Konkordato Komiseri Nasıl Olunur? Şartları ve Listeye Kayıt

Konkordato komiseri olmak için Türk vatandaşı ve tam ehliyetli olmak, en az dört yıllık lisans mezuniyeti ile beş yıl mesleki tecrübe, belirli suçlardan mahkûm olmamak ve Adalet Bakanlığınca izinli kurumdan temel eğitimi tamamlayarak bilirkişilik bölge kurulu listesine kaydolmak gerekir.

Komiserlik Hangi Mevzuata Tabidir?

Komiserin nitelikleri, eğitimi ve görevlendirilmesi, 30 Ocak 2019 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Konkordato Komiserliği ve Alacaklılar Kuruluna Dair Yönetmelik ile düzenlenmiştir. İİK m. 290 da komiserlerin bilirkişilik bölge kurulları tarafından oluşturulan listeden seçileceğini öngörür.

Komiserde Aranan Nitelikler (Yönetmelik m. 4)

Komiser olmak isteyen kişide şu nitelikler aranır:

• Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak ve tam ehliyetli bulunmak,
• En az dört yıllık lisans eğitimi veren fakültelerden (veya YÖK denkliği kabul edilen kurumlardan) mezun olmak ve beş yıldan az olmamak üzere mesleki tecrübeye sahip bulunmak,
• Son üç yıl içinde, görevin gerektirdiği özen yükümlülüğüne uymadığından dolayı komiserlik görevine son verilmemiş olmak,
• Görevlendirildiği tarihte disiplin yönünden meslekten veya memuriyetten çıkarılmamış ya da sanat icrasından/mesleki faaliyetten yasaklanmamış olmak,
• Yönetmelikte sayılan katalog suçlardan (zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma vb.) mahkûm olmamak,
• Terör örgütleriyle iltisaklı veya irtibatlı olmamak; fiilen yürüttüğü mesleğinde komiserliğe engel bir hüküm bulunmaması.

Temel Eğitim Şartı (Yönetmelik m. 10)

Listeye kayıt için Adalet Bakanlığı tarafından izin verilen kurumlardan alınacak temel eğitimin tamamlanmış olması zorunludur. Temel eğitim en az otuz altı ders saatinden oluşur ve medeni usul ile icra-iflas hukuku, medeni hukuk, ticaret hukuku, işletme, iktisat, maliye ve muhasebe alanlarında profesör, doçent veya doktor unvanlı kişilerce verilir. Eğitim; icra-iflas hukukunun ilkeleri, konkordato mevzuatı, komiserin görev ve sorumlulukları, proje, alacaklılar kurulu, işletme yönetimi, finansal rapor analizi ve kriz yönetimi gibi konuları kapsar.

Bilirkişilik Bölge Kurulu Listesine Kayıt

Gerekli nitelikleri taşıyan ve temel eğitimi tamamlayan kişiler, bulundukları bölgedeki bilirkişilik bölge kurulu nezdinde tutulan konkordato komiserliği listesine kayıt için başvurur. Ayrıca KGK, komiser olarak görevlendirilebilecek yetkilendirilmiş bağımsız denetçileri liste hâlinde bölge kurullarına bildirir.

Yenileme Eğitimi ve Görev Sınırı

Listede kalmaya devam edebilmek için üç yılda bir yenileme eğitimi alınması zorunludur. Ayrıca bir kişi, eş zamanlı olarak beşten fazla dosyada geçici komiser veya komiser olarak görev yapamaz.

Yenileme Eğitiminin Saat Alt Sınırı

Listede kalabilmek için üç yılda bir eğitim almak yeterli değildir; kanun koyucu bu eğitime bir de asgari süre koymuştur.

Kural: komiserlere, eğitim izni verilen kuruluşlarca, toplam on iki saatten az olmamak üzere, üç yılda bir defa yenileme eğitimi verilir.

Temel eğitimle karşılaştırma: listeye ilk kayıtta aranan temel eğitim en az otuz altı ders saatidir. Yenileme eğitimi ise bunun üçte biri kadar bir asgari süreye tabidir.

Neden iki ayrı eşik? Temel eğitim mesleğe girişi, yenileme eğitimi ise mevzuattaki değişikliklerin takibini amaçlar. Konkordato hükümlerinin 2018’den bu yana birden çok kez değiştiği düşünüldüğünde, yenileme eğitiminin işlevi açıktır.

Pratik sonuç: eğitim alınan kuruluşun eğitim izni bulunup bulunmadığı ve alınan saatin asgari süreyi karşılayıp karşılamadığı, başvuru öncesinde kontrol edilmelidir.

Yönetmelik Öncesi Eğitimler Sayılmaz

Bu geçiş kuralı, konkordato eğitimi almış birçok kişi bakımından belirleyici olmuştur.

Kural: Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce alınan komiserlik eğitimleri, listeye kayıt için yapılacak başvuruda dikkate alınmaz.

Bunun anlamı şudur: 2018 yılında konkordatoya ilişkin düzenlemeler yürürlüğe girdikten sonra çeşitli kuruluşlarca verilen eğitimler, Yönetmelik yürürlüğe girmeden önce alınmışsa başvuruda geçerli sayılmaz.

Başvuru yapacaklar için: eğitim belgesinin tarihi ve eğitimi veren kuruluşun Adalet Bakanlığından izin alıp almadığı, başvurunun kabulünü doğrudan etkiler.

Bu kuralın gerekçesi eğitimin içeriğinin ve niteliğinin Yönetmelikle standarda bağlanmış olmasıdır; standart öncesi eğitimler bu içeriği karşılamayabilir.

Görev Verildiğinde Kaçınmak Mümkün mü?

Listeye kayıt bir hak sağladığı kadar bir yükümlülük de doğurur; bu yükümlülüğün yaptırımı vardır.

Kural: listeye kayıtlı komiser, kendisine verilen görevi kabulle yükümlüdür.

Kaçınma hâlinde ne olur? Komiser görevden kaçınmaya devam ederse mahkeme başka bir komiser görevlendirir ve kaçınan komiseri bağlı bulunduğu bölge adliye mahkemesinde kurulu bölge kuruluna bildirir.

Bildirim neden önemli? Çünkü listeyi bölge kurulu tutar. Kaçınmanın kurula bildirilmesi, komiserin listedeki konumunu doğrudan ilgilendirir.

Sonuç olarak: listeye kayıt, dosya seçme serbestisi getirmez. Görev geldiğinde kabul esas, kaçınma ise kayıt altına alınan bir istisnadır.

Haklı Mazeret Varsa: Beş Günlük Süre

Kabul yükümlülüğü mutlak değildir; kanun koyucu haklı mazeret için bir kapı bırakmış, ancak buna kısa bir süre bağlamıştır.

Kural: komiser, haklı bir mazeretin ortaya çıkması hâlinde, mazeretin ortaya çıktığı tarihten itibaren beş gün içinde görevden ayrılmayı talep edebilir.

Sürenin başlangıcı görevlendirme değil, mazerettir. Yani mazeret görev sırasında sonradan doğmuşsa, beş günlük süre o andan işler.

Süre kısadır ve kaçırılması hâlinde komiserin görevi sürdürmesi beklenir; bu da sorumluluk rejiminin işlemeye devam etmesi anlamına gelir.

Ayrıca görevin sona ermesi kayda geçer: komiserin görevinin sona ermesi hâlinde bu durum mahkemesince sebepleriyle birlikte derhâl bölge kuruluna bildirilir.

Komiserin sorumluluk ve ücret rejimi için konkordato komiserinin sorumluluğu ve ücreti sayfamıza bakabilirsiniz.

Yönetmelik Başka Neleri Düzenliyor?

Komiserliğe hazırlanan bir kişi için Yönetmeliğin kapsamını bilmek, hangi konularda kural bulunduğunu görmeyi sağlar.

Yönetmelikle yapılan başlıca düzenlemeler şunlardır: komiserin eğitimi, yükümlülükleri, yasaklılık sebepleri, komiserlikte yasak işler, komiserliğe başvuru esasları, komiserlikten kaçınma ve ayrılma sebepleri ile alacaklılar kurulunun oluşumu.

“Yasak işler” başlığı özellikle dikkat çeker: komiserlik yapan kişinin hangi işleri yapamayacağı ayrıca düzenlenmiştir. Görev almak için reklam sayılabilecek nitelikte girişim ve eylemlerde bulunulamayacağı da bu kapsamdadır.

Alacaklılar kurulu da aynı Yönetmelikte düzenlenmiştir: kurulun oluşturulması, zorunlu olarak oluşturulacağı hâller, görevleri ve çalışma usul ve esasları buradadır: konkordatoda alacaklılar kurulu: oluşumu ve görevleri.

Belgeler için ayrı bir yönetmelik vardır: konkordato talebine eklenecek belgelere ilişkin usul ve esaslar ayrı bir düzenlemede yer alır: konkordato ön projesi nedir? nasıl hazırlanır? (İİK 286).

Başvuru Öncesi Kontrol Listesi

Listeye kayıt başvurusu reddedilen adayların çoğu, aynı birkaç noktada eksik kalır.

1. Lisans ve tecrübe. En az dört yıllık lisans eğitimi veren fakültelerden mezuniyet ve beş yıldan az olmamak üzere mesleki tecrübe. Tecrübenin belgelenebilir olması gerekir.

2. Eğitim kuruluşunun izni. Temel eğitimin Adalet Bakanlığı tarafından izin verilen kurumlardan alınmış olması zorunludur. İzinsiz kuruluştan alınan eğitim başvuruyu karşılamaz.

3. Eğitimin tarihi ve süresi. Yönetmelik öncesi eğitimler dikkate alınmaz; temel eğitim en az otuz altı ders saati olmalıdır.

4. Engel hâlleri. Son üç yıl içinde özen yükümlülüğüne uymadığından komiserlik görevine son verilmemiş olmak; disiplin yönünden meslekten veya memuriyetten çıkarılmamış ya da sanat icrasından yasaklanmamış olmak; Yönetmelikte sayılan katalog suçlardan mahkûmiyet bulunmaması.

5. Doğru bölge kurulu. Başvuru, bulunduğunuz bölgedeki bilirkişilik bölge kurulu nezdinde tutulan listeye yapılır.

6. Mevcut dosya yükü. Eş zamanlı beş dosya sınırı, görev kabulü aşamasında da izlenmelidir.

Bağımsız Denetçiler İçin Ayrı Kanal

Yetkilendirilmiş bağımsız denetçiler bakımından listeye giriş farklı işler; bu ayrım çoğu zaman bilinmez.

Kural: Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu, komiser olarak görevlendirilebilecek yetkilendirilmiş bağımsız denetçileri liste hâlinde bilirkişilik bölge kurullarına bildirir.

Yani bildirim kurumsaldır: denetçi bireysel başvuru yapmak yerine, Kurum tarafından toplu olarak bölge kurullarına bildirilen listede yer alır.

Bu kanalın pratik önemi üç komiser görevlendirilen dosyalarda ortaya çıkar: komiserlerden biri, mahkemenin bulunduğu ilde faaliyet göstermek şartıyla bağımsız denetçiler arasından seçilir.

Konkordato dosyalarının niteliği bunu gerektirir: projedeki kaynak ve nakit akış öngörülerinin denetlenebilmesi mali uzmanlık ister. Kanun koyucu bu nedenle denetçi kanalını ayrı tutmuştur.

Hukukçular için not: üç komiserli dosyalarda komiserlerden bir diğerinin hukukçu olması tercih edilir; bu, emredici değil tercihe bağlı bir kayıttır.

Listeden Görevlendirme Nasıl İşler?

Listeye kayıt olmak, görevlendirmenin nasıl yapıldığını da bilmeyi gerektirir.

Kural liste esasıdır: mahkeme komiseri, bağlı bulunduğu bölge adliye mahkemesinde kurulu bölge kurulu tarafından oluşturulan listeden seçer.

İstisna: listede görevlendirilecek komiser bulunmaması hâlinde liste dışından görevlendirme yapılır; ancak bu görevlendirme bölge kuruluna bildirilir.

Bağımsız denetçiler ayrıca bildirilir: Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu, komiser olarak görevlendirilebilecek yetkilendirilmiş bağımsız denetçileri liste hâlinde bilirkişilik bölge kurullarına bildirir.

Üç komiser görevlendirilirse komiserlerden biri, mahkemenin bulunduğu ilde faaliyet göstermek şartıyla bağımsız denetçiler arasından seçilir; bir diğerinin hukukçu olması tercih edilir.

Ve iş yükü sınırlıdır: bir kişi eş zamanlı olarak beşten fazla dosyada geçici komiser ve komiser olarak görev yapamaz.

Görev ve yetkilerin tamamı için konkordato komiseri kimdir? görev ve yetkileri (İİK 290), komiserin görev yaptığı kesin mühlet aşaması için konkordatoda kesin mühlet nedir? şartları ve süresi (İİK 289) sayfalarımıza bakabilirsiniz.

Komiserin Kanunî Statüsü: Hangi Hükümlere Tabi?

Konkordato komiseri, mahkemece görevlendirilen ve kanunda statüsü ayrıca belirlenen bir kişidir. İİK m.290 komiserin görevlerini saydıktan sonra hukukî konumunu da düzenler: "8 inci, 10 uncu, 11 inci, 16 ncı, 21 inci ve 359 uncu maddeler hükümleri kıyas yoluyla komiserler hakkında da uygulanır."

Ayrıca İİK m.290 uyarınca komiserin konkordatoya ilişkin işlemleriyle ilgili şikâyetler asliye ticaret mahkemesince karara bağlanır. Bu, komiser işlemlerinin denetimsiz olmadığını gösterir.

Üç Komiser Hâlinde Bağımsız Denetçi Zorunluluğu (İİK m.287/3)

Kural olarak bir geçici komiser görevlendirilir. Ancak kanun, dosyanın büyüklüğüne göre kadroyu genişletme imkânı tanır ve bu genişlemeye özel bir nitelik şartı bağlar.

Komiserin Görevi Nerede Biter? Kayyım ve Tasfiye Memuru Rolleri

Komiserlik görevi tasdikle sona ermez; kanun, aynı kişiye başka roller yükleme imkânı tanır. Bu üç rolün karıştırılmaması gerekir.

Komiserin Görev Alanını Belirleyen Rejim

Komiserlik şartları, üstlenilecek görevin ağırlığıyla doğru orantılıdır. Bu görevin kapsamını mühletin doğurduğu sonuçlar belirler.

Yedinci satır, komiserin en kritik yetkisini gösterir: mühlet içinde komiserin izniyle kurulan işlemlerden doğan alacaklar takip yasağının dışında kalır. Bu yetki, borçlunun ticari hayatını sürdürebilmesinin anahtarıdır ve doğrudan sorumluluk doğurur.

Görev Sırasında Uyulacak Yükümlülükler

Komiserin yükümlülükleri, hem mevzuattan hem de görevin niteliğinden doğar.

Altıncı satır, komiserin sorumluluğunun en somut alanıdır: verdiği görüş ve izinlerle borçlunun malvarlığı doğrudan etkilenir. Bu nedenle iznin hangi gerekçeyle ve hangi kapsamda verildiği yazılı olarak kayda geçirilmelidir.

Sorumluluk için komiserin sorumluluğu ve ücreti rehberimize bakabilirsiniz.

Görevlendirme ve Ücret Süreci

Komiser olarak görevlendirilme ve ücretin belirlenmesi, mahkeme kararına bağlı ayrı bir süreçtir.

Altıncı satır, sürecin fiilen durmasına yol açan en yaygın sebeptir: komiser ücreti ve giderleri için istenen avansın süresinde yatırılmaması, mühletin kaldırılmasına kadar giden bir sonuç doğurabilir.

Komiserin Alacaklılarla İlişkisi

Komiser, borçlunun temsilcisi değil sürecin görevlisidir; alacaklılarla ilişkisi de bu çerçevede yürür.

Beşinci satır, komiserin en çok itiraza konu olan işlemidir: nisap hesabı, projenin kabul edilip edilmediğini doğrudan belirler. Bu nedenle hesabın alacak bazında ve denetime elverişli biçimde hazırlanması gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Konkordato komiseri olmak için hangi şartlar gerekir?

Türk vatandaşı ve tam ehliyetli olmak, en az dört yıllık lisans mezuniyeti ile beş yıl mesleki tecrübe, belirli suçlardan mahkûm olmamak ve temel eğitimi tamamlayarak bölge kurulu listesine kaydolmak gerekir (Yönetmelik m. 4).

Komiserlik için hangi bölümden mezun olmak gerekir?

En az dört yıllık lisans eğitimi veren fakültelerden mezun olmak yeterlidir; uygulamada hukuk, iktisat, işletme, maliye, finans veya muhasebe alanları tercih edilir. Ayrıca beş yıl mesleki tecrübe aranır.

Temel eğitim kaç saattir?

Temel eğitim en az otuz altı ders saatinden oluşur ve ilgili alanlarda profesör, doçent veya doktor unvanlı kişilerce verilir (Yönetmelik m. 10).

Komiser listesine nasıl kaydolunur?

Nitelikleri taşıyan ve temel eğitimi tamamlayan kişiler, bulundukları bölgedeki bilirkişilik bölge kurulu nezdindeki konkordato komiserliği listesine kayıt için başvurur.

Komiserlik eğitimi yenilenmeli mi?

Evet. Listede kalmaya devam edebilmek için üç yılda bir yenileme eğitimi alınması zorunludur.

Bir komiser kaç dosyaya bakabilir?

Bir kişi eş zamanlı olarak beşten fazla dosyada geçici komiser veya komiser olarak görev yapamaz.

Yenileme eğitimi kaç saat olmalı?

Komiserlere, eğitim izni verilen kuruluşlarca toplam on iki saatten az olmamak üzere üç yılda bir defa yenileme eğitimi verilir. Listeye ilk kayıtta aranan temel eğitim ise en az otuz altı ders saatidir.

Yönetmelikten önce aldığım eğitim geçerli mi?

Hayır. Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce alınan komiserlik eğitimleri, listeye kayıt için yapılacak başvuruda dikkate alınmaz.

Görev verilirse reddedebilir miyim?

Listeye kayıtlı komiser görevi kabulle yükümlüdür. Komiser görevden kaçınmaya devam ederse mahkeme başka bir komiser görevlendirir ve kaçınan komiseri bağlı bulunduğu bölge adliye mahkemesinde kurulu bölge kuruluna bildirir.

Haklı mazeretim varsa ne yapmalıyım?

Komiser, haklı bir mazeretin ortaya çıkması hâlinde, mazeretin ortaya çıktığı tarihten itibaren beş gün içinde görevden ayrılmayı talep edebilir. Süre, görevlendirme tarihinden değil mazeretin ortaya çıktığı tarihten işler.

Listede yer almazsam görevlendirilebilir miyim?

Listede görevlendirilecek komiser bulunmaması hâlinde liste dışından görevlendirme yapılabilir; ancak bu görevlendirme bölge kuruluna bildirilir.

Yönetmelik başka hangi konuları düzenliyor?

Komiserin eğitimi, yükümlülükleri, yasaklılık sebepleri, komiserlikte yasak işler, komiserliğe başvuru esasları, komiserlikten kaçınma ve ayrılma sebepleri ile alacaklılar kurulunun oluşumu aynı Yönetmelikte düzenlenmiştir.