Konkordato Alacaklılar Toplantısı ve Oylama: Gerekli Çoğunluk (İİK 302)

Konkordato projesi; kaydedilmiş alacaklıların ve alacakların yarısını veya kaydedilmiş alacaklıların dörtte birini ve alacakların üçte ikisini aşan çoğunlukla kabul edilmiş sayılır (İİK m. 302). Komiser toplantıya başkanlık eder ve toplantı bitiminden sonraki yedi günlük iltihak süresi içinde verilen oylar da kabul olunur.

Toplantıya Davet (İİK m. 301)

Alacakların incelenmesi tamamlandıktan sonra komiser, yeni bir ilanla alacaklıları konkordato projesini müzakere etmek üzere toplantıya davet eder. İlk toplantı günü, ilandan en az bir ay sonra olmalıdır. İlanda alacaklıların, toplantıdan önceki on beş gün içinde belgeleri inceleyebilecekleri belirtilir; ilanın birer sureti adresi belli alacaklılara posta ile gönderilir.

Toplantının Yürütülmesi

Komiser toplantıya başkanlık eder ve borçlunun durumu hakkında bir rapor verir. Konkordato projesi müzakere edilir ve oylamaya sunulur. Müzakereler sonucunda oluşturulan konkordato tutanağı, kabul ve ret oylarını içerecek şekilde derhâl imzalanır.

Projenin Kabulü İçin Gerekli Çoğunluk (İİK m. 302/3)

Konkordato projesi, aşağıdaki iki seçenekten birinin gerçekleşmesi hâlinde kabul edilmiş sayılır:

• (a) Kaydedilmiş olan alacaklıların ve alacakların yarısını aşan çoğunluk tarafından imzalanması, ya da
• (b) Kaydedilmiş olan alacaklıların dörtte birini ve alacakların üçte ikisini aşan çoğunluk tarafından imzalanması.

İkinci seçenek sayesinde, alacaklı sayısı bakımından çoğunluk sağlanamasa bile, alacak tutarının üçte ikisini elinde bulunduran büyük alacaklıların kabulüyle proje kabul edilebilir.

Kimler Oy Kullanır?

Oylamada yalnızca konkordato projesinden etkilenen alacaklılar oy kullanabilir (m. 302/4). İİK m. 206’nın birinci sırasındaki imtiyazlı alacakların sahipleri ile borçlunun eşi, çocuğu ve belirli yakınları alacak ve alacaklı çoğunluğunun hesabında dikkate alınmaz. Rehinli alacaklılarla müzakere ise ayrı yürütülür; rehinle karşılanamayan kısım nisaba dâhil edilir.

İltihak Süresi ve Komiser Raporu

Toplantının bitimini takip eden yedi gün içinde gerçekleşen iltihaklar (sonradan katılan kabul oyları) da geçerli sayılır (m. 302/7). Komiser, iltihak süresinin bitmesinden itibaren en geç yedi gün içinde konkordatoya ilişkin bütün belgeleri ve projenin kabul edilip edilmediğine ilişkin gerekçeli raporunu mahkemeye sunar. Bundan sonra tasdik aşamasına geçilir.

Oylama Neyi Belirler? Bağlayıcılık Tasdik Kararıyla Doğar

Nisabın neden bu kadar önemli olduğunu anlamak için sonucuna bakmak gerekir: kabul edilen konkordato, kabul etmeyen alacaklıları da bağlar.

Ancak bağlayıcılık oylamayla değil, mahkeme kararıyla doğar. İİK m.308/c uyarınca konkordato, tasdik kararıyla bağlayıcı hâle gelir.

Bir seçenek daha vardır: tasdik edilen konkordato projesinde, konkordatonun tasdik kararının kesinleşmesiyle bağlayıcı hâle geleceği de kararlaştırılabilir. Bu takdirde mühletin etkileri — takiplerin durması, faizin durması gibi — kanunda öngörülen istisnalar saklı kalmak kaydıyla konkordatonun bağlayıcı hâle geldiği tarihe kadar devam eder.

Alacaklı için pratik sonuç: oylamada ret oyu kullanmış olmanız sizi projeden kurtarmaz. Bu nedenle asıl mücadele oylamada değil, tasdik şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediği noktasında verilir: konkordatonun tasdiki şartları nelerdir? (İİK 305).

Borçlu için pratik sonuç: projede bağlayıcılığın kesinleşmeye bağlanması, kanun yolu süresince mühlet korumasının sürmesini sağlar; bu, ödeme takviminin başlangıcını da etkiler.

İki Ayrı Kanat, İki Ayrı Nisap — Ama Tek Bir Bağımlılık

7101 sonrası sistemde proje, rehinli alacaklılar ve diğer alacaklılar tarafından ayrı ayrı müzakere edilip oylanır.

Rehinli kanatta kaydedilmiş rehinli alacakların üçte ikisini aşan çoğunlukla anlaşma sağlanmış sayılır. Adi kanatta ise bu sayfada anlatılan iki seçenekli nisap uygulanır.

Kural olarak iki kanat bağımsızdır: madde gerekçesinde, alacaklı sınıflarından birinin projeyi kabul etmesi diğerinin kabul etmemesi ihtimalinde kabul veya reddin diğer tarafı etkilememesi ve her iki sınıfın bağımsız olarak değerlendirilmesi öngörülmüştür.

Ancak tek yönlü bir bağımlılık vardır ve gözden kaçar: İİK m.302 uyarınca yapılacak alacaklılar toplantısı borçlunun konkordato projesini kabul etmezse, rehinli alacaklılarla akdedilmiş anlaşmalar ve anlaşma yapılamayan rehinli alacaklılar için hazırlanmış ödeme planı geçerli hâle gelmez.

Bunun anlamı şudur: rehinli alacaklıyla masada anlaşmış olmak tek başına yeterli değildir; adi alacaklılar kanadında nisap sağlanmazsa o anlaşma da düşer. Rehinli kanadın müzakere düzeni için konkordatoda rehinli alacaklılarla müzakere ve yapılandırma (İİK 308/h) sayfamıza bakabilirsiniz.

Mahkemenin denetimi: mahkeme, rehinli alacaklılarla yapılan anlaşmaları üçte iki oranına ulaşılıp ulaşılmadığı ve anlaşmaya varılamayanlara uygulanacak ödeme planının şartlara uygunluğu bakımından kontrol ettikten sonra, bunları tasdik kararına dâhil eder.

İki Nisap Seçeneği Ne Anlama Gelir? Sayısal Örnek

Seçeneklerin neden ikiye ayrıldığını somut bir tabloyla görmek kolaylaşır.

Seçenek (a) — “yarı/yarı”: kaydedilmiş alacaklıların ve alacakların yarısını aşan çoğunluk. Burada iki ölçüt de aynı anda aşılmalıdır: hem kişi sayısı hem tutar.

Seçenek (b) — “dörtte bir/üçte iki”: kaydedilmiş alacaklıların dörtte birini ve alacakların üçte ikisini aşan çoğunluk. Burada kişi sayısı eşiği düşer, buna karşılık tutar eşiği yükselir.

Neden iki seçenek? Çünkü alacaklı yapısı dosyadan dosyaya değişir. Çok sayıda küçük alacaklının bulunduğu bir dosyada kişi çoğunluğu sağlamak kolay, tutar çoğunluğu zor olabilir; birkaç büyük bankanın alacağın çoğunu elinde tuttuğu bir dosyada ise tersi geçerlidir.

İkinci seçeneğin işlevi şudur: alacaklı sayısı bakımından çoğunluk sağlanamasa bile, alacak tutarının üçte ikisini elinde bulunduran büyük alacaklıların kabulüyle proje kabul edilebilir. Buna karşılık kişi sayısı eşiği tümüyle kaldırılmamış, dörtte bir olarak korunmuştur; böylece tek bir büyük alacaklının tek başına projeyi geçirmesi engellenir.

Küçük alacaklı için sonuç: tek başına oyunuz nisabı değiştirmeyebilir; ancak kişi sayısı eşiği (dörtte bir) sizin gibi alacaklıların birlikte hareket etmesini anlamlı kılar.

Nisaba Kimler Dâhil Edilmez?

Hesabın paydası, kaydedilmiş bütün alacaklar değildir; kanun bazı grupları dışarıda bırakır.

Yalnızca projeden etkilenen alacaklılar oy kullanır. Projeden etkilenmeyen bir alacaklının oyu da nisap hesabı da söz konusu olmaz.

İİK m.206’nın birinci sırasındaki imtiyazlı alacakların sahipleri — işçi alacakları, işverenin işçi yardım sandıklarına borçları ve nafaka alacakları — alacak ve alacaklı çoğunluğunun hesabında dikkate alınmaz.

Borçlunun yakınları da hesaba katılmaz; bu, borçlunun kendi çevresindeki alacaklılarla nisabı şişirmesini önlemeye yöneliktir.

Rehinli alacaklılar adi kanatta oy kullanmaz; onlar kendi kanatlarında müzakere edilir ve adi kanada yalnızca rehinle karşılanamayan kısımlarıyla girerler.

Pratik sonuç: bir dosyada nisap tartışması çıktığında ilk bakılacak yer, paydanın doğru kurulup kurulmadığıdır. Dışarıda bırakılması gereken bir alacağın hesaba katılmış olması, sonucu tersine çevirebilir.

Tartışmalı Alacaklar Nisaba Nasıl Girer? Kararı Mahkeme Verir

Nisap hesabında en çok çekişme yaratan konu, tutarı veya varlığı tartışmalı alacaklardır.

Kanun bu konuda takdiri komisere değil mahkemeye bırakmıştır: çekişmeli veya geciktirici koşula bağlı yahut belirli olmayan bir vadeye tabi alacakların hesaba katılıp katılmamasına ve ne oranda katılacağına mahkeme karar verir.

Rehinli alacaklar bakımından ölçüt farklıdır: bunlar, İİK m.298 uyarınca takdir edilen kıymet sonucunda teminatsız kaldıkları kısım için hesaba katılır. Yani rehnin değeri ne kadar yüksek takdir edilirse, o alacağın adi kanattaki oy ağırlığı o kadar azalır.

Alacaklı için strateji: alacağınız çekişmeli görülüyorsa, nisaba dâhil edilmesi için mahkemeye başvurulacak aşamayı beklemeden belgelerinizi eksiksiz sunmanız gerekir. Rehinli alacaklıysanız kıymet takdirinin dayanağını incelemek, hem projeden etkilenme oranınızı hem oy gücünüzü belirler.

Borçlu Toplantıda Bulunmak Zorundadır

Alacaklılar toplantısı yalnızca bir oylama değil, aynı zamanda bir hesap verme oturumudur.

Kanun bunu açıkça düzenler: borçlu, gerekli açıklamaları yapmak üzere toplantıda hazır bulunmaya mecburdur.

Komiser toplantıya başkanlık eder ve borçlunun durumu hakkında bir rapor verir. Proje müzakere edilir, oylamaya sunulur ve müzakereler sonucunda oluşturulan konkordato tutanağı kabul ve ret oylarını içerecek şekilde derhâl imzalanır.

Alacaklı için bu ne demek? Projeye ilişkin sorularınızı doğrudan borçluya yöneltebileceğiniz tek aşama budur. Kaynakların nereden geleceği, teminatların durumu, tahsil oranının iflas hâlindeki muhtemel tutarla karşılaştırması gibi soruların tutanağa geçirilmesi, tasdik aşamasındaki itirazınızın dayanağını oluşturur.

Yargıtay’ın Aradığı İki Açıklama

Nisap tartışmalarının kanun yolunda düğümlendiği nokta, kararın gerekçesindeki iki eksikliktir.

Yargıtay uygulamasında, tasdik kararında şu iki hususun açıklanmaması kararı denetime elverişli gerekçeden yoksun hâle getirir:

1. İİK m.302’de öngörülen çoğunluk bakımından, komiserin nihai raporundaki hangi ihtimalin kabul edildiği — yani yarısını aşan çoğunluk seçeneğinin mi, yoksa dörtte bir/üçte iki seçeneğinin mi gerçekleştiği.

2. Üçüncü kişi rehniyle teminat altına alınmış alacakların adi alacak mı, rehinli alacak mı kabul edildiği.

Alacaklı için pratik sonuç: tasdik kararına karşı kanun yoluna başvuracaksanız, bu iki eksikliği gerekçenizde göstermek güçlü bir dayanaktır. Kanun yolu süreleri ve başlangıcı için konkordato tasdik duruşması ve karara itiraz (İİK 304) sayfamıza bakınız.

Oylamadan Tasdike: Takvim

Toplantıdan sonraki aşamalar sıkı sürelere bağlıdır ve bu takvim, kesin mühletin içine sığmak zorundadır.

Toplantı: ilandan en az bir ay sonra; alacaklılar toplantıdan önceki on beş gün içinde belgeleri inceleyebilir.

İltihak süresi: toplantının bitimini takip eden yedi gün içinde gerçekleşen iltihaklar da kabul olunur.

Komiser raporu: iltihak süresinin bitmesinden itibaren en geç yedi gün içinde bütün belgeler ve gerekçeli rapor mahkemeye sunulur.

Mahkeme kararı: mahkeme, komiseri dinledikten sonra kısa bir zamanda ve her hâlde kesin mühlet içinde kararını vermek zorundadır. Kesin mühlet içinde karar verilemeyeceği anlaşılırsa mühlet hükümlerinin devamına karar verilebilir; bu ek süre altı ayı geçemez.

Mühlet sürelerinin bütünü için geçici mühlet ile kesin mühlet arasındaki fark, mühlet boyunca alacağınıza faiz işleyip işlemediği için konkordato mühletinde faiz işler mi? (İİK 294) sayfalarımıza bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Konkordatonun kabulü için gerekli çoğunluk nedir?

Konkordato projesi; kaydedilmiş alacaklıların ve alacakların yarısını veya kaydedilmiş alacaklıların dörtte birini ve alacakların üçte ikisini aşan çoğunlukla kabul edilmiş sayılır (İİK m. 302/3).

Alacaklılar toplantısına davet nasıl yapılır?

Komiser yeni bir ilanla alacaklıları toplantıya davet eder. İlk toplantı ilandan en az bir ay sonra yapılır ve ilanın birer sureti adresi belli alacaklılara posta ile gönderilir (İİK m. 301).

Oylamada kimler oy kullanır?

Sadece konkordato projesinden etkilenen alacaklılar oy kullanabilir. İİK m. 206’nın birinci sırasındaki imtiyazlılar ile borçlunun yakınları nisaba dâhil edilmez (m. 302/4).

İltihak süresi nedir?

Toplantının bitimini takip eden yedi gün içinde verilen kabul oyları (iltihaklar) da geçerli sayılır (İİK m. 302/7).

Toplantıdan sonra ne olur?

Komiser, iltihak süresinin bitmesinden itibaren en geç yedi gün içinde gerekçeli raporunu ve belgeleri mahkemeye sunar; ardından konkordatonun tasdiki aşamasına geçilir.

Rehinli alacaklılar bu toplantıda mı oy kullanır?

Rehinli alacaklılarla müzakere ayrı yürütülür. Rehinle karşılanamayan kısım, adi alacak olarak alacaklılar toplantısındaki nisaba dâhil edilir.

Ret oyu kullandım, konkordato yine de beni bağlar mı?

Evet. İİK m.308/c uyarınca konkordato tasdik kararıyla bağlayıcı hâle gelir ve kabul etmeyen alacaklıları da bağlar. Projede, konkordatonun tasdik kararının kesinleşmesiyle bağlayıcı hâle geleceği de kararlaştırılabilir; bu takdirde mühletin etkileri o tarihe kadar devam eder.

Rehinli alacaklılarla anlaşma sağlandıysa proje kesinleşmiş olur mu?

Hayır. İİK m.302 uyarınca yapılacak alacaklılar toplantısı projeyi kabul etmezse, rehinli alacaklılarla akdedilmiş anlaşmalar ve anlaşma yapılamayanlar için hazırlanan ödeme planı geçerli hâle gelmez. Rehinli kanatta anlaşmak tek başına yeterli değildir.

Çekişmeli alacağım nisaba dâhil edilir mi?

Çekişmeli veya geciktirici koşula bağlı yahut belirli olmayan bir vadeye tabi alacakların hesaba katılıp katılmamasına ve ne oranda katılacağına mahkeme karar verir. Bu nedenle belgelerinizi eksiksiz sunmanız önemlidir.

Rehinli alacağım oylamada nasıl sayılır?

Rehinle temin edilmiş alacaklar, İİK m.298 uyarınca takdir edilen kıymet sonucunda teminatsız kaldıkları kısım için hesaba katılır. Rehnin değeri yüksek takdir edilirse adi kanattaki oy ağırlığınız azalır.

Borçlunun toplantıda bulunması zorunlu mu?

Evet. Kanun, borçlunun gerekli açıklamaları yapmak üzere toplantıda hazır bulunmaya mecbur olduğunu öngörür. Komiser toplantıya başkanlık eder ve borçlunun durumu hakkında rapor verir; tutanak kabul ve ret oylarını içerecek şekilde derhâl imzalanır.

Tasdik kararında hangi hususların açıklanması gerekir?

Yargıtay uygulamasında, İİK m.302’deki çoğunluk bakımından komiserin nihai raporundaki hangi ihtimalin kabul edildiği ve üçüncü kişi rehniyle teminat altına alınmış alacakların adi alacak mı rehinli alacak mı sayıldığı açıklanmazsa karar denetime elverişli gerekçeden yoksun sayılır.