kredi tutarı ve süresiyle uyumlu ve dain-i mürtehini kredi veren olan sigorta poliçesi, kredinin koşullarında değişikliğe yol açmadan kabul edilmek zorundadır (TKSY m.26/3; KFSY m.10/3). Ayrıca aynı teminatı içeren birden fazla sigorta yaptırılamaz ve kredi tutarını aşan sigorta yapılması yasaktır (TKSY m.26/4). Bu değişiklikler 23.09.2022 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmıştır; Tüketici Kredisi Sözleşmeleri Yönetmeliği m.26 ile Konut Finansmanı Sözleşmeleri Yönetmeliği m.10 değişiklikleri 01.10.2022’de, Konut Finansmanı Sözleşmeleri Yönetmeliği m.6 değişiklikleri 01.01.2023’te yürürlüğe girmiştir. Ayrıntılar için sigorta dayatması yasağı yazımıza ve konut finansmanı sözleşmeleri yazımıza bakabilirsiniz.

Kredi hayat sigortasında durum farklıdır: borçlunun ölümünde tazminat kredi borcunu kapatmak için kullanılır ve mirasçıların hakları ayrı bir değerlendirme gerektirir; bunun için ölen kişinin kredi borcu ve kredi hayat sigortası yazımıza bakabilirsiniz. Finansal kiralamada mal kiralama şirketinin mülkiyetindedir ve sigortalının, dain-i mürtehinin ya da sigortadan yararlananın kim olacağı sözleşmeyle belirlenir; leasing sözleşmesindeki sigorta hükümleri ayrıca incelenmelidir. Finansal kiralamada temerrüt ve fesih için leasing taksitlerinin ödenememesi yazımıza bakabilirsiniz.

Prim Ödenmezse veya Poliçe İptal Edilirse Banka Ne Olur?

Kanun rehin alacaklısını poliçenin habersizce sona ermesine karşı da korur. Sigortacı, sigorta ettirenin prim ödeme borcunda temerrüde düştüğünü ve prim farkı istemi nedeniyle yaptığı ihtarı, ayni hakkını kendisine bildirmiş olan ve kendisi tarafından bilinen ayni hak sahiplerine de bildirir (TTK m.1456/4). Sözleşme feshedilir veya sözleşmeden cayılırsa sigortacı durumu on beş gün içinde ayni hak sahiplerine bildirir; sözleşme ayni hak sahipleri yönünden sona ermesinden itibaren on beş gün daha geçerli olur. Ayni hak sahibi bu süre içinde sözleşmeye devam edeceğini bildirmezse sözleşme onun için de sona erer; devam isterse sigortacı haklı bir neden olmadıkça bu istemi reddedemez (m.1456/5). Bu kurallar, prim ödenmediği için iptal edilen poliçelerde hasarın kime karşı ve hangi tarihe kadar teminatta kaldığı tartışmasında önem taşır.

Kararlardan Çıkan Dersler

Dain-i mürtehin uyuşmazlıklarında Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun yerleşik kararları bulunmaktadır. Aşağıdaki kararların künyeleri karar veritabanlarında veya Anayasa Mahkemesinin resmî karar bilgi bankasında izlenmiştir; Yargıtay kararlarının bir kısmının içeriği ise kararı tam metin olarak yayımlayan hukuk kaynaklarından okunmuştur ve tabloda bu durum belirtilmiştir. Somut dosyada kullanılmadan önce tam metinlerin UYAP Emsal veya Yargıtay Karar Arama üzerinden kontrol edilmesi gerekir.

Dain-i mürtehin ve sigorta tazminatına ilişkin kararlar

Karar	Konu	Sonuç ve ders
Anayasa Mahkemesi, 06.11.2025, E.2025/109, K.2025/222 (RG 17.02.2026, 33171)	Tazminatın ancak rehinli alacaklıların rızasıyla ödenebileceğini öngören TMK m.879/1 ile ayni hak sahiplerinin izni olmadan sigortacının sigortalıya ödeme yapamayacağını öngören TTK m.1456/2’nin ilk cümlesi	Kurallar Anayasa’ya aykırı bulunmamış, itiraz oybirliğiyle reddedilmiştir. Gerekçeye göre rıza verilmezse malik veya sigortacı tevdi mahalli tayini isteyebilir; malik ayni hak sahibine karşı tazminatın aidiyetine ilişkin dava açabilir
Y.HGK, 15.09.2020, E.2018/17-27, K.2020/589 (tam metin, kararı yayımlayan kaynakta)	Kasko hasar bedeli; rehin alacaklısının yazılarının yalnızca açılan davaya ilişkin ve şarta bağlı olması	Rehin hakkı sahibinin rızası şarta bağlı olamaz; şarta bağlı muvafakat geçerli kabul edilemez (karar oyçokluğuyla verilmiştir)
Y.HGK, 18.05.2022, E.2020/258, K.2022/699 (tam metin, kararı yayımlayan kaynakta)	Kasko sigortalı çekicinin hasarı; mahkemenin, rehin alacaklısının muvafakat yazısını kimlik tespiti yapılmadığı gerekçesiyle kabul etmeyip davayı reddetmesi	Muaccel tazminat sigortalıya ancak rehinli alacaklıların rızasıyla ödenebilir; ancak koşulsuz rıza imza sirküleri ve sicil kaydı gibi belgelerden anlaşılıyorsa muvafakat yazısı kimlik tespiti yapılmadığı gerekçesiyle reddedilemez. Direnme kararı bozulmuştur
Y.HGK, 28.09.2012, E.2012/394, K.2012/643 (tam metin, kararı yayımlayan kaynakta)	Rehinli aracın kasko tazminatı; banka açık muvafakat vermemiş, davacı kredi borcunu temyiz aşamasında ödediğini belgelemiş	Tazminatın öncelikle rehin hakkı sahibine verilmesi veya açık muvafakatinin alınması gerekir; borcun ödendiğinin belgelenmesiyle aktif dava ehliyeti kazanılır ve bu yeni durum her aşamada dikkate alınmalıdır
Y.17.HD, 02.10.2017, E.2016/16477, K.2017/8752 (tam metin, kararı yayımlayan kaynakta)	Çalındığı gün kazaya karışarak hasar gören kasko sigortalı aracın rayiç bedeli	Dain-i mürtehinin muvafakati davanın her aşamasında tamamlanabilen bir dava şartıdır; mahkeme bankadan davaya muvafakat edip etmediğini sormalıdır
Y.11.HD, 18.12.2017, E.2016/15065, K.2017/7332 (içerik, kararı inceleyen makalede aktarıldığı üzere)	Poliçede banka lehine dain-i mürtehin kaydı bulunan zarar sigortası	Davacıya muvafakat belgesini sunması için süre verilmeli, eksiklik giderilirse esasa girilmelidir; karar oyçokluğuyla verilmiştir
Y.4.HD, 08.06.2021, E.2021/3615, K.2021/2583 (tam metin, kararı yayımlayan kaynakta; konuya ilişkin kısım yan gerekçedir)	Sigorta Tahkim Komisyonu itiraz hakem heyeti kararına karşı temyiz; eksik belge	Daire, sigorta davalarında dain-i mürtehinden muvafakat alınması gibi eksikliklerde davanın usulden reddedilmediğini, eksikliğin tamamlatıldığını ve bunun için kesin süre verilmesi gerektiğini belirtmiştir

Bu kararlardan çıkan pratik sonuçlar şunlardır: poliçede dain-i mürtehin gösterilmişse veya rehin sicilde kayıtlıysa sigortalının tazminatı kendisine ödetebilmesi için rehin alacaklısının açık, kayıtsız ve şartsız rızası gerekir; rıza davadan önce alınamamışsa yargılama sırasında da sunulabilir ve mahkeme bunun için süre vermelidir; borç kapanmış, rehin başka bir borcu güvence altına almıyor ve bu belgelenmişse sigortalı tazminatı kendisi isteyebilir. Banka rıza vermiyorsa Anayasa Mahkemesinin gösterdiği yollar, yani tevdi mahalli tayini ve tazminatın aidiyetine ilişkin dava gündeme gelir. Borç tutarını aşan kısmın, kısmi hasarda onarım bedelinin ve pert hâlinde ödemenin kime yapılacağı konularında ise gerekçesi doğrulanabilen bir kasko kararına ulaşılamamıştır; bu konular aşağıda kanun hükümleri üzerinden anlatılmıştır.

Hasar Olduğunda Adım Adım Ne Yapmalı?

Poliçeyi ve kredi kayıtlarını kontrol edin. Poliçede dain-i mürtehin olarak kimin yazıldığını, aracın veya taşınmazın üzerinde hangi rehin veya ipoteklerin bulunduğunu belirleyin.
Hasarı sigortacıya gecikmeksizin bildirin. Bildirimde poliçedeki dain-i mürtehini ve kredinin güncel durumunu belirtin.
Bankadan borç bakiyesi yazısı isteyin. Yazı, sigortacının bankaya ne kadar ödeyeceğini ve kalan kısmın size ödenip ödenemeyeceğini belirler.
Muvafakatin biçimine dikkat edin. Yazı tazminatın size veya onarımı yapan firmaya ödenmesine kayıtsız ve şartsız muvafakat içermeli; şartlı yazılar geçersiz kabul edilir.
Kısmi hasarda onarımı belgeleyin. Onarım bedelinin onarıma harcanacağını gösteren servis kaydı, fatura ve onarımın tamamlandığını gösteren belgeleri saklayın.
Kredi kapandıysa kaydı kaldırtın. Borcun bulunmadığına dair banka yazısını, rehin veya ipotek kaldırma belgesini sigortacıya verin ve poliçedeki kaydın kaldırılmasını yazılı isteyin.
Banka izin vermiyorsa yazılı gerekçe isteyin. Sonuç alınamazsa tevdi mahalli tayini veya tazminatın aidiyetine ilişkin dava yolunu bir hukukçuyla değerlendirin.
Süreleri kaçırmayın. Muvafakat beklenmesi kanunda zamanaşımını durduran bir sebep olarak sayılmamıştır; sürelerin işlediğini varsayın (TTK m.1420); gerekirse dava veya tahkim başvurusunu muvafakatin süre içinde sunulacağını belirterek yapın.

Sık Sorulan Sorular

Dain-i mürtehin ne demek?

Dain-i mürtehin, rehin alan alacaklı demektir. Poliçede dain-i mürtehin olarak gösterilen banka veya finans kuruluşu, sigortalı mal üzerindeki rehin veya ipotek hakkını sigortacıya bildirmiş olur ve bu hak sigorta tazminatı üzerinde de devam eder (TTK m.1456/1).

Poliçede banka dain-i mürtehinse tazminat kime ödenir?

Sigortacı, ayni hak sahibinin izni olmadan tazminatı sigortalıya ödeyemez (TTK m.1456/2). Uygulamada borç bakiyesi bankaya ödenir; kalan kısım için veya tazminatın tamamının sigortalıya ödenmesi için bankanın kayıtsız ve şartsız muvafakati gerekir. İpotekli taşınmazda aynı kural TMK m.879’da yer alır.

Kredili aracım pert oldu, ne olacak?

Tazminat önce bankanın güvencesidir; sigortacı bankadan borç bakiyesini öğrenir ve bu tutarı bankaya öder. Kanaatimizce rehin veya ipotekle güvence altına alınan bütün alacakları aşan kısım size aittir; bunun ödenmesi için bankanın muvafakat yazısı veya borcun kapandığını gösteren yazısı sigortacıya verilmelidir.

Krediyi kapattım, poliçede hâlâ banka yazıyor; sigorta öder mi?

Rehin sona erdiyse ve başka bir borcu güvence altına almıyorsa bankanın tazminat üzerinde hakkı kalmaz. Bankadan borcun bulunmadığını gösteren yazıyı ve rehin veya ipotek kaldırma belgesini sigortacıya verin, poliçedeki kaydın kaldırılmasını isteyin. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu borcun ödendiğini belgeleyen sigortalının aktif dava ehliyetinin bulunduğunu kabul etmiştir (E.2012/394, K.2012/643).

Banka “kalan borç bize ödenirse onay veririz” diyor; bu geçerli mi?

Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna göre rehin hakkı sahibinin rızası şarta bağlı olamaz ve şarta bağlı muvafakat geçerli kabul edilemez (E.2018/17-27, K.2020/589). Kayıtsız ve şartsız muvafakat yazısı istenmeli veya borcun tazminattan kapatılması ayrıca açıkça kararlaştırılmalıdır.

Kısmi hasarda onarım bedeli bana ödenebilir mi?

Evet, kanun tamir veya eski hâle getirme amacıyla ve teminat gösterilmesi şartıyla tazminatın sigortalıya ödenebileceğini kabul eder (TTK m.1456/2). İpotekli taşınmazda da tazminat eski hâle getirme için harcanacaksa yeterli güvenceyle malike ödenir (TMK m.879/2). Uygulamada ödeme çoğu zaman onarımı yapan servise yapılır.

Banka hiç muvafakat vermezse ne yapabilirim?

Anayasa Mahkemesi muvafakat kuralını Anayasa’ya uygun bulmuş, ancak gerekçesinde rıza verilmezse malikin veya sigortacının tevdi mahalli tayini isteyebileceğini ve malikin ayni hak sahibine karşı tazminatın aidiyetine ilişkin dava açabileceğini belirtmiştir (AYM, E.2025/109, K.2025/222). Önce bankadan yazılı gerekçe ve borç bakiyesi istenmeli, sonuç alınamazsa yargı yolu değerlendirilmelidir.

Muvafakat yoksa sigortacıya dava açabilir miyim?

Açabilirsiniz; ancak bankanın muvafakati dava şartı sayılır. Yargıtay’a göre bu dava şartı davanın her aşamasında tamamlanabilir (Y.17.HD E.2016/16477, K.2017/8752); dava şartındaki eksiklik giderilebiliyorsa mahkeme bunun için kesin süre verir (HMK m.115/2). Süre içinde muvafakat sunulmazsa dava usulden reddedilebilir.

Sigorta Tahkim Komisyonuna başvururken de muvafakat gerekir mi?

Muvafakat kuralı tahkim başvurularında da gözetilir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi bir Sigorta Tahkim Komisyonu dosyasında, yan gerekçe olarak, sigorta davalarında dain-i mürtehinden muvafakat alınması gibi eksikliklerde davanın usulden reddedilmeyip eksikliğin tamamlatıldığını belirtmiştir (E.2021/3615, K.2021/2583). Başvuruya muvafakat yazısını eklemek süreci hızlandırır.

Banka kredi için kendi sigortasını zorunlu tutabilir mi?

Hayır. Tüketicinin istediği sigorta şirketinden sağladığı, kredi tutarı ve süresiyle uyumlu ve dain-i mürtehini kredi veren olan poliçe, kredinin koşullarını değiştirmeden kabul edilmek zorundadır (Tüketici Kredisi Sözleşmeleri Yönetmeliği m.26/3; Konut Finansmanı Sözleşmeleri Yönetmeliği m.10/3). Kredi tutarını aşan sigorta yapılması da yasaktır (TKSY m.26/4).

Prim ödemediğim için poliçe iptal edilirse banka korunur mu?

Sigortacı prim temerrüdünü ve fesih veya cayma durumunu ayni hak sahiplerine bildirmek zorundadır; sözleşme ayni hak sahipleri yönünden sona ermeden itibaren on beş gün daha geçerli olur ve banka bu süre içinde sözleşmeye devam etmek isteyebilir (TTK m.1456/4-5).

Ev üzerinde iki ayrı bankanın ipoteği varsa ne olur?

Muaccel tazminat malike ancak bütün rehinli alacaklıların rızasıyla ödenebilir (TMK m.879/1). Bu nedenle her ipotek alacaklısının ayrı muvafakati gerekir.

İlgili Rehberler

Dain-i mürtehin dosyanızı birlikte değerlendirelim

Bankanın muvafakat yazısını, borç bakiyesini ve sigortacının ödeme şartlarını birlikte inceleyelim; tazminatın doğru kişiye ve süresinde ödenmesi için gerekli yazışmaları ve gerekirse dava veya tahkim sürecini yürütelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15