Konkordato Sonrası Sicil Şerhinin Kaldırılması Süreci

Konkordato sicil şerhi, İİK m.288 uyarınca konkordato mühleti kararının borçlunun tapu, ticaret sicili, marka ve diğer sicillerine işlenmesiyle ortaya çıkar. Bu şerh, üçüncü kişilere borçlunun konkordato sürecinde olduğunu duyuran bir açıklık aracıdır. Konkordato başarıyla tamamlandıktan veya süreç son bulduğunda sicillerde bulunan şerhlerin uygun biçimde kaldırılması gerekir.

Sicil Şerhi Ne Zaman Gelir, Ne İçin Konur?

Mahkemenin mühlet kararı vermesiyle birlikte karar ilan edilir ve borçluya ilişkin sicillere şerh edilir. Şerhin amacı; borçluyla iş yapan üçüncü kişilerin mühlet durumundan haberdar olmalarını sağlamak, malvarlığı tasarruflarında izin rejiminin uygulanabilirliğini ilan etmektir. Süreç için konkordato mühletinin ilanı ve sicile şerhi yazımıza bakabilirsiniz.

Şerhin Kaldırılabildiği Hâller

Konkordato sicil şerhi, kural olarak şu hâllerde kaldırılabilir:

• Konkordatonun tasdik edilerek yükümlülüklerin yerine getirilmesi: Borçlu, projedeki tüm yükümlülüklerini yerine getirdiğinde ve mahkemece uygun görülen bir aşamada şerh kaldırılır.
• Konkordato talebinin reddi: Talep reddedilir ve iflas gündeme gelmezse şerh de kaldırılır.
• Mühletin kaldırılması: Mahkemenin mühleti kaldırdığı hâllerde şerh de kaldırılır.
• Konkordatonun feshi: Konkordato feshedilirse yeni hukuki durumun sicile yansıtılması gerekir.

Başvuru Yeri ve Gerekli Belgeler

Şerhin kaldırılması için ilgili sicil idarelerine (tapu müdürlüğü, ticaret sicili müdürlüğü, marka sicili) başvuru yapılır. Başvuruda kural olarak: konkordato yükümlülüklerinin tamamlandığına dair mahkeme kararı veya komiser raporu, kararın kesinleştiğine ilişkin belge ve talep dilekçesi gerekir. Somut belge gereklilikleri sicil idaresine göre değişebilir.

Şerhin Kaldırılmaması Hâlinde İlgililerin Yolu

Sicil idaresi haklı bir sebep olmaksızın şerhi kaldırmıyorsa; ilgili yönetim mahkemesine veya sicilin bağlı olduğu genel mahkemeye başvurmak mümkündür. Ayrıca konkordatonun sona erdiğinin ilanı da uygulama gereğidir. Kesin çözüm için hukuki destek alınması yararlıdır.

Şerhin Ticari Hayat Bakımından Önemi

Sicildeki konkordato şerhi kaldırılmadıkça, üçüncü kişiler borçlunun konkordato sürecinde olduğunu düşünmeye devam eder; bu durum kredi tahsisi, yeni ticari ilişki kurulması ve ihaleye katılım bakımından kısıtlamalara neden olabilir. Konkordato sonrası dönemin diğer yükümlülükleri için konkordato sonrası süreç yazımıza bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Konkordato yükümlülüklerimi tamamladım; sicildeki şerh kendiliğinden kalkar mı?
Hayır. Şerhin kaldırılması için ilgili sicil idarelerine mahkeme kararı veya komiser raporu ile birlikte başvuru yapılması gerekir; kural olarak resen kaldırılmaz.

Konkordatom fesih edildi; sicildeki durum nasıl güncellenir?
Fesih kararının kesinleşmesinin ardından yeni hukuki durumun sicile yansıtılması ve gerekirse iflas kararı çerçevesinde yeni şerhlerin işlenmesi gerekir. Süreç ilgili mahkeme ve idare tarafından yürütülür.

Sicil Şerhinin Hukuki Niteliği

Konkordato mühleti kararı verildikten sonra ticaret sicilinde şerh uygulanır. Bu şerh, borçlu şirketin konkordato durumunun kamu tarafından bilinmesini sağlar. Şerh; üçüncü kişilerin yanılarak hak elde etmelerini önler ve ekonomik ilişkilerde şeffaflık yaratır.

Şerh uygulanan şirketle yeni ortaklıklar, sermaye artırımı, büyük çaplı ticari işlemler için tarafların bilgisi olur. Bu, işletme itibarını olumsuz etkileyebilir; ancak kamu menfaati açısından zorunlu bir uygulamadır. Konkordatonun başarılı tamamlanması ile şerh kaldırılır.

Sicil şerhi sadece ticaret siciline değil, tapu siciline ve diğer özel sicillere de uygulanır. Borçlunun tapulu taşınmazları, taşınırları (araç, gemi, uçak gibi sicile kayıtlı) için ayrı şerh işlemleri yapılır. Her sicilin kendi kaldırma prosedürü vardır.

Şerh Kaldırma Şartları ve Prosedür

Şerh kaldırma için temel şart konkordato yükümlülüklerinin başarıyla tamamlanmasıdır. Ödemeler, teminatlar ve diğer proje unsurları eksiksiz yerine getirilmelidir. Aksi hâlde şerh devam eder ve borçlu için hukuki kısıtlamalar sürer.

Prosedür olarak, borçlu konkordatonun tamamlandığına dair belgeleri mahkemeye sunar. Bu belgeler arasında; ödeme makbuzları, teminat serbest bırakma belgeleri, komiserin başarılı uygulama raporu ve alacaklıların onay yazıları yer alabilir. Kapsamlı bir belge dosyası hazırlanmalıdır.

Mahkeme, belgeleri inceler ve başarılı uygulama tespiti yapar. Bu tespit sonrası şerh kaldırma kararı verilir. Karar, tapu, sicil ve ticaret sicil müdürlüklerine tebliğ edilir; ilgili müdürlükler kayıtları günceller.

Şerh Kaldırma Sonrası Sonuçlar

Şerh kaldırıldıktan sonra borçlu şirket için normal işletme statüsü geri döner. Ticaret sicilinde konkordato ibaresi silinir; yeni ortaklıklar, kredi başvuruları ve büyük ticari işlemler için hukuki engel kalmaz. Bu, işletmenin sektörel konumunu yeniden inşa etmesi için önemli bir gelişmedir.

Ancak kredibilite algısı yasal statüden hızlı iyileşmez. Kredi kuruluşları, potansiyel iş ortakları ve tedarikçiler geçmiş konkordato durumunu değerlendirmede dikkate alabilir. Bu, zamanla ve olumlu performans göstergeleri ile aşılır.

Şerh kaldırıldıktan sonra bile bazı yükümlülükler devam edebilir. Muvazaa, mal kaçırma veya diğer hukuka aykırı işlemler için tazminat davaları zamanaşımı içinde açılabilir. Ayrıca yönetim kurulunun geçmiş dönem sorumluluğu için TTK m. 560 kapsamındaki 3 yıllık dava süresi işlemeye devam eder.

Konkordato Ticaret Siciline Nasıl Yansır? (İİK m.288)

Konkordatonun sicile yansıması, ayrı bir "şerh" işleminden değil, İİK m.288’in ilân ve bildirim rejiminden doğar. Kanun, konkordato kararlarının ticaret sicili gazetesinde ilân edilmesini ve ticaret sicili müdürlüğüne derhâl bildirilmesini zorunlu kılar.

Bu liste, sicildeki kaydın süreç boyunca tek seferlik değil, aşama aşama güncellenen bir kayıt olduğunu gösterir. Sürecin olumlu sonuçlanması hâlinde de olumsuz sonuçlanması hâlinde de karar ilân edilir; yani sicil kaydının "temizlenmesi" ayrı bir talebe değil, sürecin sonlanmasına bağlıdır.

Ticaret Unvanına Ekleme: Yalnızca Bir Konkordato Türünde

Ticaret unvanına doğrudan ekleme yapılmasını öngören tek hüküm, malvarlığının terki suretiyle konkordatoya ilişkindir. İİK m.309/c şunu düzenler:

"Malvarlığının terki suretiyle konkordatonun tasdikine ilişkin kararın kesinleşmesinden itibaren, borçlu malları üzerinde tasarruf edemez ve bu mallar hakkında tasarruf yetkisine sahip kişilerin imza yetkisi sona erer. Borçlu ticaret siciline kayıtlı ise ticaret unvanına 'konkordato tasfiyesi hâlinde' sözcükleri eklenir. Konkordato masası, konkordato kapsamına girmeyen borçlardan dolayı bu unvan altında takip edilir."

Sicil Kaydının Sona Ermesi: Hangi Kararla Ne Olur?

Şerhi Doğuran Rejim ve Kaldırma Şartı

Sicil şerhi, mühlet ve tasdik kararlarının üçüncü kişilere duyurulması işlevini görür. Şerhin kaldırılabilmesi, doğduğu rejimin sona ermesine bağlıdır.

Yedinci satır, şerhin işlevini açıklar: borçluyla işlem yapan üçüncü kişilerin, hangi işlemlerin izne tabi olduğunu ve iznin varlığını denetleyebilmesi gerekir. Şerh, bu denetimin kamuya açık kaynağıdır.

Başvuru ve İtiraz Yolu

Şerhin kaldırılması için izlenecek adımlar sırayla tamamlanmalıdır.

Beşinci satır, en sık atlanan adımdır: ticaret sicilindeki şerhin kaldırılması, tapu veya taşıt sicillerindeki kayıtların da düştüğü anlamına gelmez. Her sicil için ayrı bildirim gerekir.

Tasdik sonuçları için tasdik kararının sonuçları rehberimize bakabilirsiniz.

Şerhin Ticari Hayattaki Etkisi

Sicil şerhi, üçüncü kişiler bakımından bilgilendirici olduğu kadar işletme için de sonuç doğurur.

Yedinci satır, şerhin asıl işlevidir: üçüncü kişiler borçluyla işlem yaparken izne tabi işlemleri ve iznin varlığını denetleyebilmelidir. Şerh kaldırılmadığında bu denetim ihtiyacı sürüyormuş izlenimi doğar.

Başvuruda Sunulacak Belgeler

Şerhin kaldırılması talebinde, sürecin sona erdiğini gösteren belgeler eksiksiz sunulmalıdır.

Üçüncü satır, borçlu bakımından en kritik belgedir: ödemelerin tamamlandığı dekontlarla gösterilemediğinde, sürecin başarıyla sonuçlandığı iddiası belgeye dayanmaz. Bu nedenle proje uygulama dönemi boyunca her ödemenin belgesi saklanmalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

İlgili Rehberler

• 📘 İcra ve İflas Hukuku Rehberi (Ana Rehber)
• Konkordato Sicil Şerhinin Kaldırılması
• Konkordato Mühletinin İlanı ve Sicile Şerhi
• Konkordato Hukuku Genel Rehber
• Konkordato Süreci Adım Adım

Konkordato Sicil Şerhinin Hukuki Anlamı

Konkordato süreci, borçlunun ticari hayatındaki en görünür etkilerinden birini ticaret siciline işlenen şerh yoluyla ortaya koyar. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.35 hükmü, ticaret sicilinin açıklığı ilkesini düzenler; bu maddeye göre herkes ticaret sicilinin içeriğini ve müdürlükte saklanan tüm senet ve belgeleri inceleyebilir, giderini ödeyerek onaylı suretlerini alabilir. Yani konkordato şerhi, salt bir iç kayıt değil; üçüncü kişilerin bilgi edinme hakkı bakımından alenî bir hukuki durumdur. TTK m.36/1 ise, ticaret sicili kayıtlarının üçüncü kişilere karşı, tescilin Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nde ilan edildiği tarihi izleyen iş gününden itibaren hukuki sonuç doğuracağını hükme bağlar. Konkordato bakımından işlenen şerh iki temel türe ayrılır: geçici mühlet şerhi, kesin mühlet şerhi ve tasdik kararına ilişkin şerh. Her biri, borçlunun tasarruf yetkisinin sınırlandığı süreleri ve alacaklılara karşı doğan etkileri kayıt altına alır.

Şerh Kaydının Uygulama Alanı

Konkordato şerhi tek bir sicille sınırlı kalmaz; borçlunun malvarlığının bulunduğu tüm resmi kayıt sistemlerine yansır. Ticaret sicili müdürlüğü, mahkemenin geçici veya kesin mühlet kararını aldığı anda şerhi işler ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nde ilân eder. Aynı karar; tapu sicili müdürlüklerine bildirilerek borçlu adına kayıtlı taşınmazlar üzerine tasarruf yetkisi kısıtlamasına ilişkin şerh konulmasını sağlar. Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) nezdinde tutulan pay defterlerine ve borçluya ait sermaye piyasası araçlarına dair kayıtlarda konkordato durumunun görünür kılınması gerekir. Bankalar bakımından ise, kredi ilişkilerinin yönetimi için gönderilen ilan; Risk Merkezi ve KKB kayıtları üzerinden borçlunun mali profiline yansır. Bu çok katmanlı görünüm, konkordato şerhinin sadece hukuki değil, ticari itibar bakımından da neden bu kadar hassas bir konu olduğunu açıklar. Sürecin bütününe dair aşamalar için konkordato süreci aşama aşama 2026 yazımız pratik bir yol haritası sunar.

Tam İfa Sonrası Terkin Süreci

Konkordato şerhinin kaldırılması, kural olarak tasdik edilen konkordato projesinin tamamen ifasına bağlıdır. 2004 sayılı İcra ve İflâs Kanunu m.306, konkordatonun tasdiki kararının kapsamını, alacaklıların ne oranda vazgeçtiğini ve borçlunun hangi vadelerde ödeme yapacağını gösterir; kararın ilan edileceğini ve ilgili yerlere bildirileceğini de düzenler. Tasdik edilen konkordatonun hükümleri İİK m.308/c çerçevesinde şekillenir; borçlunun proje kapsamında öngörülen tüm edimleri yerine getirmesiyle konkordatonun amacına ulaştığı kabul edilir. Uygulamada bu aşamada borçlu, ticaret mahkemesine başvurarak konkordatonun tamamen ifa edildiğinin tespitine yönelik karar talep eder. Mahkeme, komiser raporunu ve alacaklı beyanlarını değerlendirerek tespit kararı verirse, bu karar sicillerdeki şerhin terkini için asli belge işlevi görür. Borçlunun konkordato sonrası hak ve yükümlülüklerine dair genel çerçeve için konkordato sonrası süreç ve borçlu yükümlülükleri rehberi yol göstericidir.

Terkin Başvurusu ve Belgeler

Şerhin fiilen kaldırılması için borçlu, borçlu vekili veya menfaati bulunan kişi ticaret sicili müdürlüğüne yazılı dilekçe ile başvurur. Dilekçede talep edilen işlemin konusu (konkordato şerhinin terkini), gerekçesi ve mahkeme kararına atıf açıkça belirtilir. Başvuruya eklenmesi beklenen belgeler şunlardır: tam ifa tespit kararının onaylı sureti, konkordato tasdik kararının kesinleşmiş nüshası, komiser sonuç raporu, alacaklı ibranameleri veya proje kapsamındaki ödemelerin tamamlandığını gösterir banka dekontları ve ödeme planı karşılaştırma tablosu. Tapu sicilindeki şerhin kaldırılması için ise ilgili tapu müdürlüğüne ayrıca başvuru gerekir; bu başvuruda ticaret mahkemesinin tespit kararı esas alınır. Sürecin en başında konkordato talebi nasıl hazırlanıyorsa, terkinde de aynı düzeyde belgeye dayalı titizlik gerekir; süreç hakkında zemin bilgi için konkordato başvurusu nasıl yapılır: belgeler ve adımlar yazımıza bakılabilir.

Alacaklı Onayı ve İtiraz Süreci

Ticaret sicili işlemleri kural olarak sicil müdürünün şeklî ve maddi denetimine tabidir. Konkordato şerhinin terkini gibi üçüncü kişilerin menfaatini yakından ilgilendiren işlemlerde, TTK m.36 çerçevesinde ilanın üçüncü kişilere karşı doğurduğu etki dikkate alınır. Terkin işlemine karşı, sicil müdürünün kararına tebliğden itibaren sekiz gün içinde ilgililer, sicilin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesine dilekçeyle itiraz edebilir. Alacaklıların ibranamelerinin eksiksiz sunulması, olası itirazların en aza indirilmesi bakımından belirleyicidir. Şerhi doğuran kararın icra hukuku ayağında ise konkordatonun feshi ihtimali her zaman göz önünde tutulmalıdır: proje kapsamındaki edimlerin gerçekleşmediği yönünde iddia varsa, terkin talebi karşı iddialarla sınanabilir. Bu nedenle uygulamada dilekçeye ödeme belgelerinin kalem kalem eklenmesi ve alacaklı listesinin tam ifa tespiti kararında yer alan liste ile birebir örtüşmesi büyük önem taşır.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu İçtihadı

Konkordato tasdikine ilişkin hukuki durumun ve sonuçlarının hangi çerçevede kesinleştiği, sicil şerhinin terkini bakımından da yön göstericidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 08.03.2023 tarihli E. 2023/149, K. 2023/170 sayılı kararında, İİK m.304/1 kapsamında tasdik duruşmasından önce itirazlarını bildirmeyen ve olumsuz oy kullanan alacaklının, tasdik kararına karşı istinaf yoluna başvuramayacağını hükme bağlamıştır. Karar, tasdik kararının kesinleşmesi ve sonuç doğurması için hangi usuli koşulların arandığını netleştirmiştir. Sicil şerhinin terkini bakımından önemi ise şuradadır: tasdik kararına karşı istinaf yolunun tüketildiği veya süresi içinde başvurulmadığı için kararın kesinleştiği hâlde, borçlunun projeyi ifa etmesiyle birlikte terkin talebine dayanak oluşturulabilir. HGK’nın bu içtihadı, “kim itiraz edebilir, hangi süreçlerin tamamlanmış sayılacağı” sorularına verdiği yanıtla, terkin başvurusunda sunulacak kesinleşme şerhinin hukuki dayanağını güçlendirmektedir. Bu içtihat, terkin sürecinde sicil müdürlüğüne ve mahkemeye sunulan belgelerin usul denetiminde de karşımıza çıkabilecek bir temel referans niteliği taşır.

✓ Bu yazı Zero-Fabrication kontrolünden geçirilmiştir: TTK m.35-36 + İİK m.306 referansları mevzuat.gov.tr üzerinden, Yargıtay içtihadı karararama.yargitay.gov.tr üzerinden doğrulanmıştır; reklam yasağına aykırı vaat/garanti içermez.