Konkordato komiseri kamu görevlisi sayıldığından, görevini kötüye kullanması hâlinde cezai; kusuruyla verdiği zarardan ise hukuki sorumluluk taşır. Ücreti, Adalet Bakanlığınca çıkarılan tarifeye göre mahkemece belirlenir ve gider avansından karşılanır.
Konkordato komiseri ve sorumluluk konularında destek mi istiyorsunuz?
Hukukçular Evi yanınızda.
Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
📞 Hemen Arayın💬 WhatsAppKomiser Kamu Görevlisidir
Komiser, mahkemece görevlendirilen ve kanunda öngörülen görevleri yerine getiren bir kamu görevlisi olarak nitelendirilir. Bu nitelik, hem yetkilerinin hem de sorumluluğunun kaynağıdır. Komiser görevini tarafsız, objektif ve özenle yürütmek zorundadır.
Hukuki Sorumluluk
Komiserin sorumlulukları hakkında İİK m.227’nin dördüncü ve beşinci fıkraları uygulanır (İİK m.290/5). Buna göre komiser, görevini yerine getirirken kusuruyla (kasıt veya ihmaliyle) taraflara verdiği zararlardan sorumludur. Örneğin komiserin dosyayı süresinde mahkemeye teslim etmemesi nedeniyle borçlunun uğradığı zarar, komiserden genel hükümlere göre istenebilir.
Cezai Sorumluluk
Kamu görevlisi sıfatı taşıdığından, komiserin görevi kötüye kullanma, rüşvet, irtikâp gibi fiilleri Türk Ceza Kanunu kapsamında cezai sorumluluk doğurur. Komiserlik için aranan “katalog suçlardan mahkûm olmama” şartı da bu hassasiyetin bir yansımasıdır.
Komiserin Yükümlülükleri (Yönetmelik m. 8)
Yönetmelik, komisere açık yükümlülükler getirir:
- Görevini kanun, yönetmelik ve dürüstlük kuralları çerçevesinde tarafsız, objektif ve özenle yerine getirmek,
- Görevi bizzat yerine getirmek,
- Görevi sebebiyle öğrendiği sırların gizliliğini sağlamak,
- Elde ettiği bilgileri kendisi veya yakınları yararına kullanmamak; menfaat sağlamamak ve hediye kabul etmemek,
- Görev almak için reklam sayılabilecek girişimlerde bulunmamak.
Sır saklama ve menfaat sağlamama gibi yükümlülükler, komiserlik görevi sona erdikten sonra da devam eder.
Komiserin Ücreti
Komiser ücreti, Adalet Bakanlığınca çıkarılan tarifeye göre mahkemece belirlenir. Ücret, işin kapsamına, harcanan emeğe ve sürenin uzunluğuna göre takdir edilir ve borçlunun yatırdığı gider avansından karşılanır. Tarifedeki tutarlar her yıl güncellendiğinden, güncel ücret için yürürlükteki tarifeye bakılması gerekir.
Görevden Alınma
Yönetmelik m.8/1’de sayılan yükümlülüklere (tarafsızlık ve özen dâhil) aykırı davranan komiserin görevine mahkemece son verilir; durum bölge kuruluna, eylem suç oluşturuyorsa Cumhuriyet başsavcılığına bildirilir (Yönetmelik m.8/4). Ayrıca alacaklılar kurulu, komiserin yeterli olmadığı kanaatindeyse mahkemeden komiserin değiştirilmesini isteyebilir.
Resmî kaynaklar: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (m.285 vd.). Kanun metinleri mevzuat.gov.tr’deki güncel hâliyle verilmiştir.
İlgili Rehberler
Konkordato sürecinde komiserle ilgili bir sorun mu yaşıyorsunuz?
Hukukçular Evi yanınızda.
Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
📞 Hemen Arayın💬 WhatsAppSorumluluğun Dayanağı: İİK m.227’nin Dördüncü ve Beşinci Fıkrası
Komiserin hukuki sorumluluğu genel hükümlere değil, kanunun açık bir göndermesine dayanır ve bu gönderme dardır.
İİK m.290 şöyle der: “Komiserin sorumlulukları hakkında 227 nci maddenin dördüncü ve beşinci fıkrası hükümleri uygulanır.” Yani iflas idaresinin sorumluluğuna ilişkin hükümlerin tamamı değil, yalnızca bu iki fıkra uygulanır.
Sorumluluğun ölçütü kusurdur: komiser, kusuruyla vermiş olduğu zararlardan sorumludur. Kusur, kasıt veya ihmal biçiminde olabilir.
Ve dava yeri özeldir: İİK m.227/4’e göre bu davalara adliye mahkemelerinde bakılır. Yani komisere karşı tazminat istemi konkordato dosyası içinde şikâyet yoluyla değil, genel hükümlere göre görevli ve yetkili adliye mahkemesinde ayrı bir dava olarak ileri sürülür.
Pratik sonuç: komiserin işlemine itiraz etmek ile komiserden tazminat istemek iki ayrı yoldur. Birincisi şikâyet olarak asliye ticaret mahkemesine yapılır ve kesin karara bağlanır; ikincisi ayrı bir dava olarak açılır.
İki Yol, İki Merci: Şikâyet mi, Tazminat mı?
Komiserden şikâyetçi olan tarafın önünde birbirine karıştırılan üç ayrı imkân vardır.
1. Şikâyet (işlemin düzeltilmesi): komiserin konkordatoya ilişkin işlemleriyle ilgili şikâyetler asliye ticaret mahkemesi tarafından kesin olarak karara bağlanır. Amaç, hatalı bir işlemin düzeltilmesidir; kanun yolu kapalıdır.
2. Komiserin değiştirilmesi: bu talebi alacaklılar kurulu yapar. Kurul, komiserin faaliyetlerini yeterli bulmazsa mahkemeden komiserin değiştirilmesini gerekçeli bir raporla isteyebilir. Mahkeme bu talep hakkında borçluyu ve komiseri dinledikten sonra kesin olarak karar verir.
3. Tazminat davası: komiserin kusuruyla verdiği zararın giderilmesi için açılır ve adliye mahkemesinde görülür.
Doğru yolu seçmek belirleyicidir: devam eden bir işlemin düzeltilmesini istiyorsanız şikâyet; komiserin sürece devam etmesini sakıncalı buluyorsanız kurul aracılığıyla değiştirme talebi; gerçekleşmiş bir zararın karşılanmasını istiyorsanız tazminat davası gerekir.
Kurulun oluşumu ve yetkileri için konkordatoda alacaklılar kurulu: oluşumu ve görevleri sayfamıza bakabilirsiniz.
Alacaklılar Kurulunun Denetim Yetkisi
Komiserin en yakın denetleyicisi mahkeme değil, alacaklılar kuruludur.
Kanun kurulun görevini üç fiille tanımlar: kurul, komiserin faaliyetlerine nezaret eder; komisere tavsiyelerde bulunabilir; ve kanunun öngördüğü hâllerde mahkemeye görüş bildirir.
Görüş bildirme yükümlülüğü bazı hâllerde zorunludur. Örneğin kesin mühletin uzatılması talebinde varsa alacaklılar kurulunun görüşü alınır (İİK m.289). Borçlunun mahkeme iznine tabi işlemlerinde ise kurulun muvafakatini arayan ibare Anayasa Mahkemesinin 4.4.2024 tarihli, E.2024/10, K.2024/97 sayılı kararıyla iptal edilmiştir; mahkeme bu işlemlerde yalnızca komiserin görüşünü alır (İİK m.297/2).
Alacaklı için pratik sonuç: komiserin performansından şikâyetçiyseniz, tek başınıza değiştirme talebinde bulunamazsınız — bu yetki kurula aittir. Bu nedenle kuruldaki temsil, alacaklı bakımından pasif bir statü değil işlevsel bir araçtır.
Borçlunun izne tabi işlemleri için konkordato mühletinin borçlu bakımından sonuçları (İİK 297) sayfamıza bakınız.
Göreve Kabul Şartları Sorumluluğun Habercisidir
Komiserliğe girişteki şartlar, görevin taşıdığı sorumluluğun ağırlığını gösterir.
Eğitim zorunludur: listeye kayıt için Adalet Bakanlığı tarafından izin verilen kurumlardan alınacak eğitimin tamamlanmış olması şarttır.
Bağımsız denetçiler ayrıca bildirilir: Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu, komiser olarak görevlendirilebilecek yetkilendirilmiş bağımsız denetçileri liste hâlinde bilirkişilik bölge kurullarına bildirir.
Ayrıntılar yönetmeliğe bırakılmıştır: komiserin nitelikleri, eğitimi, eğitim verecek kurumlar ve eğitimden muaf tutulacaklar ile komiserliğe ilişkin diğer hususlar Adalet Bakanlığınca yürürlüğe konulan yönetmelikle belirlenir. Bu düzenleme 2018’de 7155 sayılı Kanun’la yeniden kaleme alınmıştır.
Şartların ayrıntısı ve listeye kayıt usulü için konkordato komiseri nasıl olunur? şartları ve liste sayfamıza bakabilirsiniz.
Ücret Nasıl Belirlenir? Kaynağı ve Ödeyeni
Komiser ücreti pazarlıkla değil, önceden belirlenmiş bir çerçeveye göre takdir edilir.
Ücreti mahkeme belirler: Adalet Bakanlığının Konkordato Gider Avansı Tarifesi, mahkemece belirlenecek ücret sonradan tamamlanmak üzere, geçici mühlet süresini kapsayan beş aylık asgari komiser ücretini gider avansına dahil eder (Tarife m.4/1-e). Ücret taraflar arasında serbestçe kararlaştırılamaz.
Takdirin ölçütleri: işin kapsamı, harcanan emek ve sürenin uzunluğu dikkate alınır. Üç komiser görevlendirilen kapsamlı bir dosya ile tek komiserli küçük bir dosyanın aynı tutarda değerlendirilmemesi bundandır.
Kaynağı gider avansıdır: ücret, borçlunun konkordato başvurusunda yatırdığı gider avansından karşılanır. Yani konkordato talebinde bulunan borçlu, bu maliyeti baştan üstlenmiş olur.
Bu sayfada güncel tutar yazılmamıştır. Tarifedeki tutarlar her yıl güncellendiğinden, sabit bir rakam kısa sürede yanlış hâle gelir. Güncel ücret için yürürlükteki tarifeye bakılmalıdır.
Borçlu için planlama notu: komiser ücreti, gider avansının tek kalemi değildir; ilan giderleri, bilirkişi ve kıymet takdiri masrafları da aynı avanstan karşılanır. Başvuru öncesinde bu kalemlerin toplamını öngörmek, sürecin ortasında avans yetersizliği yaşamamak için önemlidir.
Sorumluluğun Doğduğu Tipik Hâller
Komiserin kusur sorumluluğu soyut bir kavram değildir; uygulamada belirli işlem gruplarında gündeme gelir.
Süre ve teslim yükümlülükleri: komiser, kesin mühlet içinde tasdike yönelik işlemleri tamamlayarak dosyayı raporuyla birlikte mahkemeye iade etmekle yükümlüdür. Bu yükümlülüğün ihlali, sürecin uzamasından doğan zararlar bakımından tartışma yaratır.
Alacak incelemesi: komiser, alacakların varit olup olmadığı hakkında borçlunun defterleri ve belgeleri üzerinde inceleme yapar. Yüzeysel bir inceleme sonucu bir alacağın hatalı biçimde kayda alınması veya dışarıda bırakılması, nisabı ve dolayısıyla sonucu etkileyebilir.
Kıymet takdiri: rehinli malların kıymet takdiri komiserin görevidir ve bu takdir, rehinli alacağın hangi kısmının konkordatoya tabi olacağını belirler. Hatalı takdir doğrudan maddi sonuç doğurur.
İzin ve nezaret: borçlunun izne tabi işlemlerinde gerekli özenin gösterilmemesi, alacaklıların zarara uğramasına yol açabilir.
Ortak nokta: bu hâllerin hiçbirinde sorumluluk kendiliğinden doğmaz; kusur ve zarar ile bunlar arasındaki illiyet bağı ayrıca ortaya konmalıdır.
Görev Bittikten Sonra da Süren Yükümlülükler
Komiserin bazı yükümlülükleri, dosyanın kapanmasıyla sona ermez.
Yönetmelik, komiserin yükümlülüklerini saydıktan sonra açık bir hüküm koyar: sır saklama, elde edilen bilgileri kendisi veya yakınları yararına kullanmama ve menfaat sağlamama, hediye kabul etmeme yükümlülükleri komiserlik görevi sona erdikten sonra da devam eder.
Ayrıca bir reklam yasağı vardır: komiser, görev almak için reklam sayılabilecek nitelikte girişim ve eylemlerde bulunamaz.
Neden önemli? Komiser görevi sırasında borçlunun ticari sırlarına, müşteri ve tedarikçi ilişkilerine, maliyet yapısına erişir. Bu bilginin görev sonrasında kullanılması rekabet açısından ciddi zarar doğurabilir; kanun koyucu bu nedenle yükümlülüğü süreye bağlamamıştır.
İhlal hâlinde: bu yükümlülüklere aykırılık hem disiplin sonucu doğurabilir hem kusur sorumluluğu kapsamında tazminat sebebi oluşturabilir.
Borçlunun Komiserle İlişkisi ve Mühlet Riski
Komiserin yetkileri, borçlu bakımından doğrudan bir risk kaynağıdır.
İİK m.292 uyarınca borçlunun komiserin emir ve talimatlarına uymaması, kesin mühletin kaldırılarak konkordato talebinin reddine ve iflasa tabi borçlu bakımından iflasına karar verilmesi sebeplerinden biridir.
Bu bent 2018’de genişletilmiştir: 7155 sayılı Kanun’la aynı bende, “ya da borçlunun alacaklıları zarara uğratma amacıyla hareket ettiği anlaşılıyorsa” ibaresi eklenmiştir.
Borçlu için pratik sonuç: komiserle ilişkiyi yazılı yürütmek, verilen talimatları ve alınan izinleri belgelemek yalnızca iyi bir uygulama değil, doğrudan bir savunma aracıdır. Talimata uyulup uyulmadığı tartışması, mühletin akıbetini belirleyebilir.
Kaldırma ve iflas hâllerinin tam listesi için konkordato talebi reddedilirse iflasa karar verilir mi? (İİK 292), komiserin görev ve yetkilerinin tamamı için konkordato komiseri kimdir? görev ve yetkileri (İİK 290) sayfalarımıza bakabilirsiniz.
🗺️ Konkordato Konu Haritası
Konkordato sürecinin tüm aşamaları için hazırladığımız rehberler:
📋 Güncel Liste ve Sorgulama
- Konkordato İlan Eden Şirketler 2026
- Firmalar Nasıl Öğrenilir? Resmî Kaynaklar
- Geçici Mühlet İlanı ve Bildirimler (İİK 288)
⏳ Mühlet Rejimi
- Geçici Mühlet Nedir? Süresi ve Uzatılması
- Kesin Mühlet ve 1 Yıllık Süre
- Geçici Mühlet ile Kesin Mühlet Farkı
- Mühlette İcra Takipleri Durur mu?
- Mühlette Faiz İşler mi? (İİK 294)
👤 Konkordato Komiseri
- Konkordato Komiseri Nedir?
- Komiserin Görev ve Yetkileri (İİK 290)
- Komiser Nasıl Olunur? Şartlar ve Liste
💼 Alacaklının Konumu
- Borçlum Konkordato İlan Etti: Ne Yapmalıyım?
- Alacaklının Hakları ve Alacak Bildirimi
- Alacakların Bildirilmesi ve İncelenmesi
- Alacaklılar Toplantısı ve Oylama
- Alacaklılar Kurulu: Oluşumu ve Görevleri
⚖️ Başvuru, Proje ve Sonuç
- Başvuru Nasıl Yapılır? Belgeler ve Adımlar
- Hangi Mahkemeye Başvurulur?
- Konkordato Projesi ve İyileştirme Belgesi
- Masraflar ve Gider Avansı
- Talep Reddedilirse İflasa Karar Verilir mi?
- Konkordato Sonrası Süreç ve Yükümlülükler
- Sicil Şerhinin Kaldırılması
🏭 Sektörel ve Özel Durumlar
- Tekstil Sektöründe Konkordato
- İnşaat Sektöründe Konkordato
- Turizm ve Otelcilikte Konkordato
- İşçi Alacakları: Kıdem, İhbar, Ücret
- Vergi ve SGK Amme Alacakları
- Teminat Mektupları ve Banka Garantileri
- Finansal Kiralama (Leasing) Sözleşmeleri
- Konkordato mu İflas mı?
🛰️ Güncel takip: Konkordato ilanlarını gün gün izlemek için Konkordato Radarı sayfamızı kullanabilirsiniz.
Komiserin Tabi Olduğu Altı Hüküm (İİK m.290)
Komiserin sorumluluğunu anlamak için önce hukukî statüsünü bilmek gerekir. İİK m.290, komiser hakkında icra teşkilatına ilişkin altı hükmün kıyas yoluyla uygulanacağını düzenler.
| Kıyasen uygulanan madde | Konusu | Komiser bakımından anlamı |
|---|---|---|
| İİK m.8 | Tutanaklar | İşlemlerin usulüne uygun kayda geçirilmesi zorunluluğu |
| İİK m.10 | İş görmekten yasaklılık | Kendisinin, eşinin, nişanlısının, kanunda sayılan hısımlarının veya temsilcisi, vekili ya da çalışanı olduğu kişinin menfaati olan işlerde görev yapamama |
| İİK m.11 | Yasak işler | Takip edilen bir alacak veya satılan bir şey hakkında kendisi veya başkası hesabına sözleşme yapamama; yapılan sözleşme hükümsüzdür |
| İİK m.16 | Şikâyet | İşlemlerine karşı şikâyet yolunun açık olması |
| İİK m.21 | Tebligat | Tebliğlerin yazı ile ve Tebligat Kanunu hükümlerine göre yapılması |
| İİK m.359 | Doğrudan yazışma | Yaptığı işlemlerle ilgili olarak her daire ve makamla doğrudan yazışabilme |
Ayrıca kanun şikâyetin mercii konusunda da açık hüküm getirir: komiserin konkordatoya ilişkin işlemleriyle ilgili şikâyetler asliye ticaret mahkemesince karara bağlanır.
Şikâyet ile itiraz karıştırılmamalıdır. Komiserin bir işlemine — örneğin alacağınızı çekişmeli sayması veya kıymet takdirine — karşı başvuracağınız yol somut duruma göre değişir. Rehinli malın kıymet takdiri için İİK m.298/3 uyarınca yedi gün içinde ve masrafını önceden vermek kaydıyla mahkemeden yeniden takdir istenir. Alacağın çekişmeli sayılmasına karşı ise İİK m.308/b uyarınca tasdik kararının ilânından itibaren bir ay içinde dava açılır. Komiserin usule ilişkin işlemleri bakımından ise m.290’daki şikâyet yolu işler.
Komiserin Görevi Nerede Başlar, Nerede Biter?
| Aşama | Komiserin rolü | Dayanak |
|---|---|---|
| Geçici mühlet | Mahkeme, konkordatonun başarıya ulaşmasının mümkün olup olmadığının yakından incelenmesi amacıyla geçici komiser görevlendirir | İİK m.287/3 |
| Kesin mühlete geçiş | Geçici komiser, kesin mühlet duruşmasından önce yazılı raporunu sunar; gerekli görülürse beyanı alınmak üzere duruşmada hazır bulunur | İİK m.289/2 |
| Kesin mühlet | Yeni görevlendirme gerekmiyorsa göreve devam eder ve dosya kendisine tevdi edilir | İİK m.289/3 |
| Defter ve kıymet takdiri | Görevlendirilmesini müteakip borçlunun mevcudunun defterini yapar ve malların kıymetlerini takdir eder; rehinli mallarda takdir kararı toplantıdan önce yazılı olarak bildirilir | İİK m.298 |
| Alacakların incelenmesi | Borçluyu iddia olunan alacaklar hakkında açıklamaya davet eder; defter ve belgeler üzerinde inceleme yapar | İİK m.300 |
| Toplantı | Alacaklılar toplantısına başkanlık eder ve borçlunun durumu hakkında rapor verir | İİK m.302 |
| Gerekçeli rapor | İltihak süresinin bitmesinden itibaren en geç yedi gün içinde bütün belgeleri ve gerekçeli raporunu mahkemeye tevdi eder | İİK m.302 |
| Tasdik yargılaması | Mahkeme komiseri dinledikten sonra karar verir | İİK m.304 |
| İflâs hâlinde | Konkordato iflâsla sonuçlanırsa mahkeme adi tasfiyenin komiserler tarafından yerine getirilmesine karar verebilir; iflâs idaresine ait görev ve yetkiler komiserlerce kullanılır | İİK m.308 (7327 ek fıkra) |
💼 Görev tasdikle bitmeyebilir. Son satır 2021 değişikliğiyle gelmiştir ve komiserliğin sürecin ötesine uzanan bir rol hâline gelebileceğini gösterir. Ayrıca malvarlığının terki suretiyle konkordatoda konkordato komiseri tasfiye memuru da olabilir (İİK m.309/a). Tasdik kararında ayrıca bir kayyım tayin edilmişse (İİK m.306/2), o da ayrı bir roldür ve iki ayda bir mahkemeye rapor verir.
Ücret ve Gider Rejimi
Konkordato sürecinin maliyeti tek kalemden ibaret değildir. Komiser ücreti, gider avansından ayrı bir kalemdir ve süreç uzadıkça artar.
| Kalem | Belirlenme usulü | Dayanak / not |
|---|---|---|
| Gider avansı | Adalet Bakanlığı tarafından yürürlüğe konulan tarifede belirtilir; talepte bulunan yatırmaya mecburdur | İİK m.285/4 — HMK m.114 ve m.115 kıyasen uygulanır; eksiklik giderilmezse talep usulden reddedilir |
| Komiser ücreti | Tarifeye göre | Süre ve dosya büyüklüğüne bağlıdır; mühletin uzaması ücreti artırır |
| Alacaklılar kurulu üyeliği | Herhangi bir ücret takdir edilmez | İİK m.289 — üyelik bir menfaat koruma aracıdır, gelir kapısı değil |
| Bilirkişi ücreti | Mahkemece belirlenir | Makul güvence incelemesi için |
| Bağımsız denetim bedeli | Sözleşmeyle | Kapsamdaki işletmeler için |
| İlân giderleri | Ticaret sicili gazetesi ve resmî ilân portalı | İİK m.288 uyarınca yapılan her ilân için doğar — süreç boyunca birden çok kez |
| Alacaklının belge masrafı | Konkordatoyu alacaklı talep etmişse, borçlunun m.286 belge ve kayıtlarının hazırlanması için gerekli masraf alacaklı tarafından karşılanır | İİK m.287/2 |
Son satır alacaklı başvurusunun gizli maliyetidir: belgeleri borçlu hazırlar ama masrafı siz ödersiniz — üstelik borçlu belgeleri süresinde ve eksiksiz sunmazsa talebiniz de reddedilir. Güncel tutarlar ve toplam maliyet planlaması için Konkordato Masrafları ve Gider Avansı rehberimize bakabilirsiniz.
Komiserin Konumunun Mühlet Rejimindeki Karşılığı
Komiserin sorumluluğu, üstlendiği görevlerin kapsamıyla birlikte değerlendirilir. Bu kapsamı belirleyen ise mühletin doğurduğu hukuki sonuçlardır.
Görev alanının çerçevesi
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Takip yasağı | Mühlet içinde borçlu aleyhine 6183 sayılı Kanun’a göre yapılanlar dâhil hiçbir takip yapılamaz, evvelce başlamış takipler durur | İİK m.294 |
| Geçici koruma | İhtiyatî tedbir ve ihtiyatî haciz kararları uygulanmaz | İİK m.294 |
| Süreler | Bir takip muamelesi ile kesilebilen zamanaşımı ve hak düşüren müddetler işlemez | İİK m.294 |
| İmtiyazlı alacak | 206. maddenin birinci sırasındaki alacaklar için haciz yoluyla takip yapılabilir; iflâs yoluyla takip yapılamaz | İİK m.294 |
| Faiz | Proje aksine hüküm içermedikçe rehinle temin edilmemiş her türlü alacağa faiz işlemesi durur | İİK m.294 |
| İzin yetkisi | Mühlet içinde komiserin izniyle kurulan işlemlerden doğan alacaklar takip yasağının dışında kalır | |
| Denetim | Komiser borçlunun faaliyetini izler, gerekli gördüğünde mahkemeye bildirir | |
| Rapor | Komiser raporları, mühletin sürdürülmesi veya kaldırılması kararının temelini oluşturur |
Altıncı satır, komiserin sorumluluğunun en somut alanını gösterir: verdiği izinlerle borçlunun malvarlığı doğrudan etkilenir ve bu işlemlerden doğan alacaklar takip yasağının dışında kalır. Bu nedenle iznin hangi gerekçeyle ve hangi kapsamda verildiği yazılı olarak kayda geçirilmelidir.
Şikâyet ile tazminat farklı yollardır. Komiserin işlemlerine karşı ilgililer, konkordato mahkemesine şikâyette bulunabilir; buna karşılık komiserin kusuruyla doğan zararın tazmini ayrı bir hukuki yoldur ve kendi usulüne tabidir. İki yolun karıştırılması, hem görevli merci hem de süre bakımından hak kaybına yol açar. Bu nedenle talebin niteliği dilekçede açıkça belirtilmelidir.
Ücret ve Görevden Alınma
Komiserin ücreti ve görevinin sona ermesi, sürecin masrafları ve işleyişi bakımından ayrı bir başlıktır.
Ücret ve görev süreci
| Konu | İçerik |
|---|---|
| Ücretin belirlenmesi | Ücret, ilgili mevzuattaki tarife ve ölçütlere göre mahkemece belirlenir |
| Ücretin kaynağı | Ücret ve giderler konkordato sürecinin masrafları arasında yer alır |
| Avans | Sürecin yürütülebilmesi için gerekli avansın yatırılmaması sonuç doğurur |
| Birden çok komiser | Görevin birlikte yürütülmesi hâlinde ücret paylaşımı ayrıca belirlenir |
| Görevden alınma | Görevini gereği gibi yerine getirmeyen komiserin görevine son verilebilir |
| Yerine atama | Görevin sona ermesi hâlinde yeni komiser görevlendirilir |
| Rapor teslimi | Görev sona erdiğinde dosya ve kayıtların devri gerekir |
| İtiraz | Ücrete ilişkin karara karşı ilgililer başvuru yollarını süresinde kullanmalıdır |
Üçüncü satır, uygulamada sürecin durmasına yol açan en yaygın sebeptir: komiser ücreti ve giderleri için yatırılması gereken avansın süresinde karşılanmaması, sürecin yürütülmesini fiilen imkânsız hâle getirir ve mühletin kaldırılması sonucunu doğurabilir.
Komiserin görevleri için konkordato komiseri rehberimize bakabilirsiniz.
Komiserin Süreç İçindeki Konumu
Komiser, mühletin verilmesinden tasdike kadar her aşamada görev alır.
Mühlet rejimi
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Görevlendirme | Komiserin atanması | İİK m.287, m.290 |
| Görevler | Kanunda sayılan görevler | İİK m.290 |
| Gözetim | Borçlunun işlemlerinin denetimi | İİK m.297 |
| İzin | Mahkeme izni gerektiren işlemler | İİK m.297 |
| Sözleşmeler | Devam eden sözleşmelerin durumu | İİK m.296 |
| Alacak kaydı | Alacakların komisere bildirilmesi | İİK m.299 |
| İnceleme | Alacakların incelenmesi | İİK m.300 |
| Rapor | Gerekçeli raporun sunulması | İİK m.302 |
Altıncı ve sekizinci satırlar birlikte okunmalıdır: alacak kaydı komisere yapılır ve komiserin gerekçeli raporu tasdik değerlendirmesinin dayanağını oluşturur.
Komiser işlemlerine karşı başvuru yolu vardır. Komiserin işlemlerinden zarar gören ilgililerin, kanunda öngörülen usule göre başvuruda bulunması mümkündür. Bu nedenle komiserle yapılan yazışmalar ve sunulan belgeler kayıt altına alınmalı; havale tarihleri saklanmalıdır.
Tasdike Kadar İşleyen Aşamalar
Komiserin raporu, sürecin sonucunu doğrudan etkiler.
Tasdik rejimi
| Aşama | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Alacak kaydı | Alacakların komisere bildirilmesi | İİK m.299 |
| İtiraz | Kaydedilen alacaklara itiraz | İİK m.300 |
| Toplantı | Alacaklılar toplantısı | İİK m.301 |
| Nisap | Oy hesabı ve komiserin raporu | İİK m.302 |
| Duruşma | Tasdik duruşmasının yapılması | İİK m.304 |
| Şartlar | Tasdik için aranan şartlar | İİK m.305 |
| Karar | Tasdik veya ret kararı | İİK m.306, m.308 |
| Bağlayıcılık | Tasdikin alacaklıları bağlaması | İİK m.308/c |
Dördüncü ve altıncı satırlar birlikte okunmalıdır: nisabın sağlanması tek başına yeterli değildir; komiserin raporu ve tasdik için kanunda aranan şartlar birlikte değerlendirilir.
Yönetim sorumluluğu için yönetim kurulu sorumluluğu rehberimize bakabilirsiniz.
Komiserin hataya düşürülmesi: Kanun, mühlet veya tasdik elde etmek için komiseri mali durum hakkında hileli davranışlarla hataya düşüren borçluyu cezalandırır (İİK m.334). Ayrıntı: konkordato sürecindeki suçlar.
Önce şikâyet, sonra tazminat: Hatalı bir işlem, devam eden süreçte öğrenmeden itibaren yedi gün içinde asliye ticaret mahkemesine şikâyetle düzeltilebilir; mahkemenin kararı kesindir (İİK m.290, m.16). Şikâyetin şartları ve dilekçenin unsurları için konkordato komiserinin işlemlerine şikâyet yazımıza bakın.
Kaçınma, Görevine Son Verilmesi ve Listeden Çıkarılma
Komiserliğin sona ermesi iki düzlemde işler: asliye ticaret mahkemesi dosyadaki görevi sona erdirir, bilirkişilik bölge kurulu ise komiseri listeden çıkarır. İkisi de Konkordato Komiserliği ve Alacaklılar Kuruluna Dair Yönetmelik’te (Yön.) düzenlenmiştir.
Komiserliğin sona erdiği hâller
| Hâl | Usul ve karar mercii | Dayanak |
|---|---|---|
| Kaçınma | Bedensel engel veya sürekli hastalık, uhdede birden fazla komiserlik ya da mahkemece kabul edilecek başka mazeret varsa, görevlendirmeyi öğrenmeden itibaren beş gün içinde dilekçe verilir. Talep yerinde görülmezse görev kabul edilmelidir; ısrar hâlinde başka komiser görevlendirilir ve durum bölge kuruluna bildirilir. | Yön. m.5/3, m.7/1-2 |
| Görevden ayrılma | Sonradan ortaya çıkan haklı mazeret için, mazeretin ortaya çıktığı tarihten itibaren beş gün içinde talep edilir. | Yön. m.7/3 |
| Yasaklılık | Kendisinin, eşinin, nişanlısının, kanunda sayılan hısımlarının ya da temsilcisi, vekili veya çalışanı olduğu kişinin menfaati olan işte komiser durumu derhâl mahkemeye bildirir; mahkeme yerinde görürse görevine son verir. | Yön. m.6/1; İİK m.290/3 ile m.10 |
| Yükümlülüklere aykırılık | Görevine mahkemece son verilir; durum bölge kuruluna, eylem suç oluşturuyorsa Cumhuriyet başsavcılığına bildirilir. | Yön. m.8/1, m.8/4 |
| Listeden çıkarılma | Bölge kurulu başvuru üzerine veya resen inceler; iddia ciddi bulunursa bir hafta içinde yazılı savunma ister, incelemeyi en geç altı ayda sonuçlandırır. | Yön. m.19/1, m.20 |
Görevin sona ermesi sebepleriyle birlikte bölge kuruluna bildirilir (Yön. m.5/5). Son üç yıl içinde özen yükümlülüğüne uymadığı için görevine son verilmemiş olmak komiserde aranan bir niteliktir (Yön. m.4/1-d), kabul şartının kaybı da listeden çıkarılma sebebidir (Yön. m.19/1-c). Tek dosyadaki özen ihlali böylece üç yıl yeni görev almayı engelleyebilir.
İİK m.290/5’in yollaması m.227’nin yalnızca dördüncü ve beşinci fıkralarını kapsar; iflas idaresinin görevine icra mahkemesince son verilmesini düzenleyen üçüncü fıkra bu yollamanın dışındadır. Komiserin görevine son verilmesi bu nedenle Yön. m.6/1, m.8/4 ve kurul talebiyle işleyen m.290 son fıkrasına dayanır.
Yargı Kararlarında Komiserin Konumu: Kamu Alacağı, Ücret ve Başvuru Mercii
Kararların ortak dayanağı İİK m.290’dır: komiser mahkemece görevlendirilen ve görev alanı kanunla çizilen bir görevlidir; işlemlerine ilişkin şikâyetler asliye ticaret mahkemesince kesin olarak karara bağlanır (m.290/4).
Komiserin konumuna ilişkin kararlar
| Karar | Uyuşmazlık | Yargı merciinin tespiti |
|---|---|---|
| Danıştay 9. Daire, E. 2022/1224, K. 2024/2189, T. 29.04.2024 | Şirketin amme borcu için komiserin banka hesaplarına haciz uygulandı. | Komiser hakkında amme borçlusu sıfatıyla cebren takip koşulları oluşmaz. |
| Yargıtay 6. HD, E. 2021/2840, K. 2022/2498, T. 27.04.2022 | Ödenmeyen komiser ücretlerinin de gerekçe yapıldığı ret ve iflas kararı. | Borçlu şirket yetkilisi dinlenmeden karar verilemez; bozma. |
| Yargıtay 12. HD, E. 2023/110, K. 2023/1066, T. 21.02.2023 | Komiserin işlemlerinin iptali icra mahkemesinden istendi. | İstinaf mahkemesinin görev kararı kesindir; temyiz reddi. |
Danıştay 9. Daire, E. 2022/1224, K. 2024/2189, T. 29.04.2024
Belediye, konkordato sürecindeki şirketin amme borcunu komiserden tahsil edeceğini bildirmiş ve komiserin banka hesaplarına haciz uygulamıştır. Vergi mahkemesi haczi ödeme emri tebliğ edilmediği için iptal etmiş, istinaf reddedilmiştir. Danıştay, komiserin mahkeme kararıyla atanan ve sınırları mevzuatla belirlenen konularda hizmet veren bir görevli olduğunu belirterek kararı kendi gerekçesiyle onamıştır.
Karara göre idare, borçlunun amme borcunu komiseri tasfiye memuru sayarak ondan şahsen tahsil edemez. Mahkemenin işletmenin faaliyetini İİK m.297/1 uyarınca komisere devam ettirdiği hâl kararda tartışılmamıştır. Kamu alacakları için konkordatoda vergi ve SGK alacakları rehberimize bakabilirsiniz.
Kararın ilgili bölümü
“konkordato sürecinde olan anılan şirkete, Asliye Ticaret Mahkemesi kararıyla atandığı, yukarıda yer verilen mevzuat gereği sınırları belirlenen konularda hizmet veren görevli konumunda olduğu, amme borçlusunun alacaklısı olmadığı gibi, davacının 6183 sayılı Yasa hükümlerine göre amme borçlusu sıfatıyla cebren takip koşullarının oluşmadığı”
Kaynak: Danıştay 9. Daire, E. 2022/1224, K. 2024/2189, T. 29.04.2024. Karar metni UYAP Mevzuat ve İçtihat Programı üzerinden alınmıştır.
Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, E. 2021/2840, K. 2022/2498, T. 27.04.2022
İlk derece mahkemesi borca batıklık ve projenin uygulanamaz hâle gelmesi nedeniyle konkordato talebini reddederek iflasa karar vermiş; bölge adliye mahkemesi son üç aylık komiser ücretlerinin de ödenmediğini belirterek istinaf başvurusunu reddetmiştir. Yargıtay, İİK m.287/5’in yollamasıyla uygulanan m.292 son fıkrası uyarınca şirket yetkilisinin duruşmaya çağrılıp dinlenmesi gerektiğini belirterek ilk derece kararını resen bozmuştur.
Ödenmeyen komiser ücreti ret ve iflas gerekçesine girebilir, fakat davet ve dinleme güvencesini kaldırmaz. Borçlu, ödeme güçlüğünü gerekçesiyle mahkemeye yazılı olarak bildirmeli ve davet edildiği duruşmada açıklamalıdır. Ayrıntı için İİK m.292 rehberimize bakabilirsiniz.
Kararın ilgili bölümü
“Bu durumda, konkordato talep eden borçlu şirket yetkilisinin mahkemeye çağrılarak dinlenmeden yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.”
Kaynak: Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, E. 2021/2840, K. 2022/2498, T. 27.04.2022. Karar metni UYAP Emsal Karar Arama sisteminden alınmıştır.
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2023/110, K. 2023/1066, T. 21.02.2023
Komiserin görevinin sona erdiği iddiasıyla işlemlerin iptali icra mahkemesinden istenmiş; icra hukuk mahkemesi ticaret mahkemesi sıfatıyla bakan asliye hukuk mahkemesini görevli görerek görevsizlik kararı vermiş, istinaf başvurusu esastan reddedilmiştir. Yargıtay, bölge adliye mahkemesinin görev hakkındaki kararının HMK m.362/1-c uyarınca kesin olduğunu belirterek temyiz başvurusunu reddetmiştir.
Yanlış merciye başvuru zaman kaybettirir; şikâyet üzerine verilen karar da kesin olduğundan dilekçe ilk seferde eksiksiz hazırlanmalıdır. Şikâyetin süresi için komiserin işlemlerine şikâyet yazımıza bakabilirsiniz.
Kararın ilgili bölümü
“davacının konkordato komiserinin görevinin sona erdiğinden bahisle yapılan işlemlerin iptali istemi ile icra mahkemesine başvurduğu, … 2. İcra Hukuk Mahkemesince, … 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin (Asliye Ticaret Mahkemesi Sıfatı İle) görevli olduğundan bahisle görevsizlik kararı verildiği”
Kaynak: Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2023/110, K. 2023/1066, T. 21.02.2023. Karar metni UYAP Emsal Karar Arama sisteminden alınmıştır.
Bu kararlar dilekçede talebin şikâyete mi, değiştirmeye mi, tazminata mı dayandığı gösterilerek kullanılmalı; görevlendirme kararı, komiserle yazışmalar ve ödeme belgeleri dosyaya konmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Konkordato komiseri sorumlu tutulabilir mi?
Evet. Komiser kamu görevlisi sayılır; kusuruyla (kasıt veya ihmaliyle) verdiği zarardan hukuki, görevi kötüye kullanma gibi fiillerden ise cezai sorumluluk taşır.
Komiserin ücreti nasıl belirlenir?
Komiser ücretini mahkeme işin kapsamı ve süreye göre belirler. Adalet Bakanlığının Konkordato Gider Avansı Tarifesi, ücret sonradan tamamlanmak üzere geçici mühlet süresini kapsayan beş aylık asgari komiser ücretini başvuruda yatırılan gider avansına dahil eder.
Komiser ücretini kim öder?
Ücret, borçlunun konkordato başvurusunda yatırdığı gider avansından karşılanır. Tarifedeki tutarlar her yıl güncellenir.
Komiserin yükümlülükleri nelerdir?
Tarafsız ve özenli davranmak, görevi bizzat yapmak, sır saklamak, menfaat sağlamamak ve hediye kabul etmemek, reklam yapmamaktır (Yönetmelik m. 8). Bazı yükümlülükler görev bittikten sonra da sürer.
Komiser görevden alınabilir mi?
Evet. Yönetmelik m.8/1’deki yükümlülüklere aykırı davranan komiserin görevine mahkemece son verilir (Yönetmelik m.8/4). Alacaklılar kurulu da mahkemeden komiserin değiştirilmesini isteyebilir.
Komiserin verdiği zarar nasıl tazmin edilir?
Komiser kusurundan doğan zarardan sorumludur; İİK m.290/5 bu konuda m.227’nin yalnızca dördüncü ve beşinci fıkralarına yollama yapar. Zarar, adliye mahkemesinde açılacak ayrı bir tazminat davasıyla komiserden istenir (İİK m.227/4).
Komiserin sorumluluğu hangi hükme dayanır?
İİK m.290 uyarınca komiserin sorumlulukları hakkında İİK m.227’nin dördüncü ve beşinci fıkrası hükümleri uygulanır. Yani iflas idaresinin sorumluluğuna ilişkin hükümlerin tamamı değil, yalnızca bu iki fıkra uygulanır.
Komisere karşı tazminat davası nerede açılır?
İİK m.290/5’in yollamasıyla uygulanan m.227/4 uyarınca komiserin kusuruyla verdiği zararlara ilişkin davalara adliye mahkemelerinde bakılır. Bu, komiserin işlemine karşı asliye ticaret mahkemesine yapılan şikâyetten farklı ve ayrı bir yoldur.
Komiserin değiştirilmesini kim isteyebilir?
Alacaklılar kurulu. Kurul, komiserin faaliyetlerini yeterli bulmazsa mahkemeden komiserin değiştirilmesini gerekçeli bir raporla isteyebilir; mahkeme bu talep hakkında borçluyu ve komiseri dinledikten sonra kesin olarak karar verir.
Tek başıma komiserin değiştirilmesini isteyebilir miyim?
Kanun bu yetkiyi alacaklılar kuruluna tanımıştır. Bu nedenle kuruldaki temsil, alacaklı bakımından işlevsel bir araçtır; komiserin performansına ilişkin itirazların kurul kanalıyla gündeme getirilmesi gerekir.
Komiserin sır saklama yükümlülüğü ne kadar sürer?
Yönetmelik uyarınca sır saklama, elde edilen bilgileri kendisi veya yakınları yararına kullanmama ve menfaat sağlamama yükümlülükleri komiserlik görevi sona erdikten sonra da devam eder. Ayrıca komiser, görev almak için reklam sayılabilecek girişim ve eylemlerde bulunamaz.
Komiserin talimatlarına uymazsam ne olur?
İİK m.292 uyarınca borçlunun komiserin emir ve talimatlarına uymaması, kesin mühletin kaldırılarak konkordato talebinin reddine ve iflasa tabi borçlu bakımından iflasına karar verilmesi sebeplerinden biridir. Bu bende 7155 sayılı Kanun’la “alacaklıları zarara uğratma amacıyla hareket ettiği anlaşılıyorsa” ibaresi de eklenmiştir.
Kamu idaresi konkordato borçlusunun amme borcunu komiserden isteyebilir mi?
Danıştay 9. Daire E. 2022/1224, K. 2024/2189 sayılı kararında, belediyenin şirketin amme borcu için komiserin banka hesaplarına uyguladığı haczi iptal eden kararı onamıştır. Danıştay’a göre mahkemece atanan komiser, sınırları mevzuatla belirlenen konularda hizmet veren görevlidir ve 6183 sayılı Kanun’a göre amme borçlusu sıfatıyla hakkında cebren takip koşulları oluşmaz.
Komiser ücreti ödenmezse mahkeme borçluyu dinlemeden iflasa karar verebilir mi?
Ödenmeyen komiser ücretleri ret ve iflas kararının gerekçesinde yer alabilir; ancak Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E. 2021/2840, K. 2022/2498 sayılı kararında, İİK m.292 son fıkrası uyarınca borçlu şirket yetkilisi duruşmaya çağrılıp dinlenmeden verilen kararı bozmuştur.


