Konkordatoda Alacaklının Hakları ve Alacak Bildirimi

Konkordato, borçlunun borçlarını yeniden yapılandırmasını sağlar. Bu süreçte alacaklıların da belirli hak ve yükümlülükleri vardır.

Geçici ve Kesin Mühlet

Mahkeme, konkordato talebinde geçici ve sonrasında kesin mühlet verir. Bu süreçte borçluya karşı takipler kural olarak durur.

Alacak Bildirimi

Alacaklılar, komiserin yapacağı ilandan itibaren onbeş gün içinde alacaklarını bildirmeye davet olunur (İİK m.299). Alacağını bildirmeyen alacaklı, borçlunun bilançosunda kayıtlı olmadıkça konkordato projesinin müzakerelerine kabul edilmez.

Alacaklılar Toplantısı ve Oylama

Konkordato projesi, alacaklıların kanunda öngörülen çoğunluğunun kabulüyle onaylanabilir.

Tasdik ve Sonuç

Mahkeme projeyi tasdik ederse, şartlar tüm alacaklıları bağlar; rehinli alacaklılar için özel kurallar vardır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, ayrıntılı değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.

Alacaklının Temel Hakları

Konkordato sürecinde alacaklı, borçlunun ödeme aczine düşmesi karşısında pasif bir konumda değildir. Aksine, Türk hukuku alacaklıya güçlü katılım hakları tanır. Bu haklar, konkordatonun alacaklıların katılımıyla şekillendirilmesini ve menfaatlerinin korunmasını amaçlar. İİK m. 285-309 çerçevesinde alacaklının hakları sistemli olarak düzenlenmiştir.

İlk temel hak bilgilendirilme hakkıdır. Alacaklı, borçlunun konkordato başvurusundan itibaren süreç hakkında bilgi alma hakkına sahiptir. Ticaret Sicil Gazetesi ilanları, komiser bildirimleri ve mahkeme dosyası incelemeleri bu hakkın kullanım araçlarıdır.

İkinci hak alacak bildirim hakkıdır. Alacaklı, komisere alacak beyannamesi vererek konkordato masasına dahil olur. Bu bildirim; alacağın gerçekliği, tutarı, niteliği (adi/rehinli/imtiyazlı) ve dayanak belgeleri kapsar. Süresinde yapılan bildirim, alacaklının süreçte oy hakkı kullanmasını sağlar.

Üçüncü hak oy kullanma hakkıdır. Alacaklılar toplantısında, konkordato projesi hakkında görüş bildirilir ve oy kullanılır. Kabul için çift çoğunluk gerekir: alacaklı sayısının yarısından fazlası + alacak tutarının en az yarısı olumlu oy vermelidir (İİK m. 302).

Alacak Bildirimi Süreci ve Detayları

Süre komiserin takdirine bırakılmış değildir. İİK m.299 uyarınca alacaklılar, komiser tarafından yapılacak ilan tarihinden itibaren onbeş gün içinde alacaklarını bildirmeye davet olunur. Bu, kanunun öngördüğü süredir. Bildirimin süresinde ve belgeli yapılması esastır; ancak süreyi kaçırmak her hâlde alacağın yok sayılması anlamına gelmez (aşağıdaki bilanço istisnasına bakınız).

Bildirim, komiserin belirlediği form ve içerik ile sunulur. Alacağın kaynağı (fatura, sözleşme, senet), tutarı, vadesi, teminatı (varsa) ve alacaklının iletişim bilgileri belirtilir. Ekli belgeler alacağın gerçekliğini kanıtlar; belge eksikliği alacağın reddedilmesine sebep olabilir.

Komiser, gelen bildirimleri inceler ve değerlendirir. Alacaklar; kabul, kısmen kabul, çekişmeli veya red şeklinde işlem görebilir. Komiserin kararı borçluya ve alacaklıya tebliğ edilir. Komiserin işlemlerine karşı asliye ticaret mahkemesine şikâyet yoluna gidilebilir (İİK m.290). Alacağı çekişmeli sayılan alacaklı ise İİK m.308/b uyarınca tasdik kararının ilanından itibaren bir ay içinde dava açmalıdır.

Toplantı Katılım Hakkı ve Oylama

Alacaklılar toplantısı, kesin mühlet aşamasında komiser tarafından düzenlenir. Alacaklılara bireysel bildirim yapılır; toplantı yer, tarih ve gündemi bildirilir. Alacaklı, toplantıya bizzat katılabilir veya vekil aracılığıyla temsil edilebilir.

Toplantıda konkordato projesi tartışılır; borçlu ve komiser görüş verir. Alacaklılar sorular sorabilir, revizyon önerilerinde bulunabilir. Projedeki teknik detaylar (indirim oranı, ödeme takvimi, teminatlar) müzakere edilir. Toplantı, konkordatonun kabulünde belirleyici bir aşamadır.

Oylama sonrası komiser tasdik raporu hazırlar ve mahkemeye sunar. Rapor, alacaklı çoğunluğunun durumunu, projenin uygulanabilirliğini ve konkordatonun tavsiyesini içerir. Alacaklıların projeye onayı, konkordatonun mahkeme tarafından tasdik edilmesi için temel koşuldur.

Alacaklının Karşılaştığı Rejim

Alacaklının süreçteki tüm hak ve yükümlülükleri, mühletin doğurduğu sonuçlar çerçevesinde şekillenir.

Beşinci satır, bildirimde gösterilecek tutarı belirler: rehinsiz alacaklarda faiz mühletle birlikte durduğundan, bildirimde asıl alacak ile mühlet tarihine kadar işlemiş faiz ayrı ayrı gösterilmelidir. Tek tutar hâlinde yapılan bildirim sonradan hesap tartışması doğurur.

Alacaklının Kullanabileceği Yollar

Sürecin her aşamasında alacaklının başvurabileceği farklı imkânlar vardır.

Yedinci satır, sürecin uzadığı dosyalarda kullanılan imkândır: konkordatonun başarıya ulaşamayacağının anlaşılması hâlinde mühletin kaldırılması istenebilir. Talebin komiser raporlarındaki somut tespitlere dayandırılması sonuç verme ihtimalini yükseltir.

Alacak kaydı için konkordato alacak kaydı dilekçesi rehberimize bakabilirsiniz.

Alacak Bildiriminde Denetlenecekler

Bildirimin içeriği, alacağın hangi sınıfta ve hangi tutarla kabul edileceğini belirler.

Dördüncü satır, komiser incelemesinde ilk bakılan husustur: alacağın niteliği doğru gösterilmediğinde sınıflandırma komiserin takdirine kalır ve alacaklının beklediğinden farklı bir sonuç doğabilir.

Toplantı ve Oylamada Alacaklının Konumu

Oy hakkının kapsamı, alacağın niteliğine ve komiser değerlendirmesine göre belirlenir.

Sekizinci satır, itirazın zamanını gösterir: nisaba ilişkin itirazlar toplantı tutanağına geçirilmeli, asıl inceleme ise tasdik aşamasında yapılmalıdır. İtiraz alacak bazında ve sayısal olarak somutlaştırılmalıdır.

Süreç Boyunca İzlenecek Tarihler

Alacaklının hak kaybı yaşamaması, birkaç kritik tarihin takibine bağlıdır.

Yedinci satır, tasdik sonrası dönemin ilk kontrol noktasıdır: ilk taksitin ödenmemesi, projenin uygulanabilirliğine ilişkin baştaki değerlendirmeyi sorgulatır ve fesih sürecinin başlangıcını oluşturabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

İlgili Rehberler

• 📘 İcra ve İflas Hukuku Rehberi (Ana Rehber)
• Konkordato Hukuku Genel Rehber
• Konkordatonun Bağlayıcılığı
• Alacaklıların Konkordatoya İtirazı
• Konkordato Giderleri ve Komiser Ücreti
• Konkordato Süreci

Alacak İtirazı Süreci ve Delil Yükü

Burada iki farklı yol karıştırılmamalıdır. Komiserin bir işlemine itiraz ediliyorsa yol şikâyettir ve asliye ticaret mahkemesine yapılır (İİK m.290). Alacak çekişmeli olarak kaydedilmişse, İİK m.308/b uyarınca tasdik kararının ilanından itibaren bir ay içinde dava açılması gerekir; bu süre kaçırılırsa alacaklıya ayrılan pay kendisine ödenmez ve borçluya iade edilir.

İtiraz dilekçesi somut ve belgelenmiş olmalıdır. Alacağın gerçekliği, tutarı ve niteliği için ayrı ayrı deliller sunulur. Genel ve soyut itirazlar mahkeme tarafından reddedilir.

İtiraz kabul edilirse alacaklının hakları düzeltilir. Kabul edilmezse üst mahkeme yolları (istinaf, temyiz) açıktır. Ancak konkordato sürecinin hızlı işlemesi bu yolları pratikte sınırlar.

Alacaklıların Ortak Hareket Etme Avantajları

Bireysel alacaklıların gücü sınırlıdır; ancak ortak hareket ettiklerinde konkordato sürecinde önemli bir belirleyici konum elde edebilirler. Alacaklılar kurulu ve gayri resmi alacaklı grupları bu ortak hareketin araçlarıdır.

Alacaklılar kurulu için başvuru mahkemeye yapılır. Kurul üyeleri alacaklılar toplantısında belirlenir; büyük alacaklılar veya alacaklı gruplarını temsil eden delege edilir. Kurul, borçlu ve komiser ile düzenli görüşür.

Ortak avukat tutma maliyet paylaşımı ve profesyonel temsil açısından etkin bir yöntemdir. Küçük alacaklılar bireysel avukat tutmak zor olabilir; ancak grup hâlinde profesyonel destek almak mümkündür.

Ortak hareket eden alacaklıların stratejileri arasında; proje revizyon önerileri, muvazaa iddialarının araştırılması, komiser değişikliği talebi ve teminat artışı önerileri sayılabilir.

Bildirimi Kaçırdım: Alacağım Tümüyle Yandı mı?

Konkordato ilanını geç fark eden alacaklıların ilk düşüncesi alacaklarını tamamen kaybettikleri olur. Kanunun kurduğu denge bundan farklıdır.

İİK m.299’un ikinci cümlesi açıktır: alacaklarını bildirmeyen alacaklılar, bilançoda kayıtlı olmadıkça konkordato projesinin müzakerelerine kabul edilemez. Cümlenin kilit kısmı “bilançoda kayıtlı olmadıkça” ifadesidir. Yani borçlunun kendi kayıtlarında alacağınız görünüyorsa, bildirim süresini kaçırmış olsanız dahi müzakerelere kabul edilirsiniz.

Bunun pratik sonucu şudur: süreyi kaçırdıysanız yapılacak ilk iş, komisere başvurup borçlunun bilanço ve ticari defterlerinde alacağınızın kayıtlı olup olmadığını sorgulamak, kayıtlıysa bunu belgeleyerek cetvele alınmayı talep etmektir. Cari hesap ekstresi, mutabakat yazısı ve fatura kayıtları bu talebi destekler.

Yine de bu bir güvence değil, istisnadır. Bilançoda kayıtlı olmayan alacak bakımından süreyi kaçırmak gerçekten ağır sonuç doğurur. Bu nedenle ilanın takip edilmesi ve onbeş günlük sürenin ilk günlerinde bildirim yapılması esastır.

Oylama Nisabı: İki Alternatif Çoğunluktan Biri Yeter

Konkordato projesinin kabul edilmiş sayılması için İİK m.302 iki ayrı çoğunluk öngörür; bunlardan birinin sağlanması yeterlidir:

Birinci ihtimal: kaydedilmiş olan alacaklıların ve alacakların yarısını aşan bir çoğunluk.
İkinci ihtimal: kaydedilmiş olan alacaklıların dörtte birini ve alacakların üçte ikisini aşan bir çoğunluk.

İkinci ihtimal uygulamada belirleyicidir: alacaklıların büyük çoğunluğu projeye karşı olsa bile, alacak tutarının üçte ikisini elinde tutan az sayıda büyük alacaklı projeyi kabul ettirebilir. Küçük alacaklılar bakımından bu, sayısal üstünlüğün tek başına yeterli olmadığı anlamına gelir.

Oylamada yalnızca konkordato projesinden etkilenen alacaklılar oy kullanır. Çoğunluk hesabında dikkate alınmayanlar ise şunlardır: İİK m.206’nın birinci sırasındaki imtiyazlı alacakların alacaklıları ile borçlunun eşi ve çocuğu, kendisinin ve evlilik bağı ortadan kalkmış olsa dahi eşinin anası, babası ve kardeşi.

Rehinli alacaklılar bakımından özel kural vardır: rehinle temin edilmiş alacaklar, takdir edilen kıymet sonucunda teminatsız kaldıkları kısım için hesaba katılır. Yani rehinle karşılanan kısım oylamada ağırlık oluşturmaz.

Toplantı Çağrısı ve İltihak Süresi: Kaçırılan Yedi Gün

Alacaklılar toplantısına komiser başkanlık eder ve borçlunun durumu hakkında rapor verir; borçlu açıklama yapmak üzere toplantıda hazır bulunmakla yükümlüdür.

Toplantı çağrısı ilanla yapılır ve ilan ile toplantı günü arasında en az on beş gün bulunmalıdır. Bu süre, alacaklının projeyi inceleyip pozisyon alması için tanınmıştır.

Az bilinen ve çoğu zaman fırsat kaçırılan nokta şudur: müzakereler sonucunda düzenlenen konkordato tutanağı kabul ve ret oylarını içerecek şekilde derhâl imzalanır; ancak toplantının bitimini takip eden yedi gün içinde gerçekleşen katılımlar da kabul olunur. Toplantıya katılamamış ya da kararsız kalmış bir alacaklı, bu yedi günlük iltihak süresi içinde projeye katılabilir.

Komiser, katılım süresinin bitiminden itibaren en geç yedi gün içinde konkordatoya ilişkin bütün belgeleri ve gerekçeli raporunu mahkemeye tevdi eder. Komiserin bu sürecendeki rolü için konkordato komiseri: görevleri, yetkileri ve sorumluluğu sayfamıza bakabilirsiniz.

Alacağınız Çekişmeli Sayıldıysa: Bir Aylık Dava Süresi

Komiser, bildirilen alacakları kabul, kısmen kabul, çekişmeli veya ret olarak değerlendirebilir. “Çekişmeli” nitelendirmesi alacağın reddedildiği anlamına gelmez; ihtilaflı sayıldığı ve ayrı bir yargılamayı gerektirdiği anlamına gelir.

Bu durumda izlenecek yol İİK m.308/b’de düzenlenmiştir: alacakları itiraza uğramış olan alacaklılar, tasdik kararının ilanı tarihinden itibaren bir ay içinde dava açmalıdır. Sürenin başlangıcı komiserin tebliği değil, tasdik kararının ilanıdır — bu ayrım uygulamada sıkça karıştırılır.

Dava süresinde açılmazsa sonuç ağırdır: alacaklıya ayrılan pay kendisine ödenmez ve borçluya iade edilir. Yani alacak, projede karşılık ayrılmış olsa dahi tahsil edilemez hâle gelir.

Komiserin bir işlemine yönelik itiraz ise farklı bir yoldur: bu, İİK m.290 uyarınca asliye ticaret mahkemesine yapılan şikâyettir ve mahkeme bu şikâyeti kesin olarak karara bağlar.

Tasdikin Bağlayıcılığı ve Rehinli Alacaklının Konumu

Tasdik edilen konkordato, projeye katılmayan ve hatta ret oyu vermiş alacaklılar bakımından da bağlayıcıdır. Alacaklının “ben kabul etmedim, beni bağlamaz” demesi mümkün değildir.

Bağlayıcılığın kapsamı da bellidir: konkordato, konkordato talebinden önce doğan alacakları ve komiserin izni olmaksızın mühlet içinde doğan alacakları kapsar. Tasdik kararından sonra doğan alacaklar konkordato kapsamında değildir ve bunlar için genel hükümlere göre hareket edilebilir.

Rehinli alacaklılar bakımından ise İİK m.308/c özel bir koruma getirir: rehinli alacaklıların, rehnin kıymetini karşılayan miktardaki alacakları tasdik edilen konkordatodan etkilenmez. Rehinle karşılanmayan kısım ise adi alacak gibi konkordatoya tabidir. Rehinli alacaklı bakımından bu nedenle rehne konu malın kıymet takdiri, oylamadaki ağırlıktan tahsil oranına kadar her şeyi belirler.

Borçlu Ödemezse: Kısmen ve Tamamen Fesih

Tasdik, sürecin sonu değildir. Borçlu projede öngörülen ödemeleri yapmazsa alacaklının elinde iki ayrı yol vardır.

Kısmen fesih (İİK m.308/e). Kendisine karşı konkordato projesi uyarınca ifada bulunulmayan her alacaklı, konkordato uyarınca kazanmış olduğu yeni hakları muhafaza etmekle birlikte, konkordatoyu tasdik eden mahkemeye başvurarak kendisi hakkında konkordatoyu feshettirebilir. Fesih yalnızca o alacaklı bakımından sonuç doğurur; diğer alacaklılar için konkordato yürürlükte kalır. İhlal, ödemenin belirlenen zamanda yapılmaması şeklinde olabileceği gibi belirlenen oranda yapılmaması şeklinde de gerçekleşebilir.

Fesih talebi üzerine verilecek hükmün tebliğinden itibaren on gün içinde istinaf, bölge adliye mahkemesi kararına karşı da tebliğden itibaren on gün içinde temyiz yoluna başvurulabilir.

Tamamen fesih (İİK m.308/f). Her alacaklı, kötü niyetle sakatlanmış konkordatonun feshini tasdik kararını vermiş olan mahkemeden isteyebilir. Bu yol, borçlunun konkordatoyu hileli biçimde elde ettiğinin sonradan anlaşıldığı hâllere özgüdür ve sonucu tüm alacaklıları etkiler. Karar kesinleştiğinde durum ilan edilir ve ilgili yerlere bildirilir.

Sürecin bütününü görmek için konkordato şartları ve başvuru süreci sayfamıza bakabilirsiniz.