Konkordatoda Mühlet İçinde Finansman 2026: Komiser İzinli Kredi, Mühlette Takip, Öncelikli Ödeme, Rehin ve Kefalet İçin Mahkeme İzni (İİK m.308/c/4, 297, 296, 305/1-d; 7327 Sayılı Kanun)

Konkordato mühletindeki bir şirkete yeni kredi veya vadeli mal vermek isteyen finansörün ilk sorusu, parasının geri dönüp dönmeyeceğidir. Kanunun cevabı İcra ve İflas Kanunu m.308/c’nin dördüncü fıkrasındadır. Bu fıkra 7327 sayılı Kanunla 2021’de değiştirilmiştir ve bugünkü hâliyle şunu öngörür: kredi kurumlarının verdiği krediler de dâhil olmak üzere geçici mühlet kararından sonra komiserin izniyle akdedilmiş borçlar adi konkordatoda konkordato şartlarına tabi değildir, temerrüt hâlinde mühlet sırasında dahi icra takibine konu edilebilir, 206’ncı madde kapsamında rehinli alacaklardan hemen sonra ve diğer bütün alacaklardan önce ödenir, malvarlığının terki suretiyle konkordatoda veya sonraki bir iflasta ise m.248 kapsamında masa borcu sayılır. Ancak yeni finansmana borçlunun kendi malvarlığından rehin vermesi, borçlunun kefil olması veya taşınmazını ya da işletme için önemli taşınırlarını devretmesi ve takyit etmesi mahkemenin iznine bağlıdır; mahkeme bu izinden önce komiserin görüşünü ve alacaklılar kurulunun muvafakatini almak zorundadır (İİK m.297/2). Bu yazı, komiser izninin şartlarını, 7327 sayılı Kanunla gelen değişiklikleri, teminat ve tedarik sözleşmelerini ve finansör ile borçlu için yapılması gerekenleri anlatır.

Kısa Cevap: Kanunun Yeni Finansmana Tanıdığı Güvence

İİK m.308/c’nin dördüncü fıkrası bugün şöyledir: “Kredi kurumları tarafından verilen krediler de dâhil olmak üzere geçici mühlet kararından sonra komiserin izniyle akdedilmiş borçlar, adi konkordatoda konkordato şartlarına tabi değildir, temerrüt hâlinde mühlet sırasında dahi icra takibine konu edilebilir ve 206 ncı madde kapsamında rehinli alacaklardan hemen sonra, diğer bütün alacaklardan önce ödenir; malvarlığının terki suretiyle konkordatoda yahut sonraki bir iflâsta 248 inci madde kapsamında masa borcu sayılır. Aynı kural karşı edimin ifasını komiserin izniyle kabul eden borçlunun taraf olduğu sürekli borç ilişkilerindeki karşı edimler için de geçerlidir.”

Fıkranın karşıtı ikinci fıkradadır: bağlayıcı hâle gelen konkordato, konkordato talebinden önce veya komiserin izni olmaksızın mühlet içinde doğan bütün alacaklar için mecburidir (İİK m.308/c/2). Dolayısıyla mühlet içinde doğan bir alacağın kaderini belirleyen tek ölçüt komiser iznidir: izin varsa alacak konkordatonun dışında kalır ve öncelik kazanır; izin yoksa alacak, konkordato öncesi alacaklarla aynı tenzilat ve vadeye tabi olur.

7327 Sayılı Kanunla Ne Değişti?

2021 değişikliği mühlet içi finansmanı doğrudan etkileyen beş hükmü yeniden düzenlemiştir. Eski metne göre yazılmış değerlendirmeler bugün eksik veya yanlış sonuç verebilir.

Komiser İzni: Kim Verir, Ne Zaman, Nasıl?

Borçlu mühlet içinde komiserin nezareti altında işlerine devam edebilir. Mahkeme, mühlet kararı verirken veya mühlet içinde, bazı işlemlerin geçerli olarak ancak komiserin izni ile yapılmasına veya borçlunun yerine komiserin işletmenin faaliyetini devam ettirmesine karar verebilir (İİK m.297/1). Bu kararın bulunup bulunmamasından bağımsız olarak, mühlet içi finansmana m.308/c/4’teki güvencenin tanınması için borcun komiserin izniyle akdedilmiş olması gerekir.

Zaman. Güvence, geçici mühlet kararından sonra komiserin izniyle akdedilen borçlar içindir. Geçici mühlet kararından önce doğan alacaklar konkordatoya tabidir (İİK m.308/c/2). Görüşümüze göre iznin borç ilişkisi kurulmadan önce alınması gerekir; sonradan verilen bir onayın aynı güvenceyi sağlayıp sağlamayacağı tartışmaya açıktır ve finansörün bu riski üstlenmemesi ihtiyatlıdır.

Şekil ve kapsam. Kanun iznin şeklini düzenlemez. Görüşümüze göre izin yazılı alınmalı ve en azından borcun tarafını, tutarını, faiz ve masraf koşullarını, vadesini, kullanım amacını ve varsa teminat yapısını göstermelidir. Komiser yaptığı işlemler ve kendisine yapılan talepler hakkında tutanak tutar ve ilgililer bu tutanakları görebilir (İİK m.290 yollamasıyla m.8); iznin dosyaya ve tutanağa geçirilmesi, ileride doğabilecek bir uyuşmazlıkta en güçlü delildir.

Çerçeve kredi ve döner limitler. Görüşümüze göre bir kredi limiti için verilen izin, yalnızca izin kapsamında ve mühlet döneminde kullandırılan tutarlar bakımından güvence sağlar. Limitin aşılması, izinde öngörülmeyen yeni bir kredi türünün kullandırılması veya eski borcun yeni krediyle kapatılması gibi işlemler ayrıca değerlendirilmelidir; özellikle mühlet öncesi borcun yeni krediyle ödenmesi, alacaklılar arasındaki eşitlik bakımından sorun doğurabilir.

Geçici Mühlette de Güvence Var mı?

7327 sayılı Kanun güvencenin başlangıcını açıkça “geçici mühlet kararından sonra” olarak belirlemiştir. Geçici mühlet, kesin mühletin sonuçlarını doğurur (İİK m.288/1). Bu nedenle geçici mühlet döneminde akdedilen ve komiserin izniyle kurulan borçlar da m.308/c/4’ün kapsamındadır. Görüşümüze göre bu dönemde izni, mahkemenin geçici mühlet kararıyla görevlendirdiği geçici komiser verir; kesin mühlet verildiğinde komiserin görevine devam etmesine karar verildiğinden (İİK m.289/3) iznin sürekliliği genellikle sorun yaratmaz. Komiserin değişmesi hâlinde ise önceki izinlerin dosyada belgelenmiş olması önem taşır.

Geçici mühlet kararından önceki dönem, yani başvurunun hazırlık aşaması, güvencenin dışındadır. Konkordato talebinden önce doğan alacaklar bağlayıcı hâle gelen konkordatoya tabidir (İİK m.308/c/2). Başvurudan hemen önce verilen bir köprü kredi bu nedenle projedeki tenzilat ve vadeye tabi olur; görüşümüze göre böyle bir finansmanın ancak geçici mühlet kararından sonra ve komiser izniyle yeniden yapılandırılması, finansör için güvenceyi sağlar.

Mühlet İçi Finansmanın Türleri

Finansal kiralama sözleşmeleri için konkordatoda finansal kiralama, terk konkordatosunda masa borçları için malvarlığının terki suretiyle konkordato yazılarımıza bakabilirsiniz.

Yeni Finansman Projeyi Nasıl Etkiler?

Komiser izinli borçlar adi konkordatoda diğer bütün alacaklardan önce ödendiğinden, yeni finansman eski alacaklıların payını doğrudan etkiler. Mahkeme tasdik aşamasında teklif edilen tutarın iflas hâlinde alacaklıların eline geçebilecek muhtemel miktardan fazla olup olmadığını ve borçlunun kaynaklarıyla orantılı olup olmadığını denetler (İİK m.305/1-a ve b). Görüşümüze göre projede yeni finansmanın tutarı, geri ödeme takvimi ve önceliği açıkça gösterilmeli; bu borcun ödenmesinden sonra eski alacaklılara kalacak kaynak somut olarak hesaplanmalıdır. Aksi hâlde hem iflas karşılaştırması hem orantılılık denetimi zayıflar ve itiraz eden alacaklıların elini güçlendirir.

Öte yandan yeni finansman çoğu zaman projenin uygulanabilirliğinin ön şartıdır: hammadde alınamayan bir işletme sipariş üretemez, üretemeyen işletme de taksit ödeyemez. Bu nedenle yeni finansmanın tutarı kadar, işletmenin nakit üretme kapasitesine katkısının da gerekçelendirilmesi önemlidir.

Komiser İzni ile Mahkeme İzni Arasındaki Fark

Mühlet içi finansmanda en sık yapılan hata, komiser izninin her işlemi geçerli kılacağını düşünmektir. Kanun, borç ilişkisinin kurulmasını komiser iznine bağlarken bazı işlemleri doğrudan mahkemenin iznine bağlamıştır.

İİK m.297/2’nin yürürlükteki metni şöyledir: “Borçlu, mahkemenin izni dışında mühlet kararından itibaren rehin tesis edemez, kefil olamaz ve ivazsız tasarruflarda bulunamaz; taşınmazını, işletmenin faaliyetinin devamı için önem arz eden taşınırını ve işletmenin devamlı tesisatını devredemez ve takyit edemez. Aksi hâlde yapılan işlemler hükümsüzdür. Mahkeme bu işlemler hakkında karar vermeden önce komiserin görüşü ile alacaklılar kurulunun muvafakatini almak zorundadır.” Borçlu bu hükme veya komiserin ihtarlarına aykırı davranırsa mahkeme borçlunun malları üzerindeki tasarruf yetkisini kaldırabilir veya m.292 çerçevesinde karar verir (İİK m.297/3). İzin talebinin hazırlanması için mühlette mahkeme izni talebi dilekçesi ve mühletin borçlu bakımından sonuçları yazılarımıza bakabilirsiniz.

Yeni Finansmana Teminat Nasıl Verilir?

Finansör çoğu zaman öncelik kuralıyla yetinmez ve teminat ister. Teminatın kaynağına göre kurallar değişir.

1- Borçlunun malı üzerinde rehin veya ipotek: Mahkemenin izni gerekir; mahkeme karar vermeden önce komiserin görüşünü ve alacaklılar kurulunun muvafakatini almak zorundadır (İİK m.297/2). Görüşümüze göre “muvafakat” ifadesi, kurulun onay vermediği bir işleme mahkemenin izin veremeyeceği anlamına gelir. Kanun alacaklılar kurulunun oluşturulmadığı dosyaları ayrıca düzenlemez; görüşümüze göre bu hâlde mahkeme komiserin görüşüyle karar verir, ancak önemli tutardaki teminatlarda alacaklıların bilgilendirilmesi ihtiyatlıdır.

2- Borçlunun kefaleti: Grup şirketlerinin birbirine kefil olması gibi işlemler de mahkeme iznine bağlıdır; izinsiz kefalet hükümsüzdür (İİK m.297/2).

3- Üçüncü kişi teminatı: Görüşümüze göre m.297/2 borçlunun kendi tasarruflarını sınırlar; ortakların veya grup dışı üçüncü kişilerin kendi malvarlıklarından verdikleri kefalet ve ipotek bu sınırlamaya tabi değildir. Ancak üçüncü kişinin borçluya rücu imkânı ve bu rücu alacağının konkordatodaki durumu ayrıca değerlendirilmelidir.

4- Alacak temliki ve faktoring: Konkordato mühletinin verilmesinden önce müstakbel bir alacağın devri sözleşmesi yapılmış ve devredilen alacak mühletten sonra doğmuşsa bu devir hükümsüzdür (İİK m.294/6). Mühlet içinde yapılacak yeni temlik ve faktoring işlemlerinde komiser izni ve işlemin teminat niteliği ayrıca değerlendirilmelidir. Ayrıntı için konkordatoda faktoring ve alacak temliki yazımıza bakabilirsiniz.

5- Rehinli malın satışı ile nakit yaratma: Rehinli malın konkordato projesine göre işletme tarafından kullanılması öngörülmüyor veya kıymeti düşecek ya da muhafazası masraflı olacak ise, m.297/2’deki usule göre satışına izin verilebilir; satış gelirinden rehinli alacaklıya rehin bedeli kadar ödeme yapılır (İİK m.295). Görüşümüze göre işletmede kullanılmayan varlıkların bu yolla paraya çevrilmesi, yeni borçlanmaya alternatif bir likidite kaynağı olabilir.

Finansörün Hakları: Aşama Aşama

Faiz. Tasdik edilen konkordato projesi aksine hüküm içermediği takdirde kesin mühlet tarihinden itibaren rehinle temin edilmemiş alacaklara faiz işlemesi durur (İİK m.294/3). Görüşümüze göre bu kural konkordatoya tabi alacaklar için anlam taşır; konkordato şartlarına tabi olmayan komiser izinli borçlarda faiz, sözleşmedeki koşullara göre işlemeye devam eder.

Oylama. Görüşümüze göre konkordato şartlarına tabi olmayan bu alacaklar projeden etkilenmediğinden, proje üzerindeki oylamada çoğunluk hesabına katılmaları için bir sebep yoktur; finansörün etkisi daha çok tasdikteki teminat şartı üzerinden ortaya çıkar (İİK m.305/1-d). Teminat şartının nasıl karşılanacağı için konkordatonun tasdiki şartları yazımıza bakabilirsiniz.

İflas hâlinde tasfiye. Konkordato süreci iflasla sonuçlanırsa iflas kararını veren mahkeme tasfiyenin basit veya adi tasfiye usulüne göre yapılmasına ve gerektiğinde adi tasfiyenin komiserler tarafından yerine getirilmesine karar verir; bu hâlde iflas idaresine ait görev ve yetkiler komiserler tarafından kullanılır (İİK m.308). Ret ve iflas için konkordatonun tasdik edilmemesi ve sonuçları yazımıza bakabilirsiniz.

Tedarikçiler ve Süren Sözleşmeler

Mühlet içi finansman yalnızca banka kredisinden ibaret değildir. Hammadde, enerji, kira, lojistik ve hizmet sözleşmeleri işletmenin ayakta kalması için en az kredi kadar önemlidir.

İİK m.296/1’e göre sözleşmenin karşı tarafının konkordato projesinden etkilenip etkilenmediğine bakılmaksızın, borçlunun taraf olduğu ve işletmesinin faaliyetinin devamı için önem arz eden sözleşmelerin devamı esastır. Bu sözleşmelerde konkordato talebini sözleşmeye aykırılık, haklı fesih sebebi veya muacceliyet sebebi sayan hükümler uygulanmaz; sözleşmede böyle bir hüküm bulunmasa dahi sözleşme borçlunun konkordatoya başvurduğu gerekçesiyle sona erdirilemez. 7327 sayılı Kanunla eklenen cümleye göre bu kapsamda geçici ve kesin mühlet süresince devam eden sözleşmeler nedeniyle borçlanılan edimler karşılıklı olarak ifa edilir.

Borçlu ise tarafı olduğu ve konkordatonun amacına ulaşmasını engelleyen aşırı külfetli sürekli borç ilişkilerini, komiserin uygun görüşü ve mahkemenin izniyle herhangi bir zamanda sona erecek şekilde feshedebilir; bu çerçevede ödenmesi gereken tazminat konkordato projesine tabi olur ve hizmet sözleşmelerinin feshine ilişkin özel hükümler saklıdır (İİK m.296/2).

Tedarikçi bakımından kilit kural m.308/c/4’ün son cümlesidir: karşı edimin ifasını komiserin izniyle kabul eden borçlunun taraf olduğu sürekli borç ilişkilerindeki karşı edimler de konkordato şartlarına tabi değildir. Görüşümüze göre mühlet döneminde mal veya hizmet vermeye devam eden tedarikçinin, bu dönemdeki teslimlerin bedeli için komiser iznini yazılı olarak istemesi, alacağının konkordatoya tabi olma riskini ortadan kaldırmanın en güvenli yoludur. Sözleşmelerin ayrıntısı için konkordato mühletinde sözleşmeler yazımıza bakabilirsiniz.

Komiser İzni Olmadan Verilen Kredi

İzin alınmadan verilen kredi geçersiz değildir; ancak finansör kanunun tanıdığı güvencelerin hiçbirinden yararlanamaz. Bağlayıcı hâle gelen konkordato, komiserin izni olmaksızın mühlet içinde doğan bütün alacaklar için mecburidir (İİK m.308/c/2). Bu nedenle alacak projedeki tenzilat ve vadeye tabi olur, mühlet içinde takip yasağına takılır (İİK m.294/1) ve adi konkordatoda öncelik kazanmaz.

Mahkeme belirli işlemlerin geçerli olarak ancak komiserin izniyle yapılabileceğine karar vermişse, bu kapsamdaki izinsiz bir işlem kanunun ifadesiyle geçerli olarak yapılamaz (İİK m.297/1); görüşümüze göre bu durumda finansörün sözleşmeye dayanan talepleri de tartışmalı hâle gelir. Borçlu bakımından ise izinsiz işlem, tasarruf yetkisinin kaldırılmasına veya m.292 çerçevesinde talebin reddine yol açabilir (İİK m.297/3).

Örnek Senaryolar

Finansör İçin Kontrol Listesi

Borçlu İçin Notlar

1- Finansman ihtiyacını projeyle uyumlu gösterin: Teklif edilen tutarın borçlunun kaynaklarıyla orantılı olması tasdik şartıdır (İİK m.305/1-b); yeni borcun geri ödeme planı projenin nakit akışında yer almalıdır.

2- İzni işlemden önce alın: Komiser iznini kredi veya tedarik sözleşmesinden önce, yazılı ve kapsamı belirli olarak isteyin.

3- Teminat gerektiren işlemleri erken planlayın: Mahkeme izni için komiserin görüşü ve alacaklılar kurulunun muvafakati gerekir; bu süreç zaman alır (İİK m.297/2).

4- Tasdik için teminat hazırlayın: Komiser izinli borçların ifasının yeterli teminata bağlanması gerekir; finansörün açık vazgeçme beyanı alınabiliyorsa dosyaya sunun (İİK m.305/1-d).

5- Ödemeleri aksatmayın: Temerrüt hâlinde finansör mühlet sırasında dahi icra takibi yapabilir; bu durum işletmenin faaliyetini ve projenin inandırıcılığını doğrudan etkiler (İİK m.308/c/4).

Sık Yapılan Hatalar

1- Eski metne dayanmak: 7327 sayılı Kanunla m.297/2 ve m.308/c/4 değişmiştir; kurulun görüşü yerine muvafakati aranır ve izinli borçlara mühlette takip ve öncelik tanınır.

2- Komiser iznini teminat için yeterli sanmak: Rehin, ipotek ve kefalet mahkeme iznine bağlıdır (İİK m.297/2).

3- İzni sonradan almak: Güvence, komiserin izniyle akdedilmiş borçlar içindir; izin işlemden önce alınmalıdır.

4- Tedarikçinin izin istememesi: Süren sözleşmelerde karşı edimin ifasının komiserin izniyle kabul edilmesi sağlanmazsa mühlet dönemindeki bedeller konkordatoya tabi olabilir (İİK m.308/c/2 ve 4).

5- Tasdikte teminatı unutmak: Teminat gösterilmezse tasdik şartı eksik kalır (İİK m.305/1-d).

Sıkça Sorulan Sorular

Konkordato mühletindeki şirkete kredi verilebilir mi?

Evet. Geçici mühlet kararından sonra komiserin izniyle verilen krediler konkordato şartlarına tabi değildir (İİK m.308/c/4).

Komiser izni olmadan verilen kredi ne olur?

Komiserin izni olmaksızın mühlet içinde doğan alacaklar konkordatoya tabidir; tenzilat ve vadeden etkilenir (İİK m.308/c/2).

Komiser izinli kredi ödenmezse mühlette takip yapılabilir mi?

Evet. Temerrüt hâlinde mühlet sırasında dahi icra takibine konu edilebilir (İİK m.308/c/4).

Komiser izinli borç hangi sırada ödenir?

Adi konkordatoda rehinli alacaklardan hemen sonra, diğer bütün alacaklardan önce ödenir (İİK m.308/c/4).

Konkordato iflasla sonuçlanırsa bu alacak ne olur?

Sonraki iflasta m.248 kapsamında masa borcu sayılır (İİK m.308/c/4).

Mühlette borçlu kredi için rehin verebilir mi?

Ancak mahkemenin izniyle; mahkeme komiserin görüşünü ve alacaklılar kurulunun muvafakatini almak zorundadır. İzinsiz rehin hükümsüzdür (İİK m.297/2).

Ortak veya üçüncü kişi krediye kefil olabilir mi?

Görüşümüze göre m.297/2 borçlunun kendi işlemlerini sınırlar; üçüncü kişinin kendi malvarlığından verdiği teminat bu izne tabi değildir.

Tedarikçinin mühlet dönemindeki alacağı konkordatoya tabi mi?

Karşı edimin ifası komiserin izniyle kabul edilmişse sürekli borç ilişkisindeki karşı edimler konkordato şartlarına tabi değildir (İİK m.308/c/4); izin yoksa tabi olma riski vardır.

Önemli sözleşmeler konkordato nedeniyle feshedilebilir mi?

Hayır. Önem arz eden sözleşmelerin devamı esastır ve mühlet süresince edimler karşılıklı olarak ifa edilir (İİK m.296/1).

Rehinli mal mühlette satılabilir mi?

Kural olarak hayır; ancak işletmede kullanılması öngörülmüyorsa veya kıymeti düşecek ya da muhafazası masraflı olacaksa m.297/2 usulüyle satışına izin verilebilir (İİK m.295).

Tasdik için komiser izinli borçlar bakımından ne gerekir?

İfalarının, alacaklı açıkça vazgeçmedikçe yeterli teminata bağlanması (İİK m.305/1-d).

Komiserin izin vermemesine itiraz edilebilir mi?

Evet. Öğrenmeden itibaren yedi gün içinde asliye ticaret mahkemesine şikâyet edilebilir; karar kesindir (İİK m.290, m.16).

İlgili Rehberler

• Konkordato Hukuku Rehberi (ana rehber)
• Mühletin Borçlu Bakımından Sonuçları (İİK 297)
• Konkordato Mühletinde Sözleşmeler (İİK 296)
• Konkordatoda Faktoring ve Alacak Temliki
• Konkordatoda İmtiyazlı ve Rüçhanlı Alacaklar
• Komiser İşlemlerine Şikâyet
• Konkordatoda Finansal Kiralama (Leasing)