Tedarikçiye Ödeme Erteleme ve Yapılandırma Talep Yazısı Örneği 2026 (Fon Kilidi) — İhtarsız Temerrüt ve Yüzde 43 Geç Ödeme Faizi (TTK m.1530), Borç İkrarı ve Zamanaşımı (TBK m.154, m.156), İİK m.68 Riski, KOBİ Tedarikçide Taksit Yasağı, Cezai Şart, Arabuluculukta Tekliflerin Gizliliği

Nakdi SPK’nın 17 Eylül 2026’da işlemlere kapattığı veya tasfiyesine karar verdiği bir fonda kalan şirket için tedarikçiye ödeme erteleme yazısı, hukuki bir erteleme hakkı değil, bir müzakere belgesidir. Ticari işletmeler arasındaki mal ve hizmet tedarikinde borçlu, ödeme tarihinde ödemezse ihtara gerek olmaksızın temerrüde düşer (TTK m.1530/2). Sözleşmede oran yoksa 2026 için yıllık yüzde 43 geç ödeme faizi ve asgari 2.020 TL tahsil masrafı giderimi işler (m.1530/7; TCMB ilanı). Para borcunda fon kilidi, kural olarak ifa imkânsızlığı sayılmaz. Bu nedenle yazının amacı, tedarikçiye takipten daha iyi bir seçenek sunmaktır. Ama aynı yazı, dikkatsiz yazılırsa aleyhe delil olur. Borcun kabulü zamanaşımını keser ve yeni bir süre başlatır; borç bir senetle ikrar edilmişse yeni süre on yıldır (TBK m.154/1, m.156). İtirazlı faturaların listeye alınması itirazı zayıflatır (TTK m.21/2). Kısmi ödeme, temerrütte önce faiz ve giderlere sayılır (TBK m.100). Alacaklı KOBİ, borçlu büyük işletmeyse taksitle ödemeyi öngören sözleşme hükümleri geçersizdir (TTK m.1530/8). Bu yazı; tedarikçinin elindeki araçları, yazıdaki her ifadenin hukuki sonucunu, ödeme planı modellerini, faiz ve cezai şart pazarlığını, tedarikçi kabul etmezse süreleri anlatır. Ödeme erteleme ve yapılandırma talep yazısı, tedarikçinin ihtarına cevap ve arabuluculuk daveti örnekleri verir.

Hukuki Zemin: Temerrüt İşliyor, Erteleme Rızaya Bağlı

Kısa cevap: Vadesi gelen tedarikçi borcu ödenmezse şirket ihtara gerek olmaksızın temerrüde düşer ve geç ödeme faizi işler. TTK m.1530/2, borçlunun gecikmeden sorumlu tutulamayacağı hâlleri ayrık tutar; ancak nakdin fona yatırılması şirketin kendi tercihi olduğundan bu istisnaya dayanmak zordur. Erteleme, tedarikçinin rızasıyla yapılacak bir anlaşmadır.

TTK m.1530/2 uyarınca ticari işletmeler arasında mal ve hizmet tedariki amacıyla yapılan işlemlerde, alacaklı tedarik borcunu yerine getirmiş olmasına rağmen borçlu, gecikmeden sorumlu tutulamayacağı hâller hariç, sözleşmede öngörülen tarihte veya ödeme süresinde borcunu ödemezse ihtara gerek olmaksızın temerrüde düşer. m.1530/3 uyarınca alacaklı, bu tarihten veya sürenin sonunu izleyen günden itibaren, şart edilmemiş olsa bile faize hak kazanır. Sözleşmede ödeme günü yoksa m.1530/4 devreye girer: borçlu, faturayı aldığı tarihi izleyen otuz günün sonunda, fatura tarihi belirsizse mal veya hizmeti teslim aldığı tarihi izleyen otuz günün sonunda temerrüde düşer. Genel hükümlerde de sonuç aynıdır: TBK m.117/2 uyarınca ifa günü birlikte belirlenmişse borçlu bu günün geçmesiyle temerrüde düşer.

m.1530/2’deki “gecikmeden sorumlu tutulamayacağı hâller” istisnası, fon kilidi yaşayan şirketin ilk aklına gelen savunmadır. Dürüst değerlendirme şudur: para borcu bir cins borcudur ve TBK m.136’daki imkânsızlık hükmü para borçlarında kural olarak uygulanmaz. Kurulun kararı şirketin kontrolü dışındadır; ama nakdin o fona yatırılması şirketin kararıdır ve mahkemeler bu tercihi şirketin risk alanında görebilir. TBK m.138’deki aşırı ifa güçlüğü de, borçlunun likiditesinin bozulmasını değil, sözleşmedeki edim dengesinin dürüstlük kuralına aykırı biçimde bozulmasını arar. Bu nedenle talep yazısı hukuki bir hak iddiası üzerine değil, tedarikçiye takipten daha iyi bir seçenek sunma mantığı üzerine kurulmalıdır. Mücbir sebep ve uyarlama tartışmasının ayrıntıları tedarikçi, müşteri ve kiraya verene karşı yol haritası yazımızda yer alıyor.

Tedarikçinin neden kabul edebileceği de hukukun içinden okunabilir. Takip yolu masraflıdır ve zaman alır; şirket itiraz ederse alacaklı itirazın iptali davası açmak zorunda kalır. Şirket fonda gerçekten nakde sahipse, tasfiye takvimi alacaklıya paranın hangi dönemde gelebileceğini gösterir. Tasfiye bankasının ödemeleri varlıklar satıldıkça ve katılma payı oranında yapıldığından, “fon ödemesi gelir gelmez” ifadesi, belirli bir yüzdeyle ve belirli bir iş günü süresiyle bağlanırsa ikna edici olur. Ödemelerin takibi tasfiye edilen fonlarda ödeme takibi sayfamızda güncelleniyor.

Uyarlama davası seçeneği: Tedarikçi erteleme teklifini kabul etmezse TBK m.138’e dayanmanın şartları ve gerçekçi olasılığı fon kilidi ve aşırı ifa güçlüğü (TBK m.138) yazımızda anlatıldı.

Tedarikçinin Elindeki Araçlar

Kısa cevap: Geç ödeme faizi, tahsil masrafı giderimi, cezai şart, teslimatı durdurma, sözleşmeden dönme, icra takibi, ihtiyati haciz ve iflas yoluyla takip. İyi bir talep yazısı, bu araçların her birine karşılık gelen bir teklif içerir.

Talep yazısını yazmadan önce karşı tarafın masaya hangi araçlarla oturduğunu bilmek gerekir. Aşağıdaki tablo, tedarikçinin kullanabileceği hukuki araçları ve yazının bunları nasıl sınırlayabileceğini gösterir.

Tablodaki iki araç özellikle önemlidir. Birincisi teslimatı durdurmadır. TBK m.97 uyarınca karşılıklı sözleşmede ifayı isteyen taraf kendi borcunu ifa etmiş veya ifasını önermiş olmalıdır. m.98 ise taraflardan birinin borcunu ifada güçsüzlüğe düşmesi ve özellikle iflası ya da hakkındaki haciz işleminin sonuçsuz kalması sebebiyle diğer tarafın hakkı tehlikeye düşerse, bu tarafın karşı edimin ifası güvence altına alınıncaya kadar kendi edimini ifadan kaçınabileceğini ve uygun sürede güvence verilmezse sözleşmeden dönebileceğini düzenler. Üretimi tedarikçinin malına bağlı bir şirket için bu, eski borcun ödenmesinden daha acil bir sorundur. Bu nedenle yazıda eski borç ile yeni teslimatlar ayrılmalı, yeni teslimatlar için peşin ödeme veya teminat önerilmelidir.

İkincisi cezai şarttır. TBK m.182/3 hâkime fahiş cezai şartı indirme yetkisi verir; ancak TTK m.22 uyarınca tacir sıfatını taşıyan borçlu, cezai şartın fahiş olduğu iddiasıyla indirilmesini isteyemez. Geç ödeme için gün başına işleyen bir cezai şart, birkaç ay içinde anaparaya yaklaşabilir. Talep yazısında erteleme süresince cezai şartın işletilmemesi açıkça istenmeli, protokole de bu kayıt yazılmalıdır. İflas yoluyla takip ise tacir borçlular için ayrı bir risktir; baskı amacıyla başlatılan iflas takiplerine karşı savunma baskı amaçlı iflas talebine karşı şirketin hakları yazımızda anlatıldı.

Yazıdaki Her Cümlenin Sonucu Var: Borç İkrarı, Zamanaşımı ve İcra

Kısa cevap: Erteleme yazısı çoğu zaman bir borç ikrarı içerir. İkrar zamanaşımını keser ve yeni bir süre başlatır; borç bir senetle ikrar edilmişse yeni süre on yıldır. İmzası ikrar edilen veya noter onaylı bir borç ikrarı, icra takibinde itirazın kaldırılmasında da kullanılabilir. Bu nedenle yazı, yalnız tartışmasız borcu kabul etmeli ve kabulü ödeme planına bağlamalıdır.

TBK m.154/1 uyarınca borçlu borcu ikrar etmişse, özellikle faiz ödemiş veya kısmen ifada bulunmuşsa ya da rehin vermiş veya kefil göstermişse zamanaşımı kesilir. m.156 uyarınca zamanaşımının kesilmesiyle yeni bir süre işlemeye başlar; borç bir senetle ikrar edilmiş veya mahkeme ya da hakem kararına bağlanmışsa yeni süre her zaman on yıldır. Tedarikçiye gönderilen ve borcun tutarını kabul eden imzalı bir yazı, bu anlamda bir ikrar belgesi olabilir. Zamanaşımına yakın bir borç için bu sonuç önemlidir; fon kilidi döneminde vadesi yeni gelen borçlar bakımından ise ikrarın asıl etkisi icra aşamasında görülür.

İİK m.68 uyarınca takibin dayanağı olan alacak, imzası ikrar edilmiş veya noterlikçe onaylanmış bir borç ikrarını içeren belgeye dayanıyorsa alacaklı, borçlunun itirazının icra mahkemesinde kaldırılmasını isteyebilir. Bu, alacaklının itirazın iptali davası açmadan, daha hızlı bir yoldan takibe devam etmesi demektir. Şirketin yazısındaki kabul, ödeme planına ve tedarikçinin takip yapmama taahhüdüne bağlanmazsa, plan reddedildiğinde geriye yalnızca imzalı bir ikrar kalır. Bu nedenle yazıda kabulün, teklif edilen ödeme planı çerçevesinde yapıldığı ve planın kabul edilmemesi hâlinde şirketin itiraz ve def’i haklarının saklı olduğu belirtilmelidir. Bu kayıt, ikrarın hukuki etkisini tamamen ortadan kaldırmaz; ama yazının bir bütün olarak değerlendirilmesini sağlar.

Fatura itirazları ayrı bir dikkat ister. TTK m.21/2 uyarınca bir faturayı alan kişi, aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde fatura içeriği hakkında itirazda bulunmamışsa bu içeriği kabul etmiş sayılır. Ayıplı teslim, eksik miktar veya fiyat farkı nedeniyle itiraz edilmiş faturalar varsa, bunlar erteleme yazısında kabul edilen borç listesine alınmamalı, ayrı bir paragrafta itirazların saklı olduğu yazılmalıdır. Aksi hâlde şirket, bir yandan itiraz edip öte yandan aynı faturayı borç listesine koyarak kendi itirazını zayıflatmış olur.

Kısmi ödeme de iki sonuç doğurur. TBK m.84 uyarınca borcun tamamı belli ve muaccel ise alacaklı kısmi ifayı reddedebilir; kabul ederse borçlu, ikrar ettiği kısmın ifasından kaçınamaz. m.100/1 uyarınca borçlu, ancak faiz veya giderleri ödemede gecikmemişse kısmi ödemeyi anaparadan düşme hakkına sahiptir; temerrüde düşmüş bir şirketin kısmi ödemesi bu nedenle önce işlemiş faiz ve giderlere sayılır. m.101 uyarınca birden çok borcu bulunan borçlu, ödeme gününde hangi borcu ödemek istediğini bildirebilir; bildirmezse ödeme, kendisi derhâl itiraz etmedikçe alacaklının makbuzda gösterdiği borç için yapılmış sayılır. Talep yazısında ve ödeme açıklamasında kısmi ödemenin hangi faturaya mahsup edileceğinin açıkça yazılması, özellikle en eski ve en yüksek faizli faturayı kapatmak için önemlidir.

Son olarak yenileme meselesi vardır. TBK m.133/1 uyarınca yeni bir borçla mevcut bir borcun sona erdirilmesi ancak tarafların açık iradesiyle olur; m.133/2 uyarınca mevcut borç için kambiyo taahhüdünde bulunulması veya yeni bir alacak ya da kefalet senedi düzenlenmesi, açık yenileme iradesi olmadıkça yenileme sayılmaz. Yani ertelenen borç için yeni çek veya senet vermek eski borcu kendiliğinden sona erdirmez; ancak “borç yeniden düzenlenmiştir” gibi belirsiz ifadeler, eski borca bağlı teminatların akıbeti konusunda tartışma yaratabilir. Yazıda ve protokolde, düzenlemenin yenileme olmadığı ve mevcut teminatların devam ettiği açıkça yazılmalıdır. Bu kayıt tedarikçinin de lehinedir ve kabulü kolaylaştırır.

KOBİ Tedarikçi, Büyük İşletme Borçlu: TTK m.1530/5 ve m.1530/8

Kısa cevap: Alacaklı KOBİ veya tarımsal ya da hayvansal üretici, borçlu büyük ölçekli işletme ise taksitle ödemeyi öngören sözleşme hükümleri geçersizdir (m.1530/8). Alacaklı KOBİ veya borçlu büyük işletmeyse sözleşmedeki ödeme süresi altmış günü aşamaz (m.1530/5). Bu hükümlerin temerrütten sonra yapılan yapılandırma anlaşmalarına uygulanıp uygulanmayacağı tartışmalıdır; büyük işletmeler bu riski planlarken hesaba katmalıdır.

TTK m.1530/5, sözleşmede öngörülen ödeme süresinin fatura, teslim veya kabul tarihinden itibaren en fazla altmış gün olabileceğini; alacaklı aleyhine ağır bir haksız durum yaratmamak koşuluyla ve açıkça anlaşmak suretiyle tarafların daha uzun bir süre öngörebileceğini, ancak alacaklının küçük veya orta ölçekli işletme ya da tarımsal veya hayvansal üretici olduğu veya borçlunun büyük ölçekli işletme olduğu hâllerde ödeme süresinin altmış günü aşamayacağını düzenler. m.1530/8 ise mal veya hizmet bedelinin taksitle ödenmesinin öngörüldüğü durumlarda ödeme süresi hükümlerinin birinci taksit bakımından uygulanacağını, her taksitin ödenmeyen kısmının m.1530/7’deki oranda gecikme faizine tabi olacağını ve alacaklının KOBİ veya tarımsal ya da hayvansal üretici olup borçlunun büyük ölçekli işletme olduğu hâllerde taksitle ödemeyi öngören sözleşme hükümlerinin geçersiz olduğunu belirtir.

Bu hükümler, güçlü alıcının küçük tedarikçiye uzun vade ve taksit dayatmasını önlemek için konmuştur ve alacaklıyı korur. Fon kilidi yaşayan büyük bir şirketin küçük tedarikçisiyle temerrütten sonra yaptığı bir yapılandırma anlaşmasının bu yasaklara takılıp takılmayacağı konusunda yerleşik bir uygulama bilmiyoruz. Lafız, “sözleşmede öngörülen ödeme süresi” ve “taksitle ödemeyi öngören sözleşme hükümleri”nden söz eder; temerrüt sonrası bir erteleme anlaşmasının da bir sözleşme olduğu savunulabilir. Riskin somut sonucu şudur: KOBİ tedarikçi, anlaşmaya rağmen ileride taksit hükmünün geçersizliğini ileri sürüp tüm borcu ve yüksek oranlı geç ödeme faizini isteyebilir. Bu riski azaltmak için büyük işletmeler, taksit yerine kısa vadeli ve tek ödemeli planlar, tasfiye ödemesine bağlı tek seferlik ödemeler veya arabuluculuk anlaşma belgesi gibi daha güçlü araçlar düşünmelidir. KOBİ tanımı, ilgili yönetmelikteki çalışan sayısı ve mali büyüklük ölçütlerine göre belirlenir.

Ödeme Planı Modelleri

Kısa cevap: En ikna edici model karma plandır: yazıyla birlikte bir peşin ödeme, birkaç küçük taksit ve fon tasfiye ödemesine bağlı bir kapanış ödemesi. Tasfiye ödemesine bağlanan her taahhüt, belirli bir oran ve belirli bir iş günü süresiyle yazılmalı; ayrıca bir takvim tarihi son sınır olarak eklenmelidir.

Tedarikçi, şirketin iyi niyetine değil, ödeme planının gerçekçiliğine bakar. Plan, şirketin nakit akış tablosuna, fondaki payların güncel durumuna ve diğer borçların sırasına dayanmalıdır. Tasfiye listesindeki fonlarda tasfiye süresi Kurulun 59/1710 sayılı kararıyla üç aydan altı aya çıkarılmıştır; bu süre bir üst sınırdır, ödemenin tamamının o tarihe kadar yapılacağı garanti değildir. Sadece “fon ödemesi gelince” diye bağlanan bir plan, tedarikçiye ne zaman ödeme yapılacağını söylemez; bu nedenle son bir takvim tarihi eklenmelidir. Fondan ne kadar geleceğinin tahmini için tasfiye payı hesaplama aracı, borçların takvimi için fon kilidi borç takvimi aracı kullanılabilir.

Teminat konusunda gerçekçi olmak gerekir. Tasfiye edilen veya işlemlere kapatılmış bir fonun katılma payları üzerinde rehin kurulabilse bile, tedarikçi için bu teminatın değeri sınırlıdır; payın fiyatı ve tasfiye bakiyesi belirsizdir. Daha ikna edici teminatlar, vadeli çek, ortak veya yönetici kefaleti ve başka bir varlık üzerinde rehindir. Kefalet teklif edilecekse TBK m.583’teki şekil koşulları, yani kefilin sorumlu olacağı azami miktarın, kefalet tarihinin ve müteselsil kefalet ise bu sıfatın kefilin el yazısıyla belirtilmesi gözetilmelidir. Çek verilecekse, çekin vadesinde karşılıksız çıkması hâlinde doğacak sonuçlar ayrıca değerlendirilmelidir; bu konu param fonda kilitli, çekim karşılıksız çıkacak yazımızda ele alındı.

Faiz, Cezai Şart ve Masraf: Pazarlık Konuları

Kısa cevap: Sözleşmede oran yoksa geç ödeme faizi TCMB’nin ilan ettiği orandır; 2026 için yıllık yüzde 43. Faiz ödenmeyeceğini öngören sözleşme hükümleri geçersizdir (m.1530/6). Bu nedenle “faiz işlemez” yerine, erteleme süresi için makul bir akdî faiz önermek hem hukuken daha sağlam hem de tedarikçi için daha kabul edilebilir bir yoldur.

TTK m.1530/7 uyarınca, sözleşmede temerrüt faiz oranı öngörülmemişse veya ilgili hükümler geçersizse uygulanacak faiz oranını ve alacağın tahsil masrafları için talep edilebilecek asgari giderim tutarını TCMB her yıl ocak ayında ilan eder; bu oran, 3095 sayılı Kanunda ticari işler için öngörülen gecikme faizi oranından en az yüzde sekiz fazla olmalıdır. TCMB’nin ilanına göre 1 Ocak 2026’dan itibaren oran yıllık yüzde 43, asgari giderim tutarı 2.020 TL’dir; 2025 için bu değerler yüzde 53,25 ve 1.475 TL idi. m.1530/6 uyarınca gecikme faizi ödenmeyeceğini veya ağır derecede haksız sayılabilecek kadar az faiz ödeneceğini, alacaklının geç ödeme nedeniyle uğrayacağı zarardan borçlunun sorumlu olmayacağını veya sınırlı sorumlu olacağını öngören sözleşme hükümleri geçersizdir ve bu durumda m.1530/7’deki oran uygulanır.

Bu hükmün pratik anlamı şudur: erteleme yazısında “erteleme süresince faiz talep edilmeyecektir” gibi bir kayıt istemek, ileride geçersizlik tartışmasına açık bir anlaşmaya yol açabilir. Bunun yerine, erteleme süresi için açıkça belirlenmiş, piyasa koşullarına göre makul bir akdî faiz önermek ve işlemiş temerrüt faizinin bir kısmından tedarikçinin vazgeçmesini istemek daha sağlam bir yoldur. Tedarikçinin tahakkuk etmiş faizden vazgeçmesi bir ibradır; TBK m.132 uyarınca ibra sözleşmesi herhangi bir şekle bağlı değildir, ama yazılı yapılması ispat için gereklidir. Cezai şart bakımından da aynı yaklaşım izlenir: erteleme süresince cezai şartın işletilmemesi ve plana uyulması hâlinde işlemiş cezai şarttan vazgeçilmesi istenir. Faiz rejimlerinin karşılaştırması fon zararı nasıl hesaplanır yazımızda yer alıyor.

Tedarikçiye Ödeme Erteleme ve Yapılandırma Talep Yazısı Örneği

Aşağıdaki örnek, fon kilidi nedeniyle vadesi gelmiş veya yaklaşan tedarikçi borçlarını ödeyemeyen bir şirketin tedarikçisine göndereceği talep yazısı için hazırlanmıştır. Yazı bir temerrüt ihtarı olmadığından TTK m.18/3’teki şekle bağlı değildir; ancak gönderimin ve tarihin ispatı için kayıtlı elektronik posta (KEP) veya iadeli taahhütlü posta tercih edilmelidir. Köşeli parantez içindeki bölümler şirketin durumuna göre doldurulmalıdır. Örnek metin herhangi bir şirket hakkında tespit içermez.

Metinde üç tercih bilinçli olarak yapılmıştır. Birincisi, 3 numaralı paragrafta yalnız itirazsız faturalar sayılır; itirazlı faturalar ayrı tutulur ve itirazlar saklı kalır. İkincisi, 9 numaralı paragraf kabulün ödeme planına bağlı olduğunu belirtir; bu, ikrarın hukuki etkisini tamamen kaldırmasa da yazının bir bütün olarak değerlendirilmesini sağlar. Üçüncüsü, 5 numaralı paragraf faizi tamamen kaldırmayı değil, makul bir akdî faizi önerir; bu, m.1530/6’daki geçersizlik tartışmasından kaçınır ve tedarikçi için daha ikna edicidir. Nakit akış özetinin eklenip eklenmeyeceği şirketin ticari sırlarına göre değerlendirilmelidir; ekleniyorsa yalnız ödeme planını destekleyen özet bilgiler verilmelidir.

Tedarikçinin İhtarına Cevap Yazısı Örneği

Kısa cevap: Tedarikçiden noter ihtarı geldiyse sessiz kalmayın. Cevapta itirazsız ve itirazlı kalemleri ayırın, fatura itirazlarınızı hatırlatın ve ödeme teklifinizi tekrarlayın. Cevabı TTK m.18/3’teki yollardan biriyle göndermek, içeriğin ve tarihin ispatını kolaylaştırır.

Tedarikçinin gönderdiği ihtarname çoğu zaman bir süre verir ve süre sonunda takibe geçileceğini bildirir. Bu aşamada cevap vermemek hukuken bir kabul anlamına gelmez; ancak tedarikçinin karar verirken elinde yalnız kendi ihtarı olur. Kısa ve net bir cevap, hem müzakereyi açık tutar hem de itirazlı kalemlerin kayda geçmesini sağlar. Cevapta ihtarname tarihine ve numarasına atıf yapılmalıdır.

Arabuluculuk Daveti: Teklifleri Delil Olmaktan Korumak

Kısa cevap: Türk hukukunda uzlaşma yazışmalarını davada kullanılmaktan koruyan genel bir kural yoktur. Arabuluculukta ise durum farklıdır: sürece ilişkin bilgi ve belgeler gizlidir ve taraflarca ileri sürülen teklifler ile kabul edilen hususlar davada delil olarak ileri sürülemez (6325 m.5, m.6). Taraflar ve avukatları ile arabulucunun imzaladığı anlaşma belgesi ise ilam niteliğindedir (m.18).

Şirket, borcun bir kısmına itiraz ediyor ve ödeme teklifinin ileride aleyhine kullanılmasından çekiniyorsa, ihtiyari arabuluculuk en uygun çerçevedir. 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.5 uyarınca taraflar ve arabulucu, arabuluculuk faaliyeti çerçevesinde sunulan veya elde edilen bilgi, belge ve kayıtları gizli tutmakla yükümlüdür. m.6 uyarınca taraflar, arabulucu ve sürece katılanlar, uyuşmazlıkla ilgili hukuk davası açıldığında veya tahkim yoluna gidildiğinde; arabuluculuk davetini, uyuşmazlığın sona erdirilmesi için ileri sürülen görüş ve teklifleri, süreç sırasında ileri sürülen öneriler ile herhangi bir vakıa veya iddianın kabulünü ve yalnız arabuluculuk faaliyeti için hazırlanan belgeleri delil olarak ileri süremez. Anlaşma sağlanırsa, taraflar ve avukatları ile arabulucunun birlikte imzaladığı anlaşma belgesi, icra edilebilirlik şerhi aranmaksızın ilam niteliğinde belge sayılır (m.18). Bu, tedarikçi için imzalı bir protokolden daha güçlü bir güvencedir ve kabulü kolaylaştırır. Tedarikçi para alacağı için dava açmaya karar verirse, ticari davalarda dava şartı arabuluculuk zaten zorunludur (TTK m.5/A). Arabuluculuk başvurusunun genel çerçevesi arabuluculuk başvuru dilekçesi yazımızda yer alıyor.

Arabuluculuk daveti ile talep yazısı birlikte de kullanılabilir: talep yazısı kısa ve genel bir teklif içerir, ayrıntılı pazarlık arabuluculuk masasında yapılır. Bu durumda talep yazısındaki borç listesi yalnız itirazsız faturalarla sınırlı tutulmalı, tartışmalı kalemler ve indirim önerileri arabuluculuğa bırakılmalıdır.

Tedarikçi Kabul Etmezse: Takip, İhtiyati Haciz ve Süreler

Kısa cevap: Ödeme emrine itiraz süresi ilamsız takipte 7 gün, kambiyo senedine dayalı takipte 5 gündür. İhtiyati haciz kararına 7 gün içinde itiraz edilir; teminat göstererek haczin kaldırılması da mümkündür. İtiraz yalnız haklı kalemler için yapılmalıdır; haksız itiraz, itirazın iptali davasında yüzde yirmiden az olmamak üzere inkâr tazminatı riski doğurur.

Tedarikçi teklifi reddeder ve takibe geçerse, şirketin hangi süreler içinde hareket etmesi gerektiği aşağıda özetlenmiştir. Bu süreler kısadır ve kaçırılması hâlinde takip kesinleşir; ödeme emri veya haciz tutanağı geldiği gün takvime işlenmelidir.

İtiraz kararı, borcun haklılığına göre verilmelidir. İİK m.67/2 uyarınca itirazın iptali davasında borçlunun itirazı haksız bulunursa, talep üzerine alacağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmedilir. İtirazsız faturalar için sırf zaman kazanmak amacıyla itiraz etmek, bu tazminat nedeniyle borcu büyütebilir. Doğru yol çoğu zaman, itirazlı kalemlere itiraz etmek, itirazsız kalem için ise icra dosyasında ödeme planı sunarak veya alacaklıyla yazılı anlaşma yaparak takibi yönetmektir. İhtiyati haciz gelirse İİK m.265 uyarınca yetkiye, ihtiyati haciz sebeplerine ve teminata itiraz edilebilir; m.266 uyarınca borçlu, alacağı karşılayacak para veya banka teminat mektubu gibi bir teminat göstererek haczin kaldırılmasını isteyebilir. Bu süreç fon davasında ihtiyati haciz ve tedbir yazımızda anlatıldı.

Birden fazla tedarikçi aynı anda takibe geçer ve şirketin borçlarını vadesinde ödeyememe durumu kalıcı hâle gelirse, konkordato ayrıca değerlendirilir. Konkordato talebi üzerine mahkemece verilen geçici mühlet süresince, kural olarak borçluya karşı takip yapılamaz ve önceden başlamış takipler durur. Bu, ağır sonuçları olan ve ciddi bir hazırlık gerektiren bir yoldur; fon kilidinin geçici olduğu ve tasfiye ödemelerinin geleceği durumlarda önce tedarikçilerle ikili anlaşmalar denenmelidir. Şirketin genel borç stratejisi ve konkordatonun ne zaman gerçek bir seçenek olduğu tedarikçi, müşteri ve kiraya verene karşı yol haritası ve borçlu şirket nasıl kapatılır yazılarımızda ele alındı.

Yazıdan Protokole: Anlaşmayı Bağlamak

Kısa cevap: Tedarikçi teklifi kabul ederse, e-posta yazışmasıyla yetinmeyin; yazılı bir ödeme protokolü imzalayın. Protokolde tutar mutabakatı, ödeme takvimi, faiz, cezai şartın durumu, teminat, muacceliyet şartı, takip yapmama kaydı ve yenileme olmadığı kaydı bulunmalı; kefil veya avalist varsa protokolü imzalamalıdır.

Talep yazısı ve tedarikçinin olumlu cevabı bir anlaşma kurabilir; ancak unsurları dağınık kalır. Hangi faizin, hangi tarihten itibaren, hangi tutar üzerinden işleyeceği; cezai şarttan vazgeçilip vazgeçilmediği; bir taksit gecikirse ne olacağı gibi sorular ileride uyuşmazlık konusu olur. Ödeme ertelemesi protokolünün maddeleri ve örnek metni tedarikçi, müşteri ve kiraya verene karşı yol haritası yazımızda yer alıyor. Muacceliyet şartı borçlu için protokolün en riskli maddesidir: bir taksitin gecikmesiyle bütün borç muaccel olur. Bu maddeye makul bir ihtar ve ödeme süresi eklenmesi istenmelidir. Arabuluculukta anlaşılırsa, aynı unsurlar anlaşma belgesine yazılır ve belge ilam niteliği kazanır.

Protokol şirketin iç işleyişine de yansıtılmalıdır. Yönetim, fon kilidi döneminde hangi alacaklıya hangi öncelikle ödeme yapıldığını belgelemelidir; alacaklılar arasında keyfî ayrım yapıldığı iddiası, ileride yöneticilerin sorumluluğu tartışmasına dönüşebilir. Bu konu şirket yöneticisinin fona yatırım kararında sorumluluğu yazımızda ele alındı. Aynı dönemde bankaya karşı kredi yapılandırması için bankaya kredi yapılandırma ve erteleme talep dilekçesi, fonu satan kuruluşa karşı zarar talebi için şirket adına bankaya ihtarname örneği kullanılabilir.

Adım Adım: Tedarikçiye Erteleme Talebi

1. Borç listesini çıkarın. Tedarikçi bazında fatura, tutar, vade; itirazlı ve itirazsız kalemleri ayırın.
2. Sözleşmeleri okuyun. Ödeme süresi, geç ödeme faizi, cezai şart, teslimat durdurma ve fesih hükümleri.
3. Tarafların ölçeğini belirleyin. Tedarikçi KOBİ mi, şirket büyük işletme mi? TTK m.1530/5 ve /8 riskini değerlendirin.
4. Fon belgelerini hazırlayın. MKK dökümü, gerçekleşmeyen talimat, Kurul kararı, tasfiye duyurusu.
5. Nakit planını kurun. Peşin ödeme, taksitler ve tasfiye ödemesine bağlı kapanış; son takvim tarihi.
6. Yazıyı vadeden önce gönderin. KEP veya iadeli taahhütlü posta; tarih ve içerik ispatı.
7. Tartışmalı kalemleri arabuluculuğa bırakın. Teklifleri delil olmaktan korumak için ihtiyari arabuluculuk önerin.
8. Kabulü protokole bağlayın. Faiz, cezai şart, teminat, muacceliyet ve yenileme olmadığı kaydı.
9. Takip gelirse süreleri kaçırmayın. Ödeme emrine 7 gün (kambiyo senedinde 5 gün), ihtiyati hacze 7 gün.

Sık Yapılan Hatalar

1. Vade geçtikten sonra yazmak. Temerrüt ve faiz işlemeye başlamış olur; yazı vadeden önce gönderilmelidir.
2. Mücbir sebep iddiasıyla ödemeyi reddetmek. Para borcunda genellikle kabul görmez ve güveni zedeler.
3. İtirazlı faturaları borç listesine koymak. İtiraz zayıflar; ayrı paragrafta saklı tutun.
4. Kabulü koşulsuz yazmak. Kabulü ödeme planına bağlayın, hakları saklı tutun.
5. “Faiz işlemez” istemek. TTK m.1530/6 karşısında tartışmalıdır; makul akdî faiz önerin.
6. Yalnız “fon ödemesi gelince” demek. Oran, iş günü süresi ve son takvim tarihi yazın.
7. Yeni teslimatları eski borçla karıştırmak. Yeni teslimatlar için ayrı ödeme ve güvence önerin.
8. Kısmi ödemenin mahsubunu belirtmemek. Hangi faturaya sayılacağını yazın (TBK m.101).
9. Kefili protokol dışında bırakmak. Kefil ve avalistin durumu ayrıca değerlendirilmeli, imzası alınmalıdır.
10. Ödeme emrine sırf zaman kazanmak için itiraz etmek. Yüzde yirmiden az olmamak üzere inkâr tazminatı riski doğar.

Önemli Kavramlar

Temerrüt

Muaccel borcun ödenmemesi; belirli vadeli borçta ve mal ve hizmet tedarikinde ihtara gerek olmaksızın gerçekleşir (TBK m.117/2; TTK m.1530/2).

Geç ödeme faizi

Mal ve hizmet tedarikinde sözleşmede oran yoksa TCMB’nin her yıl ocak ayında ilan ettiği oran; 2026 için yıllık yüzde 43 (TTK m.1530/7).

Asgari giderim

Alacağın tahsil masrafları için istenebilecek asgari tutar; 2026 için 2.020 TL (TTK m.1530/7).

Borç ikrarı

Borçlunun borcu kabul etmesi; zamanaşımını keser, yeni süre başlatır (TBK m.154/1, m.156).

Yenileme

Yeni bir borçla eski borcun sona erdirilmesi; ancak açık iradeyle olur (TBK m.133).

İbra

Alacaklının borcun tamamından veya bir kısmından anlaşmayla vazgeçmesi (TBK m.132).

İfa güçsüzlüğü

Borçlunun ödeme güçsüzlüğüne düşmesi hâlinde karşı tarafın güvence verilene kadar kendi ediminden kaçınma hakkı (TBK m.98).

Anlaşma belgesi

Arabuluculukta varılan anlaşmayı gösteren belge; taraflar, avukatları ve arabulucunun imzasıyla ilam niteliği kazanır (6325 m.18).

Sıkça Sorulan Sorular

Paramız fonda kilitli; tedarikçiye ödemeyi erteleme hakkımız var mı?

Kural olarak hayır. Para borcunda nakdin kilitli olması imkânsızlık değil ödeme güçlüğüdür ve temerrüdü önlemez. Erteleme, tedarikçinin kabulüyle yapılacak bir anlaşmadır; talep yazısı bu anlaşmanın teklifidir.

Tedarikçi hangi faizi isteyebilir?

Sözleşmede oran varsa o oranı. Yoksa mal ve hizmet tedarikinde TCMB’nin ilan ettiği oran uygulanır: 1 Ocak 2026’dan itibaren yıllık yüzde 43. Ayrıca tahsil masrafları için asgari 2.020 TL giderim istenebilir (TTK m.1530/7).

Faiz için ihtar gerekir mi?

Hayır. Ticari işletmeler arasındaki mal ve hizmet tedarikinde borçlu, ödeme tarihinde ödemezse ihtara gerek olmaksızın temerrüde düşer; tarih yoksa fatura alındıktan sonraki otuz günün sonunda temerrüt gerçekleşir (TTK m.1530/2, /4).

Erteleme yazısında borcu kabul etmek zamanaşımını etkiler mi?

Evet. Borç ikrarı zamanaşımını keser ve yeni bir süre başlatır; borç bir senetle ikrar edilmişse yeni süre on yıldır (TBK m.154/1, m.156). Kısmi ödeme ve rehin vermek de aynı sonucu doğurur.

Yazımız icrada aleyhimize kullanılabilir mi?

Kullanılabilir. İmzası ikrar edilmiş veya noterlikçe onaylanmış bir borç ikrarı, alacaklının itirazın kaldırılmasını istemesine dayanak olabilir (İİK m.68). Bu nedenle kabul ödeme planına bağlanmalı ve itiraz edilen kalemler dışarıda bırakılmalıdır.

İtiraz ettiğimiz faturaları yazıya nasıl koymalıyız?

Kabul edilen borç listesine koymayın. Ayrı bir paragrafta itirazın tarihini ve konusunu belirtip haklarınızı saklı tutun. Faturaya sekiz gün içinde itiraz edilmemişse içeriği kabul edilmiş sayılabilir (TTK m.21/2).

Tedarikçi mal teslimatını durdurabilir mi?

Ödeme güçsüzlüğü nedeniyle hakkı tehlikeye düşen taraf, karşı edim güvence altına alınıncaya kadar kendi edimini ifadan kaçınabilir; uygun sürede güvence verilmezse sözleşmeden dönebilir (TBK m.98). Yeni teslimatlar için peşin ödeme veya teminat önermek bu riski azaltır.

Taksitle ödeme planı her tedarikçiyle yapılabilir mi?

Alacaklı KOBİ veya tarımsal ya da hayvansal üretici, borçlu büyük ölçekli işletme ise taksitle ödemeyi öngören sözleşme hükümleri geçersizdir (TTK m.1530/8). Bu hükmün temerrüt sonrası yapılandırmaya uygulanıp uygulanmayacağı tartışmalıdır; büyük işletmeler kısa vadeli planları veya arabuluculuk anlaşmasını tercih etmelidir.

“Erteleme süresince faiz işlemez” diye anlaşabilir miyiz?

Riskli bir yoldur. Gecikme faizi ödenmeyeceğini veya ağır derecede haksız sayılacak kadar az faiz ödeneceğini öngören hükümler geçersizdir (TTK m.1530/6). Makul bir akdî faiz önermek ve işlemiş faizden kısmi vazgeçme istemek daha sağlamdır.

Cezai şartın indirilmesini isteyebilir miyiz?

Tacir borçlu, cezai şartın fahiş olduğu iddiasıyla indirilmesini isteyemez (TTK m.22). Bu nedenle cezai şartın erteleme süresince işletilmemesi ve plana uyulursa ondan vazgeçilmesi, talep yazısında ve protokolde açıkça istenmelidir.

Yeni çek vermek eski borcu sona erdirir mi?

Hayır. Mevcut borç için kambiyo taahhüdünde bulunulması, açık yenileme iradesi olmadıkça yenileme sayılmaz (TBK m.133/2). Eski borç ve teminatları devam eder; yazıda bunun açıkça belirtilmesi iki taraf için de yararlıdır.

Tekliflerimizin davada delil olarak kullanılmasını nasıl önleriz?

Arabuluculuk sürecinde yapılan teklifler ve kabul edilen hususlar davada delil olarak ileri sürülemez (6325 m.5, m.6). Hassas teklifler için ihtiyari arabuluculuk önerin; anlaşma belgesi taraflar, avukatları ve arabulucunun imzasıyla ilam niteliği kazanır (m.18).

Tedarikçi icra takibi başlatırsa ne yapmalıyız?

Ödeme emrine ilamsız takipte 7 gün, kambiyo senedine dayalı takipte 5 gün içinde itiraz edilir. Yalnız haklı kalemlere itiraz edin; haksız itiraz yüzde yirmiden az olmamak üzere inkâr tazminatı doğurabilir (İİK m.67/2).

Konkordato ne zaman gündeme gelir?

Borçların vadesinde ödenememesi kalıcı hâle gelir ve ikili anlaşmalar yetersiz kalırsa. Geçici mühlet süresince kural olarak takip yapılamaz; ancak konkordato ağır sonuçları olan bir yoldur ve fon kilidi geçiciyse önce tedarikçilerle anlaşma denenmelidir.

İlgili Rehberler

• Şirketimin parası fonda kilitli: tedarikçi, müşteri ve kiraya verene karşı
• Fon kilidi borç takvimi aracı
• Param fonda kilitli, çekim karşılıksız çıkacak
• Şirketimin parası fonda kilitli, banka kredisini ödeyemiyorum
• Bankaya kredi yapılandırma ve erteleme talep dilekçesi
• Fon kilidi: maaş ödeyemeyen işveren
• Param fonda kilitli, vergi ve SGK borcu
• Kamu ihale yüklenicisi ve fon kilidi
• Tasfiye edilen fonlarda ödeme takibi
• Baskı amaçlı iflas talebine karşı şirketin hakları
• Şirket adına bankaya ihtarname örneği
• Fon mağduru dilekçe ve ihtarname örnekleri dizini
• Fon tasfiyesi hukuk rehberi