Konkordatoda Geçici Mühlet Nedir? Süresi, Uzatılması ve Sonuçları (İİK 287)

Geçici mühlet, mahkemenin konkordato belgelerini eksiksiz bulması üzerine derhâl verdiği üç aylık koruma süresidir. Bu sürede borçlunun malvarlığı koruma altına alınır, bir geçici komiser görevlendirilir ve borçluya karşı takipler durur. Geçici mühlet en fazla iki ay uzatılabilir (İİK m. 287).

Geçici Mühlet Ne Zaman Verilir?

Mahkeme, konkordato talebiyle birlikte sunulan İİK m. 286 belgelerinin eksiksiz olduğunu tespit ettiğinde derhâl geçici mühlet kararı verir. Bu aşamada borçlunun mali durumunun gerçekten düzelip düzelmeyeceği henüz incelenmemiştir; geçici mühletin amacı, bu inceleme yapılırken borçlunun malvarlığını korumaktır.

Geçici Mühlet Kaç Ay Sürer?

Geçici mühlet üç aydır. Mahkeme, bu üç aylık süre dolmadan borçlunun veya geçici komiserin talebi üzerine süreyi en fazla iki ay daha uzatabilir. Uzatmayı borçlu talep etmişse geçici komiserin de görüşü alınır. Böylece geçici mühlet toplamda en çok beş ay sürebilir.

Geçici Konkordato Komiseri Görevlendirilir

Mahkeme, geçici mühlet kararıyla birlikte konkordatonun başarıya ulaşmasının mümkün olup olmadığını yakından incelemek için bir geçici konkordato komiseri görevlendirir. Alacaklı sayısı ve alacak miktarı dikkate alınarak gerektiğinde üç komiser de atanabilir; üç komiser atanırsa bunlardan biri, mahkemenin bulunduğu ilde faaliyet gösteren KGK yetkili bağımsız denetçiler arasından seçilir.

Geçici Mühlet İlan Edilir mi?

Geçici mühlet talebinin kabulü ilan edilir ve ilgili kurum ve kuruluşlara (ticaret sicili müdürlüğü, tapu, trafik tescil, gümrük, posta, bankalar birliği gibi) bildirilir (İİK m. 288). Böylece üçüncü kişiler ve resmi kurumlar konkordato sürecinden haberdar olur.

Geçici Mühletin Sonuçları

Geçici mühletin sonuçları, kural olarak kesin mühletin sonuçlarıyla aynıdır. Buna göre geçici mühletle birlikte:

• Borçlu aleyhine yeni takip yapılamaz, başlamış takipler durur (amme alacakları dâhil),
• Borçlunun malları üzerinde ihtiyati haciz ve ihtiyati tedbir uygulanamaz,
• Bir takip işlemiyle kesilebilen zamanaşımı ve hak düşürücü süreler işlemez,
• Borçlu, mahkemenin izni dışında rehin tesis edemez, kefil olamaz, taşınmazını ve işletmesinin önemli mallarını devredemez, ivazsız tasarrufta bulunamaz.

Geçici Mühlet Kararına İtiraz Edilebilir mi?

Hayır. Geçici mühlet talebinin kabulü, geçici komiser görevlendirilmesi, geçici mühletin uzatılması ve bu kapsamdaki tedbir kararlarına karşı kanun yoluna başvurulamaz (İİK m. 287). Geçici mühlette başarı olasılığı görülürse mahkeme bir yıllık kesin mühlete geçer (İİK m. 289).

Mahkeme Yalnızca Mühlet Vermez: Tedbir de Alır

Geçici mühlet kararının çoğu kaynakta atlanan ikinci ayağı, mahkemenin tedbir yetkisidir.

Kanunun ifadesi şöyledir: mahkeme, belgelerin eksiksiz olduğunu tespit ettiğinde derhâl geçici mühlet kararı verir ve borçlunun malvarlığının muhafazası için gerekli gördüğü bütün tedbirleri alır.

“Bütün tedbirler” ifadesi geniştir: kanun tedbirleri tek tek saymaz; mahkemeye somut olaya göre gerekli göreceği her tedbiri alma yetkisi tanır.

Bu yetki talep edilmeden de kullanılabilir, ancak uygulamada borçlunun somut tedbir taleplerini gerekçelendirerek sunması sonucu hızlandırır.

Kapsamına konkordato projesinin ihlaline ilişkin hâller de girer: kanun, borçlunun tasarruf yetkisini sınırlayan hükümlerdeki hâlleri de bu yetkiye dâhil etmiştir.

Mühletin takipler üzerindeki etkisi için konkordato mühletinde icra takipleri durur mu? (İİK 294) sayfamıza bakabilirsiniz.

Banka Blokesi: Uygulamadaki En Kritik Tedbir

Geçici mühlet alan şirketlerin en sık karşılaştığı sorun, hesaplarına gelen paraların bankalarca bloke edilmesidir.

Yargı kararlarında benimsenen yaklaşım şudur: mahkemenin “malvarlığının muhafazası için gerekli gördüğü bütün tedbirleri alır” yetkisi göz önünde bulundurularak; konkordatonun amacına aykırı düşmeyecek biçimde, borçlu şirketin kendi hesaplarına geçici mühletin ilan tarihi ve sonrasında gelen paralara bankalarca bloke işleminin uygulanmasının önlenmesi yönünde tedbir kararı verilebilir.

Mevcut blokeler bakımından: tedbir kararından sonra gerçekleştirilen bloke işlemlerinin kaldırılmasına da karar verilebilir.

Paranın kullanımı denetime bağlanır: serbest bırakılan tutarlar, konkordato projesi çerçevesinde ve konkordato komiseri denetiminde kullanılır.

Ve önemli bir usul noktası: bu yöndeki talebin gerekçe belirtilmeksizin reddedilmesi doğru bulunmamıştır. Yani mahkeme talebi reddedecekse gerekçesini göstermek zorundadır.

Borçlu için pratik öneri: geçici mühlet dilekçesiyle birlikte, hangi bankalarda hangi hesapların bulunduğu ve tahsilat akışının nasıl işlediği somut olarak sunulmalıdır.

Konkordatoyu Alacaklı İsterse: Farklı Bir Rejim

Konkordato yalnızca borçlunun başvurabileceği bir yol değildir; alacaklı da isteyebilir ve o hâlde kurallar değişir.

Kural: konkordato işlemlerinin başlatılması alacaklılardan biri tarafından talep edilmişse, borçlunun kanunda sayılan belgeleri ve kayıtları mahkemenin vereceği makul süre içinde ve eksiksiz olarak sunması hâlinde geçici mühlet kararı verilir.

Masrafı alacaklı öder: bu durumda belge ve kayıtların hazırlanması için gerekli masraf alacaklı tarafından karşılanır.

Borçlu belgeleri sunmazsa sonuç ağırdır: belge ve kayıtların süresinde ve eksiksiz olarak sunulmaması hâlinde geçici mühlet kararı verilmez ve alacaklının yaptığı konkordato talebinin de reddine karar verilir.

Ayrımı özetlemek gerekirse: borçlu başvuruyorsa belgeleri baştan eksiksiz sunmak zorundadır; alacaklı başvuruyorsa borçluya belge hazırlaması için süre tanınır ve masrafı alacaklı üstlenir.

Sunulması gereken belgelerin listesi ve hazırlanışı için konkordato ön projesi nedir? nasıl hazırlanır? (İİK 286) sayfamıza bakabilirsiniz.

Geçici Mühlet Dilekçesinde Somutlaştırılması Gerekenler

Mahkemenin tedbir yetkisi geniş olsa da, uygulamada somut ve gerekçeli talepler daha hızlı sonuç verir.

1. Banka hesapları ve tahsilat akışı. Hangi bankalarda hangi hesapların bulunduğu, gelen ödemelerin niteliği ve işletmenin nakit döngüsü açıkça gösterilmelidir.

2. Mevcut blokeler. Halihazırda uygulanan blokeler tarih ve tutar bilgisiyle listelenmelidir; kaldırma talebi bu listeye dayanır.

3. İşletmenin faaliyetini sürdürmesi için zorunlu ödemeler. Personel ücreti, enerji, hammadde gibi kalemler belirtilerek serbest bırakılacak tutarın amacı gösterilir.

4. Komiser denetimi önerisi. Serbest bırakılan tutarların proje çerçevesinde ve komiser denetiminde kullanılacağının taahhüt edilmesi, talebin kabulünü kolaylaştırır.

5. Üçüncü kişilerdeki alacaklar. Doğmuş ve doğacak alacakların korunmasına ilişkin tedbirler ayrıca istenmelidir.

Gerekçesiz ret mümkün değildir: tedbir talebinin gerekçe belirtilmeksizin reddi, yargı kararlarında doğru bulunmamıştır.

Alacaklı İçin: Geçici Mühlet Ne Anlama Gelir?

Geçici mühlet kararı ilan edildiğinde, alacaklının atması gereken adımlar vardır.

Takipler durur: geçici mühletin sonuçları kural olarak kesin mühletin sonuçlarıyla aynıdır; yeni takip yapılamaz, başlamış takipler durur.

Karara itiraz yolu kapalıdır: geçici mühlet talebinin kabulüne, geçici komiser görevlendirilmesine, mühletin uzatılmasına ve bu kapsamdaki tedbir kararlarına karşı kanun yoluna başvurulamaz.

Bu nedenle alacaklının aracı itiraz değil, sürece katılımdır: alacağın komisere bildirilmesi, alacaklılar toplantısına katılım ve gerektiğinde mühletin kaldırılması talebi.

İlanları takip edin: geçici mühlet, uzatma ve kesin mühlet kararları ticaret sicili gazetesinde ve Basın-İlan Kurumu’nun resmî ilan portalında ilan edilir.

Rehinli alacaklı iseniz konumunuz farklıdır: rehne ilişkin haklar mühletten farklı biçimde etkilenir; bu nedenle rehinli alacağın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Kesin Mühlete Geçiş: Talep Gerekmez, Mahkeme Re’sen Karar Verir

Geçici mühletten kesin mühlete geçiş, çoğu kişinin sandığı gibi yeni bir başvuruya bağlı değildir.

Talep şartı yoktur: borçlu veya komiserler tarafından böyle bir talep olmasına gerek yoktur; yargılamayı yürüten mahkeme, re’sen yapacağı inceleme neticesinde şartların sağlandığını tespit ederse kesin mühlet kararı verir.

Zamanlaması bellidir: kesin mühlet kararının, henüz geçici mühlet tamamlanmamış iken yapılacak yargılama neticesinde verilmesi gerekir.

Mahkeme değişmez: bu yargılamayı yapacak mahkeme, geçici mühlet kararını veren mahkemenin kendisidir.

Başlangıç tarihi nasıl belirlenir? Mahkeme, geçici mühletin tamamlandığı tarihi baz alarak kesin mühletin başladığı tarihi belirler. Yani iki süre üst üste binmez, art arda gelir.

Ölçüt nedir? Kanunun gerekçesinde, konkordatonun başarıya ulaşmasının öngörülmesindeki kriter olarak borçlunun malî ve finansal durumunun iyileşmesi veya konkordato için gerekli olan tasdik şartlarının meydana gelmesi gösterilmiştir.

Kesin mühletin şartları ve süresi için konkordatoda kesin mühlet: şartları ve 1 yıllık süre; iki aşamanın karşılaştırması için geçici mühlet ile kesin mühlet arasındaki fark sayfalarımıza bakabilirsiniz.

Geçici Mühlet Nasıl Sona Erer?

Süreç her zaman kesin mühletle devam etmez; iki farklı sona erme hâli vardır.

Birinci hâl — sürenin dolması. Geçici mühlet uzatılmazsa veya kesin mühlete geçilmezse kendiliğinden biter. Ayrıca bir karara gerek kalmaz.

İkinci hâl — iflas kararı. Konkordatonun başarı şansı kalmadığı değerlendirilirse mahkeme iflas kararı verebilir.

Birinci hâlin sonucu: koruma sona erdiğinden duran takipler kaldığı yerden devam eder ve yeni takip yapılabilir hâle gelir.

Bu nedenle takvim kritiktir: geçici mühletin son günü yaklaşırken kesin mühlet yargılamasının tamamlanmış olması gerekir; aksi hâlde koruma boşluğu doğar.

Alacaklılar için: mühletin sona erip ermediği ilanlardan takip edilmelidir; karar ticaret sicili gazetesinde ve Basın-İlan Kurumu’nun resmî ilan portalında ilan edilir.

Komiserin bu süreçteki rolü için konkordato komiseri kimdir? görev ve yetkileri (İİK 290) sayfamıza bakabilirsiniz.

Geçici Mühlette Kanun Yolu Kapalıdır — Ama Tek Yol Değildir

Geçici mühlet rejiminin en çok yanlış bilinen yanı kanun yoludur. İİK m.287’nin son fıkrası nettir:

"Geçici mühlet talebinin kabulü, geçici komiser görevlendirilmesi, geçici mühletin uzatılması ve tedbirlere ilişkin kararlara karşı kanun yoluna başvurulamaz."

Geçici Mühlet Döneminde de m.291 ve m.292 Uygulanır

Çoğu kaynakta mühletin kaldırılması ve iflâs, yalnızca kesin mühlet dönemine özgü bir risk gibi anlatılır. Oysa İİK m.287 açık bir yollama yapar: "291 inci ve 292 nci maddeler, geçici mühlet hakkında kıyasen uygulanır."

Üç Komiser ve Bağımsız Denetçi Şartı

Mahkeme, geçici mühlet kararıyla birlikte konkordatonun başarıya ulaşmasının mümkün olup olmadığının yakından incelenmesi amacıyla bir geçici konkordato komiseri görevlendirir. Kanun, dosyanın büyüklüğüne göre kadroyu genişletme imkânı tanır:

Alacaklı sayınız yüksek veya alacak yapınız karmaşıksa, yedi günlük itiraz dilekçenizde üç komiser görevlendirilmesi ve bunlardan birinin bağımsız denetçi olması talebini de ileri sürebilirsiniz. Bu talep, itirazınız reddedilse dahi sürecin denetim kalitesini yükseltir.

Geçici Mühletin Doğurduğu Sonuçlar

Geçici mühlet, kesin mühletin sonuçlarını doğurur. Bu nedenle karar verildiği andan itibaren alacaklılar bakımından takip rejimi tamamen değişir.

İkinci satır, alacaklı bakımından en hızlı hissedilen sonuçtur: geçici mühlet kararından sonra ihtiyatî haciz kararı alınsa dahi uygulanamaz. Bu nedenle mühlet ihtimali görülen dosyalarda koruma tedbirlerinin zamanlaması belirleyicidir.

Geçici Mühlet Döneminde Yapılacaklar

Bu dönem, hem borçlu hem alacaklı bakımından hazırlık dönemidir.

Beşinci satır, sıkça yanlış anlaşılan noktayı düzeltir: mühletten önce başlamış takipler düşmez, durur. Mühlet sona erdiğinde bu takipler kaldığı yerden devam eder; bu nedenle dosyaların kapatılmaması gerekir.

Aşama farkı için geçici ve kesin mühlet farkı rehberimize bakabilirsiniz.

Geçici Mühletin İlanı ve Bildirimleri

Kararın etkisini fiilen doğurabilmesi, ilan ve bildirimlerin yapılmasına bağlıdır.

Dördüncü satır, uygulamada en çok sorun çıkan halkadır: mühlet kararı icra dairelerine ulaşmadan yapılan haciz işlemleri, sonradan şikâyet konusu olur. Bu nedenle borçlu tarafında kararın derhâl ilgili icra müdürlüklerine bildirilmesi, alacaklı tarafında ise ilanın izlenmesi gerekir.

Geçici Mühlet Talebinin Reddi Hâlinde

Mahkeme, başvuruyu şartları taşımadığı gerekçesiyle reddedebilir; bu durumda doğacak sonuçlar önceden bilinmelidir.

Beşinci satır, borçlu bakımından en ağır ihtimaldir: konkordato talebinin reddi hâlinde, kanunda öngörülen şartların bulunması durumunda borçlunun iflasına karar verilebilmesi gündeme gelir. Bu nedenle başvuru, belge seti tamamlanmadan yapılmamalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Konkordatoda geçici mühlet nedir?

Mahkemenin konkordato belgelerini eksiksiz bulması üzerine derhâl verdiği üç aylık koruma süresidir. Bu sürede borçlunun malvarlığı korunur, geçici komiser atanır ve takipler durur (İİK m. 287).

Geçici mühlet kaç ay sürer?

Geçici mühlet üç aydır. Borçlunun veya geçici komiserin talebiyle en fazla iki ay daha uzatılabilir; böylece toplamda en çok beş ay sürebilir.

Geçici mühlette takipler durur mu?

Evet. Geçici mühletin sonuçları kesin mühletle aynıdır; borçlu aleyhine yeni takip yapılamaz, başlamış takipler durur ve ihtiyati haciz/tedbir uygulanamaz.

Geçici komiser ne yapar?

Konkordatonun başarıya ulaşmasının mümkün olup olmadığını yakından inceler ve mahkemeye rapor sunar. Gerektiğinde üç komiser atanır ve biri KGK yetkili bağımsız denetçi olur.

Geçici mühlet kararına itiraz edilebilir mi?

Hayır. Geçici mühletin kabulü, komiser görevlendirilmesi, uzatma ve tedbir kararlarına karşı kanun yoluna başvurulamaz (İİK m. 287).

Geçici mühletten sonra ne olur?

Geçici mühlet içinde yapılan inceleme sonucunda konkordatonun başarıya ulaşmasının mümkün olduğu anlaşılırsa, mahkeme borçluya bir yıllık kesin mühlet verir (İİK m. 289).

Mahkeme geçici mühletle birlikte başka ne yapar?

Kanun, mahkemenin geçici mühlet kararıyla birlikte borçlunun malvarlığının muhafazası için gerekli gördüğü bütün tedbirleri alacağını öngörür. Tedbirler tek tek sayılmamış, mahkemeye somut olaya göre geniş bir yetki tanınmıştır.

Bankalar hesaba gelen paraya bloke koyabilir mi?

Yargı kararlarında, mahkemenin tedbir yetkisi çerçevesinde borçlu şirketin hesaplarına geçici mühletin ilan tarihi ve sonrasında gelen paralara bloke uygulanmasının önlenmesine ve mevcut blokelerin kaldırılmasına karar verilebileceği kabul edilmiştir. Serbest bırakılan tutarlar konkordato projesi çerçevesinde ve komiser denetiminde kullanılır.

Konkordatoyu alacaklı isteyebilir mi?

Evet. Bu hâlde borçlunun kanunda sayılan belge ve kayıtları mahkemenin vereceği makul süre içinde eksiksiz sunması hâlinde geçici mühlet verilir; belgelerin hazırlanması için gerekli masraf alacaklı tarafından karşılanır.

Borçlu belgeleri sunmazsa ne olur?

Belge ve kayıtların süresinde ve eksiksiz olarak sunulmaması hâlinde geçici mühlet kararı verilmez ve alacaklının yaptığı konkordato talebinin de reddine karar verilir.

Kesin mühlet için ayrıca talepte bulunmalı mıyım?

Hayır. Borçlu veya komiserler tarafından talep olmasına gerek yoktur; mahkeme re’sen yapacağı inceleme neticesinde şartların sağlandığını tespit ederse kesin mühlet kararı verir.

Kesin mühlet ne zaman karara bağlanır?

Henüz geçici mühlet tamamlanmamış iken yapılacak yargılama neticesinde. Yargılamayı geçici mühlet kararını veren mahkeme yapar ve kesin mühletin başlangıcını, geçici mühletin tamamlandığı tarihi baz alarak belirler.

Geçici mühlet nasıl sona erer?

İki hâlde: geçici mühlet uzatılmaz veya kesin mühlete geçilmezse sürenin dolmasıyla kendiliğinden biter; konkordatonun başarı şansı kalmadığı değerlendirilirse mahkeme iflas kararı verebilir.