Konkordatoda İmtiyazlı ve Rüçhanlı Alacaklar 2026: İİK m.206 Sırası — İşçi Alacakları, Rehinli Alacaklar, Vergi ve SGK Borçları Projeye Tabi mi? Mühlet, Oylama, Tasdik ve Hacizler

Konkordatoda bütün alacaklılar aynı rejime tabi değildir. İcra ve İflas Kanunu’nun 206. maddesi rehinli alacaklara satış bedeli üzerinde rüçhan hakkı tanır ve rehinle karşılanmayan alacakları dört sıraya ayırır: birinci sırada işçi alacakları, işçi yardım sandıklarına olan borçlar ve nafaka alacakları; ikinci sırada velayet ve vesayet ilişkisinden doğan alacaklar; üçüncü sırada özel kanunlarında imtiyazlı olduğu belirtilen alacaklar; dördüncü sırada diğer bütün alacaklar yer alır. Konkordato bu sıranın bir kısmına özel sonuçlar bağlar. Birinci sıra imtiyazlı alacaklar için mühlet içinde haciz yoluyla takip yapılabilir, bu alacaklar oy çoğunluğu hesabına katılmaz, konkordatonun bağlayıcılığı dışında kalır ve tasdik için tam ödenmelerinin yeterli teminata bağlanması gerekir. Rehinli alacaklarda ise rehnin kıymetini karşılayan kısım konkordatodan etkilenmez, rehin açığı için alacaklı oy kullanır ve yapılandırma ayrı bir müzakereyle yürütülür. 6183 sayılı Kanun kapsamındaki amme alacakları mühlette takip edilemez, ancak tasdik edilen konkordatonun tenzilat ve vadesine de tabi olmaz. Bu yazı her alacak türünün mühlet, oylama, tasdik ve tasdik sonrası dönemdeki durumunu tablolarla anlatır ve sık yapılan sınıflandırma hatalarını düzeltir.

Kısa Cevap: Sıra İflasta Belirleyicidir, Konkordatoda Üç Gruba Özel Rejim Vardır

İİK m.206, iflasta masanın nasıl paylaştırılacağını düzenler. Konkordato ise bir paylaştırma usulü değil, borçlu ile alacaklılar arasında mahkeme denetiminde kurulan bir ödeme planıdır. Bu nedenle m.206’daki sıranın konkordatoda doğrudan bir “ödeme sırası” olarak uygulanması söz konusu değildir. Ancak kanun koyucu, iflasta en güçlü konumda olan üç alacak grubunu konkordatoda da korumuştur:

1- Birinci sıra imtiyazlı alacaklar (işçi alacakları, işçi yardım sandıklarına borçlar, nafaka alacakları).

2- Rehinli alacaklar, rehnin kıymetini karşılayan miktar bakımından.

3- 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun kapsamındaki amme alacakları.

Bu üç grup, bağlayıcı hâle gelen konkordatonun bütün alacaklar için mecburi olduğuna ilişkin kuralın dışındadır (İİK m.308/c/3). İkinci ve üçüncü sıradaki imtiyazlı alacaklar ile dördüncü sıradaki adi alacaklar ise konkordatoya tabidir.

İİK m.206: Sıra Cetvelindeki Yerler

Kanun ayrıca birinci ve ikinci sıradaki sürelerin hesaplanmasında, iflasın açılmasından önce mühlet de dâhil olmak üzere geçirilen konkordato süresinin hesaba katılmayacağını öngörür (İİK m.206/5-1). Bu kural, konkordato başarısız olup iflas açıldığında işçi ve nafaka alacaklılarının bir yıllık süre nedeniyle imtiyazlarını kaybetmelerini önler.

Birinci Sıra İmtiyazlı Alacaklar: Konkordatodaki Dört Koruma

Bu korumaların sonucu açıktır: borçlu, birinci sıra imtiyazlı alacaklara tenzilat veya alacaklının rızası dışında vade öneremez. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu da 14.06.2023 tarihli, E.2023/6-375, K.2023/620 sayılı kararında birinci sıra imtiyazlı alacakların tam olarak ödenmesi gerektiğine değinmiştir. Ön projede bu alacakların tutarı, ödeneceği kaynak ve teminatın niteliği açıkça gösterilmelidir; aksi hâlde tasdik şartı eksik kalır.

Oy hesabı dışında tutulmalarının mantığı da buradadır: projeden etkilenmeyen, tam ödenmesi kanunen güvence altındaki bir alacaklının, diğer alacaklıların uğrayacağı tenzilat hakkında oy kullanması anlamlı değildir. İşçi alacaklarının ayrıntısı için konkordato ve işçi alacakları yazımıza bakabilirsiniz.

Teminat Şartı Nasıl Karşılanır?

İİK m.305/1-d, birinci sıra imtiyazlı alacakların tam olarak ödenmesinin ve mühlet içinde komiserin izniyle akdedilmiş borçların ifasının, alacaklı bundan açıkça vazgeçmedikçe yeterli teminata bağlanmış olmasını arar ve m.302’nin altıncı fıkrasının kıyasen uygulanacağını belirtir. Kanun teminatın türünü saymaz; yeterliliği mahkeme tasdik incelemesinde değerlendirir. Görüşümüze göre m.302/6’ya yapılan yollama, çekişmeli veya geciktirici koşula bağlı birinci sıra alacaklar bakımından teminatın kapsamının da mahkemece belirleneceğini gösterir. Görüşümüze göre banka teminat mektubu, belirli bir hesapta tutulan ve bu alacaklar için ayrılan nakit veya alacakları karşılayacak değerde bir rehin gibi güvenceler bu amaçla değerlendirilebilir; önemli olan teminatın alacakların tutarını ve ödeme zamanını gerçekten karşılamasıdır.

“Alacaklı açıkça vazgeçmedikçe” ifadesi, bir alacaklının teminat şartından vazgeçebileceğini gösterir. Ancak bu vazgeçme açık olmalıdır; sessiz kalmak vazgeçme sayılmaz. İşçi alacaklarında vazgeçme beyanlarının geçerliliği ayrıca iş hukukunun ibra ve feragat kuralları bakımından değerlendirilebileceğinden, bu yola başvurulacaksa beyanların özenle alınması gerekir.

Mühlet İçinde Doğan Ücret ve Vergi Borçları

Bağlayıcı hâle gelen konkordato, konkordato talebinden önce veya komiserin izni olmaksızın mühlet içinde doğan bütün alacaklar için mecburidir (İİK m.308/c/2). Ancak birinci sıra imtiyazlı alacaklar ve 6183 kapsamındaki amme alacakları bu kuralın dışındadır (İİK m.308/c/3). Bunun pratik sonucu şudur: mühlet döneminde işletme faaliyetine devam ederken doğan işçi ücretleri ve cari vergi ile prim borçları, projedeki tenzilat ve vadeyle hafifletilemez. Bu borçların zamanında ödenememesi, konkordatonun başarıya ulaşamayacağının anlaşılması gibi m.292’deki ret sebepleri bakımından da önem kazanabilir.

Bu nedenle mühlet döneminin nakit planında cari ücretler, vergi ve prim ödemeleri ayrı kalemler olarak gösterilmelidir. Komiserin raporlarında bu ödemelerin düzenli yapıldığının görülmesi, kesin mühlet ve tasdik aşamalarında borçlunun güvenilirliği bakımından önemlidir. Mühletin genel işleyişi için konkordato mühletinde icra takipleri yazımıza bakabilirsiniz.

Ücret Garanti Fonu

İşçilerin konkordatodaki güvencesi yalnızca İİK hükümleriyle sınırlı değildir. 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu’nun ek 1. maddesine göre işverenin konkordato ilan etmesi, işveren için aciz vesikası alınması, iflası veya iflasın ertelenmesi hâllerinde, işçilerin iş ilişkisinden kaynaklanan üç aylık ödenmeyen ücret alacakları Ücret Garanti Fonundan karşılanır. Ödeme temel ücret üzerinden yapılır ve kanunda belirtilen kazanç üst sınırını aşamaz. Fon, kıdem ve ihbar tazminatlarını kapsamaz; bu alacaklar için işçinin İİK m.206’daki imtiyazı ve konkordatodaki korumalar önem taşır. Başvuru usulü ve güncel uygulama için İŞKUR’un duyurularının ayrıca takip edilmesi gerekir.

Rehinli Alacaklar: Rüçhan Hakkı ve Konkordato

Alacakları rehinli olan alacaklıların satış tutarı üzerinde rüçhan hakkı vardır (İİK m.206/1). Taşınmaz rehniyle temin edilmiş alacakların sırası ve teminatın faiz ve eklentilere şümulü Türk Medeni Kanunu’nun taşınmaz rehnine ilişkin hükümlerine göre belirlenir (İİK m.206/3). Konkordatoda rehinli alacaklıların durumu, rehnin kıymetini karşılayan kısım ile rehin açığı olarak ikiye ayrılır.

Rehin açığı, yani rehnin kıymetini aşan kısım ise adi alacak gibi konkordatoya tabidir. Bu nedenle kıymet takdiri rehinli alacaklı için kritik bir aşamadır: kıymet düşük takdir edilirse oy ağırlığı artar ama konkordatoya tabi kısım büyür; yüksek takdir edilirse bunun tersi olur. Kıymet takdirine itiraz ve rehin açığı için kıymet takdirine itiraz ve rehin açığı dilekçesi, müzakere süreci için rehinli alacaklılarla müzakere yazılarımıza bakabilirsiniz.

Amme Alacakları: Takip Durur, Proje Bağlamaz

Vergi, gümrük ve sosyal güvenlik primi gibi 6183 sayılı Kanun kapsamında tahsil edilen amme alacaklarının konkordatodaki durumu iki kuralla belirlenir.

1- Mühlet bakımından: Mühlet içinde borçlu aleyhine 6183 sayılı Kanun’a göre yapılan takipler de dâhil olmak üzere hiçbir takip yapılamaz ve başlamış takipler durur (İİK m.294/1). Kanun bu konuda açıktır; amme alacakları için mühlette takip yasağının dışında kalan ayrı bir yol öngörülmemiştir.

2- Bağlayıcılık bakımından: 6183 sayılı Kanun kapsamındaki amme alacakları hakkında, bağlayıcı hâle gelen konkordatonun bütün alacaklar için mecburi olduğuna ilişkin kural uygulanmaz (İİK m.308/c/3). Bu alacaklar projedeki tenzilat ve vadeye tabi değildir; bu alacaklar için konulmuş hacizler de konkordatonun bağlayıcı hâle gelmesiyle düşmez (İİK m.308/ç/2).

Amme alacaklarının birinci sıra imtiyazlı alacaklardan farkı da önemlidir: m.302/4, oy hesabı dışında tutulanlar arasında amme alacaklarını saymaz ve m.305/1-d’deki teminat şartı yalnızca birinci sıra imtiyazlı alacaklar ile mühlette komiser izniyle akdedilen borçlar için öngörülmüştür. Konkordato ile amme alacaklarının ayrıntısı için konkordato ve vergi, SGK amme alacakları yazımıza bakabilirsiniz.

Karşılaştırma Tablosu

İİK m.308/ç/1’e göre konkordatonun taraflar için bağlayıcı hâle gelmesi, geçici mühlet kararından önce başlatılmış takiplerde konulan ve henüz paraya çevrilmemiş hacizleri hükümden düşürür; ikinci fıkra bu kuralı m.308/c/3 kapsamındaki alacaklar için konulan hacizlere uygulamaz.

İkinci ve Üçüncü Sıra İmtiyazlı Alacaklar

İkinci sıradaki velayet ve vesayet alacakları ile üçüncü sıradaki özel kanunlarla imtiyazlı kılınan alacaklar, m.308/c/3’ün saydığı istisnalar arasında yer almaz. Bu nedenle konkordatoya tabidirler, mühlette takip yasağına girerler ve projeden etkilendikleri ölçüde oy kullanırlar.

Ancak bu alacakların iflastaki üstün sırası konkordatoda da önem taşır. Tasdik için teklif edilen tutarın, borçlunun iflası hâlinde alacaklıların eline geçebilecek muhtemel miktardan fazla olacağının anlaşılması gerekir (İİK m.305/1-a). Görüşümüze göre bu karşılaştırma yapılırken her alacaklının iflasta hangi sırada yer alacağı dikkate alınmalıdır: iflasta dördüncü sıradaki alacaklılardan önce ödenecek olan ikinci veya üçüncü sıra alacaklısına, iflasta alacağından daha azını öngören bir teklif yapılması, iflas karşılaştırması bakımından tartışma doğurur. Bu nedenle projede bu alacakların ayrı gösterilmesi ve iflas karşılaştırmasının sıraya göre yapılması önerilir. Tasdik şartları için konkordatonun tasdiki şartları yazımıza bakabilirsiniz.

Mühlette Komiser İzniyle Doğan Borçlar: Kanunun Tanıdığı Başka Bir Güvence

İmtiyaz kavramıyla karıştırılmaması gereken bir başka güvence de mühlet içinde komiserin izniyle akdedilen borçlara tanınmıştır. Kredi kurumları tarafından verilen krediler de dâhil olmak üzere geçici mühlet kararından sonra komiserin izniyle akdedilmiş borçlar adi konkordatoda konkordato şartlarına tabi değildir, temerrüt hâlinde mühlet sırasında dahi icra takibine konu edilebilir ve rehinli alacaklardan hemen sonra, diğer bütün alacaklardan önce ödenir; malvarlığının terki suretiyle konkordatoda veya sonraki bir iflasta m.248 kapsamında masa borcu sayılır (7327 sayılı Kanunla değişik İİK m.308/c/4). Tasdik için bu borçların ifasının da, alacaklı açıkça vazgeçmedikçe yeterli teminata bağlanması gerekir (İİK m.305/1-d). Bu kural, mühlet döneminde borçluya mal, hizmet veya finansman sağlayan kişileri korur. Ayrıntı için mühletin borçlu bakımından sonuçları yazımıza bakabilirsiniz.

Örnek: Alacak Yapısının Sınıflandırılması

Bu sınıflandırma oy çoğunluğunun hesabını doğrudan etkiler. Projenin kabulü için kaydedilmiş alacaklıların ve alacakların yarısını veya kaydedilmiş alacaklıların dörtte birini ve alacakların üçte ikisini aşan bir çoğunluk aranır (İİK m.302/3); birinci sıra alacaklılar bu hesaptan çıkarıldığında ve rehinli alacaklar yalnızca açık kalan kısımla hesaba katıldığında, sonucu belirleyen genellikle adi alacaklılar ve rehin açıkları olur. Eşitlik ilkesi için konkordatoda alacaklılar arasında eşitlik ilkesi yazımıza bakabilirsiniz.

Konkordato İflasla Sonuçlanırsa

Konkordato tasdik edilmezse mahkeme talebin reddine karar verir; borçlunun iflasa tabi şahıslardan olması ve doğrudan doğruya iflas sebeplerinden birinin bulunması hâlinde iflasına resen karar verir (İİK m.308). Bu durumda İİK m.206’daki sıra doğrudan uygulanır ve masa bu sıraya göre paylaştırılır. İşçi ve nafaka alacaklıları için önemli bir güvence, birinci ve ikinci sıradaki sürelerin hesaplanmasında mühlet dâhil konkordato süresinin hesaba katılmamasıdır (İİK m.206/5-1). Geçici mühlet kararından sonra komiserin izniyle akdedilmiş borçlar ise sonraki iflasta m.248 kapsamında masa borcu sayılır (İİK m.308/c/4). Konkordato ile iflasın karşılaştırması için konkordato mu iflas mı yazımıza bakabilirsiniz.

Alacaklı İçin Yol Haritası

Alacak bildirimi için konkordatoda alacakların bildirilmesi yazımıza bakabilirsiniz.

Bildirimde İmtiyaz ve Rehin Nasıl Gösterilir?

Alacağın imtiyazlı veya rehinli olduğu bildirimde açıkça belirtilmez ve belgelendirilmezse, komiserin alacak listesinde adi alacak olarak yer alabilir. Bu durum hem oy hakkını hem de tasdikteki güvenceyi etkiler.

Bildirim, komiserin İİK m.288 uyarınca yapacağı ilan tarihinden itibaren on beş gün içinde yapılır (İİK m.299). Alacak kaydı dilekçesinin hazırlanması için konkordato alacak kaydı dilekçesi örneği yazımıza bakabilirsiniz.

Borçlu İçin: Projeyi Sıraya Göre Kurmak

1- Birinci sıra imtiyazlı alacakları tam ödeyecek şekilde planlayın ve teminatını gösterin (İİK m.305/1-d).

2- Rehinli borçlar için ön projede yapılandırma talebinizi belirtin ve müzakereye hazırlıklı olun (İİK m.308/h).

3- Amme alacaklarının projeye tabi olmadığını nakit akış tablosunda dikkate alın; mühletten sonra bu alacakların tahsili yeniden gündeme gelecektir (İİK m.308/c/3).

4- İkinci ve üçüncü sıra alacakları adi alacaklardan ayrı gösterin ve iflas karşılaştırmasını sıraya göre yapın (İİK m.305/1-a).

5- Mühlette yeni finansman veya kritik mal ve hizmet alımı için komiser izni alın; bu borçlar konkordato şartlarına tabi olmaz (İİK m.308/c/4).

Sık Yapılan Hatalar

1- İİK m.206’da beş sıra olduğunu sanmak: Rehinli alacaklar sıradan önce gelir; rehinle karşılanmayan alacaklar dört sıraya ayrılır.

2- Bütün vergi alacaklarını üçüncü sıra saymak: Üçüncü sıra yalnızca özel kanunlarında imtiyazlı olduğu belirtilen alacaklar içindir.

3- Amme alacakları için mühlette takip yapılabileceğini düşünmek: m.294/1, 6183’e göre takipleri de açıkça kapsar.

4- İşçi alacaklarına tenzilat öngörmek: Birinci sıra imtiyazlı alacaklar projeye tabi değildir ve tam ödenmeleri tasdik şartıdır.

5- Rehinli alacağın tamamını oy hesabına katmak: Yalnızca rehin açığı hesaba girer (İİK m.302/5).

Öncelik ile imtiyaz farkı: Komiser izinli yeni finansman m.206’daki imtiyaz sıralarından biri değildir; 7327 sayılı Kanunla tanınan ayrı bir önceliktir. Şartları ve sınırları için konkordatoda mühlet içinde finansman yazımıza bakın.

Sıkça Sorulan Sorular

Konkordatoda imtiyazlı alacak ne demektir?

İflasta İİK m.206’ya göre diğerlerinden önce ödenen alacaklardır. Konkordatoda özellikle birinci sıra imtiyazlı alacaklara özel korumalar tanınmıştır.

Birinci sırada hangi alacaklar vardır?

İşçilerin iş ilişkisine dayanan ve kanundaki süre içinde tahakkuk eden ihbar ve kıdem tazminatları dâhil alacakları, işçi yardım sandıklarına olan borçlar ve son bir yıl içinde tahakkuk eden nafaka alacakları (İİK m.206/4).

İşçi alacakları konkordatoda indirime tabi mi?

Hayır. Bağlayıcılık dışındadır (İİK m.308/c/3) ve tasdik için tam ödenmeleri teminata bağlanmalıdır (İİK m.305/1-d).

İşçi mühlet içinde icra takibi yapabilir mi?

Evet. Birinci sıra imtiyazlı alacaklar için haciz yoluyla takip yapılabilir (İİK m.294/2).

Ücret Garanti Fonu konkordatoda ödeme yapar mı?

4447 sayılı Kanun ek 1. maddeye göre işverenin konkordato ilan etmesi hâlinde üç aylık ödenmeyen ücret alacakları, temel ücret üzerinden ve kanundaki üst sınırla Fondan karşılanır; kıdem ve ihbar tazminatları kapsam dışındadır.

Rehinli alacaklı konkordatoda oy kullanır mı?

Rehnin takdir edilen kıymetiyle karşılanmayan kısım için kullanır (İİK m.302/5).

Rehinli alacaklı mühlette malı sattırabilir mi?

Kural olarak hayır. Rehnin paraya çevrilmesi takibi başlatılabilir veya sürdürülebilir; ancak muhafaza tedbiri alınamaz ve satış yapılamaz. Rehinli malın konkordato projesine göre işletmede kullanılması öngörülmüyorsa veya kıymeti düşecek ya da muhafazası masraflı olacaksa, m.297/2’deki usule göre satışına izin verilebilir ve satış gelirinden rehinli alacaklıya rehin bedeli kadar ödeme yapılır (İİK m.295).

Vergi borcu konkordato projesine dahil edilebilir mi?

6183 kapsamındaki amme alacakları konkordatonun bağlayıcılığı dışındadır; tenzilat ve vadeye tabi değildir (İİK m.308/c/3). Mühlet içinde ise bu alacaklar için takip yapılamaz (İİK m.294/1).

Vergi alacakları İİK m.206’nın üçüncü sırasında mı?

Kanun üçüncü sırayı özel kanunlarında imtiyazlı olduğu belirtilen alacaklara ayırmıştır. Belirli eşya ve akardan alınan resim ve vergiler ise rehinli alacaklardan sonra gelir (İİK m.206/1).

Konkordato süresi işçinin bir yıllık süresini etkiler mi?

Konkordato iflasla sonuçlanırsa, mühlet dâhil konkordato süresi birinci ve ikinci sıradaki sürelerin hesabına katılmaz (İİK m.206/5-1).

Konkordato tasdik edilince işçinin koyduğu haciz düşer mi?

Hayır. Bağlayıcılıkla düşen hacizler kuralı, m.308/c/3 kapsamındaki alacaklar için konulan hacizlere uygulanmaz (İİK m.308/ç/2).

Mühlette komiser izniyle verilen kredi imtiyazlı mıdır?

İmtiyaz sırasına girmez; ancak konkordato şartlarına tabi değildir, temerrüt hâlinde mühlet sırasında dahi takip edilebilir, adi konkordatoda rehinli alacaklardan hemen sonra ve diğer bütün alacaklardan önce ödenir, tasdik için teminata bağlanması gerekir ve sonraki iflasta masa borcu sayılır (İİK m.305/1-d, m.308/c/4).

İlgili Rehberler

• Konkordato Hukuku Rehberi (ana rehber)
• Konkordato ve İşçi Alacakları
• Konkordato ve Vergi/SGK Amme Alacakları
• Rehinli Alacaklılarla Müzakere (İİK 308/h)
• Konkordatonun Tasdiki Şartları (İİK 305)
• Alacaklılar Toplantısı ve Oylama (İİK 302)
• Konkordatoda Alacaklılar Arasında Eşitlik İlkesi