Faktoringde bir şirket, mal veya hizmet satışından doğan alacağını faktoring şirketine temlik ederek vadesinden önce nakde çevirir. Bu zincirdeki taraflardan biri konkordato talep ettiğinde, alacağın kime ait olduğu, kimin tahsil edeceği ve kimin oy kullanacağı kanunun açık hükümlerine göre belirlenir. En önemli kural İcra ve İflas Kanunu’nun 294. maddesinin altıncı fıkrasındadır: konkordato mühletinin verilmesinden önce müstakbel bir alacağın devri sözleşmesi yapılmış ve devredilen alacak mühletin verilmesinden sonra doğmuşsa bu devir hükümsüzdür. Geçici mühlet kesin mühletin sonuçlarını doğurduğundan bu kural geçici mühlet kararıyla birlikte işlemeye başlar. Mühletten önce doğmuş ve usulüne uygun temlik edilmiş alacaklar ise faktoring şirketine ait olmaya devam eder. Takas, iflastaki takas kurallarına tabidir ve geçici mühletin ilanı tarihi esas alınır. Faktoring şirketinin konkordato talep eden şirketten alacağı, kural olarak projeye tabidir; konkordatoya olumlu oy veren faktoring şirketinin, borçtan birlikte sorumlu olanlara karşı haklarını koruması ise kanundaki bildirim ve devir teklifi şartına bağlıdır. Bu yazı iki ayrı senaryoyu, yani konkordato talep eden şirketin faktoring müşterisi olduğu ve faktoringe konu faturanın borçlusu olduğu durumları, çekler hakkındaki Yargıtay kararları ve her iki taraf için yol haritasıyla birlikte anlatır.
Müşteriniz konkordato ilan etti, faktoring portföyünüz risk altında mı?
Hangi alacakların sizde kaldığını, hangilerinin hükümsüz hâle geldiğini ve alacak kaydınızı birlikte çıkaralım. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
📞 Hemen Arayın 💬 WhatsAppKısaca: Beş soru, beş cevap
Faktoringe verdiğim alacaklar konkordato ilanıyla geri mi döner? Mühletten önce doğmuş ve temlik edilmiş alacaklar faktoring şirketinde kalır. Mühletten önce temlik edilip mühletten sonra doğan alacakların temliki ise hükümsüzdür (İİK m.294/6).
Hangi tarih esas alınır? Müstakbel alacak kuralında mühletin verildiği tarih; takasta ise geçici mühletin ilanı tarihi esas alınır (İİK m.288/1, m.294/4, m.294/6).
Faktoring şirketi konkordato talep eden şirkete takip yapabilir mi? Hayır. Mühlet içinde borçlu aleyhine hiçbir takip yapılamaz ve başlamış takipler durur (İİK m.294/1).
Faturanın borçlusu konkordato ilan ederse kim alacaklıdır? Alacağı devralan faktoring şirketi. Alacağını İİK m.299 uyarınca on beş gün içinde bildirmeli ve oylamada yer almalıdır.
Satıcıya ve cirantalara karşı haklar korunur mu? Konkordatoya muvafakat etmeyen alacaklı borçtan birlikte sorumlu olanlara karşı bütün haklarını korur. Muvafakat eden alacaklı ise ancak toplantıdan en az on gün önce bildirim ve ödeme karşılığı devir teklifi yapmışsa korur (İİK m.303).
Kısa Cevap: Önce Kimin Konkordatoda Olduğuna Bakın
Faktoring üç taraflı bir ilişkidir. Mal veya hizmet satan şirket (faktoring müşterisi), alıcıdan olan faturalı alacağını faktoring şirketine temlik eder; faktoring şirketi bu alacak karşılığında satıcıya finansman sağlar ve vadede alıcıdan tahsil eder. Konkordato bu zincirin hangi halkasında gerçekleşirse sonuçlar ona göre değişir.
İki ana senaryo
| Konu | Senaryo A: Konkordato talep eden, alacağını faktoringe veren satıcıdır | Senaryo B: Konkordato talep eden, faktoringe konu faturanın borçlusu olan alıcıdır |
|---|---|---|
| Temel soru | Temlik edilen alacaklar faktoring şirketinde mi kalır, konkordato talep eden şirkete mi döner? | Faktoring şirketi konkordatoda nasıl alacaklı olur ve kimlere başvurabilir? |
| Belirleyici hüküm | Müstakbel alacak devrinin hükümsüzlüğü (İİK m.294/6) | Alacak kaydı, oylama ve birlikte sorumlulara karşı haklar (İİK m.299, m.302, m.303) |
| Takip yasağı kimi korur? | Satıcıyı; faktoring şirketinin satıcıya yönelik rücu ve geri ödeme takipleri durur | Alıcıyı; faktoring şirketinin alıcıya yönelik takipleri durur |
| Takas | Faktoring şirketinin satıcıya borçlu olduğu bakiye ile alacağının takası İİK m.200-201’e tabidir | Alıcının satıcıya karşı savunmaları faktoring şirketine karşı da ileri sürülebilir (TBK m.188) |
| Çekler | Satıcının ciro ettiği müşteri çeklerinin mühletten sonra tahsili Yargıtay kararlarına konu olmuştur | Alıcının keşide ettiği çekler için alıcı aleyhine takip durur; diğer cirantalar için İİK m.303 önem kazanır |
Her iki senaryoda da konkordato talep eden şirketin mühlet içinde yeni finansman bulma ihtiyacı ayrı bir konudur ve aşağıda İİK m.297 ve m.308/c çerçevesinde ele alınmıştır.
Faktoring ve Alacağın Temliki: Temel Kurallar
Faktoring sözleşmesi, mal veya hizmet satışından doğmuş ve fatura ile tevsik edilen alacaklar ile belirli usullerle tevsik edilebilen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakların devralınması suretiyle faktoring şirketinin müşterisine sağladığı tahsilat, borçlu ve müşteri hesaplarının tutulmasının yanı sıra finansman veya faktoring garantisi fonksiyonlarından herhangi birini ya da tümünü içeren sözleşmedir (6361 s.K. m.38/1). Faktoring şirketi, kambiyo senetlerine dayalı olsa bile mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacakları ve usulüne göre tevsik edilemeyen doğacak alacakları devralamaz; aynı faturaya dayalı birden çok faktoring şirketine yapılan kısmi temliklerin toplamı fatura tutarını aşamaz (6361 s.K. m.9/2).
Faktoringin hukuki temeli alacağın devridir. Bu nedenle Türk Borçlar Kanunu’nun alacağın devrine ilişkin hükümleri, konkordato sürecinde de tarafların haklarını belirler.
Alacağın devrinde konkordato bakımından önemli kurallar
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Devir serbestisi | Kanun, sözleşme veya işin niteliği engel olmadıkça borçlunun rızası aranmaz | TBK m.183 |
| Şekil | Devir yazılı şekilde yapılmadıkça geçerli olmaz | TBK m.184 |
| Bildirim | Devir bildirilmemişse borçlu, önceki alacaklıya iyi niyetle ödeyerek borcundan kurtulur | TBK m.186 |
| Savunmalar | Borçlu, devri öğrendiği sırada devredene karşı sahip olduğu savunmaları devralana karşı da ileri sürebilir | TBK m.188 |
| Bağlı haklar | Devredenin kişiliğine sıkı sıkıya bağlı olanlar dışındaki öncelik hakları ve bağlı haklar devralana geçer | TBK m.189 |
| Garanti | Bedelli devirde devreden, devir sırasında alacağın varlığını ve borçlunun ödeme gücünü garanti eder; sözleşmeyle değiştirilebilir | TBK m.191 |
Uygulamada faktoring sözleşmeleri ayrıca rücu hakkı içerebilir: alıcı ödemezse faktoring şirketi satıcıya başvurur. Rücu hakkının kapsamı her sözleşmede ayrıca okunmalıdır; çünkü konkordatoda faktoring şirketinin kime karşı hangi alacağı ileri sürebileceğini bu hükümler belirler. Faktoringe hangi alacakların konu olabileceği konusunda ayrıntı için fon alacağının faktoring şirketine devri yazımıza bakabilirsiniz.
En Önemli Kural: Mühletten Sonra Doğan Alacağın Temliki Hükümsüzdür (İİK m.294/6)
İİK m.294’ün altıncı fıkrası şöyledir: “Konkordato mühletinin verilmesinden önce, müstakbel bir alacağın devri sözleşmesi yapılmış ve devredilen alacak konkordato mühletinin verilmesinden sonra doğmuş ise, bu devir hükümsüzdür.”
Bu hüküm, faktoring ve banka kredilerinde sık kullanılan “doğmuş ve doğacak bütün alacakların temliki” kalıbının konkordatodaki sınırını çizer. Konkordato talep eden şirketin mühletten sonra yapacağı satışlardan doğan alacaklar, mühletten önce imzalanmış bir temlik sözleşmesine dayanarak faktoring şirketine veya bankaya akmaz. Bu alacaklar konkordato talep eden şirketin işletmesine kalır ve konkordatonun amacına, yani işletmenin faaliyetine devam ederek borçlarını ödemesine hizmet eder.
Hangi tarihin esas alınacağı da önemlidir. Kanun “mühletin verilmesi” ifadesini kullanır ve İİK m.288/1’e göre geçici mühlet kesin mühletin sonuçlarını doğurur. Bu nedenle esas tarih, geçici mühlet kararının verildiği tarihtir. Takasta ise kanun açıkça “geçici mühletin ilanı tarihi”ni esas alır (İİK m.294/4). İki kural arasındaki bu fark, kararın verilmesiyle ilanı arasında geçen günlerde yapılan işlemlerde sonuç doğurabilir.
Alacağın doğduğu ana göre sonuç
| Durum | Alacak ne zaman doğmuş sayılır? (görüşümüze göre) | İİK m.294/6 bakımından sonuç |
|---|---|---|
| Mal mühletten önce teslim edilmiş, fatura düzenlenmiş, vade mühletten sonra | Mühletten önce; vadenin ileri olması alacağı müstakbel yapmaz | Kapsam dışında; temlik geçerliliğini korur |
| Çerçeve sözleşme mühletten önce imzalanmış, teslimler mühletten sonra yapılmış | Mühletten sonra yapılan her teslimle | Mühletten sonraki teslimlere ait alacakların temliki hükümsüz |
| Aylık hizmet sözleşmesi; mühletten sonraki aylara ait hizmet bedelleri | İlgili dönemin hizmeti verildikçe | Mühletten sonraki dönemlere ait bedellerin temliki hükümsüz |
| İş mühletten önce kısmen yapılmış, hakediş mühletten sonra onaylanmış | Tartışmaya açık; sözleşmedeki hakediş ve kabul hükümlerine bağlı | Somut sözleşmeye göre değerlendirilmeli |
| Mühletten önce düzenlenmiş ileri tarihli müşteri çeki | Yargıtay 6. HD’ye göre çeke bağlı alacak doğmuş bir alacaktır | m.294/6 kapsamında değil; ancak ciro türüne göre ayrı sonuç doğabilir (aşağıda) |
Kanun “doğmuş alacak” kavramını tanımlamaz. Görüşümüze göre ölçüt, alacağın hukuki dayanağının ve karşı edimin mühletten önce gerçekleşip gerçekleşmediğidir; yalnızca vadenin mühletten sonra gelmesi alacağı müstakbel yapmaz. Sözleşmenin mühletten önce imzalanmış olması ise mühletten sonra ifa edilen edimlerin bedelini kendiliğinden “doğmuş” hâle getirmez. Sınırda kalan durumlarda faturanın, teslim belgelerinin ve hakediş kayıtlarının tarihleri belirleyici olacaktır.
Doğmuş ve doğacak alacak temlikleriniz için tarih kontrolü
Mühlet karar ve ilan tarihlerine göre portföyünüzü ayıralım; takas ve bildirim adımlarını planlayalım. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
📞 Hemen Arayın 💬 WhatsAppSenaryo A: Konkordato Talep Eden Şirket Faktoring Müşterisiyse
Konkordato talep eden şirket, müşterilerinden olan alacaklarını faktoring şirketine devretmiş satıcıdır. Faktoring şirketi bu durumda hem devraldığı alacakların sahibi, hem de çoğu zaman rücu veya geri ödeme alacağı nedeniyle konkordato talep eden şirketin alacaklısıdır.
1- Mühletten önce doğmuş ve temlik edilmiş alacaklar bakımından: Temlik yazılı yapılmış ve alacak mühletten önce doğmuşsa, alacak faktoring şirketine geçmiştir ve konkordato bu sonucu değiştirmez. Takip yasağı yalnızca konkordato talep eden borçlu aleyhine işler (İİK m.294/1). Görüşümüze göre faktoring şirketinin, konkordatoda olmayan alıcıdan devraldığı alacağı tahsil etmesi bu yasağın kapsamında değildir.
2- Müstakbel alacaklar bakımından: Mühletten önce yapılan temlik sözleşmesi mühletten sonra doğan alacakları kapsıyorsa, bu kısım bakımından devir hükümsüzdür (İİK m.294/6). Faktoring şirketi bu alacakları alıcıdan tahsil edemez; alıcı ödemeyi konkordato talep eden şirkete yapmalıdır.
3- Rücu ve geri ödeme alacağı bakımından: Alıcı ödemezse faktoring şirketinin sözleşmeye veya TBK m.191’deki garantiye dayanarak satıcıya başvurma hakkı, konkordato talebinden önce yapılmış bir sözleşmeye dayanır ve konkordato projesine tabidir (İİK m.308/c/2). Mühlet içinde bu alacak için takip yapılamaz (İİK m.294/1). Oylamada bu tür alacakların durumu ayrıca önem taşır: geciktirici koşula bağlı alacakların hesaba katılıp katılmamasına ve ne oranda katılacağına mahkeme karar verir (İİK m.302).
4- Bildirim yapılmamışsa: Faktoring şirketi temliki alıcıya bildirmemişse, alıcı önceki alacaklıya, yani satıcıya iyi niyetle ödeyerek borcundan kurtulur (TBK m.186). Bu durumda para konkordato talep eden şirketin hesabına girer ve faktoring şirketi parayı alıcıdan değil, konkordato talep eden şirketten istemek zorunda kalır. Görüşümüze göre bu talebin konkordatoya tabi olup olmadığı, paranın tahsil tarihine ve sözleşme hükümlerine göre tartışmaya açıktır. Bu riski azaltmanın yolu, temlikin alıcıya devir anında bildirilmesidir.
5- Sözleşmedeki fesih ve muacceliyet hükümleri bakımından: Borçlunun taraf olduğu ve işletmesinin faaliyetinin devamı için önem arz eden sözleşmelerde, konkordato talebinin sözleşmeye aykırılık, haklı fesih sebebi veya borcu muaccel kılan bir hâl sayılacağına ilişkin hükümler uygulanmaz; sözleşme konkordatoya başvurulduğu gerekçesiyle sona erdirilemez (İİK m.296/1). Görüşümüze göre bir faktoring çerçeve sözleşmesinin bu nitelikte olup olmadığı, şirketin finansman yapısına göre değerlendirilir; bu hüküm ise faktoring şirketini yeni alacak satın almaya zorlayan bir hüküm olarak okunmamalıdır. Ayrıntı için konkordato mühletinde sözleşmeler yazımıza bakın.
Takas ve Faktoring Bakiyesi (İİK m.294/4, m.200, m.201)
Faktoring işlemlerinde faktoring şirketi, devraldığı alacağın tamamı karşılığında finansman vermeyebilir; bedelin bir kısmını tahsilata kadar satıcı adına tutabilir. Satıcı konkordato talep ettiğinde faktoring şirketi, satıcıya ödeyeceği bu bakiyeyi satıcıdan olan rücu veya geri ödeme alacağıyla takas etmek isteyebilir.
İİK m.294/4’e göre takas, İİK m.200 ve m.201’e tabidir ve bu maddelerin uygulanmasında geçici mühletin ilanı tarihi esas alınır. İİK m.200’e göre alacaklı alacağını borçlunun kendisindeki alacağı ile takas edebilir; ancak borçlunun borçlusu bu tarihten sonra borçlunun alacaklısı olursa veya borçlunun alacaklısı bu tarihten sonra borçlunun ya da masanın borçlusu olursa takas yapılamaz. İİK m.201’e göre borçlunun borçlusu, bu tarihten önce alacaklısının aciz hâlinde bulunduğunu bilerek masanın zararına kendisine veya üçüncü bir kişiye takas yoluyla menfaat sağlamak için bir alacak ihdas ederse bu takasa mahkemede itiraz olunabilir.
Takas için tarih kontrolü
| Durum | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Karşılıklı alacak ve borç geçici mühletin ilanından önce doğmuş | Takas kural olarak mümkün | İİK m.294/4, m.200 |
| Faktoring şirketi ilandan sonra satıcıya borçlanmış (örneğin ilandan sonra yapılan yeni bir işlem) | Takas yapılamaz | İİK m.200 (2. bent) |
| Satıcının borçlusu ilandan sonra satıcıya karşı bir alacak satın almış | Takas yapılamaz | İİK m.200 (1. bent) |
| İlandan önce, satıcının aczini bilerek takas menfaati için alacak oluşturulmuş | Takasa mahkemede itiraz edilebilir | İİK m.201 |
Bakiyenin ne zaman doğduğu, faktoring sözleşmesindeki ödeme ve tahsilat hükümlerine bağlıdır. Bu nedenle takas tartışmasında sözleşme metni ve hesap ekstreleri birlikte incelenmelidir.
Çekler: Temlik Cirosu mu, Gizli Rehin Cirosu mu?
Faktoring ve banka kredilerinde satıcının müşterilerinden aldığı ileri tarihli çekler sıklıkla finans kuruluşuna ciro edilir. Satıcı konkordato talep ettiğinde, mühletten sonra vadesi gelen bu çeklerin bedelini finans kuruluşunun tahsil edip kendi alacağına mahsup edip edemeyeceği Yargıtay kararlarına konu olmuştur.
1- 2022 tarihli karar: Yargıtay 6. Hukuk Dairesi’nin 11.04.2022 tarihli, E.2022/1251, K.2022/1999 sayılı kararına konu olayda, konkordato talep eden şirket geçici mühletten önce lehdarı olduğu ileri tarihli müşteri çeklerini kullandığı kredinin teminatı olarak beyaz ciroyla bankaya devretmiştir. Daire, temlik cirosu ve temlik cirosu görünümünde gizli rehin cirosu yoluyla devredilen çek bedellerinin konkordato talep eden şirket lehine komiserin kontrolündeki hesaba aktarılması gerekirken kredi borcundan mahsup edilmesini doğru bulmamıştır.
2- 2025 tarihli karar: Yargıtay 6. Hukuk Dairesi’nin 09.09.2025 tarihli, E.2025/1755, K.2025/2890 sayılı kararında ise Daire, temlik cirosuyla çekten kaynaklanan bütün hakların konkordato talebinden önce hamil bankaya devredildiğini, cironun İİK m.294/6 kapsamında müstakbel alacak devri sayılamayacağını, çünkü çeke bağlı alacağın doğmuş bir alacak olduğunu belirtmiştir. Kararda, konkordato talep edenin çeklerin şeklen temlik cirosuyla devredilmesine rağmen kredinin teminatı olarak gizli rehin cirosuyla devredildiğini ispat etmesi hâlinde tahsil edilen çek bedellerinin konkordatonun amacı ve alacaklılar arasında eşit muamele ilkesi gereğince komisere iadesi gerektiği kabul edilmiş; somut olayda bu ispat bulunmadığından bankanın tahsilatı mühlet hükümlerine aykırı görülmemiştir.
Bu iki karar birlikte okunduğunda, sonucu belirleyen sorunun cironun gerçek amacı olduğu görülmektedir: çek, alacağın gerçekten devri için mi ciro edilmiştir, yoksa bir kredinin teminatı olarak mı? Görüşümüze göre faktoringde fatura ile birlikte devralınan ve faktoring bedeli ödenen müşteri çeklerinde gerçek bir alacak satışı bulunduğu ölçüde temlik niteliği öne çıkar; buna karşılık çeklerin ayrı bir finansmanın teminatı olarak ve geri ödeme taahhüdüyle verildiği durumlarda teminat niteliği tartışılabilir. Faktoring sözleşmesinin, temlik belgelerinin ve çek bordrolarının bu ayrımı açıkça ortaya koyacak şekilde düzenlenmesi önemlidir. Çeklerin konkordatodaki durumu ve banka blokeleri için konkordato ve bankacılık yazımıza bakabilirsiniz.
Senaryo B: Konkordato Talep Eden Şirket Faturanın Borçlusuysa
Bu kez konkordato talep eden şirket, tedarikçisinden mal veya hizmet almış ve tedarikçi bu faturayı faktoring şirketine devretmiştir. Faktoring şirketi artık konkordato talep eden şirketin alacaklısıdır.
1- Alacak kaydı bakımından: Alacaklılar, komiserin İİK m.288 uyarınca yapacağı ilanla, ilan tarihinden itibaren on beş gün içinde alacaklarını bildirmeye davet olunur; alacağını bildirmeyen alacaklı bilançoda kayıtlı olmadıkça proje müzakerelerine kabul edilmez (İİK m.299). Konkordato talep eden şirketin bilançosunda alacak çoğu zaman tedarikçi adına kayıtlı olduğundan, faktoring şirketinin alacağı temlik sözleşmesi, bildirim yazısı ve faturalarla kendi adına bildirmesi gerekir. Usul için konkordatoda alacakların bildirilmesi ve incelenmesi yazımıza bakın.
2- Takip yasağı bakımından: Mühlet içinde konkordato talep eden şirket aleyhine hiçbir takip yapılamaz ve başlamış takipler durur; ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararları uygulanmaz (İİK m.294/1). Faktoring şirketinin elindeki çekler veya senetler de bu yasağın dışında değildir; yasak yalnızca konkordato talep eden şirketi korur.
3- Savunmalar bakımından: Konkordato talep eden şirket, temliki öğrendiği sırada tedarikçiye karşı sahip olduğu savunmaları faktoring şirketine karşı da ileri sürebilir (TBK m.188). Örneğin malın ayıplı veya eksik teslim edildiği iddiası, faktoring şirketinin alacağına karşı da ileri sürülebilir. Temlik kendisine bildirilmeden önce tedarikçiye iyi niyetle ödeme yapmışsa borcundan kurtulur (TBK m.186).
4- Oylama bakımından: Oylamada yalnızca konkordato projesinden etkilenen alacaklılar oy kullanabilir ve alacak ile alacaklı çoğunluğu kaydedilmiş alacaklılar üzerinden hesaplanır (İİK m.302). Aynı alacağın hem tedarikçi hem faktoring şirketi tarafından bildirilmesi hâlinde alacağın iki kez hesaba katılmaması için komiserin temlik belgelerini incelemesi gerekir. Kısmi temlik varsa, alacağın devredilmeyen kısmı tedarikçide kalır. Oylama kuralları için konkordato alacaklılar toplantısı ve oylama yazımıza bakabilirsiniz.
Satıcıya, Cirantalara ve Kefillere Karşı Haklar (İİK m.303)
Senaryo B’de faktoring şirketinin önünde konkordatoda olmayan başka kişiler de vardır: rücu hakkı saklı faktoringde tedarikçi, çeklerdeki cirantalar ve varsa kefiller. Mühletteki takip yasağı bu kişileri korumaz; ancak konkordatoya verilecek oy, bu kişilere karşı hakları etkileyebilir.
İİK m.303’ün üç kuralı
| Durum | Sonuç |
|---|---|
| Faktoring şirketi konkordatoya muvafakat etmedi | Borçtan birlikte sorumlu olanlara karşı bütün haklarını muhafaza eder |
| Faktoring şirketi konkordatoya muvafakat etti | Haklarını ancak borçtan birlikte sorumlu olanlara ödeme mukabilinde devir teklif etmiş ve toplantıların gün ve yerini en az on gün önce haber vermişse korur |
| Faktoring şirketi müzakereyi birlikte sorumlulara bırakmak istiyor | Müracaat hakkına halel gelmeksizin onlara müzakerelere katılma yetkisi verebilir ve kararlarını kabul taahhüdünde bulunabilir |
Çek cirantaları ve kefiller bakımından “borçtan birlikte sorumlu” niteliği açıktır. Görüşümüze göre rücu hakkı saklı faktoringde tedarikçinin sözleşmeden veya TBK m.191’deki garantiden doğan sorumluluğunun bu kapsamda sayılıp sayılmayacağı tartışılabilir. Bu belirsizlik nedeniyle konkordatoya olumlu oy vermeyi düşünen faktoring şirketinin, tedarikçiye ve diğer birlikte sorumlulara İİK m.303/2’deki bildirimi ve devir teklifini toplantıdan en az on gün önce yazılı olarak yapması ihtiyatlı yoldur. Kefillerin durumu için konkordato ve kefil yazımıza bakabilirsiniz.
Konkordatoya oy vermeden önce haklarınızı koruyun
Satıcıya, cirantalara ve kefillere İİK m.303 bildirimini ve devir teklifini süresinde hazırlayalım. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
📞 Hemen Arayın 💬 WhatsAppMühlet İçinde Yeni Faktoring: Finansman ve İzin
Konkordato talep eden şirket, mühlet içinde faaliyetine devam etmek için nakde ihtiyaç duyar ve elindeki yeni faturaları faktoringe vermek isteyebilir. Bu işlemler mühletten sonra yapıldığından İİK m.294/6’nın kapsamında değildir; ancak mühletin borçluya getirdiği sınırlamalara tabidir.
1- Komiser nezareti bakımından: Borçlu komiserin nezareti altında işlerine devam edebilir; mahkeme, mühlet kararı verirken veya mühlet içinde bazı işlemlerin geçerli olarak ancak komiserin izniyle yapılmasına karar verebilir (İİK m.297/1). Mahkemenin kararında faktoring veya alacak devri izne bağlanmışsa izinsiz işlem geçerli olmaz.
2- Mahkeme izni bakımından: Borçlu, mahkemenin izni dışında mühlet kararından itibaren rehin tesis edemez, kefil olamaz ve ivazsız tasarruflarda bulunamaz; taşınmazını, işletmenin faaliyetinin devamı için önem arz eden taşınırını ve işletmenin devamlı tesisatını devredemez ve takyit edemez; aksi hâlde yapılan işlemler hükümsüzdür ve mahkeme izin vermeden önce komiserin görüşü ile alacaklılar kurulunun muvafakatini almak zorundadır (7327 sayılı Kanunla değişik İİK m.297/2). Görüşümüze göre alacakların gerçek bir satış olarak ve karşılığı ödenerek faktoringe verilmesi bu sayımda yer almaz; ancak mevcut bir borcun teminatı olarak yapılan temlik rehin benzeri sonuç doğurduğundan, bu tür işlemlerde mahkeme izni alınması ihtiyatlı yoldur.
3- Yeni finansmanın güvencesi bakımından: Kredi kurumları tarafından verilen krediler de dâhil olmak üzere geçici mühlet kararından sonra komiserin izniyle akdedilmiş borçlar adi konkordatoda konkordato şartlarına tabi değildir, temerrüt hâlinde mühlet sırasında dahi icra takibine konu edilebilir ve rehinli alacaklardan hemen sonra, diğer bütün alacaklardan önce ödenir; malvarlığının terki suretiyle konkordatoda veya sonraki bir iflasta m.248 kapsamında masa borcu sayılır (7327 sayılı Kanunla değişik İİK m.308/c/4). Mühlet içinde finansman sağlayan faktoring şirketi için komiser izni bu nedenle önemli bir güvencedir. İzne tabi işlemler için mühletin borçlu bakımından sonuçları yazımıza bakabilirsiniz.
Konkordatodan Önce Yapılan Temliklerin İptali
Konkordato talebinden kısa süre önce yapılan temlikler, iptal davası açısından ayrıca incelenmelidir. İİK m.279, aciz hâlindeki borçlunun mevcut bir borcu için önceden taahhüt edilmemiş rehin vermesini, para veya mutat ödeme araçları dışında yapılan ödemeleri ve vadesi gelmemiş borçların ödenmesini, kanunda belirtilen bir yıllık süre içinde yapılmışsa iptale tabi kılar; tasarruftan yararlanan kişi borçlunun hâl ve vaziyetini bilmediğini ispat ederse dava dinlenmez. Görüşümüze göre mevcut bir borç için sonradan teminat amacıyla yapılan alacak temliki bu açıdan değerlendirilebilir; alacakların piyasa koşullarında ve karşılığı ödenerek faktoringe verilmesi ise kural olarak bu niteliği taşımaz. Konkordato ile iptal davası arasındaki ilişki konkordato ve tasarrufun iptali yazımızda ayrıntılı olarak anlatıldı.
Faktoring Şirketi İçin Yol Haritası
Müşteri veya borçlu konkordato talep ettiğinde
| Ne zaman? | Ne yapılmalı? | Dayanak |
|---|---|---|
| Geçici mühlet ilanı görülür görülmez | Mühlet kararının ve ilanın tarihlerini tespit edin; iki tarih farklı kurallarda kullanılır | İİK m.288, m.294/4, m.294/6 |
| İlk günler | Portföydeki alacakları mühletten önce doğanlar ve sonra doğanlar olarak ayırın; teslim, fatura ve hakediş tarihlerini belgeleyin | İİK m.294/6 |
| İlk günler | Bildirilmemiş temlikleri alıcılara derhal bildirin | TBK m.186 |
| İlan tarihinden itibaren on beş gün | Konkordato talep eden şirketten olan alacağı belgeleriyle bildirin | İİK m.299 |
| Takas düşünülüyorsa | Karşılıklı alacak ve borcun ilan tarihinden önce doğup doğmadığını kontrol edin | İİK m.294/4, m.200, m.201 |
| Çekler varsa | Cironun gerçek amacını ve bunu gösteren belgeleri hazırlayın | Yargıtay 6. HD kararları |
| Toplantıdan en az on gün önce | Olumlu oy verilecekse birlikte sorumlulara bildirim ve ödeme karşılığı devir teklifi yapın | İİK m.303/2 |
| Mühlette yeni işlem | Finansmanı komiser izniyle yapın; teminat niteliğindeki işlemlerde mahkeme iznini değerlendirin | İİK m.297, m.308/c/4 |
Konkordato Talep Eden Şirket İçin Yol Haritası
1- Faktoring ve temlik sözleşmelerinin listesini çıkarın: Hangi alacakların kime, hangi tarihte ve hangi kapsamda temlik edildiği, konkordato projesinin nakit planını doğrudan etkiler.
2- Mühletten sonra doğan alacakları ayırın: Bu alacakların temliki hükümsüz olduğundan, tahsilatın şirket hesabına yapılması için alıcılara gerekli bilgilendirmeyi komiserle birlikte yapın (İİK m.294/6).
3- Faktoring şirketlerinin alacaklarını projede doğru sınıflandırın: Rücu ve geri ödeme alacakları, konkordato talebinden önceki sözleşmelere dayandığından projeye tabidir (İİK m.308/c/2).
4- Mühlette finansman için önceden izin alın: Komiser izniyle akdedilen borçların konkordato şartlarına tabi olmaması, yeni finansman bulmayı kolaylaştırır (İİK m.308/c/4).
5- Çeklerin durumunu belgeleyin: Mühletten sonra vadesi gelen ve finans kuruluşlarına ciro edilmiş çeklerin listesini ve ciro amacını gösteren belgeleri komisere sunun; gerekirse mahkemeden tedbir istenmesini değerlendirin.
Sık Yapılan Hatalar
1- “Doğmuş ve doğacak bütün alacaklar” temlikinin konkordatoda da işleyeceğini sanmak: Mühletten sonra doğan alacaklar bakımından bu temlik hükümsüzdür (İİK m.294/6).
2- Tarihleri karıştırmak: Müstakbel alacak kuralında mühletin verildiği tarih, takasta geçici mühletin ilanı tarihi esas alınır.
3- Temliki alıcıya bildirmemek: Bildirim yapılmamışsa alıcı satıcıya iyi niyetle ödeyerek borcundan kurtulur ve para konkordato talep eden şirketin hesabına girer (TBK m.186).
4- Olumlu oy vermeden önce İİK m.303/2’yi unutmak: Bildirim ve devir teklifi yapılmadan verilen olumlu oy, birlikte sorumlulara karşı hakların korunması bakımından risk doğurur.
5- Alacağı on beş günlük sürede bildirmemek: Bilançoda tedarikçi adına kayıtlı alacak, faktoring şirketini otomatik olarak alacaklı yapmaz (İİK m.299).
6- Çeklerin ciro amacını belgelememek: Yargıtay kararları, cironun gerçek amacının tahsil edilen çek bedelinin akıbetini belirleyebileceğini göstermektedir.
Faktoring dışındaki yeni finansman: Banka kredisi, tedarikçi vadesi ve ortak borcu gibi diğer mühlet içi finansman türlerinde komiser izni, teminat ve öncelik kuralları için konkordatoda mühlet içinde finansman yazımıza bakın.
Sıkça Sorulan Sorular
Konkordato ilan eden şirketin faktoringe verdiği alacaklar geri döner mi?
Mühletten önce doğmuş ve yazılı olarak temlik edilmiş alacaklar faktoring şirketinde kalır. Mühletten önce yapılan sözleşmeyle devredilip mühletten sonra doğan alacakların devri ise hükümsüzdür (İİK m.294/6).
Müstakbel alacak kuralında hangi tarih esas alınır?
Kanun mühletin verilmesini esas alır. Geçici mühlet kesin mühletin sonuçlarını doğurduğundan (İİK m.288/1) geçici mühlet kararının tarihi belirleyicidir.
Vadesi mühletten sonra gelen fatura müstakbel alacak mıdır?
Görüşümüze göre hayır. Mal teslim edilmiş ve fatura mühletten önce düzenlenmişse alacak doğmuştur; vadenin ileri olması alacağı müstakbel yapmaz.
Faktoring şirketi konkordato talep eden şirkete icra takibi yapabilir mi?
Hayır. Mühlet içinde borçlu aleyhine hiçbir takip yapılamaz, başlamış takipler durur ve ihtiyati haciz kararları uygulanmaz (İİK m.294/1).
Faktoring şirketi alıcıdan tahsilat yapabilir mi?
Mühletten önce doğmuş ve devralınmış alacaklar için görüşümüze göre evet; takip yasağı yalnızca konkordato talep eden borçluyu korur. Mühletten sonra doğan alacaklar için temlik hükümsüz olduğundan tahsil edemez.
Faktoring şirketi bakiye borcunu alacağıyla takas edebilir mi?
Takas İİK m.200 ve m.201’e tabidir ve geçici mühletin ilanı tarihi esas alınır. Karşılıklı borç ve alacak bu tarihten önce doğmuşsa takas kural olarak mümkündür (İİK m.294/4).
Faturanın borçlusu konkordato ilan etti; alacağı kim bildirir?
Alacağı devralan faktoring şirketi, ilan tarihinden itibaren on beş gün içinde temlik belgeleriyle bildirmelidir (İİK m.299).
Konkordato talep eden alıcı, tedarikçiye karşı savunmalarını faktoring şirketine karşı ileri sürebilir mi?
Evet. Borçlu, temliki öğrendiği sırada devredene karşı sahip olduğu savunmaları devralana karşı da ileri sürebilir (TBK m.188).
Konkordatoya olumlu oy veren faktoring şirketi cirantalara başvurabilir mi?
Ancak borçtan birlikte sorumlu olanlara ödeme mukabilinde devir teklif etmiş ve toplantıların gün ve yerini en az on gün önce haber vermişse. Muvafakat etmeyen alacaklı ise bütün haklarını korur (İİK m.303).
Bankaya ciro edilen müşteri çeklerinin bedeli konkordatoda ne olur?
Yargıtay 6. HD’nin 2022 tarihli kararında çek bedellerinin komiser kontrolündeki hesaba aktarılması gerektiği belirtilmiş; 2025 tarihli kararında ise gerçek temlik cirosunda bankanın tahsilatı mühlete aykırı görülmemiş, gizli rehin cirosu ispatlanırsa bedelin komisere iadesi gerektiği kabul edilmiştir.
Mühlet içinde faktoring yapılabilir mi?
Kanunda yasak değildir; ancak mahkeme bazı işlemleri komiser iznine bağlayabilir ve teminat niteliğindeki işlemler mahkeme iznine tabi olabilir (İİK m.297). Komiser izniyle akdedilen borçlar konkordato şartlarına tabi değildir (İİK m.308/c/4).
Faktoring sözleşmesi konkordato nedeniyle feshedilebilir mi?
İşletmenin faaliyetinin devamı için önem arz eden sözleşmelerde konkordato talebini fesih veya muacceliyet sebebi sayan hükümler uygulanmaz ve sözleşme bu gerekçeyle sona erdirilemez (İİK m.296/1).
İlgili Rehberler
- Konkordato Hukuku Rehberi (ana rehber)
- Konkordato Mühletinde İcra Takipleri Durur mu? (İİK 294)
- Konkordato Mühletinde Sözleşmeler (İİK 296)
- Konkordatoda Alacakların Bildirilmesi ve İncelenmesi
- Konkordato Alacak Kaydı Dilekçesi Örneği
- Konkordato ve Tasarrufun İptali
- Fon Alacağını Faktoring Şirketine Devretmek
Konkordato sürecinde faktoring ve temlik uyuşmazlıklarında hukuki destek
Faktoring şirketi, konkordato talep eden şirket veya tedarikçi olarak haklarınızın yanındayız. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
📞 Hemen Arayın 💬 WhatsApp
