Fon Alacağını Faktoring Şirketine Devretmek 2026: Tasfiye Alacağı Faktoringe Konu Olabilir mi? — 6361 m.9/2 Fatura Şartı, Alacağın Devri (TBK m.183-193), Teminat Amaçlı Temlik, Ticari Alacak Faktoringi ve İptal Riskleri (İİK m.278-279)
30 Eylül 2026

Fon Alacağını Faktoring Şirketine Devretmek 2026: Tasfiye Alacağı Faktoringe Konu Olabilir mi? — 6361 m.9/2 Fatura Şartı, Alacağın Devri (TBK m.183-193), Teminat Amaçlı Temlik, Ticari Alacak Faktoringi ve İptal Riskleri (İİK m.278-279)

Fonları tasfiye edilen şirketler, tasfiye ödemesini beklemek yerine bu alacağı bir faktoring şirketine devrederek hemen nakde çevirip çeviremeyeceklerini soruyor. Kanunun cevabı açıktır: faktoring şirketi, kambiyo senedine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş ve fatura ile tevsik edilen alacaklar ile belirli usullerle tevsik edilen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacaklar dışındaki alacakları devralamaz ve tahsilini üstlenemez (6361 sayılı Kanun m.9/2, m.38/1). Fon tasfiye alacağı bir mal veya hizmet satışından doğmadığı için faktoring işlemine konu olamaz. Bu, likidite yolunun kapalı olduğu anlamına gelmez. Şirket, kendi müşterilerinden olan faturalı alacaklarını faktoringe verebilir; tasfiye alacağını ise bankaya veya bir alacaklısına teminat amaçlı temlik edebilir ya da genel hükümlere göre üçüncü bir kişiye devredebilir. Ancak tasfiye ödemesi yalnız katılma payı sahiplerine yapılır; bedelli devirde devreden, devir sırasında alacağın varlığını ve borçlunun ödeme gücünü garanti eder (TBK m.191); düşük bedelli devirler ise ileride iptal ve iade taleplerine konu olabilir. Bu yazıda tasfiye alacağının hukuki niteliğini, kimlerin bu alacağı devralabileceğini, alacağın devri hukukunu, gerçek likidite yollarını ve riskleri örnek metinlerle anlatıyoruz.

Somut bir dosyanızla ilgili görüşmek ister misiniz?

📞 Ara: +905546483715💬 WhatsApp’tan yaz

Tasfiye alacağınızı nakde çevirmek için teklif mi aldınız?

Teklifi, devrin hukuki sonuçlarını ve alternatif likidite yollarını birlikte değerlendirelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15

📞 Hemen Arayın 💬 WhatsApp

Kısaca: Dört soru, dört cevap

Fon tasfiye alacağımı faktoringe verebilir miyim? Hayır. Faktoring şirketi yalnız mal veya hizmet satışından doğan ve fatura ile tevsik edilen alacakları devralabilir (6361 m.9/1-a, m.9/2, m.38/1); tasfiye alacağı bu nitelikte değildir.

Peki faktoringden nasıl yararlanabilirim? Şirketinizin müşterilerinden olan faturalı ticari alacaklarını faktoring şirketine devrederek nakit sağlayabilirsiniz.

Tasfiye alacağını başka birine devredebilir miyim? Genel hükümlere göre yazılı bir sözleşmeyle devredilebilir (TBK m.183-184); ancak tasfiye ödemesi yalnız katılma payı sahiplerine yapılır ve bedelli devirde, sözleşmede aksi kararlaştırılmadıkça, devir sırasında alacağın varlığını ve borçlunun ödeme gücünü siz garanti edersiniz (TBK m.191).

En gerçekçi yol hangisi? Görüşümüze göre tasfiye alacağını bankaya veya alacaklınıza teminat amaçlı temlik ederek kredi veya vade almak ve ticari alacakları faktoringe vermek.

Kapsam notu. Bu yazı genel bilgi niteliğindedir; hiçbir kişi veya kuruluş hakkında isnat içermez. Tasfiye ödemelerinin işleyişi ilgili Kurul kararlarına ve fonun içtüzüğüne göre değişebilir. Örnek metinler somut duruma göre uyarlanmalıdır. “Görüşümüze göre” ifadesiyle belirtilen değerlendirmeler Hukukçular Evi Ankara’nın görüşüdür.

Faktoring Nedir ve Hangi Alacaklar Faktoringe Konu Olabilir? (6361 m.9/2, m.38)

Kısa cevap: Faktoring sözleşmesi, mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilen alacaklar ile belirli usullerle tevsik edilebilen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakların devralınması suretiyle faktoring şirketinin müşterisine sağladığı tahsilat, borçlu ve müşteri hesaplarının tutulmasının yanı sıra finansman veya faktoring garantisi fonksiyonlarından herhangi birini ya da tümünü içeren sözleşmedir (6361 m.38/1). Faktoring şirketi ana faaliyet konuları dışında faaliyette bulunamaz (m.9/1-a) ve bu sınırın dışındaki alacakları devralamaz (m.9/2).

6361 sayılı Kanun’un “Şirketin yapamayacağı iş ve işlemler” başlıklı 9. maddesinin ikinci fıkrası şöyledir: “Faktoring şirketi Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz veya tahsilini üstlenemez.” Aynı faturaya dayalı birden çok faktoring şirketine yapılan kısmi temliklerin toplam tutarı fatura tutarını aşamaz. Bu kurala aykırı işlem yapan faktoring şirketine idari para cezası verilir (6361 m.44). BDDK’nın Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliği de finansmanın, müşterinin mal veya hizmet satışına istinaden düzenlediği fatura veya fatura yerine geçen belgelerin karşılığında, kamu kurumlarına yapılan ödemeler hariç, yalnızca müşteriye sağlanacağını düzenler (m.4/1).

Alacak türleri ve faktoring

AlacakFaktoringe konu olabilir mi?Dayanak
Mal satışından doğan, faturalı ticari alacakEvet6361 m.38/1; Yönetmelik m.4
Hizmet satışından doğan, faturalı ticari alacakEvet6361 m.38/1
Mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacak (sözleşme, sipariş formu gibi belgelerle tevsik edilen)Evet; usul ve esaslar çerçevesinde6361 m.9/2, m.38/1; Yönetmelik m.9
Faturası olmayan, yalnız kambiyo senedine dayalı alacakHayır6361 m.9/2
Fon tasfiye alacağı (katılma payı karşılığı tasfiye bakiyesi)Hayır; mal veya hizmet satışından doğmaz6361 m.9/1-a, m.9/2, m.38/1
Banka veya kurucuya karşı tazminat alacağıGörüşümüze göre hayır; mal veya hizmet satışından doğmaz6361 m.9/1-a, m.9/2, m.38/1

Görüşümüze göre bu yasak, fon alacağını “faktoring” adı altında satın almayı teklif eden bir yapı karşısında şirketin ilk sorgulaması gereken noktadır: lisanslı bir faktoring şirketi bu işlemi kanunen yapamaz; lisanssız bir yapının faktoring faaliyetinde bulunması ise suçtur (6361 m.46/1). Faktoring şirketlerinin kuruluş ve izin şartları faktoring şirketi ve BDDK izni yazımızda anlatıldı.

Hukukçular Evi Ankara Bu Süreçte Şirkete Ne Yapar?

Likidite ihtiyacı, şirketin elindeki varlıkların hukuki niteliğine göre farklı araçlarla karşılanır. Hukukçular Evi Ankara bu süreçte şirketlere aşağıdaki işlerde destek verir.

Tasfiye alacağı ve likidite: hukuki destek

AşamaYapılan işDayanak
Alacağın tespitiKatılma payları, rehin ve haciz kayıtları, tasfiye ödeme takvimiIII-52.1 m.28; MKK kayıtları
Teklif incelemesiDevralanın niteliği, lisansı, bedel ve garanti hükümleri6361 m.9/2, m.46; TBK m.191
Teminat amaçlı temlikBanka veya alacaklıyla yazılı temlik sözleşmesi ve bildirimTBK m.183-186
Ticari alacak faktoringiFaktoring sözleşmesi, rücu ve garanti hükümlerinin incelenmesi6361 m.38; TBK m.191
İptal riskiİşlemin İİK m.278-280 ve TBK m.28 bakımından değerlendirilmesiİİK; TBK
Yönetim kararlarıDevir ve teminat işlemleri için yönetim organı kararı ve gerekçesiTTK m.369, m.553 (limited şirkette m.626, m.644)

Tasfiye Alacağının Hukuki Niteliği: Neyi Devrediyorsunuz?

Kısa cevap: Yatırımcının elindeki şey, bir kişiden olağan bir para alacağı değil, fon katılma payıdır. Fon malvarlığı içtüzük ve izahnamedeki ilkelere göre tasfiye edilir ve tasfiye bakiyesi katılma payı sahiplerine payları oranında dağıtılır; tasfiye durumunda yalnız katılma payı sahiplerine ödeme yapılabilir ve tasfiye anından itibaren katılma payı ihraç edilemez ve geri alınamaz (SPK III-52.1 Tebliğ m.28/2). Bu kurallar, “tasfiye alacağının devri” denilen işlemin sınırlarını belirler.

Tasfiye sürecinin devre etkisi

KuralDayanakDevre etkisi (görüşümüz)
Fon malvarlığı kurucunun ve portföy saklayıcısının malvarlığından ayrıdırIII-52.1 m.5Alacak, fonun tasfiye bakiyesinden pay alma hakkıdır; kurucunun kişisel borcu değildir
Fon malvarlığı haczedilemez, üzerine ihtiyati tedbir konulamaz, iflas masasına dahil edilemezIII-52.1 m.5Devralan da fon malvarlığına doğrudan başvuramaz
Tasfiye bakiyesi katılma payı sahiplerine payları oranında dağıtılır; ödeme yalnız katılma payı sahiplerine yapılabilirIII-52.1 m.28/2Ödeme, payların kayıtlı olduğu yatırımcıya yapılır; devralana doğrudan ödeme beklenmemelidir
Tasfiye anından itibaren katılma payı geri alınamazIII-52.1 m.28/2Paylar satılarak nakde çevrilemez
Tasfiye kapsamındaki fonlarda tasfiye nakdi yatırımcıların mutabakatı yapılmış bireysel saklama hesaplarına aktarılırSPK 2026/61 sayılı Bülten A/5 (ilgili fonlar için)Devralanın hakkı, kural olarak bu hesaba gelen tutarın kendisine aktarılmasını istemektir
Paylar üzerindeki rehin, haciz ve tedbirler ödeme öncesinde dikkate alınırMKK kayıtları ve Kurul kararlarıGörüşümüze göre rehinli veya haczedilmiş payın tasfiye bakiyesi üzerindeki bu haklar, sonradan yapılan devrin önüne geçer

Görüşümüze göre bu nedenle fon tasfiye alacağının devri, katılma paylarının el değiştirmesi değil, yatırımcının hesabına geçecek tasfiye bakiyesinin temliki ve bu tutarı devralana aktarma borcudur. Devralan, ödeme yapan kuruluş karşısında katılma payı sahibi hâline gelmez. Payların MKK’daki durumunu gösteren kodların anlamı e-Devlet’te PBLK ne demek yazımızda, ödeme takvimi tasfiye edilen fonlarda ödeme takibi yazımızda, beklenen tutarın hesaplanması ise tasfiye payı hesaplama aracı yazımızda yer alıyor.

Bu Alacağı Kim Devralabilir? Faktoring, Varlık Yönetim Şirketi, Banka ve Üçüncü Kişiler

Kısa cevap: Faktoring şirketi fon tasfiye alacağını devralamaz (6361 m.9/1-a, m.9/2, m.38/1). Varlık yönetim şirketleri yalnız bankalar, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu ve belirli mali kurumlar gibi kaynak kuruluşların ana faaliyet konularından doğan alacaklarını devralabilir (Varlık Yönetim Şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Yönetmelik m.3, m.14). Bir ticari şirketin fon alacağı bu tanıma girmez. Geriye banka kredisi karşılığında teminat amaçlı temlik ve genel hükümlere göre üçüncü kişiye devir kalır.

Olası devralanlar

DevralanHukuki durumDikkat (görüşümüz)
Faktoring şirketiDevralamaz; mal veya hizmet satışından doğmayan alacak“Faktoring” adıyla gelen teklif, işlemin gerçek niteliği sorgulanmadan kabul edilmemeli
Varlık yönetim şirketiKaynak kuruluş olmayan ticari şirketten alacak devralamazTeklif sahibinin lisansı ve işlemin dayanağı sorulmalı
Kredi veren bankaTasfiye alacağını kredi karşılığında teminat olarak alabilirTemlikin kapsamı, serbest bırakma koşulları ve takas hükümleri yazılı olmalı
Tedarikçi veya başka bir alacaklıMevcut borca karşılık teminat veya ifa amaçlı temlik mümkündürBorcunu ödemeyen şirketin mevcut borca sonradan güvence vermesinde İİK m.279 riski
Üçüncü kişi yatırımcıGenel hükümlere göre yazılı devir mümkündür (TBK m.183-184)Bedel, garanti ve tahsil mekanizması açıkça düzenlenmeli
Avukat olmayan “hak takip” veya “kurtarma” şirketiAlacağı dava takibi amacıyla muvazaalı olarak devralıp avukatlık yetkilerini kullanmak suçtur (Av.K m.63/3)Dolandırıcılık riski yüksektir

Lisansı olmadan faktoring, finansal kiralama veya finansman faaliyetinde bulunanlar iki yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır (6361 m.46/1). Görüşümüze göre fon alacaklarını iskontolu olarak toplayan ve bunu iş hâline getiren yapıların faaliyeti, işlemin niteliğine göre bu hüküm veya diğer finansal mevzuat bakımından ayrıca değerlendirilebilir; şirketin böyle bir yapıyla işlem yapmadan önce karşı tarafın kim olduğunu ve hangi izne dayandığını yazılı olarak sorması gerekir. “Zararınızı geri alıyoruz” veya “alacağınızı devralalım” diyerek yaklaşan yapıların tipik kalıpları kurtarma dolandırıcılığı yazımızda, avukat ve temsil yetkisinin doğrulanması ise avukatım gerçek mi yazımızda anlatıldı.

Alacağın Devri Hukuku: Şekil, Bildirim ve Garanti (TBK m.183-193)

Kısa cevap: Kanun, sözleşme veya işin niteliği engel olmadıkça alacaklı, borçlunun rızasını aramaksızın alacağını üçüncü bir kişiye devredebilir (TBK m.183). Devir yazılı şekilde yapılmalıdır (m.184). Alacak bir edim karşılığında devredilmişse devreden, devir sırasında alacağın varlığını ve borçlunun ödeme gücüne sahip olduğunu garanti etmiş olur (m.191); bu garanti sözleşmeyle, TBK m.115’in sınırları içinde, değiştirilebilir.

Alacağın devrinde temel kurallar

KonuKuralDayanak
Devir serbestisiKanun, sözleşme veya işin niteliği engel olmadıkça borçlunun rızası aranmazTBK m.183
ŞekilDevrin geçerliliği yazılı şekle bağlıdır; devir vaadi şekle bağlı değildirTBK m.184
Borçlunun korunmasıDevir bildirilmemişse borçlu, önceki alacaklıya iyiniyetle ödeyerek borcundan kurtulurTBK m.186
SavunmalarBorçlu, devri öğrendiği sırada devredene karşı sahip olduğu savunmaları devralana karşı da ileri sürebilirTBK m.188
Bağlı haklarDevredenin kişiliğine sıkı sıkıya bağlı olanlar dışındaki öncelik hakları ve bağlı haklar devralana geçer; işlemiş faizler de devredilmiş sayılırTBK m.189
GarantiBedelli devirde devreden, devir sırasında alacağın varlığını ve borçlunun ödeme gücünü garanti eder; bedelsiz devirde sorumlu değildirTBK m.191
Garantinin kapsamıDevralan; ödediği bedelin faiziyle iadesini, giderleri ve devreden kusursuzluğunu ispat etmedikçe diğer zararlarını isteyebilirTBK m.193

TBK m.191’in garantisi devir anına ilişkindir: devreden, alacağın o anda var olduğunu ve borçlunun o anda ödeme gücüne sahip olduğunu garanti eder. Görüşümüze göre tutarı belirsiz bir tasfiye bakiyesi olduğu gibi devredildiğinde, sözleşmede belirli bir tutar garanti edilmedikçe tutar riski kural olarak devralandadır ve bu risk iskontoya yansır. Buna karşılık payların üzerinde şirketin bildirmediği bir rehin veya haciz bulunması ya da devredilen payların şirkete ait olmaması gibi hâller, alacağın varlığına ilişkin garantiyi gündeme getirebilir. Bu nedenle devir sözleşmesinde tutar ve zaman riskinin kimde kalacağı açıkça yazılmalıdır. Görüşümüze göre payların üzerinde bir rehin varsa, rehin hakkı tasfiye bakiyesi üzerinde devam eder ve sonradan yapılan devir bu hakkın önüne geçmez; bu nedenle uygulamada rehin alacaklısıyla birlikte hareket etmek gerekir. Rehinli payların tasfiye sürecindeki durumu fon katılma payı rehinli kredi yazımızda anlatıldı.

Gelecekteki Alacağın Temliki: Belirlenebilirlik, Öncelik ve Çatışan Haklar

Kısa cevap: Tasfiye bakiyesi, devir anında tutarı ve ödeme tarihi kesinleşmemiş bir değerdir; görüşümüze göre devri, tutarı belirsiz veya gelecekteki bir alacağın temliki olarak değerlendirilebilir. Öğretide gelecekteki alacakların temlikinin geçerli olduğu, ancak temlik edilen alacağın belirli değilse bile belirlenebilir olması gerektiği kabul edilir. Faktoringde de mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakların devri, ancak sözleşme ve benzeri belgelerle tevsik edilebildiği ölçüde mümkündür (6361 m.9/2; Yönetmelik m.9).

Tasfiye bakiyesinin temlikinde belirlenebilirlik unsurları (görüşümüz)

UnsurSözleşmede nasıl yazılmalı?Eksikse
FonFonun tam adı ve koduHangi alacağın temlik edildiği tartışılır
Pay adedi ve hesapKatılma payı adedi, aracı kurum veya banka ve saklama hesabı numarasıBirden fazla hesapta pay varsa kapsam belirsizleşir
KapsamTasfiye bakiyesinin tamamı mı, belirli bir tutara kadar mıFazlanın kime ait olduğu uyuşmazlık konusu olur
Gerçekleşmemiş iade talimatıFona borç yazılan iade bedelinin de kapsama girip girmediğiÖncelikli ödenen kısım dışarıda kalabilir
TarihTemlik sözleşmesinin tarihi ve imzaların tarihiHaciz ve diğer temliklerle öncelik tartışmasında ispat güçlüğü

Görüşümüze göre önceliğe ilişkin bir sınır ayrıca bilinmelidir: tasfiye ödemesi şirketin kendi saklama hesabına yapıldığı için, devralanın hakkı çoğu zaman şirketten bu tutarın aktarılmasını isteme hakkıdır; tutar şirketin hesabına geçtikten sonra şirketin diğer alacaklıları da bu hesaba haciz koyabilir. Görüşümüze göre devralana veya teminat alan alacaklıya gerçek bir güvence sağlamanın yolları şunlardır: temlike, hesaba geçecek nakit nedeniyle şirketin saklama kuruluşuna karşı doğacak alacağını da dâhil etmek; payların veya hesabın rehni ya da blokesi için saklama kuruluşunun da katıldığı üçlü bir anlaşma yapmak; kredi veren banka aynı zamanda hesabın bulunduğu banka ise takas ve mahsup hükümlerini sözleşmede açıkça düzenlemek. Öncelik uyuşmazlığında temlik sözleşmesinin tarihi ve bu tarihin ispatı da önem taşıyacağından, tarihli ve imzalı yazılı sözleşme yapılmalı ve saklama kuruluşuna gecikmeksizin bildirim gönderilmelidir. Paylar üzerinde temlikten önce kurulmuş bir rehin veya konulmuş bir haciz varsa, temlik bu hakların önüne geçmez. Aynı tasfiye bakiyesinin birden fazla kişiye temlik edilmesi ise şirket bakımından ayrıca sözleşmeye aykırılık ve garanti sorumluluğu doğurur.

Gerçek Faktoring Yolu: Şirketin Kendi Ticari Alacakları

Kısa cevap: Fon alacağı faktoringe konu olamaz, ancak şirketin müşterilerinden olan faturalı alacakları olabilir. Finansman, kamu kurumlarına yapılan ödemeler hariç, müşterinin mal veya hizmet satışına istinaden düzenlediği fatura veya fatura yerine geçen belgeler karşılığında yalnızca müşteriye sağlanır; finansman ile faiz ve komisyon gibi gelirlerin toplamı fatura tutarını geçemez (Yönetmelik m.4). Sözleşme, sipariş formu gibi belgelerle tevsik edilen doğacak alacaklar da belirli şartlarla devredilebilir (m.9).

Ticari alacak faktoringinde adımlar ve belgeler

AdımİçerikDayanak
Faktoring sözleşmesiTahsilat ve hesap tutmanın yanı sıra finansman ve/veya faktoring garantisi fonksiyonlarından hangilerinin sağlanacağı6361 m.38/1
Fatura ve alacak bildirim formuMüşteri yetkililerince imzalanmış alacak bildirim formu ve fatura bilgileriYönetmelik m.6
Mükerrer fatura kontrolüFaturanın Merkezi Fatura Kaydı Sistemine kaydı; e-fatura ve e-arşiv için Gelir İdaresi teyidi6361 m.43; Yönetmelik m.6
İstihbaratFaturadaki bilgilerin kontrolü; gerektiğinde fatura borçlusundan borcun teyidiYönetmelik m.5
Kambiyo senediSenet alınmışsa ciro silsilesi ve tutarın faturayla uyumuYönetmelik m.8
Doğacak alacakDevrine yönelik sözleşme; işin tanımı, alacağın niteliği, azami limit ve ticari ilişkiyi ispat eden belgelerYönetmelik m.9

Faktoring sözleşmelerinde en çok pazarlık konusu olan nokta rücu hakkıdır. Faktoring şirketinin borçlunun ödememe riskini üstlendiği işlemler rücusuz, bu riski müşteriye bıraktığı işlemler rüculudur. Rücu hakkı faktoring sözleşmesindeki hükme dayanır ve uygulamada sözleşmelerin çoğu rüculudur; TBK m.191’in ödeme gücü garantisi ise yalnız devir anına ilişkindir. Görüşümüze göre bu nedenle sözleşmedeki rücu hükmü, müşterinin ileride ödememesi hâlinde riskin kimde kalacağını belirleyen asıl hükümdür ve imzadan önce dikkatle incelenmelidir. Ayrıca şirketin müşterileriyle yaptığı sözleşmelerde alacağın devrini yasaklayan bir kayıt olup olmadığı kontrol edilmelidir (TBK m.183). Faktoring işlemlerinin vergisel yönü faktoringde vergilendirme yazımızda anlatıldı.

Teminat Amaçlı Temlik: Tasfiye Alacağıyla Kredi veya Vade Almak

Kısa cevap: Görüşümüze göre tasfiye alacağından en gerçekçi yararlanma yolu, bu alacağı bir bankaya veya tedarikçiye teminat amaçlı temlik ederek kredi veya ödeme vadesi almaktır. Temlik yazılı olmalı (TBK m.184), ödeme yapacak kuruluşa bildirilmeli (m.186) ve alacaklının tahsil ettiği tutarı hangi borca, hangi sırayla mahsup edeceği açıkça belirlenmelidir.

Teminat amaçlı temlik sözleşmesinde bulunması gerekenler (görüşümüz)

MaddeİçerikNeden?
Temlik edilen alacakFon adı ve kodu, pay adedi, saklama hesabı, beklenen tasfiye bakiyesiBelirlilik
Teminat altına alınan borçKredi veya fatura borcu, tutar ve vadeTemlikin amacının açıkça gösterilmesi
Tahsil ve aktarımTasfiye bakiyesinin şirket hesabına gelmesi üzerine alacaklıya aktarılacağı veya alacaklının bu hesaptan tahsil yetkisiÖdeme yalnız katılma payı sahiplerine yapılır
Mahsup sırasıTahsil edilen tutarın hangi borca ve hangi sırayla mahsup edileceğiBorç tutarını aşan kısmın iadesi
Serbest bırakmaBorç ödendiğinde temlikin sona ereceği ve fazlanın şirkete bırakılacağıAşırı teminatın önlenmesi
Vade ve temerrütTemlik süresince alacaklının takip yapmayacağı ve vadeyi uzattığıTemlikin şirkete sağladığı karşılık
Mevcut rehin ve hacizlerPaylar üzerindeki kayıtların beyanı ve öncelik sırasıÇatışan hakların önlenmesi

Metin 1: Tasfiye alacağının teminat amaçlı temliki sözleşmesi (iskelet)

TARAFLAR: [Şirket unvanı] (“Temlik Eden”) ve [Banka / Tedarikçi unvanı] (“Temlik Alan”)

1. Konu: Temlik Eden’in [aracı kurum / banka] (“Saklama Kuruluşu”) nezdindeki [hesap no] saklama hesabında kayıtlı [fon adı / kodu] katılma paylarına ([adet]) isabet edecek tasfiye bakiyesi ile bu tutarın hesaba geçmesiyle Temlik Eden’in Saklama Kuruluşu’na karşı doğacak alacağı, Temlik Alan’ın Temlik Eden’den olan [kredi / fatura] alacağının teminatı olarak TBK m.183 vd. uyarınca Temlik Alan’a temlik edilmiştir.

2. Tahsil: Tasfiye bakiyesi Temlik Eden’in hesabına geçtiğinde Temlik Eden, [..] iş günü içinde bu tutarı [teminat altındaki borç tutarı kadar] Temlik Alan’ın [hesap no] hesabına aktarır. [Alternatif: Temlik Alan, Saklama Kuruluşu’na yapılacak bildirimle bu tutarı tahsil etmeye yetkilidir.]

3. Mahsup ve fazla: Tahsil edilen tutar önce [asıl borç / faiz] olmak üzere [sıra] mahsup edilir; teminat altındaki borcu aşan kısım derhâl Temlik Eden’e iade edilir.

4. Vade: Temlik Alan, [tarih]’e kadar teminat altındaki alacak için icra takibi yapmayacağını ve vadeyi bu tarihe kadar uzattığını kabul eder.

5. Beyanlar: Temlik Eden, paylar üzerinde [yoktur / şu] rehin, haciz veya tedbir bulunduğunu beyan eder. Tasfiye bakiyesinin tutarı ve ödeme tarihi Kurul kararlarına ve tasfiye sürecine bağlı olup Temlik Eden bu konuda bir garanti vermez.

6. Bildirim ve güvence: Taraflar temlikin Saklama Kuruluşu’na yazılı olarak bildirilmesini ve [payların / hesabın rehni veya blokesi için Saklama Kuruluşu’nun da katılacağı bir anlaşma yapılmasını] kabul eder. [Tarih] · [Taraf yetkilileri, imza]

Bankanız veya tedarikçiniz teminat mı istiyor?

Tasfiye alacağının teminat amaçlı temlik sözleşmesini haklarınızı koruyarak hazırlayalım. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15

📞 Hemen Arayın 💬 WhatsApp

Riskler: Düşük Bedelli Devir, Borca Batıklık, Aşırı Yararlanma ve Haciz

Kısa cevap: Zor durumdaki bir şirketin alacağını düşük bedelle devretmesi veya mevcut bir borç için güvence vermesi, ileride hem şirket hem devralan bakımından sorun doğurabilir. 7571 sayılı Kanunla değişik İİK m.278’e göre, borçlunun ivaz olarak pek aşağı bir fiyatı kabul ettiği sözleşmeler, aksi ispatlanmadıkça bağışlama sayılır; bu tasarruflar, geçici veya kesin aciz belgesinin ya da aciz belgesi niteliğindeki haciz tutanağının düzenlendiği yahut iflasın açıldığı tarihten önceki bir yıl içinde yapılmışsa iptale tabidir. Borcunu ödemeyen borçlunun hacizden, acizden veya iflastan önceki bir yıl içinde, önceden taahhüt etmediği hâlde mevcut bir borç için verdiği rehin ise İİK m.279 kapsamında iptale tabidir.

Riskler ve dayanakları

RiskKuralDayanak
Pek aşağı fiyatla devirBorçlunun ivaz olarak pek aşağı bir fiyatı kabul ettiği sözleşmeler, aksi ispatlanmadıkça bağışlama sayılır ve aciz belgesinin düzenlenmesinden veya iflasın açılmasından önceki bir yıl içinde yapılmışsa iptale tabidir; devralan bedelin pek aşağı olmadığını ispat ederek karineyi çürütebilirİİK m.278 (7571 s. Kanunla değişik)
Mevcut borca sonradan güvenceBorcunu ödemeyen borçlunun, önceden taahhüt etmediği hâlde mevcut bir borç için verdiği rehin; yararlanan borçlunun durumunu bilmediğini ispat ederse dava dinlenmez. Görüşümüze göre teminat amaçlı temlik de bu açıdan değerlendirilebilirİİK m.279
Alacaklılara zarar verme kastıMalvarlığı borçlarına yetmeyen borçlunun zarar verme kastıyla yaptığı işlemler, karşı taraf bu durumu bildiği veya bilmesi gerektiği hâlde iptal edilebilirİİK m.280
Aşırı yararlanmaKarşılıklı edimler arasında açık oransızlık, zarar görenin zor durumundan yararlanılarak gerçekleştirilmişse sözleşmeyle bağlı olmadığını bildirme veya oransızlığın giderilmesiTBK m.28
Haciz ile çatışmaPaylara veya hesaba gelen tasfiye nakdine alacaklılarca haciz konulabilirİİK; genel hükümler
Yönetici sorumluluğuDeğerinin altında yapılan devir veya gereksiz teminat, yöneticilerin özen yükümlülüğü bakımından tartışılabilirAnonim şirkette TTK m.369, m.553; limited şirkette m.626, m.644

Aşırı yararlanmada zarar gören bu hakkını, zor durumda kalma hâlinde bu durumun ortadan kalktığı tarihten başlayarak bir yıl ve her hâlde sözleşmenin kurulduğu tarihten başlayarak beş yıl içinde kullanabilir (TBK m.28/2). Görüşümüze göre fon kilidi nedeniyle nakde sıkışan bir şirketin tasfiye alacağını çok düşük bir bedelle devretmesi bu hükmün uygulanabileceği bir durum olabilir; ancak hüküm uygulamada tacirler bakımından basiretli iş adamı ölçütü nedeniyle sıkı yorumlanır; belirsiz tutarlı alacağın satışının talihe bağlı niteliği de uygulanmasını güçleştirebilir. Bu belirsizlik, devralan açısından işlemi riskli kılar ve teklif edilen iskontoyu artırır. Şirket yönetimi bakımından ise görüşümüze göre devir kararı; alternatiflerin değerlendirildiğini, bedelin nasıl belirlendiğini ve teklif sahibinin kim olduğunu gösteren bir yönetim kurulu kararıyla belgelenmelidir. İptal davalarının ayrıntıları iflasta tasarrufun iptali yazımızda, aşırı yararlanma aşırı yararlanma (gabin) yazımızda, tasfiye bakiyesine haciz gelmesi fonumdaki paraya haciz gelir mi yazımızda, yöneticinin sorumluluğu ise ortağın müdüre karşı sorumluluk davası yazımızda anlatıldı.

Şirketiniz alacaklılarına karşı zor durumda mı?

Devir ve teminat işlemlerinin iptal riskini önceden değerlendirelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15

📞 Hemen Arayın 💬 WhatsApp

Hangi Yol, Hangi Şirkete Uygun?

Kısa cevap: Görüşümüze göre seçim, şirketin elindeki varlıklara, borçlarının yapısına ve tasfiye ödemesinin beklenen zamanına göre yapılmalıdır. Çoğu şirket için doğru sıra: ticari alacakların faktoringi, bankayla tasfiye alacağına dayalı teminatlı yapılandırma, tedarikçilerle vade protokolü ve ancak son olarak alacağın satışıdır.

Likidite yolları karşılaştırması (görüşümüz)

YolNe sağlar?Başlıca riskUygun olduğu durum
Ticari alacakların faktoringiFaturalı alacaklara karşı hızlı finansmanRücu ve maliyetDüzenli faturalı satışları olan şirket
Tasfiye alacağıyla teminatlı kredi veya yapılandırmaMevcut kredinin korunması, ek süreBankanın takas ve mahsup haklarıKredi ilişkisi süren şirket
Tedarikçiye teminat amaçlı temlikVade uzatımıBorcunu ödeyemeyen şirkette İİK m.279Az sayıda büyük tedarikçisi olan şirket
Alacağın üçüncü kişiye satışıHemen nakitYüksek iskonto, TBK m.191 garantisi, iptal riskiBaşka yolu kalmayan ve karşı tarafı doğrulanmış şirket
KonkordatoVade ve tenzilat, takiplere karşı korumaSüre ve maliyetBorçları nakit akışını aşan şirket

Tedarikçilerle vade görüşmesinin nasıl yapılacağı tedarikçiye ödeme erteleme ve yapılandırma talep yazısı yazımızda, banka kredisinde yapılandırma şirketimin parası fonda kilitli, banka kredisini ödeyemiyorum yazımızda, fon kilidinin tedarik, kira ve çek borçlarına etkisi şirketimin parası fonda kilitli yazımızda, sözleşmenin uyarlanması ise fon kilidi ve aşırı ifa güçlüğü yazımızda anlatıldı.

Temlik Bildirimi ve Teklif Değerlendirme Listesi

Teminat amaçlı temlik yapıldığında saklama kuruluşuna bildirim, devralanın tahsil beklentisini ve şirketin sorumluluğunu netleştirir. Tek taraflı bir ödeme talimatı, görüşümüze göre müşteri tarafından kuruluşa karşı geri alınabileceğinden, kuruluşun kabul şerhiyle veya üçlü bir anlaşmayla desteklenmesi önerilir. Aşağıdaki metin bu bildirim için bir çerçevedir.

Metin 2: Saklama kuruluşuna temlik bildirimi

[Aracı kurum / banka unvanı] · [Şube / Genel Müdürlük adresi]

KONU: [Hesap no] numaralı saklama hesabımızda kayıtlı [fon adı / kodu] katılma paylarına isabet edecek tasfiye bakiyesi ile bu tutarın hesabımıza geçmesiyle kuruluşunuza karşı doğacak alacağımızın temlikinin bildirilmesidir.

1. Şirketimiz, [tarih] tarihli sözleşmeyle yukarıdaki katılma paylarına isabet edecek tasfiye bakiyesini ve bu tutarın hesabımıza geçmesiyle kuruluşunuza karşı doğacak alacağımızı, [Temlik Alan unvanı]’nın şirketimizden olan alacağının teminatı olarak temlik etmiştir. Sözleşmenin örneği ektedir.

2. Tasfiye bakiyesinin hesabımıza geçmesi hâlinde, [tutar] TL’ye kadar olan kısmın [Temlik Alan]’ın [hesap no] hesabına aktarılması talimatını veriyoruz. Bu talimatı Temlik Alan’ın yazılı onayı olmadan geri almayacağımızı Temlik Alan’a karşı taahhüt ettik. Kuruluşunuzun bu talimatı ve temliki kabul ettiğini aşağıdaki kabul şerhiyle bildirmesini rica ederiz.

3. Paylar üzerinde [yoktur / şu] rehin, haciz veya tedbir kaydı bulunmaktadır. Mevcut kayıtların önceliği saklıdır. [Tarih] · [Unvan, yetkili ad soyad] · İmza

KABUL ŞERHİ: Yukarıdaki temlik ve talimat kuruluşumuzca kabul edilmiştir; talimat Temlik Alan’ın yazılı onayı olmadan değiştirilmeyecek veya geri alınmayacaktır. Bu şerhin bir örneği Temlik Alan’a verilmiştir. [Kuruluşun takas veya mahsup hakkına ilişkin çekince varsa: …] [Saklama kuruluşu unvanı, yetkili ad soyad, tarih, imza]

Tasfiye alacağını satın alma teklifi alan şirketin, cevap vermeden önce aşağıdaki soruları yazılı olarak sorması önerimizdir.

Teklif değerlendirme listesi (görüşümüz)

SoruNeden önemli?
Teklif sahibi kim ve hangi izne dayanıyor?Faktoring şirketi bu alacağı devralamaz; bu tür alımları iş hâline getiren yapıların faaliyeti işlemin niteliğine göre izinsiz faaliyet bakımından değerlendirilebilir
Bedel nasıl belirlendi, iskonto oranı nedir?Pek aşağı fiyat, İİK m.278 ve TBK m.28 riskini doğurur
Tasfiye bakiyesi beklenenden düşük çıkarsa risk kimde?Görüşümüze göre belirli bir tutar garanti edilmedikçe kural olarak devralanda; sözleşmede açıkça yazılmalı
Ödeme devralana nasıl ulaşacak?Ödeme yalnız katılma payı sahiplerine yapılır
Paylar üzerinde rehin veya haciz var mı?Görüşümüze göre devir bu hakların önüne geçmez; bildirilmeyen kayıt garanti sorumluluğu doğurabilir
Devralan dava takibini de üstleniyor mu?Avukat olmayan kişinin muvazaalı devralma yoluyla dava takibi suçtur (Av.K m.63/3)
Yönetim kurulu kararı alındı mı?Özen yükümlülüğü ve iç sorumluluk

Uygulamadan Senaryolar

Beş senaryo ve değerlendirme (görüşümüz)

SenaryoDeğerlendirmeÖnerilen yol
Bir “faktoring” firması tasfiye alacağını yüzde 40 iskontoyla almayı teklif ediyorLisanslı faktoring şirketi bu alacağı devralamaz; teklifin gerçek niteliği ve teklif sahibi doğrulanmalıTeklifi yazılı sorularla değerlendirin; ticari alacak faktoringini öncelikle araştırın
Kredi veren banka, tasfiye bakiyesi kendisine aktarılırsa vadeyi uzatmayı teklif ediyorTeminat amaçlı temlik; mahsup ve serbest bırakma koşulları kritikYazılı temlik sözleşmesi ve bildirim
Ana tedarikçi, fatura borcuna karşılık tasfiye alacağının temlikini istiyorŞirket borçlarını ödeyemiyorsa İİK m.279 riskiMali durumu değerlendirip vade protokolüyle birlikte temlik
Paylar bir bankaya rehinliGörüşümüze göre rehin tasfiye bakiyesi üzerinde devam ederDevir veya temlik için rehin alacaklısıyla birlikte hareket
Şirketin müşterilerinden 90 gün vadeli faturalı alacakları varFaktoringe uygunRücu ve maliyet karşılaştırmasıyla faktoring sözleşmesi

Sık Yapılan Hatalar

Şirketlerin sık yaptığı hatalar

HataSonucuDoğrusu
“Faktoring” adına güvenmekKanuna aykırı veya lisanssız işlemTeklif sahibinin izin ve dayanağını sorun
Devri sözlü yapmakDevir geçersiz olurYazılı sözleşme (TBK m.184)
Garanti ve risk hükmünü düzenlememekTutar, zaman ve mevcut kayıtlar konusunda uyuşmazlıkTutar ve zaman riskini ve TBK m.191 garantisinin kapsamını sözleşmede açıkça düzenleyin
Rehinli payı rehin alacaklısıyla konuşmadan devretmekDevir rehnin önüne geçmez; uyuşmazlıkRehin alacaklısıyla birlikte hareket edin
Çok düşük bedel kabul etmekİptal ve aşırı yararlanma talepleriBedelin gerekçesini belgeleyin
Borcunu ödeyemezken tek alacaklıya mevcut borç için güvence vermekİİK m.279 iptal riskiMali durumu önceden değerlendirin
Saklama kuruluşunu sürece katmamakNakit şirket hesabına geçer, diğer alacaklıların haczine açık kalırKuruluşun kabul şerhi, rehin veya bloke anlaşması

Sıkça Sorulan Sorular

Fon tasfiye alacağımı faktoring şirketine devredebilir miyim?

Hayır. Faktoring yalnız mal veya hizmet satışından doğan ve fatura ile tevsik edilen alacakları kapsar (6361 m.38/1); faktoring şirketi ana faaliyet konusu dışında faaliyette bulunamaz ve bu nitelikte olmayan alacakları devralamaz (m.9/1-a, m.9/2). Tasfiye alacağı mal veya hizmet satışından doğmaz.

Faktoring şirketi bu kurala aykırı işlem yaparsa ne olur?

6361 m.9/2’ye aykırı işlem yapan faktoring şirketine idari para cezası verilir (6361 m.44).

Lisanssız biri faktoring yaparsa ne olur?

İzin almaksızın faktoring faaliyetinde bulunan kişiler iki yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır (6361 m.46/1).

Faktoringe hangi alacaklar konu olabilir?

Mal veya hizmet satışından doğmuş ve fatura ile tevsik edilen alacaklar ile belirli usullerle tevsik edilebilen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacaklar (6361 m.38/1).

Varlık yönetim şirketi fon alacağımı alabilir mi?

Görüşümüze göre hayır. Varlık yönetim şirketleri, bankalar ve belirli mali kurumlar gibi kaynak kuruluşların ana faaliyet konularından doğan alacaklarını devralabilir; ticari şirketin fon alacağı bu kapsamda değildir.

Tasfiye alacağını bir üçüncü kişiye satabilir miyim?

Genel hükümlere göre yazılı bir sözleşmeyle devredilebilir (TBK m.183-184). Ancak tasfiye ödemesi yalnız katılma payı sahiplerine yapılır; devralan, hesabınıza gelen tutarın kendisine aktarılmasını isteyebilir.

Katılma paylarımı satarak nakde çevirebilir miyim?

Tasfiye anından itibaren katılma payı ihraç edilemez ve geri alınamaz (III-52.1 m.28/2). Tasfiye bakiyesi payları oranında pay sahiplerine dağıtılır.

Alacağın devri için borçlunun rızası gerekir mi?

Hayır. Kanun, sözleşme veya işin niteliği engel olmadıkça alacaklı, borçlunun rızasını aramaksızın alacağını devredebilir (TBK m.183).

Alacağın devri hangi şekilde yapılmalı?

Yazılı şekilde; devrin geçerliliği yazılı şekle bağlıdır (TBK m.184).

Alacağı sattıktan sonra tasfiye ödemesi az çıkarsa ne olur?

Bedelli devirde devreden, devir sırasında alacağın varlığını ve borçlunun ödeme gücünü garanti eder (TBK m.191). Görüşümüze göre tutarı belirsiz bir tasfiye bakiyesi olduğu gibi devredilmişse ve belirli bir tutar garanti edilmemişse tutar riski kural olarak devralandadır; sözleşmede açıkça yazılmalıdır.

Garanti sorumluluğunun kapsamı nedir?

Devralan; ödediği bedelin faiziyle iadesini, devrin ve sonuçsuz tahsil girişimlerinin giderlerini ve devreden kusursuzluğunu ispat etmedikçe diğer zararlarını isteyebilir (TBK m.193).

Devri saklama kuruluşuna bildirmezsem ne olur?

Devir bildirilmemişse borçlu, önceki alacaklıya iyiniyetle ödeyerek borcundan kurtulur (TBK m.186). Görüşümüze göre yazılı bildirim yapılmalı ve kuruluşun kabul şerhi veya rehin ya da bloke anlaşması alınmalıdır; tek taraflı talimat kuruluşa karşı geri alınabilir.

Tasfiye alacağını bankaya teminat olarak verebilir miyim?

Görüşümüze göre evet; teminat amaçlı temlik yazılı olarak yapılabilir. Mahsup sırası, fazlanın iadesi ve serbest bırakma koşulları sözleşmede açıkça düzenlenmelidir.

Paylarım bankaya rehinliyse ne olur?

Görüşümüze göre rehin hakkı tasfiye bakiyesi üzerinde devam eder ve sonradan yapılan devir bu hakkın önüne geçmez; bu nedenle devir veya yeni temlikte rehin alacaklısıyla birlikte hareket edilmelidir.

Tasfiye paramı alacaklılarım haczedebilir mi?

Paylara veya hesaba geçen tasfiye nakdine alacaklılarca haciz konulabilir. Fon malvarlığının kendisi ise haczedilemez (III-52.1 m.5).

Şirketimin ticari alacaklarını faktoringe verebilir miyim?

Evet. Mal veya hizmet satışına istinaden düzenlenen faturalar karşılığında faktoring şirketi finansman sağlayabilir; finansman ile faiz ve komisyonların toplamı fatura tutarını geçemez (Yönetmelik m.4).

Faktoring şirketi hangi kontrolleri yapar?

Faturadaki bilgileri kontrol eder, faturayı Merkezi Fatura Kaydı Sistemine kaydeder, e-fatura ve e-arşivi Gelir İdaresi’nden teyit eder ve gerektiğinde borcu fatura borçlusundan teyit eder (Yönetmelik m.5-6; 6361 m.43).

Rücusuz faktoring nedir?

Faktoring şirketinin borçlunun ödememe riskini üstlendiği işlemdir. Rücu hakkı faktoring sözleşmesindeki hükme dayanır; uygulamada sözleşmelerin çoğu rüculudur, bu nedenle ilgili hüküm imzadan önce incelenmelidir.

Müşterim alacağın devrini yasaklamışsa ne olur?

Alacağın devri, sözleşme engel olmadıkça mümkündür (TBK m.183/1). Borçlu, devir yasağı içermeyen yazılı bir borç tanımasına güvenerek alacağı devralan üçüncü kişiye karşı devir yasağını ileri süremez (m.183/2); ancak görüşümüze göre fatura tek başına borç tanıması sayılmadığından bu istisna faktoringde nadiren işe yarar. Sözleşmeleri önceden kontrol edin.

Düşük bedelle devir ileride iptal edilebilir mi?

Borçlunun ivaz olarak pek aşağı bir fiyatı kabul ettiği sözleşmeler, aksi ispatlanmadıkça bağışlama sayılır ve aciz belgesinin düzenlenmesinden veya iflasın açılmasından önceki bir yıl içinde yapılmışsa iptale tabidir (İİK m.278, 7571 sayılı Kanunla değişik).

Mevcut borcum için tedarikçime temlik vermem sorun olur mu?

Borcunu ödemeyen borçlunun hacizden, acizden veya iflastan önceki bir yıl içinde, önceden taahhüt etmediği hâlde mevcut bir borç için verdiği rehin iptale tabidir (İİK m.279). Görüşümüze göre teminat amaçlı temlik de bu açıdan değerlendirilebilir; mali durum önceden değerlendirilmelidir.

Zor durumdayken çok düşük bedelle devrettiysem ne yapabilirim?

Açık oransızlık zor durumunuzdan yararlanılarak gerçekleştirilmişse, bu durumun ortadan kalktığı tarihten başlayarak bir yıl ve her hâlde sözleşmeden itibaren beş yıl içinde aşırı yararlanma hükümlerine başvurabilirsiniz (TBK m.28).

“Alacağınızı devralıp dava açalım” teklifi yasal mı?

Avukatlık yetkisi olmadığı hâlde muvazaalı yoldan alacak devralarak avukatlara ait yetkileri kullananlar bir yıldan üç yıla kadar hapis ve bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır (Av.K m.63/3).

Devir kararını kim vermeli?

Görüşümüze göre şirket adına yapılacak devir veya teminat işlemi, alternatiflerin ve bedelin değerlendirildiğini gösteren bir yönetim kurulu veya müdürler kurulu kararıyla belgelenmelidir.

En gerçekçi likidite yolu hangisi?

Görüşümüze göre çoğu şirket için ticari alacakların faktoringi, tasfiye alacağına dayalı teminatlı banka yapılandırması ve tedarikçilerle vade protokolü, alacağın satışından önce gelir.

İlgili Rehberler

Bu konuda hukuki destek almak için

📞 Ara: +905546483715💬 WhatsApp’tan yaz

Post by Av. Fatma Öztürk