Fon krizinin şirketlere en sessiz vuran yüzü, teminat masasıdır. Son yıllarda bankalar, şirketlerin yatırım fonu katılma paylarını rehin alarak nakit kredi ve kredi limiti kullandırdı; fonun getirisi kredi faizini karşılıyor, şirket hem fonda kalıyor hem nakde ulaşıyordu. 17 Eylül 2026’dan bu yana bu düzenin iki ayağı birden kırıldı: rehinli fon işleme kapalı veya tasfiyede, bankanın ekranındaki teminat değeri düşürüldü ya da sıfırlandı ve şirkete “teminat açığını tamamlayın, aksi hâlde kredi muaccel olur” yazısı geldi. Bu yazı, fon rehninin hukuken nasıl kurulduğunu, fon kilitlenince rehinli alacaklının neden elinde paraya çevrilemeyen bir teminat kaldığını, teminat açığı ve ek teminat çağrısının sözleşmesel kaynağını, bankanın seçeneklerini ve sınırlarını, şirketin karşı hamlelerini, tasfiye bakiyesinin rehin ilişkisinde kime gideceğini, kredi limitinin kesilmesinin nakit akışına etkisini, kefil ve grup şirketi teminatlarının konumunu ve bankayla imzalanacak bekleme protokolünü anlatır. Bankadan teminat tamamlama yazısı aldıysanız 0554 648 37 15 numaralı hattan ön değerlendirme alabilirsiniz.
Teminat tamamlama yazısı geldi mi?
Muacceliyet, takas ve rehnin paraya çevrilmesi adımlarını bankadan önce planlayın. Kredi sözleşmenizle gelin, bekleme protokolünü birlikte kuralım.
📞 0554 648 37 15💬 WhatsAppNet Cevap: Beş Cümle
Fon Rehni Nasıl Kuruldu? TMK m.954-955 ve MKK Rehin Kaydı
Yatırım fonu katılma payı, 6362 sayılı Kanun m.13 uyarınca kaydileştirilmiş bir sermaye piyasası aracıdır ve Merkezi Kayıt Kuruluşu nezdinde hak sahibi adına izlenir. Katılma payının rehni, Türk Medeni Kanunu’nun alacaklar ve diğer haklar üzerinde rehni düzenleyen m.954 ve devamına tabidir: devredilebilen alacaklar ve diğer haklar rehnedilebilir ve rehin, kanunda aksine hüküm bulunmadıkça yazılı rehin sözleşmesiyle kurulur (m.955). Kaydi kıymetlerde bu sözleşmenin uygulaması MKK sistemindeki rehin kaydıdır: banka ile şirket arasında imzalanan rehin sözleşmesi, aracı kuruluş üzerinden MKK’ya bildirilir ve paylar şirketin hesabında “rehinli” statüsüne alınır; şirket bu paylar üzerinde satış veya virman yapamaz, banka ise rehin kaydı sayesinde paylar üzerinde öncelikli alacaklı olur. Genel kredi sözleşmeleri ayrıca bankaya, şirketin banka nezdindeki bütün hesap ve kıymetleri üzerinde rehin ve takas hakkı tanıyan hükümler içerir; bu hükümler, MKK rehin kaydından bağımsız olarak bankanın kendi nezdindeki değerlere yönelmesini sağlar. Şirketin ilk işi, elindeki üç belgeyi bir araya getirmektir: genel kredi sözleşmesi, rehin sözleşmesi veya teminat mektubu eki ve MKK’daki rehin kaydını gösteren döküm. Teminat masasındaki bütün tartışma bu üç belgenin içinde çözülür.
Fon Kilitlenince Rehinli Alacaklının Konumu: Paraya Çevrilemeyen Teminat
Rehin hakkı, teminat konusu hakkın değerinden alacağın karşılanması güvencesidir; bu güvence, teminatın paraya çevrilebilmesine bağlıdır. Kurul Karar Organı’nın 57/1707 sayılı kararıyla yedi kurucunun TEFAS’ta işlem gören fonları alım ve satım yönünde işleme kapatılmış ve TEFAS dışı kanallardan iade talimatı verilmesi de engellenmiştir; 57/1708 sayılı kararla 131 fon tasfiyeye alınmıştır. Bunun rehin ilişkisine etkisi kesindir: banka, rehinli payı satamaz, iade edemez ve tasfiye listesindeki fonda tasfiye bakiyesinin nakit oluştukça ödenmesini beklemek zorundadır. Rehin hakkı ise sona ermez; kaydi kıymet hâlâ MKK’da şirket adına ve rehinli olarak durmaktadır ve III-52.1 sayılı Tebliğ m.28 uyarınca fonun tasfiyesiyle payın yerine geçen tasfiye bakiyesi, rehinli alacaklının önceliğine tabidir. Yani banka bakımından teminat “yok” değil, “kilitli”dir. Bu ayrım şirketin en güçlü pazarlık argümanıdır: bankanın teminat değerini sıfıra çekmesi bir muhasebe ve risk politikası tercihidir, hukuki bir zorunluluk değildir; tasfiye takvimi belgelendiğinde teminatın belirli bir tarihte nakde döneceği gösterilebilir. İşleme kapalı ancak tasfiye listesinde olmayan fonlarda ise takvim yoktur ve bankanın endişesi daha haklıdır; bu gruptaki belirsizliği işleme kapatılan ama tasfiye dışı fonlar yazımızda anlattık.
Fonun durumuna göre rehinli teminatın konumu
| Fonun durumu | Rehnin durumu | Paraya çevrilebilirlik | Bankaya sunulacak argüman |
|---|---|---|---|
| Tasfiye listesinde (131 fon) | Devam eder; tasfiye bakiyesi üzerinde | En fazla altı ay içinde, nakit oluştukça | Tasfiye takvimi; teminatın tarihi belli nakde dönüşü |
| İşleme kapalı, tasfiye dışı | Devam eder | Karar kaldırılana kadar yok | Kurucunun likidite beyanı; Kurul’a fon bazında kaldırma başvurusu |
| Karar kapsamı dışındaki fon | Olağan | Olağan | Değer düşüşü varsa piyasa riski; teminat oranı hesabı |
Teminat Açığı ve Ek Teminat Çağrısı: Sözleşme Ne Diyor?
Teminat açığı kavramı kanunda yoktur; genel kredi sözleşmesinden doğar. Sözleşmeler tipik olarak üç unsur içerir: teminat oranı (kredi riskinin teminat değerine oranı; örneğin yüzde yüz yirmi), değerleme yöntemi (fonun günlük fiyatı üzerinden bankanın belirlediği iskonto ile) ve tamamlama süresi (bankanın yazılı bildiriminden itibaren belirli gün). Fon kilitlendiğinde banka çoğu zaman iskontoyu artırır veya teminat değerini sıfırlar; oran bozulur ve tamamlama çağrısı gönderilir. Şirketin bu çağrıya cevabı üç soruyla başlar. Birincisi, sözleşme bankaya teminat değerini tek taraflı belirleme yetkisi veriyor mu, yoksa değerleme “piyasa değeri” gibi objektif bir ölçüte mi bağlı? Fonun fiyatı tasfiyede de açıklanmaya devam ediyorsa ve sözleşme piyasa değerine atıf yapıyorsa, bankanın değeri sıfırlaması sözleşmeye aykırı olabilir. İkincisi, tamamlama süresi ne kadar ve süre içinde teminat tamamlanmazsa sonuç ne? Sözleşmelerin çoğu bu hâlde krediyi muaccel kılar; bazıları önce ek faiz veya limit indirimi öngörür. Üçüncüsü, sözleşme “teminat” olarak neyi kabul ediyor? Nakit, mevduat rehni, banka teminat mektubu, taşınmaz ipoteği, kefalet; bunlardan hangisinin şirket için ulaşılabilir olduğu, çağrıya verilecek cevabı belirler. Bankanın bildirimi genellikle noter veya KEP yoluyla gelir; bildirim tarihinden itibaren işleyen süre, şirketin planını belirleyen tek takvimdir.
Teminat tamamlama çağrısına cevap seçenekleri
| Seçenek | İçerik | Uygun olduğu durum | Dikkat |
|---|---|---|---|
| Nakit veya mevduat rehni | Şirketin başka hesabındaki nakdin rehni | Nakit varsa | Nakit akışını daraltır |
| Taşınmaz ipoteği | Şirket veya ortak taşınmazı üzerinde ipotek | Taşınmaz varsa | Ekspertiz ve tesis süresi; ortak taşınmazında şahsi risk |
| Teminat mektubu | Başka bankadan teminat mektubu | İkinci banka ilişkisi güçlüyse | Komisyon; karşı teminat |
| Kısmi ödeme | Kredi riskinin azaltılarak oranın düzeltilmesi | Kısmi nakit varsa | Erken ödeme ücreti kontrolü |
| Teminat değişimi | Kilitli fonun yerine başka kıymet (kamu kâğıdı, mevduat) | Şirketin portföyü çeşitliyse | Rehin kayıtlarının yenilenmesi |
| Bekleme protokolü | Tasfiye takvimine bağlı olarak tamamlamanın ertelenmesi | Fon tasfiye listesindeyse | Yazılı ve süreli; ara raporlama |
Bankanın Seçenekleri ve Sınırları
Teminat tamamlanmazsa bankanın elinde dört araç vardır ve her birinin bir sınırı vardır. Birincisi muacceliyettir: sözleşme uyarınca kredi borcunun tamamı istenir; ticari kredide 6502 sayılı Kanun koruması bulunmadığından sözleşme hükmü belirleyicidir, ancak bankanın bildirimi ve sözleşmedeki süreye uyması gerekir. İkincisi takastır: TBK m.139 uyarınca banka, muaccel alacağını şirketin banka nezdindeki hesaplarındaki muaccel alacaklarıyla takas edebilir; genel kredi sözleşmesindeki rehin ve takas hükümleri bu yetkiyi genişletir. Şirketin maaş ve vergi ödemeleri için aynı bankada tuttuğu nakit, muacceliyetle birlikte bu riske girer. Üçüncüsü rehnin paraya çevrilmesidir: İİK m.145 ve devamı uyarınca banka, rehinli alacak için rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip başlatabilir; ancak işleme kapalı fon payı satılamaz, tasfiyedeki fonda ise takip yalnızca tasfiye bakiyesinin bankaya ödenmesini sağlar. Sözleşmede bankaya özel satış yetkisi verilmiş olsa bile kilitli payın satışı fiilen mümkün değildir. Dördüncüsü ihtiyati haciz ve diğer malvarlığına yönelmedir: rehinle temin edilmiş alacak için İİK m.257 kural olarak ihtiyati hacze izin vermez; ancak rehin açığı bakımından ve rehnin alacağı karşılamayacağının anlaşılması hâlinde banka, rehin dışı malvarlığına yönelebilir; İİK m.45 rehinli alacaklının önce rehne başvurma zorunluluğunu, m.152 ise rehin açığı belgesini düzenler. Bütün bu araçların ortak sınırı TMK m.949’dur: rehin sözleşmesinde borç ödenmezse rehinli hakkın alacaklıya geçeceğine ilişkin kayıt geçersizdir; banka, tasfiye bakiyesini alacağına mahsup edebilir ancak katılma payının mülkiyetini kendiliğinden edinemez.
Bankanın araçları ve sınırları
| Araç | Dayanak | Fon kilidinde sınır |
|---|---|---|
| Muacceliyet | Genel kredi sözleşmesi | Bildirim ve süre şartına uyulmalı; ticari kredide sözleşme belirleyici |
| Takas | TBK m.139; sözleşme | Yalnızca muaccel karşılıklı alacaklar; muacceliyet öncesi takas yok |
| Rehnin paraya çevrilmesi | İİK m.145 vd. | Kapalı fon satılamaz; tasfiyede bakiye bankaya |
| Rehin dışı malvarlığına takip | İİK m.45, m.152 | Önce rehne başvuru; rehin açığı belgesi |
| Mülkiyetin edinilmesi | TMK m.949 yasağı | Mümkün değil; yalnızca mahsup |
| Kredi limitinin kesilmesi | Sözleşme | Kullanılmamış limit iptal edilebilir; kullanılmış kısım için muacceliyet şartları |
Şirketin Karşı Hamleleri: Muacceliyetten Önce
Teminat masasında zamanlama her şeydir: muacceliyet bildiriminden önce yapılan anlaşma, sonrakinden hem ucuz hem kolaydır; çünkü muacceliyetle birlikte takas, temerrüt faizi ve takip masrafı devreye girer ve bankanın pazarlık gücü artar. Şirketin ilk hamlesi, bankaya sözleşmesel çerçevede yazılı cevap vermektir: teminatın kilitli ama var olduğu, tasfiye takviminin ne olduğu, teklif edilen çözümün ne olduğu. İkinci hamle, çözümü sözleşmedeki teminat türlerinden seçmektir; nakit yoksa ipotek, ipotek yoksa teminat mektubu, hiçbiri yoksa kısmi ödeme ve bekleme protokolü. Üçüncü hamle, fon tarafındaki adımları belgelemektir: gerçekleşmeyen iade talimatının fon borcu olarak öncelikli ödeneceği, tasfiye takvimi ve işleme kapalı fonlarda kurucunun Kurul’a başvurusu; bu belgeler, bankanın risk birimine teminatın nakde dönme tarihini gösterir. Bu adımları fonlar ödeme yapmak istiyor, SPK izin vermiyor ve tasfiye usul ve esasları yazılarımızda anlattık. Dördüncü hamle, aynı bankadaki nakdi korumaktır: maaş, vergi ve çek ödemeleri için ayrılan nakit, muacceliyet riski varsa başka bir bankaya taşınmalıdır; çünkü takas hakkı muacceliyetle birlikte bu nakde de uzanır. Beşinci hamle, bankanın sözleşmeye aykırı davranışını kayda geçirmektir: sözleşmedeki değerleme ölçütüne aykırı sıfırlama, süre verilmeden muacceliyet, bildirimsiz takas; bunlar hem müzakerede hem de olası davada şirketin dayanağıdır.
Tasfiye Bakiyesi Kime Gider? Rehnin İkamesi
Tasfiye listesindeki fonda katılma payı sona erer ve yerine tasfiye bakiyesi geçer; rehin hakkı, hakkın yerine geçen değer üzerinde devam eder. Uygulamada tasfiyeyi yürüten banka, katılma paylarının kayıtlı olduğu hesaba ödeme yapar; MKK’da rehinli görünen paylar için ödeme rehin alacaklısı bankanın bloke hesabına yönlendirilir veya rehin alacaklısının onayıyla serbest bırakılır. Şirket bakımından sonuç şudur: tasfiye bakiyesi, kredi borcu muaccel olmuşsa bankanın alacağına mahsup edilir; muaccel olmamışsa ya rehinli olarak bloke tutulur ya da bankanın onayıyla yeni bir teminata dönüştürülür. Yani şirket, rehinli fondan gelecek tasfiye bakiyesini maaş veya tedarikçi ödemesi için planlayamaz; bu para bankanındır. Bu nedenle nakit akış tablosunda rehinli fon, “gelecek nakit” değil “bankaya gidecek nakit” olarak yazılmalıdır. Tasfiye ödeme takvimini fon param ne zaman hesabıma yatar yazımızda çıkardık. Gerçekleşmeyen iade talimatının bedeli ise fon hesabına borç yazılarak öncelikle ödenir; rehinli paylar için verilmiş bir iade talimatı varsa, bu ödemenin de rehin kaydı nedeniyle bankaya gideceği hesaba katılmalıdır.
Kredi Limitinin Kesilmesi ve Nakit Akışı
Teminat açığının en çabuk hissedilen sonucu, kredi limitinin kullanıma kapatılmasıdır. Rotatif krediler ve kredili ticari hesaplar, şirketin günlük nakit yönetiminin parçasıdır; limit kesildiğinde şirket yalnızca fondaki parayı değil, o parayı teminat göstererek kullandığı işletme sermayesini de kaybeder. Kullanılmamış limitin iptali bankanın sözleşmeden doğan yetkisidir ve buna karşı hukuki bir yol yoktur; kullanılmış kısım için ise muacceliyet şartları geçerlidir. Şirketin bu durumda yapacağı, nakit akış tablosunu “limitsiz” senaryoya göre yeniden kurmak ve ikinci bir banka ilişkisini teminatsız veya başka teminatla açmaya çalışmaktır. Şirketin kendi alacaklarını hızlandırması, faktoring ve tedarikçilerle ödeme ertelemesi protokolü bu senaryonun araçlarıdır; bunları tedarikçi, çek ve kira borçları yazımızda anlattık. Kamu borçları için tecil ve işçi ücretleri için ödeme planını ise şirket parası fonda kilitlendi: ne yapmalı yazımızda ele aldık.
Kefil ve Grup Şirketi Teminatları
Ticari kredilerde fon rehninin yanında çoğu zaman ortakların şahsi kefaleti ve grup şirketlerinin kefaleti veya rehni vardır. Fon kilidi bu teminatları öne çıkarır: banka, rehinli fonu paraya çevirmek yerine kefile başvurmayı tercih edebilir. Kefalet TBK m.583 uyarınca yazılı şekle, azami tutarın ve tarihin kefilin el yazısıyla yazılmasına, evli kefilde m.584 uyarınca eşin yazılı rızasına bağlıdır; bu şartların eksikliği kefaleti geçersiz kılar ve fon dosyalarında kefalet belgelerinin denetimi ailenin bütün malvarlığının riske girmesini önleyebilir. Müteselsil kefalette banka doğrudan kefile gidebilir; adi kefalette önce asıl borçluya başvurulması gerekir. Grup şirketi kefaletinde ise TTK m.393 ve m.395 kapsamındaki menfaat çatışması kuralları ve sermaye şirketlerinin başka şirket lehine teminat vermesinin yönetim kurulu kararına bağlı olması gözetilmelidir; usulüne uygun karar alınmadan verilen kefalet, grup şirketinin ortakları bakımından sorumluluk tartışması doğurur. Kefilin en pratik hakkı, bankayla yapılan her protokole katılmaktır: kefilin katılmadığı erteleme veya teminat değişimi, kefilin sorumluluğunu ağırlaştırdığı ölçüde kefile karşı ileri sürülemez. Kredi ile fonun aynı bankada olduğu bireysel dosyalar için kredi çekip fona yatırdım yazımıza bakılabilir; şirket ortakları arasındaki sorumluluk tartışmasını müdür şirket nakdini fona yatırdı: ortakların hakları yazımızda ele aldık.
Teminat Değerlemesi: Fon Fiyatı Tasfiyede Nasıl Belirlenir?
Teminat açığı tartışmasının merkezinde bir sayı vardır: fonun teminat değeri. Bankalar bu değeri fonun açıklanan fiyatından kendi iskontolarını düşerek hesaplar; kriz döneminde iskonto yükseltilir, bazı bankalarda değer sıfırlanır. Şirketin bu sayıya itirazı, fonun tasfiyede de bir fiyatının bulunduğu gerçeğine dayanır. Tasfiye sürecinde fon portföyü tasfiyeyi yürüten banka tarafından nakde çevrilir ve fon fiyatı II-14.2 sayılı Tebliğ’in değerleme esaslarına göre hesaplanmaya devam eder; portföydeki likit varlıklar piyasa değeriyle, düşük dolaşımlı paylar ise satış gerçekleştikçe fiilî değerle yansır. Bu, teminat değerinin “belirsiz” değil “kademeli olarak netleşen” bir değer olduğu anlamına gelir. Bankaya sunulacak değerleme argümanı üç unsurdan oluşur: fonun son açıklanan fiyatı ve portföy dağılımı, tasfiye takvimi ve portföyün likit kısmının oranı. Portföyünün büyük kısmı para piyasası araçlarından oluşan bir fonun teminat değerinin sıfırlanması sözleşmesel olarak savunulamaz; portföyü fiili dolaşımı düşük paylardan oluşan bir fonda ise bankanın iskontosu haklı olabilir. Fonun fiyatının nasıl hesaplandığını fonun fiyatı nasıl hesaplanır: değerleme esasları yazımızda anlattık.
Bankanın Sözleşmeye Aykırı Muacceliyetinde Şirketin Yolu
Banka, sözleşmedeki süreyi vermeden, değerleme ölçütüne aykırı biçimde veya bildirim yapmadan krediyi muaccel kılmış ve takas ya da takip başlatmışsa şirketin savunma araçları vardır. Takip başlamışsa İİK m.72 uyarınca menfi tespit davası açılabilir; takipten önce açılan davada mahkeme, alacağın yüzde on beşinden az olmamak üzere teminat karşılığında ihtiyati tedbirle takibin durdurulmasına karar verebilir, takipten sonra açılan davada ise tedbir yalnızca icra veznesindeki paranın alacaklıya ödenmemesi biçiminde verilir. Menfi tespit davası, muacceliyetin sözleşmeye aykırı olduğunu ve borcun henüz muaccel olmadığını tespit ettirir; dava haklı çıkarsa İİK m.72/4 uyarınca alacaklı aleyhine kötü niyet tazminatına da hükmedilebilir. Takas sözleşmeye aykırı yapılmışsa, mahsup edilen tutar için bankaya karşı alacak davası ve haksız işletilen temerrüt faizinin iadesi gündeme gelir. Bu yolların ortak şartı belgedir: bankanın bildirimleri, tarihleri, sözleşme maddeleri ve şirketin yazılı itirazları dosyada bulunmalıdır. Ticari kredide uyuşmazlık asliye ticaret mahkemesinde görülür ve dava şartı arabuluculuk uygulanır.
Bilanço ve Kayıtlar: Rehinli Fon ve Kredi Nasıl Gösterilir?
Teminat açığı, şirketin finansal tablolarında da iz bırakır. Rehinli katılma payları şirketin varlığı olarak kalmaya devam eder; ancak dipnotlarda rehinli olduğu ve fonun tasfiyede veya işleme kapalı olduğu açıklanır. Kredi borcu, banka muacceliyet bildirimi yapmışsa kısa vadeli yükümlülüğe sınıflanır ve bu sınıflama, TTK m.376 sermaye kaybı testini ve bankaların diğer kredilerdeki taahhüt hükümlerini etkileyebilir. Vergi tarafında fon payının dönem sonu değerlemesi VUK m.279 uyarınca borsa rayici veya alış bedeli tartışmasına tabidir; tasfiyedeki fonun değerlemesi ve olası değer düşüklüğünün gider yazılması için şirket hazinesi tasfiye edilen fonda yazımızdaki yöntem uygulanır. Halka açık şirketlerde rehinli fonun kilitlenmesi ve kredi muacceliyeti, II-15.1 sayılı Tebliğ kapsamında özel durum açıklaması gerektirebilir.
Süreler, Adım Planı ve Bekleme Protokolü
Kaçırılmaması gereken süreler
| Konu | Süre | Kaynak |
|---|---|---|
| Teminat tamamlama | Sözleşmede yazılı süre; bankanın bildiriminden itibaren | Genel kredi sözleşmesi |
| Muacceliyet bildirimi | Sözleşmedeki ihtar ve süre şartı | Genel kredi sözleşmesi; TBK m.117 |
| Noter hesap özetine itiraz | 8 gün | İİK m.68/b |
| Rehnin paraya çevrilmesinde ödeme emrine itiraz | 7 gün | İİK m.147 |
| Fon tasfiyesi | Duyurudan itibaren en fazla 6 ay, kademeli | 2026/61 sayılı Bülten |
| Kefalette eş rızası | En geç kefalet sözleşmesinin kurulması anına kadar | TBK m.584 |
Teminat açığında ilk on gün
| Gün | Adım | Amaç |
|---|---|---|
| 1 | Genel kredi sözleşmesi, rehin sözleşmesi ve MKK rehin dökümünün toplanması | Teminat oranı, değerleme ölçütü ve tamamlama süresinin tespiti |
| 1-2 | Fon belgeleri: tasfiye listesi ve takvimi, talimat kaydı, kurucu beyanı, Kurul başvurusu | Teminatın nakde dönme tarihinin gösterilmesi |
| 2-3 | Aynı bankadaki serbest nakdin değerlendirilmesi; muacceliyet riski varsa taşınması | Takas riskinin yönetimi |
| 3-5 | Bankaya yazılı cevap: teminatın kilitli ama var olduğu, teklif edilen çözüm (ek teminat, kısmi ödeme, bekleme protokolü) | Muacceliyetin önlenmesi |
| 5-7 | Kefil ve grup şirketi teminatlarının şekil ve karar denetimi | Şahsi ve grup riskinin sınırlanması |
| 7-10 | Limitsiz nakit akış senaryosu; ikinci banka ve faktoring görüşmeleri | İşletme sermayesinin korunması |
Sık Yapılan Hatalar
Fon rehinli kredide yapılan hatalar
| Hata | Sonucu | Doğrusu |
|---|---|---|
| Teminat tamamlama yazısını cevapsız bırakmak | Süre dolar; muacceliyet ve takas | Sözleşmesel süre içinde yazılı cevap ve teklif |
| “Teminat yok” nitelendirmesini kabul etmek | Sıfır değerleme pazarlığı | Teminat kilitli ama var; tasfiye takvimiyle ispat |
| Serbest nakdi aynı bankada tutmak | Muacceliyetle takas; maaş ve vergi nakdi gider | Nakdi başka bankaya taşımak |
| Tasfiye bakiyesini nakit akışına “gelecek para” yazmak | Planlama hatası | Bakiye rehinli; bankaya gider |
| Kefalet belgelerini incelememek | Geçersiz kefaletten şahsi sorumluluk | TBK m.583-584 denetimi |
| Protokole kefili katmamak | Kefile karşı ileri sürülemez | Kefilin imzası |
| Sözleşmeye aykırı banka işlemini kayda geçirmemek | Müzakere ve dava dayanağı kaybolur | Yazılı itiraz ve tespit |
🧭 Bu yazı Şirket Kapatma Rehberi ve fon krizi serisinin parçasıdır
Şirket Kapatma Rehberi · Şirket parası fonda kilitlendi: ne yapmalı? · Tedarikçi, çek ve kira borçları · Şirket hazinesi tasfiye edilen fonda · Sermaye piyasası rehberlerinin tamamı: SPK Hukuk Rehberi
Fon kilidi nedeniyle maaş ödeyemeyen işverenin yirmi gün kuralı karşısındaki konumunu, m.22 onaylı ücretsiz izin, kısa çalışma şartları, fesihte son çare ilkesi ve toplu işçi çıkarma usulünü fon kilidi nedeniyle maaş ödeyemeyen işveren yazımızda anlattık.
Fon zararının bilançoya girişini, TTK m.376 sermaye kaybı eşiklerini, genel kurulun zorunlu adımlarını, kâr dağıtımının kaynaklarını ve dağıtılmış temettünün iadesini fon zararı bilançoya yansıdı: sermaye kaybı, kâr dağıtımı ve temettü iadesi yazımızda anlattık.
Kamu ihale sözleşmesi olan yüklenici için fon kilidinin mücbir sebep sayılmadığını, on günlük ihtar ve fesih zincirini, yasaklama riskini, mali acz bildirimi tuzağını, sözleşmenin devrini ve hakediş temlikini kamu ihale yüklenicisi için fon kilidi yazımızda anlattık.
Grup yapısında nakit havuzu fonda kilitlendiğinde bağlı şirketin alacağını, hâkim şirketin TTK m.202 kapsamında kayıp denkleştirme yükümlülüğünü, bağlılık raporunu, m.358 borçlanma yasağını ve örtülü sermaye ile transfer fiyatlandırması risklerini grup şirketlerinde fon kilidi yazımızda anlattık.
Sıkça Sorulan Sorular
Fonum kilitlendi; bankaya rehinli olan katılma paylarımın rehni düşer mi?
Hayır. Rehin TMK m.954-955 kapsamında kurulmuş ve MKK'da kayıtlıdır; fonun işleme kapatılması veya tasfiyesi rehni sona erdirmez. Tasfiyede rehin, katılma payının yerine geçen tasfiye bakiyesi üzerinde devam eder.
Banka teminat değerini sıfırladı; bunu yapabilir mi?
Sözleşmeye bağlı. Genel kredi sözleşmesi bankaya değeri tek taraflı belirleme yetkisi veriyorsa evet; değerleme piyasa değeri gibi objektif bir ölçüte bağlıysa ve fon fiyatı tasfiyede açıklanmaya devam ediyorsa sıfırlama sözleşmeye aykırı olabilir. Her hâlde teminat 'yok' değil 'kilitli'dir ve tasfiye takvimiyle ispat edilir.
Teminatı tamamlamazsam ne olur?
Sözleşmedeki süre dolunca banka krediyi muaccel kılabilir, aynı bankadaki hesaplarınızı TBK m.139 uyarınca takas edebilir, rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip başlatabilir (İİK m.145 vd.) ve rehin açığı için diğer malvarlığınıza yönelebilir (İİK m.45, m.152). Kapalı fon payı satılamaz; TMK m.949 uyarınca banka payı mülkiyetine geçiremez.
Banka rehinli fon payını satabilir mi?
İşleme kapalı veya tasfiyedeki fon payı satılamaz; sözleşmede özel satış yetkisi olsa bile fiilen mümkün değildir. Tasfiyedeki fonda banka, tasfiye bakiyesinin kendisine ödenmesini sağlar ve alacağına mahsup eder.
Tasfiye bakiyesi bana mı bankaya mı gelir?
Rehinli paylar bakımından rehin alacaklısı bankanın önceliğinde ödenir: borç muaccelse mahsup edilir, değilse bloke tutulur veya bankanın onayıyla yeni teminata dönüştürülür. Bu tutarı maaş veya tedarikçi ödemesi için planlamayın.
Kredi limitim kesildi; itiraz edebilir miyim?
Kullanılmamış limitin iptali bankanın sözleşmeden doğan yetkisidir ve buna karşı hukuki yol yoktur. Kullanılmış kısım için muacceliyet şartları geçerlidir. Nakit akışını limitsiz senaryoya göre kurmak ve ikinci banka ilişkisi açmak gerekir.
Aynı bankadaki maaş ve vergi paramı banka kredi borcuma sayabilir mi?
Kredi muaccel olmuşsa evet; TBK m.139 takas hakkı ve genel kredi sözleşmesindeki rehin-takas hükümleri buna izin verir. Muacceliyet riski varsa serbest nakit başka bankaya taşınmalıdır.
Kefil olan ortağa banka doğrudan gidebilir mi?
Müteselsil kefalette evet. Ancak kefalet TBK m.583 uyarınca azami tutar ve tarihin kefilin el yazısıyla yazılmasını, evli kefilde m.584 uyarınca eşin yazılı rızasını gerektirir; eksiklik kefaleti geçersiz kılar. Kefil, bankayla yapılan her protokole katılmalıdır.
Bankayla bekleme protokolü nasıl kurulur?
Teminatın kilitli ama var olduğu ve tasfiye takvimi belgelenir; ek teminat, kısmi ödeme veya teminat değişimi teklif edilir; tasfiye bakiyesinin bankaya bloke ve mahsubuna muvafakat verilir; karşılığında muacceliyet ve takasın kullanılmaması, limitin açık tutulması ve aylık raporlama yazılı protokole bağlanır.
Fon rehniyle aldığım krediyi fona yatırmıştım; zararı bankadan isteyebilir miyim?
Banka fonu satan ve krediyi rehin karşılığı kullandıran kuruluşsa, III-39.1 uygunluk ve yerindelik yükümlülükleri ile özen borcu tartışılabilir; ancak ticari müşteride profesyonel müşteri sınıflandırması bu tartışmayı daraltır ve ispat güçtür. Kredi borcu dava sürerken işlemeye devam eder.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Teminat oranı, değerleme yöntemi, tamamlama süresi ve muacceliyet şartları genel kredi sözleşmenizde yazılıdır ve sonucu belirler; somut dosyanız için bir avukata danışılmalıdır.
Muacceliyetten önce bankayla masaya oturalım
Sözleşme analizi, teminat teklifi, bekleme protokolü ve kefil denetimi. Hukukçular Evi uzman avukat kadrosuyla değerlendirme için ulaşın.
📞 0554 648 37 15💬 WhatsAppDosyanız için değerlendirme
Genel kredi sözleşmeniz, rehin sözleşmeniz ve MKK dökümünüzle gelin; teminat açığının gerçek boyutunu ilk görüşmede çıkaralım: 0554 648 37 15
İletişime GeçinBu içerik Ticaret ve Şirketler Hukuku ile Sermaye Piyasası Hukuku alanındadır.
Ticaret Hukuku Rehberi · Şirket Kapatma Rehberi · SPK Hukuk Rehberi · Tüm hukuk dalları