İstinaf ve Temyiz (CMK 272-308): Farkları, İki Haftalık Süre, Kesinlik Sınırları, BAM Kararları, Aleyhe Değiştirme Yasağı ve 2025-2026 Değişiklikleri
27 Ocak 2026

İstinaf ve Temyiz (CMK 272-308): Farkları, İki Haftalık Süre, Kesinlik Sınırları, BAM Kararları, Aleyhe Değiştirme Yasağı ve 2025-2026 Değişiklikleri

Ceza yargılaması bugün üç derecelidir: ilk derece mahkemesinin hükmüne karşı önce istinaf yoluyla bölge adliye mahkemesine, onun kararına karşı da şartları varsa temyiz yoluyla Yargıtay’a gidilir. İki kanun yolu arasındaki fark, denetimin kapsamıdır: istinafta bölge adliye mahkemesi hem maddi olayı hem hukuku inceler, gerekirse duruşma açarak delilleri yeniden toplar ve yeniden hüküm kurar; temyizde ise Yargıtay yalnızca hükmün hukuka uygunluğunu denetler, çünkü temyiz ancak hükmün hukuka aykırı olması nedenine dayanır (CMK m.288/1). Her iki kanun yolunda süre, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğinden itibaren iki haftadır. Ancak her karar istinaf veya temyiz edilemez: 15.000 TL dahil doğrudan adli para cezaları istinaf edilemez (m.272/3-a); beş yıl veya daha az hapis cezasına karşı istinaf başvurusunun esastan reddi ise temyiz edilemez (m.286/2-a). Son yıllarda iki önemli değişiklik daha yapılmıştır: gerekçesiz hüküm ve savunma hakkının kısıtlanması hâllerinde bölge adliye mahkemesi artık hükmü bozup dosyayı geri gönderir; Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının itiraz süresi ise üç aya çıkarılmıştır. Bu yazıda istinaf ve temyizi karşılaştırmalı olarak, kesinlik sınırları, verilebilecek kararlar ve güncel değişikliklerle birlikte anlatıyoruz.

Somut bir dosyanızla ilgili görüşmek ister misiniz?

📞 Ara: +905546483715💬 WhatsApp’tan yaz

⚡ Net Cevap: İstinaf ve temyiz süresi, gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki haftadır (CMK m.273, 291). İstinafta olay ve hukuk incelenir; temyizde yalnız hukuka aykırılık (m.288). 15.000 TL dahil doğrudan adli para cezaları istinaf edilemez (m.272/3-a); 5 yıl veya daha az hapse karşı istinafın esastan reddi temyiz edilemez (m.286/2-a). Yalnız sanık lehine başvuruda ceza ağırlaştırılamaz (m.283, 307/5). Destek için 0554 648 37 15 numaralı hattan bize ulaşabilirsiniz.

📌 Ana rehber: Ceza Davalarında Kanun Yolları: İtiraz, İstinaf, Temyiz. Kanun yollarının bütünü ve itiraz yolu orada ayrıntılı anlatılıyor.

İstinaf ile Temyiz: Karşılaştırma

İstinaf ve temyiz
ÖlçütİstinafTemyiz
DenetleyenBölge adliye mahkemesiYargıtay
Denetimin konusuİlk derece hükmüBölge adliye mahkemesi hükmü
KapsamMaddi olay ve hukukYalnız hukuka aykırılık (m.288)
SüreGerekçeli hükmün tebliğinden itibaren 2 hafta (m.273/1)Gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren 2 hafta (m.291/1)
Dilekçenin verileceği yerHükmü veren ilk derece mahkemesiHükmü veren bölge adliye mahkemesi
GerekçeBaşvuru sebeplerinin gösterilmesi beklenirBozma sebebinin gösterilmesi zorunlu (m.294/1)
DuruşmaGerekirse duruşma açılarak yeniden yargılama (m.280/1-g)10 yıl ve üzeri hapiste uygun görülürse (m.299)
Resen inceleme15 yıl ve üzeri hapis (m.272/1)—
Aleyhe değiştirme yasağıYalnız sanık lehine başvuruda (m.283)Yalnız sanık lehine başvuruda (m.307/5)

İstinaf, ilk derece yargılamasının adeta ikinci bir aşamasıdır: bölge adliye mahkemesi delillerde veya işlemlerde eksiklik gördüğünde duruşma açarak eksikliği giderebilir ve ilk derece hükmünü kaldırarak yeniden hüküm kurabilir (CMK m.280/1-g, 280/2). Temyiz ise bir hukuk denetimidir: bir hukuk kuralının uygulanmaması veya yanlış uygulanması hukuka aykırılıktır (m.288/2). Bu nedenle istinaf dilekçesinde delillerin değerlendirilmesine ilişkin itirazlar ağırlık taşırken, temyiz dilekçesinde hangi hukuk kuralının ihlal edildiğinin gösterilmesi gerekir. Temyizde maddi olayın yeniden değerlendirilmesi istenemez; ancak delillerin hukuka aykırı elde edilmesi, gerekçe eksikliği veya savunma hakkının kısıtlanması gibi durumlar hukuki bir sorun olarak temyize konu edilebilir. İstinaf başvurusunun nasıl yapılacağı için ceza davasında istinaf nasıl yapılır rehberimize bakabilirsiniz.

İstinaf Edilemeyen Hükümler (m.272/3)

İstinaf yoluna başvurulamayan hükümler
HükümKuralNot
Doğrudan adli para cezası mahkûmiyeti15.000 TL dahil kesinHapisten çevrilen adli para cezaları hariç
BeraatÜst sınırı 500 günü geçmeyen adli para cezalı suçlarda kesin—
Kanunlarda kesin olduğu yazılı hükümlerKesin—
SonuçBu hükümler tekerrüre esas olmaz7242 sayılı Kanunla eklendi

Kesinlik sınırı sabit bir tutardır: 2/3/2024 tarihli ve 7499 sayılı Kanunla 3.000 TL’den 15.000 TL’ye yükseltilmiştir. Sınır “sonuç olarak belirlenen” ceza üzerinden hesaplanır; yani artırım ve indirimlerden sonra ortaya çıkan tutar esas alınır. Hapis cezasından çevrilen adli para cezaları bu kesinlik kuralının dışındadır ve tutarı ne olursa olsun istinaf edilebilir. Kesin hükümlere ilişkin itirazların ilk derece mahkemesinde eksiksiz ileri sürülmesi bu nedenle hayati önemdedir. Kesin bir hükme karşı yanlışlıkla istinaf dilekçesi verilirse, hükmü veren mahkeme dilekçeyi reddeder; bu ret kararına karşı iki hafta içinde bölge adliye mahkemesinden karar istenebilir (m.276). Adli para cezasının hesabı için adli para cezası hesaplama, sürelerin ve kesinliğin hesabı için istinaf ve temyiz süre ve kesinlik hesaplama araçlarımızı kullanabilirsiniz.

Kararınız istinaf veya temyiz edilebilir mi? Süre işliyor
Hukukçular Evi Ankara | Av. Fatma Öztürk

📞 0554 648 37 15💬 WhatsApp’tan Yazın

Bölge Adliye Mahkemesinin Verebileceği Kararlar (m.280)

İstinaf incelemesi sonunda verilebilecek kararlar
KararŞartDayanak
Esastan retUsul ve esasa ilişkin hukuka aykırılık, delil eksikliği yok; ispat değerlendirmesi yerindem.280/1-a
Düzelterek esastan retYeniden yargılama gerektirmeyen belirli hukuka aykırılıklarm.280/1-a, b, c
Davanın reddi veya tedbirin düzeltilmesiDaha fazla araştırma gerekmedenm.280/1-d
Bozma ve geri göndermeHukuka kesin aykırılık (m.289) bulunmasım.280/1-e (7571 ile genişledi)
Bozma ve geri göndermeSoruşturma veya kovuşturma şartı yok; önödeme veya uzlaştırma uygulanmamış; birleştirme zorunluluğum.280/1-f
Yeniden yargılamaDiğer hâller; duruşma açılırm.280/1-g, 280/2

24/12/2025 tarihli ve 7571 sayılı Kanunla önemli bir değişiklik yapılmıştır. Önceki düzenlemede bölge adliye mahkemesi, CMK m.289’daki hukuka kesin aykırılık hâllerinden (g) ve (h) bentleri hariç olanlar için hükmü bozup dosyayı ilk derece mahkemesine gönderiyor; hükmün gerekçe içermemesi ve savunma hakkının sınırlandırılması hâllerinde ise davayı kendisi yeniden görüyordu. Değişiklikle bu istisna kaldırılmış ve 289. maddedeki bütün hâller bozma ve geri gönderme sebebi hâline gelmiştir. Böylece gerekçesiz bir hüküm veya savunma hakkının kısıtlandığı bir yargılama, ilk derece mahkemesinde yeniden ele alınır. Bu değişiklik, sanığın ilk derece aşamasında kaybedilen haklarının aynı derecede yeniden kullanılabilmesini sağlar ve istinaf dilekçesinde bu iki hâlin ayrıca ve özellikle ileri sürülmesini önemli kılar. İstinafta duruşma açılması için istinafta duruşma açılır mı yazımıza bakabilirsiniz.

İstinafta Yeniden Yargılama ve Diğer Sanıklara Etkisi

Bölge adliye mahkemesi, esastan ret veya bozma şartları bulunmayan diğer hâllerde gerekli tedbirleri aldıktan sonra davanın yeniden görülmesine ve duruşma hazırlığı işlemlerine başlanmasına karar verir (CMK m.280/1-g). Duruşma sonunda istinaf başvurusunu esastan reddeder veya ilk derece hükmünü kaldırarak yeniden hüküm kurar (m.280/2). Bu aşamada tanıklar yeniden dinlenebilir, bilirkişi incelemesi yaptırılabilir ve sanığın savunması yeniden alınabilir. Kanun, birden fazla sanığın bulunduğu dosyalar için önemli bir güvence de öngörür: bölge adliye mahkemesinin verdiği karar sanık lehineyse ve bu husus istinaf başvurusunda bulunmamış diğer sanıklara da uygulanabilecek nitelikteyse, bu sanıklar da istinafa başvurmuş gibi karardan yararlanır (m.280/3). Örneğin suçun nitelendirmesinin değişmesi veya bir delilin hukuka aykırı bulunması, başvurmayan sanıkların durumunu da iyileştirebilir. Bu nedenle çok sanıklı dosyalarda istinaf başvurusunda bulunmayan sanıkların müdafileri de bölge adliye mahkemesinin kararını takip etmeli ve lehe sonuçlardan yararlanılıp yararlanılmadığını kontrol etmelidir.

Hükümle Birlikte Ara Kararlar

Hükümden önce verilip hükme esas teşkil eden veya başkaca kanun yolu öngörülmemiş olan mahkeme kararlarına karşı da hükümle birlikte istinaf yoluna başvurulabilir (CMK m.272/2). Bu hüküm, yargılama sırasında reddedilen delil istemleri, tanık dinlenmemesi, bilirkişi raporuna itirazın reddi gibi ara kararların ayrıca ve bağımsız olarak değil, hükümle birlikte denetlenmesini sağlar. Bu nedenle istinaf dilekçesinde yalnızca hükme değil, hükme etki eden bütün ara kararlara da ayrı ayrı itiraz edilmesi gerekir. Ara kararın istinaf incelemesine konu olabilmesi için ise istemin ve ret gerekçesinin duruşma tutanağında yer alması önemlidir. Tutuklamaya veya adli kontrole ilişkin kararlar gibi ayrı bir itiraz yolu öngörülen kararlar ise bu kapsamda değildir; bunlara karşı kendi itiraz yolu ve süresi içinde başvurulmalıdır.

Kimler Kanun Yoluna Başvurabilir?

Hâkim ve mahkeme kararlarına karşı Cumhuriyet savcısı, şüpheli, sanık ve katılan sıfatını almış olanlar ile katılma isteği karara bağlanmamış, reddedilmiş veya katılan sıfatını alabilecek surette suçtan zarar görmüş bulunanlar için kanun yolları açıktır (CMK m.260/1). Bu hüküm, katılma talebi hiç karara bağlanmamış veya reddedilmiş olan suçtan zarar görenin de hükme karşı kanun yoluna başvurabileceğini gösterir; yani “katılan olmadığım için istinaf edemem” düşüncesi her zaman doğru değildir. Cumhuriyet savcısı ise sanık lehine veya aleyhine kanun yoluna başvurabilir; temyiz dilekçesinde temyiz isteğinin sanığın yararına veya aleyhine olduğunu açıkça belirtmek zorundadır (m.294/1). Bu belirleme, aleyhe değiştirme yasağının uygulanıp uygulanmayacağı bakımından sanık açısından doğrudan önem taşır.

Temyiz Edilemeyen Kararlar (m.286/2)

Temyiz edilemeyen başlıca bölge adliye mahkemesi kararları
BentKarar
a5 yıl veya daha az hapis cezaları ile adli para cezalarına karşı istinafın esastan reddi
b5 yıl veya daha az hapis cezalarını artırmayan kararlar
cSeçenek yaptırımlara ilişkin kararlar
dÜst sınırı 2 yıla kadar hapis gerektiren suçlara ilişkin kararlar (ilk kez BAM’ca verilen ve 272/3 dışı mahkûmiyetler hariç)
eAdli para cezasını gerektiren suçlarda verilen kararlar
fYalnız müsadereye ilişkin kararlarda istinafın esastan reddi
g10 yıl veya daha az hapis veya adli para gerektiren suçlarda beraatlere ilişkin istinafın esastan reddi
hDüşme, ceza verilmesine yer olmadığı ve güvenlik tedbirine ilişkin kararlar

Bu liste, uygulamada istinafın çoğu dosyada son olağan kanun yolu olduğunu gösterir. Temyiz edilebilirlik, suçun kanundaki cezasına, hükmolunan cezaya ve bölge adliye mahkemesinin verdiği kararın türüne göre birlikte değerlendirilir; aynı dosyada bir sanık için temyiz yolu açıkken diğeri için kapalı olabilir. Bu nedenle çok sanıklı dosyalarda her sanık bakımından temyiz edilebilirlik ayrı ayrı ve dikkatle kontrol edilmeli; kararda yer alan kanun yolu bildirimi de her sanık için ayrı ayrı, tebliğ tarihleriyle birlikte ve özenle değerlendirilmelidir. Özellikle beş yıl veya daha az hapis cezası içeren hükümlerde, bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddederse bu karar kesindir. Bu nedenle istinaf dilekçesi, sanki son dilekçeymiş gibi eksiksiz hazırlanmalıdır: bütün hukuka aykırılıklar, delil itirazları ve Anayasa’dan kaynaklanan hak ihlalleri bu aşamada ileri sürülmelidir. Aksi hâlde, daha sonra yapılacak bir bireysel başvuruda iç hukuk yollarında ileri sürülmemiş iddiaların incelenmesi güçleşir. Temyiz yolu kapalı olan dosyalarda bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet başsavcılığına itiraz istemiyle başvurulması (m.308/A) ve Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru, kesinleşmeden sonra kalan başlıca imkânlardır; bu nedenle istinaf dilekçesindeki her iddianın bu sonraki yollar da gözetilerek yazılması önerilir.

Temyiz Dilekçesi ve Hukuka Kesin Aykırılık

Temyiz eden, hükmün neden dolayı bozulmasını istediğini temyiz başvurusunda göstermek zorundadır; temyiz sebebi ancak hükmün hukuki yönüne ilişkin olabilir (CMK m.294). Yargıtay, temyiz dilekçesinin temyiz sebeplerini içermediğini saptarsa temyiz istemini reddeder (m.298). Bu nedenle temyiz dilekçesinde genel ve soyut ifadeler yerine, hangi hukuk kuralının nasıl ihlal edildiği somut olarak gösterilmelidir. Bununla birlikte kanun, bazı ağır hukuka aykırılıkları temyiz dilekçesinde gösterilmemiş olsa da hukuka kesin aykırılık sayar (m.289/1): mahkemenin kanuna uygun teşekkül etmemesi, yasaklı veya reddedilmesi gereken hâkimin hükme katılması, görev veya yetki hatası, zorunlu kişilerin yokluğunda duruşma yapılması, açıklık kuralının ihlali, hükmün gerekçesiz olması, savunma hakkının sınırlandırılması ve hükmün hukuka aykırı delile dayanması. Bu hâllerin ispatında duruşma tutanağı belirleyicidir; bu konuda duruşma tutanağı ve hukuka aykırı delil yazılarımıza bakabilirsiniz.

Temyiz dilekçenizi hukuka aykırılık sebepleriyle birlikte hazırlayalım
Hukukçular Evi Ankara | 0554 648 37 15

📞 0554 648 37 15💬 WhatsApp’tan Yazın

Temyizde Tebliğname ve Cevap Hakkı

Bölge adliye mahkemesince reddedilmeyen temyiz istemine ilişkin dilekçenin bir örneği karşı tarafa tebliğ edilir ve karşı taraf tebliğden itibaren iki hafta içinde yazılı olarak cevap verebilir (CMK m.297/1). Dosya daha sonra Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilir. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen tebliğname, hükmü temyiz etmeleri veya aleyhlerine sonuç doğurabilecek görüş içermesi hâlinde sanık veya müdafii ile katılana bildirilir ve bu tebliğnameye karşı da görüş sunulabilir. Tebliğnameye cevap verme imkânı, Yargıtay incelemesinden önce aleyhe bir görüşe karşı savunma yapmanın son fırsatıdır ve mutlaka değerlendirilmelidir. Cevapta tebliğnamedeki hukuki değerlendirmenin neden yerinde olmadığı, dosyadaki deliller ve kanun hükümleri gösterilerek açıklanmalıdır.

HAGB Kararına Karşı Yol: Artık İstinaf

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına karşı yıllarca itiraz yoluna gidiliyordu. 7499 ve 7589 sayılı Kanunlarla yapılan değişikliklerle bu durum değişmiştir: CMK m.272’nin üçüncü fıkrası saklı kalmak üzere, HAGB kararına karşı istinaf yoluna başvurulabilir ve bölge adliye mahkemesinin kararları hakkında temyize ilişkin 286. madde uygulanır; istinaf ve temyizde karar usul ve esasa ilişkin hukuka aykırılıklar yönünden incelenir (m.231/12). Bu nedenle HAGB kararına karşı eski alışkanlıkla itiraz dilekçesi verilmesi yerine, iki haftalık süre içinde istinaf dilekçesi sunulmalıdır. HAGB kararının 15.000 TL dahil adli para cezasına ilişkin olması gibi m.272/3 kapsamındaki hâllerde ise istinaf yolu kapalıdır. HAGB kararına karşı istinaf dilekçesinde hem mahkûmiyete esas alınan değerlendirmeye hem de HAGB şartlarına ilişkin itirazlar birlikte ileri sürülebilir.

İki geçiş kuralı ayrıca bilinmelidir. Birincisi, istinaf yolu 1/6/2024 tarihi ve sonrasında verilen HAGB kararlarına uygulanır; bu tarihten önce verilen HAGB kararları hakkında itiraz yolu uygulanmaya devam eder (CMK Geçici Madde 6/2-a, b). İkincisi, Anayasa Mahkemesi 10/7/2025 tarihli ve E.2024/98, K.2025/149 sayılı kararıyla CMK m.231’in beşinci ile on dördüncü fıkraları arasındaki HAGB hükümlerini iptal etmiş ve iptalin 30/9/2026 tarihinde yürürlüğe girmesini öngörmüştür. Kanun koyucu bu fıkraları 16/7/2026 tarihli ve 7589 sayılı Kanunla yeniden düzenlemiş ve yeni hükümler 31/7/2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bu nedenle HAGB kurumu kaldırılmış değildir; yeni metinle uygulanmaya devam etmektedir.

Süreler Hangi Kararlara Uygulanır? Geçiş Kuralı

7499 sayılı Kanunla kanun yolu sürelerinin iki haftaya çıkarılması ve sürenin tebliğden itibaren başlaması, 1/6/2024 tarihinde ve sonrasında verilen kararlar hakkında uygulanır; bu tarihten önce verilen kararlar hakkında değişiklikten önceki hükümler uygulanmaya devam eder (CMK Geçici Madde 6/1-c). Bu nedenle eski tarihli bir karara karşı kanun yolu süresi hesaplanırken kararın tarihi mutlaka kontrol edilmelidir. Günümüzde verilen kararların neredeyse tamamı yeni rejime tabidir; ancak uzun süren yargılamalarda, bozma sonrası yeniden verilen kararlarda veya eski tarihli kararlara ilişkin eski hâle getirme istemlerinde bu ayrım önem taşıyabilir.

Aleyhe Değiştirme Yasağı

Kanun yoluna yalnız sanık lehine başvurulmuşsa, yeniden verilen hüküm önceki hükümle belirlenmiş olan cezadan daha ağır olamaz. Bu kural istinafta (CMK m.283) ve temyizde (m.307/5) ayrı ayrı düzenlenmiştir. Temyizde kural, hükmün yalnız sanık tarafından veya onun lehine Cumhuriyet savcısı ya da kanunda gösterilen diğer kişilerce temyiz edilmesi hâlinde uygulanır. Bu güvence, sanığın kanun yoluna başvururken daha ağır bir ceza alma korkusu taşımamasını sağlar. Yasak yalnızca cezanın miktarıyla sınırlı değildir; uygulamada hükmün sanık aleyhine değiştirilmesinin diğer biçimleri, örneğin daha ağır bir suç tipine göre nitelendirme yapılsa bile önceki cezanın aşılamaması şeklinde de değerlendirilir. Buna karşılık Cumhuriyet savcısı veya katılan sanık aleyhine kanun yoluna başvurmuşsa bu yasak uygulanmaz; bu nedenle karşı tarafın da kanun yoluna başvurup başvurmadığı mutlaka kontrol edilmelidir.

Bozmadan Sonra: Uyma, Direnme ve Yeniden Temyiz

Yargıtay bozmasından sonraki süreç
AşamaKuralDayanak
Bozmaya karşı beyanMahkeme ilgililere bozmaya karşı diyeceklerini sorarm.307/1
Uyma sonrası hükümİstinaf veya temyiz sınırlarına bakılmaksızın yalnız temyiz yolu açıktırm.307/3
DirenmeBölge adliye veya ilk derece mahkemesi bozmaya direnebilir; dosya daireye, gerekirse Ceza Genel Kuruluna giderm.307/4
Aleyhe değiştirme yasağıYalnız sanık lehine temyizde ceza ağırlaştırılamazm.307/5
BAM kararlarına direnmeBölge adliye mahkemesi kararlarına direnilemezm.284/1

Yargıtay bozmasına uyulduktan sonra ilk derece mahkemesinin verdiği yeni hükme karşı, istinaf veya temyiz sınırlarına bakılmaksızın yalnızca temyiz yoluna başvurulabilir (CMK m.307/3). Bu kural, bozma sonrası yargılamanın yeniden istinaf aşamasına dönmesini önler ve kesinlik sınırları altında kalan dosyalarda bile temyiz imkânı yaratır. Direnme kararları ise önce kararına direnilen daireye gönderilir; daire direnmeyi yerinde görmezse dosya Yargıtay Ceza Genel Kuruluna gider ve Genel Kurulun kararına direnilemez (m.307/4). Bozma kararına uyulup uyulmayacağı konusunda sanığa ve müdafiine diyecekleri sorulur (m.307/1); bu aşamada bozma kararının sanık lehine sonuçlarının korunması için açık bir beyanda bulunulması önerilir.

Olağanüstü Yol: Cumhuriyet Başsavcılarının İtirazı

Başsavcılık itirazları
İtirazKapsamSüreDayanak
Yargıtay Cumhuriyet BaşsavcısıYargıtay ceza dairelerinin kararları (yargı yeri belirleme ve görevsizlik hariç)Dosyanın teslim tarihinden itibaren 3 ay; sanık lehine süre yokm.308 (7589 ile)
BAM Cumhuriyet başsavcılığıBölge adliye mahkemesi ceza dairelerinin kesin kararlarıKararın verilmesinden itibaren 1 ay; sanık lehine süre yokm.308/A

16/7/2026 tarihli ve 7589 sayılı Kanunla değiştirilen ve 31/7/2026 tarihinde yürürlüğe giren CMK m.308 uyarınca, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı Yargıtay ceza dairelerinin yargı yeri belirlenmesi ve görevsizlik kararları hariç tüm kararlarına karşı, dosyanın kendisine teslim edildiği tarihten itibaren üç ay içinde Ceza Genel Kuruluna itiraz edebilir; sanığın lehine itirazda süre aranmaz. Aynı değişiklikle, itiraz isteminde kimlerin bulunabileceği de açıkça düzenlenmiştir: sanık veya sanık adına kanun yoluna başvurma hakkı olanlar ile katılan, katılma isteği karara bağlanmamış ya da katılan sıfatını alabilecek surette suçtan zarar görmüş olanlar (m.308/4). Bölge adliye mahkemesinin kesin kararlarına karşı ise bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet başsavcılığı bir ay içinde itiraz edebilir; sanık aleyhine itiraz için kararı etkileyecek nitelikte esaslı bir hata bulunması zorunludur (m.308/A). Başsavcılık itirazları olağanüstü nitelikte olduğundan, bu yola ilişkin istemlerde kararı etkileyecek hukuka aykırılığın açık ve somut biçimde gösterilmesi gerekir. Bu yollar tüketildikten sonra kesinleşen hükümlere karşı yargılamanın yenilenmesi ve AYM bireysel başvuru yolları değerlendirilebilir.

Süre Kaçtıysa ve Başvuruda Hata Yapıldıysa

İstinaf istemi süresinden sonra veya istinaf edilemeyen bir hükme karşı yapılmışsa ya da başvuranın buna hakkı yoksa, hükmü veren mahkeme bir kararla dilekçeyi reddeder; bu ret kararına karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde bölge adliye mahkemesinden karar istenebilir (CMK m.276). Tutuklu sanık, zabıt kâtibine veya bulunduğu ceza infaz kurumu müdürüne beyanda bulunarak veya dilekçe vererek kanun yollarına başvurabilir (m.263/1). Kabul edilebilir bir başvuruda kanun yolunun veya merciin belirlenmesinde yanılma başvuranın haklarını ortadan kaldırmaz (m.264/1). Süre kusursuz olarak kaçırılmışsa eski hâle getirme istenebilir; bu konuda eski hâle getirme rehberimize bakabilirsiniz.

Uygulamadan senaryolar
SenaryoDeğerlendirme
Doğrudan 12.000 TL adli para cezasıKesin; istinaf edilemez (m.272/3-a)
8 ay hapisten çevrilen 24.000 TL adli para cezasıİstinaf edilebilir; çevrilen ceza kesinlik sınırının dışında
3 yıl hapis; BAM istinafı esastan reddettiTemyiz edilemez (m.286/2-a); son yol bireysel başvuru
3 yıl hapis; BAM cezayı 4 yıla çıkardıCezayı artıran karar m.286/2-b kapsamı dışındadır; diğer bentlere girmiyorsa temyiz edilebilir
Gerekçesiz ilk derece hükmüBAM bozup ilk dereceye gönderir (m.280/1-e, 7571)
HAGB kararıİtiraz değil istinaf (m.231/12)
Yalnız sanık istinaf ettiCeza ağırlaştırılamaz (m.283)

Tutuklu Sanıkta Kanun Yolu

Tutuklu bulunan sanık, istinaf veya temyiz başvurusunu zabıt kâtibine ya da bulunduğu ceza infaz kurumu veya tutukevi müdürüne beyanda bulunarak veya dilekçe vererek yapabilir (CMK m.263/1). Kurum müdürü veya zabıt kâtibi tarafından işlem yapıldığı anda kanun yolu süreleri kesilmiş sayılır. Bu nedenle cezaevindeki sanığın dilekçesi mahkemeye geç ulaşsa bile başvuru süresinde yapılmış kabul edilir. Tutuklu sanıklarda kanun yolu incelemesi süresince tutukluluğun devamına ilişkin kararlara ayrıca itiraz edilebilir; bu itiraz, istinaf veya temyiz başvurusundan bağımsızdır. Cezaevinden yapılan başvurularda, başvurunun kurum kayıtlarına geçtiğini gösteren tutanağın bir örneğinin alınması ve müdafie iletilmesi, sürenin korunduğunun ispatını kolaylaştırır. Süre kaçırıldığında ise eski hâle getirme yolu değerlendirilmelidir.

İstinaf Dilekçesinde Nelere Dikkat Edilmeli?

İstinaf ve temyiz dilekçesi kontrol listesi
KontrolNeden?
Tebliğ tarihi ve iki haftalık sürenin son günüSüre hak düşürücüdür
Hükmün kesin olup olmadığıKesin hükümler reddedilir (m.272/3, 286/2)
Hükümle birlikte ara kararlara itirazHükme esas ara kararlar da istinafa konu edilebilir (m.272/2)
Delil ve usul itirazlarının tek tek gösterilmesiİstinaf çoğu dosyada son yoldur
Hukuka kesin aykırılık hâllerinin tespitiBozma ve geri gönderme sebebi (m.280/1-e)
Temyizde hukuki gerekçenin gösterilmesiGerekçesiz temyiz reddedilir (m.294, 298)
Karşı tarafın başvurusuAleyhe değiştirme yasağının uygulanıp uygulanmayacağı
Anayasal hak ihlalleriBireysel başvuru için iç hukukta ileri sürülmeli

Sık Yapılan Hatalar

En sık yapılan hata, istinaf dilekçesini temyiz aşaması varmış gibi yüzeysel hazırlamaktır; oysa beş yıl veya daha az hapis cezalarında istinafın esastan reddi kesindir ve dilekçe çoğu zaman son dilekçedir. İkinci hata, yalnızca hükme itiraz edip hükme etki eden ara kararları göstermemektir. Üçüncü hata, temyiz dilekçesinde hukuka aykırılığı somut olarak göstermemektir; gerekçesiz temyiz istemi reddedilir. Dördüncü hata, HAGB kararına eski alışkanlıkla itiraz edilmesidir; bugün doğru yol istinaftır. Beşinci hata, kesinlik sınırının altında kalan bir hükme karşı istinaf dilekçesi vermek ve bu arada ilk derece mahkemesindeki son savunma imkânını kaçırmaktır. Son olarak, karşı tarafın da kanun yoluna başvurup başvurmadığını kontrol etmemek, aleyhe değiştirme yasağının uygulanıp uygulanmayacağı konusunda yanılgıya yol açabilir. Gerekçeli kararın tebliğ tarihinin doğru tespit edilmemesi ve sürenin son gününün yanlış hesaplanması da, telafisi en güç hatalar arasındadır.

Dilekçe Örneği: İstinaf Başvurusu

Aşağıdaki örnek, delillerin eksik değerlendirildiği ve savunma tanığının dinlenmesi isteminin gerekçesiz reddedildiği bir dosyada sanık müdafii tarafından hazırlanmıştır. Bilgiler dosyaya göre düzenlenmelidir.

ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ İLGİLİ CEZA DAİRESİNE Gönderilmek Üzere ANKARA … ASLİYE CEZA MAHKEMESİNEDOSYA NO: …/… Esas, …/… Karar İSTİNAF EDEN SANIK: Ad Soyad (T.C. Kimlik No: …) MÜDAFİİ: Av. … KONU: …/…/2026 tarihli hükme karşı istinaf nedenlerimizin sunulmasıdır.AÇIKLAMALAR1- CMK m.273/1 bakımından: Gerekçeli karar …/…/2026 tarihinde müvekkile tebliğ edilmiş olup istinaf başvurumuz iki haftalık süre içinde yapılmaktadır. Hükmolunan ceza, CMK m.272/3 kapsamında kesin nitelikte değildir.2- CMK m.221/1-g ve m.289/1-h bakımından: Müvekkil, olay saatinde başka bir yerde bulunduğunu ispat etmek amacıyla tanık …’nin dinlenmesini …/…/2026 tarihli celsede talep etmiş, bu istem tutanağa geçirilmiş ancak herhangi bir gerekçe gösterilmeksizin reddedilmiştir. Hüküm için önemli olan bu hususta tanığın dinlenmemesi, savunma hakkının mahkeme kararıyla sınırlandırılması niteliğindedir. CMK m.280/1-e uyarınca bu hâlde hükmün bozularak dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesi gerekmektedir.3- CMK m.217/1 ve m.230 bakımından: Gerekçeli kararda, müvekkilin savunmasını destekleyen kamera kaydına ilişkin bilirkişi raporu hiç tartışılmamış, hüküm yalnızca katılanın çelişkili beyanlarına dayandırılmıştır. Hâkim kararını ancak duruşmaya getirilmiş ve huzurunda tartışılmış delillere dayandırabilir; lehe delillerin neden itibar görmediğinin gerekçede gösterilmesi gerekir.4- CMK m.280/1-g ve m.280/2 bakımından: Bozma ve geri gönderme yerine davanın yeniden görülmesine karar verilmesi hâlinde, duruşma açılarak tanık …’nin dinlenmesini ve kamera kaydının duruşmada incelenmesini talep ederiz.HUKUKİ SEBEPLER: 5271 sayılı CMK m.217, m.221, m.230, m.272, m.273, m.280, m.283, m.289 ve ilgili mevzuat.SONUÇ VE İSTEM: Açıklanan nedenlerle; hükmün bozularak dosyanın yeniden incelenmek ve hükmolunmak üzere ilk derece mahkemesine gönderilmesine, bu talebimiz yerinde görülmezse duruşma açılarak eksik delillerin toplanmasına ve müvekkilin beraatine karar verilmesini saygılarımızla arz ve talep ederiz. …/…/2026Sanık Müdafii Av. … İmza

Dilekçenin her hususunda dayanılan kanun maddesinin açıkça gösterilmesi, bölge adliye mahkemesinin itirazları tek tek değerlendirmesini kolaylaştırır. Reddedilen delil istemlerinin tutanağın hangi sayfasında ve hangi celsede yer aldığının belirtilmesi, itirazın somut bir dayanağa oturmasını sağlar. Hükmolunan ceza beş yıl veya daha az ise bu dilekçenin fiilen son olağan kanun yolu dilekçesi olacağı gözetilerek, Anayasa’dan kaynaklanan adil yargılanma ve savunma hakkı ihlallerinin de ayrıca ileri sürülmesi, ileride yapılabilecek bir bireysel başvurunun zeminini hazırlar.

Sık Sorulan Sorular

İstinaf ile temyiz arasındaki fark nedir?

İstinafta maddi olay ve hukuk incelenir; temyizde yalnız hukuka aykırılık (CMK m.288).

İstinaf süresi ne kadar?

Gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki hafta (CMK m.273/1).

Temyiz süresi ne kadar?

Gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki hafta (CMK m.291/1).

Hangi adli para cezaları istinaf edilemez?

Hapisten çevrilenler hariç, sonuç olarak 15.000 TL dahil adli para cezası mahkûmiyetleri (m.272/3-a).

Beraat kararı istinaf edilebilir mi?

Üst sınırı 500 günü geçmeyen adli para cezalı suçlardaki beraatler hariç edilebilir (m.272/3-b).

İstinaf başvurusu hükmün kesinleşmesini engeller mi?

Evet; süresi içinde yapılan başvuru kesinleşmeyi engeller (m.275/1).

5 yıl hapis cezası temyiz edilebilir mi?

İstinaf başvurusu esastan reddedilmişse hayır (m.286/2-a).

15 yıl ve üzeri hapiste başvuru şart mı?

Bölge adliye mahkemesince resen incelenir (m.272/1).

İstinafta ceza artabilir mi?

Yalnız sanık lehine başvurulmuşsa hayır (m.283).

Temyizde ceza artabilir mi?

Yalnız sanık lehine temyizde hayır (m.307/5).

BAM hükmü bozup geri gönderebilir mi?

Hukuka kesin aykırılık hâllerinde evet; 7571 ile gerekçesizlik ve savunma hakkı kısıtlaması da eklendi (m.280/1-e).

Temyiz dilekçesinde ne yazılmalı?

Hükmün hangi nedenle bozulmasının istendiği; sebep yoksa istem reddedilir (m.294, 298).

Yargıtay duruşma yapar mı?

10 yıl ve üzeri hapiste uygun görürse (m.299).

Bozmadan sonra verilen hükme karşı hangi yol açık?

Sınırlara bakılmaksızın yalnızca temyiz (m.307/3).

Mahkeme Yargıtay bozmasına direnebilir mi?

Evet (m.307/4); BAM kararlarına ise direnilemez (m.284).

Yargıtay Başsavcısının itiraz süresi nedir?

7589 ile 31/7/2026’dan itibaren üç ay; sanık lehine süre yok (m.308).

Kesin BAM kararına itiraz edilebilir mi?

BAM Cumhuriyet başsavcılığı bir ay içinde itiraz edebilir (m.308/A).

İstinaf süresini kaçırdım, ne yapabilirim?

Kusursuzsanız eski hâle getirme isteyebilirsiniz (CMK m.40-42).

HAGB kararına itiraz mı edilir, istinaf mı?

Bugün istinaf yoluna başvurulur; m.272/3 kapsamındaki hâller hariç (CMK m.231/12).

Katılan değilim, hükmü istinaf edebilir miyim?

Katılma isteğiniz karara bağlanmamış, reddedilmiş veya katılabilecek durumdaysanız evet (CMK m.260/1).

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, ayrıntılı değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.

Mevzuat kontrolü: Bu yazıdaki CMK hükümleri 25 Eylül 2026 itibarıyla mevzuat.gov.tr’deki güncel metinler üzerinden kontrol edilmiştir.

Bu konuda hukuki destek almak için

📞 Ara: +905546483715💬 WhatsApp’tan yaz

Post by Av. Fatma Öztürk