Konkordato Ön Projesi Nedir? Nasıl Hazırlanır, Neleri İçerir? (İİK 286)

Konkordato ön projesi, borçlunun borçlarını hangi oran ve vadede ödeyeceğini, alacaklıların hangi oranda alacaklarından vazgeçeceğini ve bu ödemenin yapılabilmesi için gereken mali kaynağı gösteren plandır. İİK m. 286 gereği konkordato talebine eklenmesi zorunlu temel belgedir.

Ön Proje Nedir?

Ön proje, konkordatonun “teklif” kısmıdır. Borçlu bu belgeyle alacaklılarına nasıl bir ödeme önereceğini ortaya koyar. Mahkeme, geçici mühlet kararını verirken ve komiser, konkordatonun başarı şansını değerlendirirken öncelikle bu projeye bakar.

Ön Proje Neleri İçermelidir?

İİK m. 286 uyarınca ön projede şu hususların yer alması gerekir:

• Borçların hangi oranda ve hangi vadede ödeneceği,
• Alacaklıların alacaklarından hangi oranda vazgeçmiş olacakları,
• Ödemelerin yapılabilmesi için borçlunun mevcut mallarını satıp satmayacağı,
• Faaliyetin sürdürülebilmesi ve ödemelerin yapılabilmesi için gereken finansman kaynağının sermaye artırımı, kredi temini veya başka bir yöntemle nasıl sağlanacağı.

Konkordato Türüne Göre Ön Proje

Teklifin niteliğine göre üç tür konkordato vardır ve ön proje buna göre şekillenir:

• Tenzilat (indirim) konkordatosu: Alacaklılar alacaklarının bir kısmından vazgeçer; borç indirilerek ödenir.
• Vade konkordatosu: Borcun tamamı ödenir, ancak ödeme süresi uzatılır (taksitlendirilir).
• Karma (bileşik) konkordato: Hem indirim hem vade birlikte teklif edilir.

Ön Projeye Eklenecek Belgeler

Ön proje tek başına yeterli değildir; m. 286’da sayılan destekleyici belgelerle birlikte sunulur:

• Borçlunun malvarlığının durumunu gösteren güncel bilanço, gelir tablosu ve nakit akım tablosu,
• Alacaklıları, alacak miktarlarını ve imtiyaz durumunu gösteren liste,
• Projeye göre alacaklıların eline geçmesi öngörülen miktar ile iflas hâlinde geçebilecek muhtemel miktarı karşılaştıran tablo,
• Teklifin gerçekleşmesinin kuvvetle muhtemel olduğunu gösteren, KGK’ce yetkilendirilmiş bağımsız denetçi tarafından hazırlanan makul güvence veren denetim raporu ve dayanakları.

Mali tabloların güncel olması beklenir; uygulamada bu tabloların başvuru tarihinden en fazla 45 gün öncesine ait olması aranır.

Ön Proje Hazırlanırken Dikkat Edilecekler

Yargıtay, kaynakları belirsiz, ödeme süresi alacaklılar aleyhine aşırı uzun ya da somut verilerle desteklenmeyen projeleri başarı ihtimali bulunmadığı gerekçesiyle reddetmektedir. Bu nedenle ön projedeki finansman kaynağı (kira geliri, sermaye artışı, kredi vb.) gerçekçi ve belgeli olmalıdır.

Kırk Beş Gün Kuralı: Mali Tabloların Tarihi

Belgelerin “güncel” olması gerektiği söylenir; oysa kanun burada belirsizlik bırakmamış, somut bir sınır koymuştur.

Kural nettir: bu madde uyarınca sunulan malî tabloların tarihi, başvuru tarihinden en fazla kırk beş gün önce olabilir.

Yaptırımı doğrudandır: mahkeme geçici mühlet kararını, belgelerin eksiksiz olduğunu tespit ettiğinde verir. Tarihi kırk beş günü aşan bir bilanço, belgelerin eksik sayılmasına ve talebin bu aşamada takılmasına yol açabilir.

Planlama bakımından sonucu şudur: konkordato başvurusu hazırlığı, mali tabloların hazırlanmasıyla başvuru arasındaki süreyi kırk beş günün altında tutacak biçimde takvimlendirilmelidir. Bağımsız denetim raporunun hazırlanması zaman aldığından, bu iki takvim birlikte yürütülmelidir.

Ve belge yükü başvuruyla bitmez: borçlu, konkordato sürecinde mahkeme veya komiser tarafından istenebilecek diğer belge ve kayıtları da ibraz etmek zorundadır.

Küçük İşletmelerde Bağımsız Denetim Raporu Aranmaz

Bu istisna, küçük ölçekli borçlular için başvuru maliyetini kökten değiştirir ve çoğu kaynakta belirtilmez.

Kural: konkordato ön projesinde yer alan teklifin gerçekleşeceği hususunda makul güvence veren bağımsız denetim raporu, talebe eklenecek belgeler arasındadır.

Ancak kanun bir istisna koyar: bu şart, ilgili Kanun Hükmünde Kararname kapsamındaki küçük işletmeler bakımından uygulanmaz.

Uygulamadaki karşılığı şudur: orta büyüklükteki işletme ölçütlerini sağlamayan küçük ve mikro işletmelerin, yetkili bağımsız denetim kuruluşunca hazırlanan bu raporu konkordato talebine eklemesine gerek bulunmamaktadır.

Ölçütler dönemsel olarak güncellenir. İşletme büyüklüğü sınıflandırması ilgili yönetmelikte çalışan sayısı ile yıllık net satış hasılatı veya mali bilanço büyüklüğüne göre belirlenir; parasal eşikler değiştiğinden somut durumda yürürlükteki yönetmeliğe bakılmalıdır.

Borçlu için pratik sonuç: işletmeniz küçük ölçekliyse, denetim raporu maliyeti ve süresi başvurunuzun önünde bir engel değildir. Bu, konkordatoya erişimi kolaylaştıran en önemli hükümlerden biridir.

Denetim Raporunun Ölçütü Değişti: “Makul Güvence”

Rapor şartının içeriği 2018 yılında yeniden düzenlenmiş ve standart yumuşatılmıştır.

Önceki ölçüt: teklifin gerçekleşmesinin kuvvetle muhtemel olduğunu gösteren finansal analiz raporları.

Güncel ölçüt: teklifin gerçekleşeceği hususunda makul güvence veren denetim raporu.

Fark önemlidir: bir projenin başarılı olmasının kuvvetle muhtemel olması ile makul güvence verilmesi arasında açık bir farklılık bulunmaktadır; değişiklikle denetim kuruluşlarının sorumluluğu nispeten hafifletilmiştir.

Raporu kim hazırlayabilir? Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunca kamu yararını ilgilendiren kuruluşların denetimi için yetkilendirilen bağımsız denetim kuruluşu. Yani her bağımsız denetçi değil, bu özel yetkiye sahip kuruluşlar.

Hangi standarda göre? Türkiye Denetim Standartlarına göre yapılacak denetim kapsamında hazırlanır. Raporun ayrıntısı için konkordatoda makul güvence veren bağımsız denetim raporu sayfamıza bakabilirsiniz.

Ara Bilançolar İki Ayrı Esasa Göre Hazırlanır

Belge listesinin en teknik unsuru budur ve tek bir tablo yeterli değildir.

Kanun, borçlunun malvarlığının durumunu gösterir belgeler arasında hem işletmenin devamlılığı esasına göre hem de aktiflerin muhtemel satış fiyatları üzerinden hazırlanan ara bilançoları sayar.

Neden iki ayrı esas? Çünkü konkordatonun tasdiki, teklifin iflas hâlinde alacaklıların eline geçecek muhtemel miktardan fazla olmasına bağlıdır. Bu karşılaştırmanın yapılabilmesi için işletmenin ayakta kalması hâlindeki değer ile tasfiye hâlindeki değerin ayrı ayrı gösterilmesi gerekir.

Aktiflerin muhtemel satış fiyatı üzerinden hazırlanan bilanço ayrıca borca batıklık tespitinde de esas alınır.

Belge listesinin diğer teknik unsurları: ticari defterlerin açılış ve kapanış tasdikleri ile elektronik ortamda oluşturulan defterlere ilişkin e-defter berat bilgileri.

Tasdik aşamasındaki karşılaştırma ölçütü için konkordatonun tasdiki şartları nelerdir? (İİK 305) sayfamıza bakınız.

Nakit Akım Tablosunda Sık Yapılan Hata

Uygulamada en çok yanlış hazırlanan belge budur ve hata projenin değerlendirilmesini zorlaştırır.

Yaygın hata: nakit akım tablosunun, gelecek beş yıl için öngörülen nakit girişlerini gösterecek biçimde hazırlanması.

Doğrusu: bu tablo, şirketin nakit durumunu belirli bir dönem itibarıyla göstermek üzere düzenlenmelidir.

Ayrım neden önemli? Çünkü tablonun pozitif veya negatif çıkması farklı yorumlanır. Geleceğe dönük tahminlerle karıştırılan bir tablo, işletmenin mevcut nakit gücü hakkında sağlıklı bilgi vermez ve komiser incelemesinde sorgulanır.

Öngörüler nerede gösterilir? Gelecekteki finansman kaynakları ve ödeme kapasitesi, ön projenin kendisinde ve denetim raporunun dayanaklarında ortaya konur; nakit akım tablosunun yerine geçmez.

Konkordatoyu Alacaklı İsterse Ne Olur?

Konkordato yalnızca borçlunun başvurabileceği bir yol değildir; kanun alacaklıya da talep imkânı tanır ve bu hâlde belge yükü farklı işler.

Kural: konkordato işlemlerinin başlatılması alacaklılardan biri tarafından talep edilmişse, borçlunun İİK m.286’da belirtilen belgeleri ve kayıtları mahkemenin vereceği makul süre içinde ve eksiksiz olarak sunması hâlinde geçici mühlet kararı verilir.

Masraf alacaklıya aittir: bu durumda anılan belge ve kayıtların hazırlanması için gerekli masraf alacaklı tarafından karşılanır.

Sunulmazsa sonuç nettir: belge ve kayıtların süresinde ve eksiksiz olarak sunulmaması hâlinde geçici mühlet kararı verilmez.

Alacaklı için pratik değerlendirme: bu yol, borçlunun malvarlığının denetimsiz biçimde erimesini önlemek isteyen alacaklı için bir araçtır; ancak belge hazırlama maliyetini üstlenmeyi gerektirir. Borçlunun işbirliği yapmaması hâlinde mühlet kararı çıkmayacağından, sonucun garantisi yoktur.

Belgeler Eksiksizse Mahkeme Derhâl Karar Verir

Ön projenin ve belgelerin özenle hazırlanmasının en somut karşılığı, sürecin hızıdır.

Kural: konkordato talebi üzerine mahkeme, İİK m.286’da belirtilen belgelerin eksiksiz olarak mevcut olduğunu tespit ettiğinde derhâl geçici mühlet kararı verir.

Bu aşamada esasa girilmez: mahkeme projenin başarı şansını değil, belgelerin tamlığını değerlendirir. Esasa dayalı değerlendirme, komiser incelemesinden sonra kesin mühlet aşamasında yapılır.

Dolayısıyla ön proje iki farklı sınavdan geçer: önce şeklî tamlık (geçici mühlet), sonra esaslı değerlendirme (kesin mühlet ve tasdik).

Uygulamadaki uyarı: kaynakları belirsiz, ödeme süresi alacaklılar aleyhine aşırı uzun ya da somut verilerle desteklenmeyen projeler, ikinci sınavda başarı ihtimali bulunmadığı gerekçesiyle reddedilmektedir. Bu nedenle ön projedeki finansman kaynağı gerçekçi ve belgeli olmalıdır.

İki mühlet arasındaki fark ve süreler için geçici mühlet ile kesin mühlet arasındaki fark, mühlet kararının ilan ve bildirim rejimi için konkordato geçici mühlet ilanı ve bildirimler (İİK 288), belge listesinin tamamı için konkordato talebine eklenecek belgeler nelerdir? (İİK 286) sayfalarımıza bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Konkordato ön projesi nedir?

Borçlunun borçlarını hangi oran ve vadede ödeyeceğini, alacaklıların hangi oranda vazgeçeceğini ve bunun için gereken finansman kaynağını gösteren plandır. İİK m. 286 uyarınca konkordato talebine eklenmesi zorunludur.

Ön projede hangi konkordato türü seçilir?

Tenzilat (indirim), vade veya karma (bileşik) konkordato seçilebilir. Tenzilatta borç indirilir, vadede süre uzatılır, karmada ikisi birlikte uygulanır.

Ön projeyi kim hazırlar?

Borçlu hazırlar; ancak mali tablolar, karşılaştırma tablosu ve denetim raporu gerektirdiği için uygulamada mali müşavir ve bağımsız denetçi desteğiyle, avukat eşliğinde hazırlanır.

Bağımsız denetim raporu zorunlu mu?

Evet. İİK m. 286, teklifin gerçekleşmesinin kuvvetle muhtemel olduğunu gösteren ve KGK’ce yetkilendirilmiş bağımsız denetçi tarafından düzenlenen makul güvence veren denetim raporunu zorunlu kılar.

Mali tablolar ne kadar güncel olmalı?

Uygulamada mali tabloların başvuru tarihinden en fazla 45 gün öncesine ait olması aranır. Eski tarihli tablolar mahkemece güncellettirilebilir.

Ön proje yetersizse ne olur?

Mahkeme veya komiser, kaynakları belirsiz ya da başarı şansı bulunmayan projeyi reddedebilir. İflasa tabi borçlu yönünden bu, iflas kararıyla sonuçlanabilir (İİK m. 292).

Mali tablolar ne kadar eski olabilir?

İİK m.286 uyarınca sunulan malî tabloların tarihi, başvuru tarihinden en fazla kırk beş gün önce olabilir. Bu sınırın aşılması belgelerin eksik sayılmasına yol açabilir.

Küçük işletmeler için bağımsız denetim raporu zorunlu mu?

Hayır. Kanun, bağımsız denetim raporu şartının ilgili Kanun Hükmünde Kararname kapsamındaki küçük işletmeler bakımından uygulanmayacağını öngörmüştür. Orta büyüklükteki işletme ölçütlerini sağlamayan küçük ve mikro işletmelerin bu raporu talebe eklemesine gerek bulunmamaktadır.

Raporu her bağımsız denetçi hazırlayabilir mi?

Hayır. Rapor, Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunca kamu yararını ilgilendiren kuruluşların denetimi için yetkilendirilen bağımsız denetim kuruluşu tarafından ve Türkiye Denetim Standartlarına göre hazırlanır.

Raporun ölçütü nedir?

Güncel düzenlemede rapor, ön projede yer alan teklifin gerçekleşeceği hususunda makul güvence verir. Önceki metindeki “kuvvetle muhtemel olduğunu gösteren” ölçütünden farklı olan bu ifade, denetim kuruluşlarının sorumluluğunu nispeten hafifletmiştir.

Ara bilanço neden iki ayrı esasa göre hazırlanır?

Kanun hem işletmenin devamlılığı esasına göre hem de aktiflerin muhtemel satış fiyatları üzerinden hazırlanan ara bilançoları arar. Bunun sebebi, teklifin iflas hâlinde alacaklıların eline geçecek muhtemel miktarla karşılaştırılabilmesidir.

Nakit akım tablosu nasıl hazırlanmalı?

Bu tablo, şirketin nakit durumunu belirli bir dönem itibarıyla göstermek üzere düzenlenmelidir. Uygulamada gelecek beş yılın öngörülerini içerecek biçimde hazırlanması yaygın bir hatadır; geleceğe dönük öngörüler ön projede ve denetim raporunun dayanaklarında yer alır.

Konkordatoyu alacaklı isteyebilir mi?

Evet. Konkordato işlemlerinin başlatılması alacaklılardan biri tarafından talep edilmişse, borçlunun İİK m.286’daki belgeleri mahkemenin vereceği makul süre içinde ve eksiksiz sunması hâlinde geçici mühlet kararı verilir; bu durumda belgelerin hazırlanması için gerekli masraf alacaklı tarafından karşılanır. Belgeler süresinde ve eksiksiz sunulmazsa geçici mühlet kararı verilmez.