Konkordatoda, borçlunun talebi üzerine tasdik kararında finansal kiralama (leasing) konusu malların iadesi, karardan itibaren bir yılı geçmemek üzere ertelenebilir (İİK m. 307). Böylece işletmenin faaliyeti için zorunlu makineler, süreç boyunca borçluda kalabilir.
Konkordatoda leasing makinelerinizi korumak için destek mi istiyorsunuz?
Hukukçular Evi yanınızda.
Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
📞 Hemen Arayın💬 WhatsAppSorun: Leasing Makineleri Geri Alınabilir mi?
Birçok işletme üretimini finansal kiralama (leasing) yoluyla edindiği makinelerle sürdürür. Finansal kiralama sözleşmesi sona erdiğinde kiracı, satın alma hakkını kullanmadıysa malı geri vermekle yükümlüdür. Borçlunun konkordatoda olması kural olarak bu sonucu değiştirmez; ancak İİK m. 307, belirli şartlarla iadenin ertelenmesine imkân tanır.
Malların İadesi Bir Yıla Kadar Ertelenebilir
Borçlunun talebi üzerine, tasdik kararında finansal kiralama konusu malların iadesi, karardan itibaren bir yılı geçmemek üzere ertelenebilir. Bu, işletmenin makinelerle çalışmaya devam ederek konkordato projesini hayata geçirebilmesini amaçlar.
İade Ertelemesinin Şartları (İİK m. 307)
İadenin ertelenebilmesi için aşağıdaki şartların tamamının gerçekleşmesi gerekir:
- Borçlu, finansal kiralama sözleşmesinin aynen ifasını İİK m. 294/7 uyarınca üstlenmiş olmalıdır,
- Finansal kiralamadan doğan kira alacağı konkordato talebinden önce doğmuş olmalıdır,
- Ödenmemiş kira borcu, üç aylık tutarı aşmamalıdır,
- Erteleme nedeniyle malın değer kaybından kaynaklanabilecek zarar teminat altına alınmış olmalıdır,
- Borçlu, malın işletmenin faaliyeti için zorunlu olduğunu ve iade edilmesi hâlinde ekonomik varlığının tehlikeye düşeceğini yaklaşık olarak ispat etmelidir.
Şartlardan biri dahi gerçekleşmezse iade ertelenemez. Leasing alacaklısı, yazılı görüşünü tasdik duruşmasından önce sunmaya davet edilir ve duruşmaya çağrılır.
Rehinli Mallarda Paralel Düzenleme
Aynı madde, rehinli mallar için de benzer bir koruma getirir: borçlunun talebiyle, rehinli malın muhafaza altına alınması ve satışı da karardan itibaren bir yılı geçmemek üzere (alacağın konkordato talebinden önce doğmuş olması, ödenmemiş faiz bulunmaması ve zorunluluk şartlarıyla) ertelenebilir. Erteleme hâlinde satış isteme süresi işlemez.
Erteleme Hangi Hâllerde Kalkar?
Tasdik mahkemesi, ilgili alacaklının talebi üzerine ve borçluyu da davet ederek; ertelemenin yanlış bilgilerle elde edildiği, borçlunun mali durumunun düzeldiği ya da iadenin artık borçlunun varlığını tehlikeye sokmayacağı yaklaşık olarak ispat edilirse erteleme kararını kaldırır. Ayrıca borçlu malı rızasıyla devreder, iflas eder veya ölürse erteleme kendiliğinden hükümsüz hâle gelir.
Resmî kaynaklar: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (m.307) · 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu · 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu. Kanun metinleri mevzuat.gov.tr’deki güncel hâliyle verilmiştir.
İlgili Rehberler
- 📘 İcra ve İflas Hukuku Rehberi (Ana Rehber)
- 📗 Konkordato Rehberi
- Mühlette Sözleşmeler Ne Olur? (İİK 296)
- Rehinli Alacaklılarla Müzakere (İİK 308/h)
- Tüketici Kredisi ve Konut Finansmanı Sözleşmeleri
- Ticari Sözleşmelerin Hazırlanması ve Risk Yönetimi
- Mühlet İçi Finansman ve Komiser İzinli Krediler
- Üçüncü Taraf Finansmanı (Third-Party Funding)
- Madencilikte Rödovans Sözleşmesi
- Menajerlik (Oyuncu Temsilciliği) Sözleşmeleri
- Komisyon Sözleşmesi: Komisyoncunun Hak ve Borçları
Leasing ve rehinli mal süreçlerinde işletmenizi korumak için yanınızdayız
Hukukçular Evi yanınızda.
Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
📞 Hemen Arayın💬 WhatsAppKonkordatodan önce: Taksitleri fon kilidi nedeniyle aksayan şirket bakımından 6361 m.31 süreleri, fesih ihtarnamesine itiraz ve fesih hâlinde m.33/1 hesabı leasing taksiti ödenemedi: temerrüt ve fesih yazımızda ele alındı.
Konkordato Dışında: Normal İcra Takibinde Leasing Malı
Bu sayfa konkordatoya odaklanır; ancak leasing makineleri çoğu zaman konkordato başlamadan önce, sıradan bir icra takibinde tehdit altına girer. O hâlde uygulanacak kural farklıdır ve borçlu lehinedir.
Kural: kiracı aleyhine icra yoluyla takip yapılması hâlinde, icra memuru, finansal kiralama konusu malların takibin dışında tutulmasına karar verir.
Bu karar icra memuru tarafından verilir ve ayrı bir dava açılmasını gerektirmez.
İtiraz süresi yedi gündür: icra memurunun kararına karşı yedi gün içinde itiraz edilebilir.
Ve itirazların çözüm süresi sınırlanmıştır: bu itirazlar icra mahkemesince en geç bir ay içinde karara bağlanır.
Neden önemli? Çünkü mülkiyet kiralayana aittir; mal, kiracının borcu için haczedilecek malvarlığına dâhil değildir. Özel hüküm, bu sonucun hızlıca sağlanmasını amaçlar.
Kiracının İflası: Büro Teşkilinden Önce Tefrik
İflas hâlinde de leasing malı masaya karışmadan ayrılır ve bunun için erken bir an belirlenmiştir.
Kural: kiracının iflası hâlinde iflas memuru, İcra ve İflas Kanunu m.221/1 hükmüne göre büro teşkilinden önce, finansal kiralama konusu malların tefrikine karar verir.
“Büro teşkilinden önce” ifadesi belirleyicidir: ayırma, iflas idaresinin oluşmasını beklemeden yapılır. Böylece mal, tasfiye sürecine hiç girmeden ayrılır.
İtiraz yolu aynıdır: iflas memurunun bu kararına karşı yedi gün içinde itiraz edilebilir; itirazlar icra mahkemesince en geç bir ay içinde karara bağlanır.
Bu düzenleme bir yolu kısaltmıştır. Özel hüküm bulunmasaydı, iflasta genel hükümler uyarınca iflas idaresi karar verecek; talebin reddi hâlinde kiralayanın icra mahkemesinde istihkak davası açması gerekecekti. Özel hükümle çözüm süresi kısaltılmıştır.
Üçüncü kişiye ait malın haczi hâlindeki genel yol için istihkak davası: başkasının malı haczedilirse (İİK 96-99) sayfamıza bakabilirsiniz.
Ya Leasing Şirketi Batarsa? Kiracının Güvencesi
Tablonun ters yüzü de düzenlenmiştir ve kiracı bakımından güçlü bir koruma sağlar.
Kiralayanın iflası hâlinde: sözleşme, kararlaştırılan sürenin sonuna kadar iflas masasına karşı geçerliliğini sürdürür. Yani leasing şirketinin iflası, sözleşmeyi kendiliğinden sona erdirmez ve makine kiracıdan alınamaz.
Kiralayan aleyhine icra takibi yapılırsa: finansal kiralama konusu mallar sözleşme süresi içinde haczedilemez.
Kiracı için pratik sonuç: leasing şirketinin mali sıkıntıya girmesi, üretim hattınızın durması anlamına gelmez. Sözleşme süresi boyunca kullanım hakkınız korunur.
Ancak yükümlülükler devam eder: koruma, kira ödemelerinin aksatılabileceği anlamına gelmez; sözleşme aynen yürür.
Sicil ve Aleniyet: Malın Kime Ait Olduğu Nasıl Bilinir?
Leasing malının üçüncü kişilere karşı korunması, bir sicil düzenine dayanır.
Özel sicili bulunan taşınırlar: bu mallara dair sözleşmeler, malların kayıtlı oldukları sicile tescil ve şerh olunur.
Sicile kayıtlı olmayan taşınırlar: Finansal Kurumlar Birliği’nce tutulan özel sicile kaydedilir. Bu bildirimi kiralayan yapar.
Sicil herkese açıktır: Birlik tarafından tutulan sicile herkesin erişim imkânı bulunmaktadır. Aleniyet mevcut olduğundan hiç kimse sicilde kayıtlı bilgileri bilmediğini iddia edemez.
Sonucu güçlüdür: tescil veya şerhten sonra, üçüncü kişilerin finansal kiralama konusu mal üzerindeki ayni hak kazanımları kiralayana karşı ileri sürülemez.
Alacaklı için pratik sonuç: borçlunun tesisinde gördüğünüz makine, sicilde kayıtlı bir leasing malı olabilir. Haciz öncesinde sicil sorgusu yapmak, sonradan takibin dışında bırakılacak mallar için masraf yapılmasını önler.
Üç Senaryo, Üç Farklı Sonuç
Leasing malının akıbeti, borçlunun hangi hukuki durumda olduğuna göre değişir; bu tablo karışıklığı önler.
1. Sıradan icra takibi: mal takibin dışında tutulur. İcra memuru karar verir, yedi gün içinde itiraz edilebilir, icra mahkemesi en geç bir ayda karara bağlar.
2. İflas: mal, büro teşkilinden önce tefrik edilir. Aynı süreler işler.
3. Konkordato: burada durum farklıdır. Mülkiyet kiralayanda olduğundan iade kural olarak istenebilir; ancak tasdik kararında, beş şartın tamamının gerçekleşmesi hâlinde iade bir yılı geçmemek üzere ertelenebilir.
Farkın sebebi amaçtır: ilk iki senaryoda amaç, başkasına ait malın tasfiyeye karışmasını önlemektir. Konkordatoda ise amaç, işletmenin faaliyetini sürdürerek projeyi hayata geçirebilmesidir; bu nedenle kiralayanın iade hakkı geçici olarak sınırlanır.
Mühlet süresince sözleşmelerin genel rejimi için konkordato mühletinde sözleşmeler ne olur? (İİK 296), takip yasağının kapsamı için konkordato mühletinde icra takipleri durur mu? (İİK 294) sayfalarımıza bakabilirsiniz.
Leasing Alacaklısı Bakımından: Ne Yapmalı?
Erteleme kararı kiralayan için ciddi bir kısıtlama olduğundan, sürecin doğru izlenmesi gerekir.
1. Görüş bildirin. Erteleme talebi hakkında yazılı görüş bildirmeye davet edilirsiniz; şartlardan hangisinin gerçekleşmediğini somut olarak ortaya koymak gerekir.
2. Şartları tek tek denetleyin. Beş şartın tamamı aranır: sözleşmenin aynen ifasının üstlenilmiş olması, kira alacağının konkordato talebinden önce doğmuş olması, ödenmemiş kira borcunun üç aylık tutarı aşmaması, değer kaybı zararının teminat altına alınmış olması ve malın zorunluluğunun yaklaşık ispatı. Biri dahi eksikse erteleme yapılamaz.
3. Teminatı takip edin. Erteleme, malın kullanılmaya devam etmesi demektir; değer kaybı zararının teminatlandırılması bu nedenle kritiktir.
4. Kaldırma sebeplerini izleyin. Ertelemenin yanlış bilgilerle elde edildiği, borçlunun mali durumunun düzeldiği veya iadenin artık borçlunun varlığını tehlikeye sokmayacağı yaklaşık olarak ispat edilirse erteleme kararı kaldırılır.
5. Kendiliğinden hükümsüzlük hâllerini bilin: borçlunun malı rızasıyla devretmesi, iflası veya ölümü hâlinde erteleme kendiliğinden hükümsüz hâle gelir.
Rehinli alacaklıların paralel konumu için konkordatoda rehinli alacaklılarla müzakere (İİK 308/h), tasdik şartlarının tamamı için konkordatonun tasdiki şartları nelerdir? (İİK 305) sayfamıza bakınız.
🗺️ Konkordato Konu Haritası
Konkordato sürecinin tüm aşamaları için hazırladığımız rehberler:
📋 Güncel Liste ve Sorgulama
- Konkordato İlan Eden Şirketler 2026
- Firmalar Nasıl Öğrenilir? Resmî Kaynaklar
- Geçici Mühlet İlanı ve Bildirimler (İİK 288)
⏳ Mühlet Rejimi
- Geçici Mühlet Nedir? Süresi ve Uzatılması
- Kesin Mühlet ve 1 Yıllık Süre
- Geçici Mühlet ile Kesin Mühlet Farkı
- Mühlette İcra Takipleri Durur mu?
- Mühlette Faiz İşler mi? (İİK 294)
👤 Konkordato Komiseri
- Konkordato Komiseri Nedir?
- Komiserin Görev ve Yetkileri (İİK 290)
- Komiser Nasıl Olunur? Şartlar ve Liste
- Komiserin Sorumluluğu ve Ücreti
💼 Alacaklının Konumu
- Borçlum Konkordato İlan Etti: Ne Yapmalıyım?
- Alacaklının Hakları ve Alacak Bildirimi
- Alacakların Bildirilmesi ve İncelenmesi
- Alacaklılar Toplantısı ve Oylama
- Alacaklılar Kurulu: Oluşumu ve Görevleri
⚖️ Başvuru, Proje ve Sonuç
- Başvuru Nasıl Yapılır? Belgeler ve Adımlar
- Hangi Mahkemeye Başvurulur?
- Konkordato Projesi ve İyileştirme Belgesi
- Masraflar ve Gider Avansı
- Talep Reddedilirse İflasa Karar Verilir mi?
- Konkordato Sonrası Süreç ve Yükümlülükler
- Sicil Şerhinin Kaldırılması
🏭 Sektörel ve Özel Durumlar
- Tekstil Sektöründe Konkordato
- İnşaat Sektöründe Konkordato
- Turizm ve Otelcilikte Konkordato
- İşçi Alacakları: Kıdem, İhbar, Ücret
- Vergi ve SGK Amme Alacakları
- Teminat Mektupları ve Banka Garantileri
- Konkordato mu İflas mı?
🛰️ Güncel takip: Konkordato ilanlarını gün gün izlemek için Konkordato Radarı sayfamızı kullanabilirsiniz.
Birinci Şartın Anahtarı: "Aynen İfa Üstlenimi" Nasıl Kurulur?
İİK m.307’nin finansal kiralama ertelemesi için aradığı beş şarttan ilki, uygulamada en çok atlanan şarttır: “Borçlu finansal kiralama sözleşmesinin aynen ifasını 294 üncü maddenin yedinci fıkrası uyarınca üstlenmiş olmalıdır.”
Bu yollamanın karşılığı şudur: İİK m.294, konusu para olmayan alacakların alacaklı tarafından eşit kıymette bir para alacağına çevrilerek komisere bildirileceğini; ancak borçlunun, komiserin onayıyla taahhüdün aynen ifasını üstlenmekte serbest olduğunu düzenler.
| Adım | Kim yapar | Sonucu |
|---|---|---|
| 1. Kiralayanın bildirimi | Finansal kiralama şirketi | Alacağını komiserliğe bildirir |
| 2. Tercih | Borçlu (kiracı) | Sözleşmenin aynen ifasını üstlenmeyi seçer |
| 3. Onay | Komiser | Aynen ifa üstlenimi komiserin onayına tabidir |
| 4. Sonuç | — | Sözleşme para alacağına dönüşmez; ifa devam eder ve İİK m.307 ertelemesinin ilk şartı gerçekleşmiş olur |
Sıralamayı ters kurmayın. Erteleme talebi tasdik kararında hükme bağlanır; ancak aynen ifa üstlenimi ondan önce, mühlet sürecinde gerçekleşmiş olmalıdır. Tasdik aşamasına gelindiğinde bu üstlenim yapılmamışsa, birinci şart eksik kalır ve erteleme talebi reddedilebilir. Bu nedenle leasingli makine parkı olan bir borçlunun, kesin mühlet döneminde komiserlikle aynen ifa üstlenimini yazılı olarak kayda geçirmesi gerekir.
Değer Kaybı Teminatı: Dördüncü Şart Nasıl Karşılanır?
İİK m.307’nin (d) bendi, erteleme nedeniyle finansal kiralama konusu malın değer kaybından kaynaklanabilecek zararın teminat altına alınmış olmasını arar. Bu şart, kiralayanın menfaatini korur: mal bir yıl daha kiracıda kalacaksa, o bir yılda uğrayacağı değer kaybı güvenceye bağlanmalıdır.
| Teminat yöntemi | Değerlendirme |
|---|---|
| Sigorta | Malın kasko/all risk sigortasının erteleme süresini kapsayacak şekilde yenilenmesi; poliçede kiralayanın dain-i mürtehin gösterilmesi |
| Nakit teminat | Tahmini değer kaybı tutarının bloke bir hesapta tutulması |
| Banka teminat mektubu | Bağımsız yükümlülük doğurur; ancak mühlet içinde yeni teminat verilmesi İİK m.297/2 uyarınca mahkeme iznine tabi olabilir |
| Üçüncü kişi teminatı | Ortak veya grup şirketi teminatı; borçlunun kendi kefaleti izne tabidir |
| Bakım ve kullanım taahhüdü | Tek başına teminat sayılmaz; ancak değer kaybı tahminini düşürmeye yardımcı olur |
📐 Değer kaybı nasıl hesaplanır? Uygulamada, malın erteleme başlangıcındaki rayiç değeri ile bir yıl sonraki tahmini değeri arasındaki fark esas alınır. Makine yaşı, teknolojik eskime, kullanım yoğunluğu ve ikinci el piyasa koşulları bu tahmini belirler. Bu nedenle erteleme talebine bağımsız bir değerleme raporu eklenmesi, hem şartın ispatını kolaylaştırır hem de teminat tutarının makul belirlenmesini sağlar.
Erteleme Süresi Dolduğunda ve Rehinli Malda Paralel Yeni İmkân
Her iki erteleme de karardan itibaren bir yılı geçemez. Süre dolduğunda erteleme kendiliğinden sona erer; kiralayan iade talebini, rehinli alacaklı ise satış talebini yeniden ileri sürebilir. Borçlu açısından pratik sonuç, bir yıllık pencerenin kalıcı bir çözüm değil, yeniden yapılandırma için kazanılmış zaman olmasıdır.
Erteleme kalktığında kiracının seçenekleri
| Seçenek | İçeriği | Dikkat |
|---|---|---|
| Sözleşmeyi normal akışında sürdürmek | Kira ödemelerine devam edilerek sözleşme vadesine kadar götürülür | Aynen ifa üstlenimi zaten yapılmış olduğundan bu doğal seyirdir |
| Malı satın almak | Sözleşmedeki satın alma opsiyonunun kullanılması | Bedelin kaynağı ön projede gösterilmiş olmalıdır |
| Yeniden yapılandırma görüşmesi | Kiralayanla vade ve tutar üzerinde yeni anlaşma | Mühlet içindeyse yeni teminat verilmesi İİK m.297/2 iznine tabidir |
| Malı iade etmek | Erteleme süresince kazanılan zamanla alternatif makine temini | İade sonrası doğacak alacak konkordato projesine tabi olur |
Rehinli malda 7327 ile gelen satış izni
9/6/2021 tarihli ve 7327 sayılı Kanunla İİK m.295’e eklenen fıkra, madalyonun diğer yüzünü düzenler. Mühlet sırasında rehinli malın satışı kural olarak gerçekleştirilemez; ancak:
| Hâl | Sonuç | Usul |
|---|---|---|
| Rehinli malın konkordato projesine göre işletme tarafından kullanılması öngörülmüyorsa | Satışına izin verilebilir | İİK m.297/2’deki usule göre |
| Malın kıymeti düşecekse | Satışına izin verilebilir | İİK m.297/2’deki usule göre |
| Malın muhafazası masraflı olacaksa | Satışına izin verilebilir | İİK m.297/2’deki usule göre |
| Satış gerçekleşirse | Satış gelirinden rehinli alacaklıya rehin bedeli kadar ödeme yapılır | — |
Bu düzenleme, işletmenin kullanmadığı ama muhafazası masraf doğuran rehinli varlıkların mühlet içinde elden çıkarılabilmesine imkân tanır. Karar mahkemenindir ve İİK m.297/2 usulüne tabi olduğundan komiserin görüşü alınmak zorundadır. İzin talebi dilekçesi için Mühlette Mahkeme İzni Talebi Dilekçesi sayfamıza bakabilirsiniz.
İade Ertelemesinin Mühlet Rejimindeki Yeri
Finansal kiralama konusu malların iadesinin ertelenmesi, işletmenin faaliyetini sürdürebilmesi amacına hizmet eder; mühletin diğer sonuçlarıyla birlikte uygulanır.
Uygulanan rejim
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Takip yasağı | Mühlet içinde borçlu aleyhine 6183 sayılı Kanun’a göre yapılanlar dâhil hiçbir takip yapılamaz, evvelce başlamış takipler durur | İİK m.294 |
| Geçici koruma | İhtiyatî tedbir ve ihtiyatî haciz kararları uygulanmaz | İİK m.294 |
| Süreler | Bir takip muamelesi ile kesilebilen zamanaşımı ve hak düşüren müddetler işlemez | İİK m.294 |
| İmtiyazlı alacak | 206. maddenin birinci sırasındaki alacaklar için haciz yoluyla takip yapılabilir; iflâs yoluyla takip yapılamaz | İİK m.294 |
| Faiz | Proje aksine hüküm içermedikçe rehinle temin edilmemiş her türlü alacağa faiz işlemesi durur | İİK m.294 |
| Rehinli alacak | Kesin mühletin rehinli alacaklılar bakımından sonuçları ayrı maddede düzenlenmiştir | İİK m.295 |
| Komiser izni | Mühlet içinde komiserin izniyle kurulan işlemlerden doğan alacaklar takip yasağının dışındadır | |
| Şikâyet | Mühlete rağmen yapılan takip işlemlerine karşı icra hukuk mahkemesine şikâyet edilir |
Yedinci satır, erteleme kararının pratik karşılığıdır: mühlet süresince komiserin izniyle kurulan ilişkilerden doğan alacaklar takip yasağının dışında kalır. Bu nedenle erteleme döneminde doğan kira bedellerinin ödenmesi, mühlet öncesi borçlardan ayrı değerlendirilir.
Erteleme, sözleşmeyi ayakta tutmaz; iadeyi geciktirir. Mahkemece verilen erteleme kararı, kiralayanın mülkiyet hakkını ortadan kaldırmaz ve sözleşmeden doğan alacaklarını sona erdirmez. Erteleme, işletmenin üretim araçlarını kaybetmeden faaliyetine devam edebilmesi için tanınan geçici bir imkândır. Bu nedenle karar verilirken, ertelemenin kiralayana vereceği zararın karşılanıp karşılanmayacağı da değerlendirilir.
Kiralayan ve Borçlu Bakımından Adımlar
Erteleme talebinde her iki tarafın da hazırlık yapması gerekir.
Taraflara göre adımlar
| Taraf | Yapılması gereken |
|---|---|
| Borçlu | Malın faaliyetin devamı için zorunlu olduğunun gösterilmesi |
| Borçlu | Erteleme süresince kira bedellerinin ödenmesinin planlanması |
| Borçlu | Malın muhafazası ve sigortasının sürdürülmesi |
| Kiralayan | Mülkiyetin ve sözleşmenin belgelerle ortaya konması |
| Kiralayan | Muaccel kira alacağının süresinde bildirilmesi |
| Kiralayan | Ertelemeden doğacak zararın hesaplanması |
| Komiser | Ertelemenin işletme ve alacaklılar üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi |
| Mahkeme | Erteleme kararının kapsam ve süresinin belirlenmesi |
Beşinci satır, kiralayan bakımından en çok ihmal edilen adımdır: mülkiyet iddiasına güvenerek alacak kaydı yapılmadığında, muaccel kira alacakları bakımından süreç dışında kalınır. Mülkiyet talebi ile alacak talebi ayrı ayrı ileri sürülmelidir.
Leasing rejimi için finansal kiralama rehberimize bakabilirsiniz.
Erteleme Kararının Sona Ermesi
Erteleme süresiz değildir; belirli hâllerde kendiliğinden veya kararla sona erer.
Sona erme hâlleri
| Hâl | Sonuç |
|---|---|
| Sürenin dolması | Erteleme süresinin sona ermesi |
| Mühletin kalkması | Konkordato korumasının sona ermesi |
| Ret | Konkordato talebinin reddi |
| Fesih | Konkordatonun feshi |
| Kaldırma kararı | Yanlış bilgi, servet ve gelir artışı veya iadenin artık tehlike yaratmaması hâlinde mahkemenin ertelemeyi kaldırması |
| Malın kullanılmaması | Malın faaliyette kullanılmadığının anlaşılması |
| İade | Sona erme hâlinde malın iadesi |
| Zarar | Erteleme döneminde doğan zararın değerlendirilmesi |
Beşinci satır, ertelemenin kararla sona ermesini gösterir: İİK m.307 uyarınca konkordatoyu tasdik eden mahkeme, ilgili alacaklının talebi üzerine ve borçluyu da davet ederek, ertelemenin yanlış bilgi verilerek elde edildiği, borçlunun serveti ve gelirleri artarak borcu ekonomik varlığını tehlikeye sokmadan ödeyebilecek hâle geldiği veya iadenin borçlunun ekonomik varlığını artık tehlikeye sokmayacağı yaklaşık olarak ispat edilirse erteleme kararını kaldırır. Erteleme döneminde kira bedellerinin ödenmemesi kanunda ayrı bir kaldırma sebebi olarak sayılmamıştır; kiralayan talebini bu hâllerden birine dayandırmalıdır.
Rehinli mallarda paralel bir düzenleme bulunur. Rehin konusu malların paraya çevrilmesi bakımından da benzer bir erteleme rejimi öngörülmüştür. Her iki düzenlemenin amacı aynıdır: işletmenin üretim araçlarını kaybetmeden faaliyetine devam edebilmesi. Bu nedenle talep edilirken, malın faaliyet için zorunlu olduğu somut olarak gösterilmelidir.
Konkordato Dışında Leasing Uyuşmazlıkları
Erteleme rejimi konkordatoya özgüdür; konkordato dışındaki hâllerde farklı yollar işler.
Karşılaştırma
| Durum | İzlenecek yol |
|---|---|
| Konkordato | İadenin ertelenmesi talebi (İİK m.307) |
| İflas | Malın masaya dâhil olup olmadığının tartışılması |
| Haciz | İstihkak prosedürü (İİK m.96 vd.) |
| Temerrüt | İhtar ve fesih zincirinin işletilmesi |
| Fesih | Malın iadesi ve bakiye alacağın hesaplanması |
| Sicil | Sözleşmenin tescil durumunun denetlenmesi |
| Mülkiyet | Kiralayanın mülkiyetinin belgelenmesi |
| Alacak | Muaccel kira alacağının ayrıca ileri sürülmesi |
Üçüncü satır, en sık karşılaşılan durumdur: kiracının başka bir borcu için makineye haciz konulduğunda izlenecek yol istihkaktır ve zilyetlik karinesi nedeniyle dava yükü kural olarak kiralayana düşer.
Tescil, her senaryoda belirleyicidir. Sözleşmenin ilgili sicile tescil edilmiş olması, kiralayanın mülkiyetini üçüncü kişilere karşı ileri sürebilmesinin temelidir. Tescil yoksa hem istihkak davasında hem de konkordato ve iflas süreçlerinde mülkiyet iddiası tartışmalı hâle gelir. Bu nedenle sözleşme kurulurken tescilin tamamlanması ihmal edilmemelidir.
Konkordato dışında, taksitler ödenemediğinde fesih için verilmesi gereken 30 veya 60 günlük süre, malın iadesi ve satış sonrası hesaplaşma için leasing taksitlerini ödeyemeyen şirket rehberimize bakabilirsiniz.
Yargıtay Kararlarında Mühlet, Leasing Malının İadesi ve Konkordato Kaydı
Yargıtay’ın onadığı bir kararda mühlet ve İİK m.294/1’deki takip yasağı, kiralayanın mülkiyete dayanan iade davasına engel sayılmamıştır; malı işletmede tutabilecek olan, tasdik kararındaki İİK m.307 ertelemesi veya konkordato mahkemesinin mala özgü tedbiridir. Kiralayanın alacağı konkordato sürecine girmişse iade davasına bakan mahkeme konkordato dosyasını incelemelidir.
Konkordatoda leasing malı: seçilmiş Yargıtay kararları
| Karar | Uyuşmazlık | Yargıtay’ın tespiti |
|---|---|---|
| Yargıtay 11. HD, E. 2024/3472, K. 2025/1972, T. 19.03.2025 | Mühletteki kiracıya karşı iade davası | Konkordatonun iadeye engel olmadığını kabul eden BAM kararı onandı. |
| Yargıtay 11. HD, E. 2024/5264, K. 2024/8292, T. 26.11.2024 | Kiralayanın alacaklılar listesinde yer aldığı tasdikli konkordato | Konkordato dosyası incelenmeden verilen iade kararı bozuldu. |
| Yargıtay 12. HD, E. 2022/10245, K. 2023/2746, T. 25.04.2023 | İflas müdürlüğünün leasing malı için kıymet takdiri | Malları borçluda bırakan konkordato tedbiri karşısında şikâyet konusuz kaldı; bozma. |
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2024/3472, K. 2025/1972, T. 19.03.2025
Kiralayan, 60 günlük ihtar süresinde ödenmeyen kiralar nedeniyle sözleşmeyi feshedip iade istemişti. Mühletteki kiracı, konkordato davasının beklenmesini ve tasdik kararında iadenin erteleneceğini savundu. Bölge adliye mahkemesi, mühlet sırasında ödenmeyen kiraların konkordato şartlarına tabi olmadan tam ödenmesi gerektiğini, istenen bedellerin bir kısmının geçici mühletten önceye ait olduğunu ve m.307 ertelemesinin ispatlanmadığını belirterek iade kararını korudu. Yargıtay bu kararı ayrıca gerekçe yazmadan onadı; alıntı, kararda aktarılan bölge adliye mahkemesi gerekçesidir.
Mühlet takipleri durdurur (İİK m.294/1), ancak bu kararda iade davasına engel sayılmamıştır; mühlette devam eden sözleşmelerde edimler de karşılıklı ifa edilir (İİK m.296/1). Makineyi elde tutmak isteyen borçlu kirayı aksatmamalı, aynen ifa üstlenimini komiser onayına bağlamalı (İİK m.294/7) ve tasdikte m.307 ertelemesini isteyip şartlarını ispatlamalıdır.
Kararın ilgili bölümü
“konkordatonun tasdik edildiği veya tasdik kararında İİK’nın 307. maddesi gereğince finansal kiralama konusu malların iadesinin ertelendiği hususunun davalı tarafça iddia ve ispat edilemediği ayrıca konkordato davasının sonucunun beklenilmesine gerek bulunmadığı”
Kaynak: Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2024/3472, K. 2025/1972, T. 19.03.2025. Karar metni UYAP Emsal Karar Arama sisteminden alınmıştır.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2024/5264, K. 2024/8292, T. 26.11.2024
Kiralayanın fesih ve iade davası kabul edilmiş, bölge adliye mahkemesi geçici mühletin haklı olarak feshedilen sözleşmede malın iadesine engel olmadığını belirtmişti. Kiracı, konkordatosunun tasdik edildiğini, kiralayanın alacaklılar listesinde yer aldığını ve malın satılarak alacağın tahsil edildiğini savunmuştu. Yargıtay, konkordato dosyasında kiralayanın tasdik kararındaki listede bulunduğunu tespit etti; bu itirazlar incelenmeden karar verilmesini eksik inceleme sayarak kararı kiracı yararına bozdu.
Bağlayıcı hâle gelen konkordato talepten önce doğan alacaklar için mecburi olduğundan (İİK m.308/c/2), kiralayanın kaydı ve tahsilatı iade davasında araştırılmalıdır. Kiracı savunmasına tasdik kararını, alacaklı listelerini ve ödeme kayıtlarını eklemeli, konkordato dosyasının getirtilmesini istemelidir.
Kararın ilgili bölümü
“Hem ilk derece mahkemesi hem de bölge adliye mahkemesince davalı şirketin yukarıda belirtilen ciddi itirazları ile konkordato davası bakımından herhangi bir değerlendirilme yapılmaksızın karar verildiği görülmüştür.”
Kaynak: Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2024/5264, K. 2024/8292, T. 26.11.2024. Karar metni UYAP Emsal Karar Arama sisteminden alınmıştır.
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2022/10245, K. 2023/2746, T. 25.04.2023
Kiracının iflasında iflas müdürlüğü, 6361 sayılı Kanun m.28/1 uyarınca leasing mallarının tefrikine karar vermiş, ayrıca kıymet takdiri yaptırıp bu bedelin altında satılmamalarını kararlaştırmıştı. Yargıtay tefrikle yetinilmesi gerektiğini belirtti. Ancak iflas kaldırılmış, şirket konkordato talep etmiş, konkordato mahkemesi de kiralayanların haklarını da korumak üzere malların şirket yetkililerine yediemin olarak teslimine tedbiren karar vermişti. Yargıtay bu nedenle şikâyetin konusuz kaldığını kabul ederek bozdu.
Karar, 6361 sayılı Kanun m.23/1, m.28/1 ve m.33/1’i anarak iflas organlarının yetkisini tefrikle sınırlar. Konkordato mahkemesinin tedbiri (İİK m.287/1) bu olayda malı, kiralayanın mülkiyetine dokunmadan işletmede tutmuştur; Yargıtay tedbirin yerindeliğini tartışmamış, varlığını sonuca etkili saymıştır.
Kararın ilgili bölümü
“Şikayet konusu finansal kiralamaya konu menkullerin borçluya iadesine dair tedbir kararı verilmesi ve iflas müdürlüğünün görevinin sona ermesi karşısında iflas idaresinin kıymet takdiri yapılmasına dair işlemi şikayete ilişkin şikayetin konusunun kalmadığı açıktır.”
Kaynak: Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2022/10245, K. 2023/2746, T. 25.04.2023. Karar metni UYAP Emsal Karar Arama sisteminden alınmıştır.
Dilekçede kiracı, varsa tedbir kararını ve m.307 ertelemesini eklemelidir. Kiralayan ise mühletten önce ve sonra muaccel olan bedelleri ihtarnamede ayrı göstermelidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Konkordatoda leasing makineleri geri alınır mı?
Kural olarak iade istenebilir; ancak İİK m. 307 şartları sağlanırsa, borçlunun talebiyle iade tasdik kararından itibaren bir yıla kadar ertelenebilir.
Leasing malların iadesi ne kadar ertelenir?
Borçlunun talebi üzerine, tasdik kararında finansal kiralama konusu malların iadesi karardan itibaren bir yılı geçmemek üzere ertelenebilir (İİK m. 307).
İade ertelemesinin şartları nelerdir?
Sözleşmenin aynen ifasının üstlenilmesi, kira alacağının konkordato talebinden önce doğmuş olması, ödenmemiş kira borcunun üç aylık tutarı aşmaması, değer kaybı zararının teminatlanması ve malın zorunlu olduğunun yaklaşık ispatıdır.
Ödenmemiş kira ne kadar olabilir?
İade ertelemesi için ödenmemiş kira borcunun üç aylık tutarı aşmaması gerekir; aşıyorsa erteleme şartı gerçekleşmez.
Erteleme kararı kaldırılabilir mi?
Evet. Ertelemenin yanlış bilgiyle elde edildiği, borçlunun mali durumunun düzeldiği veya iadenin artık tehlike yaratmayacağı ispatlanırsa mahkeme ertelemeyi kaldırır.
Rehinli mallar için de erteleme var mı?
Evet. Rehinli malın muhafazası ve satışı da benzer şartlarla bir yıla kadar ertelenebilir; erteleme hâlinde satış isteme süresi işlemez (İİK m. 307).
Konkordato yokken leasing makinem haczedilir mi?
Hayır. 6361 sayılı Kanun uyarınca kiracı aleyhine icra yoluyla takip yapılması hâlinde icra memuru, finansal kiralama konusu malların takibin dışında tutulmasına karar verir. Bu karara karşı yedi gün içinde itiraz edilebilir ve itirazlar icra mahkemesince en geç bir ay içinde karara bağlanır.
Kiracı iflas ederse leasing malı masaya girer mi?
Girmez. Kiracının iflası hâlinde iflas memuru, İcra ve İflas Kanunu m.221/1 hükmüne göre büro teşkilinden önce finansal kiralama konusu malların tefrikine karar verir. Bu karara karşı da yedi gün içinde itiraz edilebilir.
Leasing şirketi iflas ederse makineyi kaybeder miyim?
Hayır. Kiralayanın iflası hâlinde sözleşme, kararlaştırılan sürenin sonuna kadar iflas masasına karşı geçerliliğini sürdürür. Kiralayan aleyhine icra takibi yapılması hâlinde de finansal kiralama konusu mallar sözleşme süresi içinde haczedilemez.
Leasing malı olduğu nasıl ispatlanır?
Özel sicili bulunan taşınırlara dair sözleşmeler kayıtlı oldukları sicile tescil ve şerh olunur; sicile kayıtlı olmayan taşınırlar ise Finansal Kurumlar Birliği’nce tutulan özel sicile kaydedilir. Bu sicile herkesin erişimi bulunduğundan kimse kayıtlı bilgileri bilmediğini iddia edemez.
Üçüncü kişi mal üzerinde hak kazanabilir mi?
Tescil veya şerhten sonra, üçüncü kişilerin finansal kiralama konusu mal üzerindeki ayni hak kazanımları kiralayana karşı ileri sürülemez.
Alacaklıysam haciz öncesi ne yapmalıyım?
Borçlunun tesisindeki makineler sicilde kayıtlı leasing malı olabilir. Haciz öncesinde sicil sorgusu yapmak, sonradan takibin dışında bırakılacak mallar için masraf yapılmasını önler.
Konkordato mühleti, leasing şirketinin makineyi geri almak için dava açmasını engeller mi?
Kendiliğinden engellemez; İİK m.294/1 takipleri durdurur, mülkiyete dayanan iade davasını düzenlemez. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2024/3472, K. 2025/1972 sayılı kararıyla, tasdik kararında İİK m.307 ertelemesi verildiği ispatlanamadığı için iade talebini kabul eden bölge adliye mahkemesi kararını onamıştır.
Leasing alacağı konkordatoda alacaklılar listesine girmişse iade davası nasıl etkilenir?
İade davasına bakan mahkeme konkordato dosyasını incelemeden karar veremez. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2024/5264, K. 2024/8292 sayılı kararında, kiracının konkordatosu tasdik edilmiş ve kiralayan alacaklılar listesinde yer almışken bu durum değerlendirilmeden verilen iade kararını eksik inceleme nedeniyle bozmuştur.


