Konkordatoda Yabancı Para ve Sınır Ötesi Alacaklar 2026: Döviz Alacağı Hangi Kurla Çevrilir? (Yargıtay HGK 19.11.2025) — Faiz, Rehinli Döviz Kredileri, Yabancı Alacaklılar, Tanıma ve Tenfiz

Konkordato talep eden şirketin döviz cinsinden borçları ve yurt dışındaki alacaklıları, sürecin en çok tartışılan konularındandır. İcra ve İflas Kanunu’nda konkordatoda yabancı para alacaklarının hangi tarihteki kurla Türk lirasına çevrileceğine ilişkin açık bir hüküm yoktur. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 19.11.2025 tarihli kararıyla bu tartışmayı büyük ölçüde sonuçlandırmıştır: yabancı para alacakları, İİK m.299’da öngörülen on beş günlük alacak kayıt süresinin son günündeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden Türk lirasına çevrilir. Çevirme, alacaklılar arasında eşitliğin sağlanması ve oy çoğunluğunun ortak bir para birimiyle hesaplanması için zorunludur. Sınır ötesi unsur taşıyan dosyalarda ise Türkiye, UNCITRAL Sınır Ötesi İflas Model Kanunu’nu iç hukukuna aktarmamıştır; yabancı alacaklılar Türkiye’deki konkordatoya Türk alacaklılarla aynı kurallarla katılır, yabancı mahkeme kararlarının Türkiye’de sonuç doğurması ise Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’daki tanıma ve tenfiz hükümlerine bağlıdır. Bu yazı kur tarihini, faizin durmasıyla ilişkisini, rehinli ve kefilli döviz alacaklarını, yabancı alacaklıların katılımını, yetki kuralını, yurt dışındaki malvarlığını ve alacaklı ile borçlu için yapılacakları anlatır.

Kısa Cevap: Döviz Alacağı Ortak Bir Tarihte Türk Lirasına Çevrilir

Konkordatoda alacaklılar bir proje etrafında birlikte oy verir ve aynı projeye göre ödeme alır. Bir alacaklının alacağı dolar, diğerininki avro, bir başkasınınki Türk lirası olduğunda hem oy çoğunluğunu hesaplamak hem de tenzilat ve vadeyi eşit uygulamak için alacakların ortak bir para birimine çevrilmesi gerekir. Kanun bu çevirmenin hangi tarihte yapılacağını söylemez; uygulamada bu boşluk uzun süre farklı tarihlerle doldurulmuştur.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 19.11.2025 tarihli, E.2025/6-372, K.2025/725 sayılı kararında yabancı para alacaklarının İİK m.299 uyarınca öngörülen on beş günlük alacak bildirim süresinin son günündeki TCMB döviz satış kuru üzerinden Türk lirasına çevrilmesi gerektiğine karar vermiştir. Kararın gerekçesinde, çevirmenin alacaklılar arasında eşitliğin sağlanması ve borçlunun bilançosunun sağlıklı biçimde ortaya konulması için gerekli olduğu, tüm alacakların ortak bir para birimi üzerinden hesaplanmasının zorunlu bulunduğu vurgulanmıştır. Karar oy çokluğuyla verilmiştir.

Kur Tarihi Tartışması ve Hukuk Genel Kurulu Kararı

Kanunda açık hüküm bulunmadığı için öğretide ve uygulamada dört farklı tarih savunulmuştur.

Hukuk Genel Kurulu’na gelen dosyada ilk derece mahkemesi geçici mühlet tarihini esas almış; daha sonraki bir tarihin seçilmesinin yabancı para alacaklılarının kur artışlarından yararlanmaya devam etmesine ve Türk lirası alacaklıları aleyhine eşitsizliğe yol açacağını savunmuştur. Yargıtay Özel Dairesi kararı bozmuş, mahkeme direnmiş, Hukuk Genel Kurulu ise direnme kararını bozarak kayıt süresinin son gününü esas almıştır. Bölge adliye mahkemeleri arasında da bu konuda farklı kararlar verildiği aktarılmaktadır; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi kayıt süresinin son gününü, 45. Hukuk Dairesi ise mühlet tarihini esas alan kararlar vermiştir (aktaran Akın/Oruç, Lexpera Blog, 2025). Hukuk Genel Kurulu kararıyla birlikte uygulamanın kayıt süresinin son gününde birleşmesi beklenir.

Kur Tarihinin Faizle İlişkisi

Tasdik edilen konkordato projesi aksine hüküm içermediği takdirde kesin mühlet tarihinden itibaren rehinle temin edilmemiş her türlü alacağa faiz işlemesi durur (İİK m.294/3). Geçici mühlet kesin mühletin sonuçlarını doğurduğundan (İİK m.288/1), uygulamada adi alacaklara faizin geçici mühlet tarihinden itibaren işlemediği kabul edilmektedir. Ayrıntı için konkordato mühletinde faiz işler mi yazımıza bakabilirsiniz.

Bu iki kural birlikte düşünüldüğünde şu tablo ortaya çıkar: Türk lirası alacağının faizi geçici mühletle birlikte durur; yabancı para alacağı ise geçici mühletten sonraki bir tarih olan kayıt süresinin son günündeki kurla çevrilir. Aradaki dönemde kur yükselirse, yabancı para alacaklısının Türk lirası karşılığı artar. Mühlet tarihini savunan görüş tam olarak bu farkı eşitsizlik olarak görmüştür; Hukuk Genel Kurulu ise kayıt süresinin son gününü bütün alacaklılar için ortak ve objektif bir tarih olarak kabul etmiştir. Yabancı para alacaklarına mühlet içinde döviz faizi işletilmesi de aynı faiz kuralına tabidir: rehinsiz alacaklarda faiz, proje aksini öngörmedikçe durur.

Bu örnek hesap yöntemini göstermek içindir; gerçek bir dosyaya dayanmaz ve herhangi bir kur varsayımı içermez.

Çevirmeden Sonra: Ödemeler, Rehinli ve Kefilli Döviz Alacakları

1- Projeye göre ödeme bakımından: Görüşümüze göre konkordato bakımından Türk lirasına çevrilen alacak, projede aksine açık ve eşitliğe uygun bir düzenleme bulunmadıkça çevrilmiş tutar üzerinden ödenir. Projede bazı yabancı para alacaklarına döviz ödemesi veya kur farkı öngörülmesi, diğer alacaklılar karşısında bir ayrıcalık doğurup doğurmadığı bakımından ayrıca değerlendirilir. Eşitlik ölçütleri için konkordatoda alacaklılar arasında eşitlik ilkesi yazımıza bakabilirsiniz.

2- Rehinli döviz alacakları bakımından: Rehinli alacaklıların rehnin kıymetini karşılayan miktardaki alacakları için konkordatonun bağlayıcılığına ilişkin kural uygulanmaz (İİK m.308/c/3). Rehinle karşılanmayan kısım için alacaklı oy hesabına katılır (İİK m.302/5). Rehinli alacakların yapılandırılması ayrı bir müzakere rejimine tabidir; anlaşmaya varılamayan rehinli alacaklı, üçte iki çoğunlukla anlaşma sağlanmışsa sözleşmede kararlaştırılan temerrüt öncesi faiz oranıyla anlaşmaların en uzun vadelisine tabi olur (İİK m.308/h). Döviz kredilerinde sözleşmedeki para birimi ve faiz oranı bu nedenle rehinli kısım bakımından önemini korur. Ayrıntı için rehinli alacaklılarla müzakere yazımıza bakın.

3- Kefil ve müşterek borçlular bakımından: Konkordatoya muvafakat etmeyen alacaklı borçtan birlikte sorumlu olanlara karşı bütün haklarını muhafaza eder; muvafakat eden alacaklı ise ancak toplantıların gün ve yerini en az on gün önce haber vermek ve ödeme mukabilinde devir teklif etmek şartıyla bu haklardan yararlanır (İİK m.303). Görüşümüze göre konkordato için yapılan Türk lirasına çevirme, alacaklının kefile karşı sözleşmeden doğan döviz alacağını kendiliğinden değiştirmez. Ayrıntı için konkordato ve kefil yazımıza bakabilirsiniz.

4- Konusu para olmayan alacaklar bakımından: Kanunun açıkça düzenlediği tek çevirme kuralı budur: konusu para olmayan alacaklar, alacaklı tarafından eşit kıymette para alacağına çevrilerek komisere bildirilir; borçlu, komiserin onayıyla taahhüdün aynen ifasını üstlenmekte serbesttir (İİK m.294/son).

Kur Tarihinin Oylamaya ve Tasdik İncelemesine Etkisi

Konkordato projesi, kaydedilmiş alacaklıların ve alacakların yarısını veya kaydedilmiş alacaklıların dörtte birini ve alacakların üçte ikisini aşan bir çoğunluk tarafından imzalanmışsa kabul edilmiş sayılır (İİK m.302/3). Alacak çoğunluğu Türk lirası üzerinden hesaplandığından, döviz alacaklarının hangi kurla çevrildiği, büyük döviz alacaklısının oy ağırlığını doğrudan değiştirir. Kur yükseldikçe döviz alacaklısının toplam alacaklar içindeki payı artar.

Tasdik incelemesinde de döviz borçları önemlidir. Teklif edilen tutarın iflas hâlinde alacaklıların eline geçebilecek muhtemel miktardan fazla olması ve borçlunun kaynaklarıyla orantılı olması aranır (İİK m.305/1-a, b). Gelirleri Türk lirası, borçları döviz olan bir şirkette kur artışı ödeme gücünü azaltır; rehinli döviz kredileri konkordatonun bağlayıcılığı dışında kaldığından bu etki daha da belirgin olabilir. Bu nedenle nakit akış tablosunun kur varsayımlarını açıkça göstermesi ve farklı kur senaryolarıyla sınanması, mahkemenin ve komiserin orantılılık değerlendirmesi bakımından önem taşır. Tasdik şartları için konkordatonun tasdiki şartları yazımıza bakabilirsiniz.

Konkordato Başarısız Olursa: İflasta Döviz Alacağı

Konkordato tasdik edilmezse mahkeme talebin reddine karar verir; borçlunun iflasa tabi şahıslardan olması ve doğrudan doğruya iflas sebeplerinden birinin mevcut olması hâlinde iflasına resen karar verir (İİK m.308). Akademik çalışmalarda, iflasta yabancı para alacaklarının iflas kararının verildiği, yani iflasın açıldığı andaki kur üzerinden Türk lirasına çevrildiği belirtilmektedir (Akkaya, s.824). Bu nedenle konkordato aşamasında kayıt süresinin son günündeki kurla hesaplanan tutar, sürecin iflasa dönüşmesi hâlinde iflas masasına bildirilecek tutarla aynı olmayabilir. Döviz alacaklısının bu ihtimale karşı alacağının döviz tutarını ve dayanak belgelerini her aşamada ayrıca muhafaza etmesi yararlıdır. Konkordato ile iflasın genel karşılaştırması için konkordato mu iflas mı yazımıza bakabilirsiniz.

Döviz Hesapları ve Takas

Döviz kredisi kullanan şirketlerin aynı bankada döviz hesapları da bulunabilir. Banka, konkordato ilanından sonra hesaptaki dövizi kredi alacağıyla takas etmek isteyebilir. Konkordatoda takas, iflastaki takas kurallarına (İİK m.200, m.201) tabidir ve bu maddelerin uygulanmasında geçici mühletin ilanı tarihi esas alınır (İİK m.294/4). Buna göre alacaklı, ilan tarihinden sonra borçlunun borçlusu hâline gelmişse, örneğin borçlunun hesabına ilandan sonra yatan tutarlar bakımından, takas yapılamaz. Ancak ilandan önce mevcut olan karşılıklı alacak ve borçlar takasa konu olabilir. Öğretide, bankaların takas hakkını kullandıkları gerekçesiyle borçlunun hesaplarına bloke koymasının konkordatonun amacına aykırı olduğu ve blokelerin tedbiren kaldırılması gerektiği savunulmaktadır (Demirci, HÜHFD 2025, s.369). Ayrıntı için konkordato ve bankacılık yazımıza bakabilirsiniz.

Döviz Alacaklısı İçin Bildirim Kontrol Listesi

Kayıt süresinin son günü henüz gelmeden bildirim yapan alacaklı, Türk lirası karşılığını bildirim tarihindeki kurla göstermiş olabilir. Bu durumda komiserin kayıt süresinin son günündeki kurla hesaplama yapacağı göz önünde tutularak, bildirimde döviz tutarının açıkça yazılması önemlidir. Alacak kaydının usulü için konkordatoda alacakların bildirilmesi yazımıza bakabilirsiniz.

Sınır Ötesi Unsur: Türkiye’nin Genel Çerçevesi

Birçok ülke, farklı ülkelerde yürüyen iflas ve yeniden yapılandırma süreçlerinin birbirini tanıması ve iş birliği yapması için UNCITRAL’in 1997 tarihli Sınır Ötesi İflas Model Kanunu’nu iç hukukuna aktarmıştır. UNCITRAL’in resmî durum listesine göre Model Kanun 63 devlette toplam 66 yargı alanında kullanılmıştır; Türkiye bu listede yer almamaktadır. Bu nedenle Türk hukukunda yabancı bir konkordato, yeniden yapılandırma veya iflas sürecinin Türkiye’de tanınması için özel bir usul bulunmaz; konu, yabancı mahkeme kararlarının tanınması ve tenfizine ilişkin genel hükümlere göre değerlendirilir.

Yabancı mahkeme kararlarının tenfizi için genel çerçeve yabancı ilamın takibi yazımızda anlatıldı.

Yabancı Alacaklıya Bildirim ve Temsil

Geçici mühlet kararı ticaret sicili gazetesinde ve Basın İlan Kurumunun resmî ilan portalında ilan olunur ve kanunda sayılan kurumlara bildirilir (İİK m.288/2). Alacaklılar, komiserin bu ilanıyla, ilan tarihinden itibaren on beş gün içinde alacaklarını bildirmeye davet edilir; ilanın birer sureti adresi belli olan alacaklılara posta ile gönderilir ve ilanda, alacağını bildirmeyen alacaklıların bilançoda kayıtlı olmadıkça proje müzakerelerine kabul edilmeyecekleri ihtarı yer alır (İİK m.299).

Yabancı alacaklı için risk, sürelerin Türkiye’deki ilan tarihinden işlemesidir. Posta ile gönderilen suret yurt dışına geç ulaşabilir; alacaklı ise süreyi ilan tarihinden hesaplamak zorundadır. Bu nedenle Türkiye’de düzenli ticari ilişkisi olan yabancı şirketlerin, önemli müşterileri hakkındaki ilanları izlemesi ve Türkiye’de bir avukatla önceden çalışma düzeni kurması gerekir. Temsil için verilecek vekâletnamenin düzenlendiği ülkeye göre gerekli onay ve tasdik işlemleriyle hazırlanması ve yabancı dildeki belgelerin tercümeleriyle sunulması, bildirimin reddedilmesi riskini azaltır. Konkordato ilanlarının nasıl takip edileceği için konkordato ilan eden firmalar nasıl öğrenilir yazımıza bakabilirsiniz.

Yabancı İflas Kararının Türkiye’de Tanınması: Kamu Düzeni Engeli

Yabancı bir iflas veya borç silme kararının Türkiye’deki alacaklılara karşı ileri sürülebilmesi için tanınması gerekir ve bu tanıma her zaman mümkün değildir. Yargıtay 6. Hukuk Dairesi’nin 10.12.2025 tarihli, E.2025/3678, K.2025/4288 sayılı kararına konu olayda, Almanya’da bir gerçek kişi hakkında verilen ve borçlarının silindiği ileri sürülen iflas kararının Türkiye’de tanınması istenmiştir. Daire, bu kararın tanınmasının Türkiye’de iflasa tabi olmayan bir gerçek kişi hakkında geriye etkili olarak cebri icra ve iflas sonuçları doğuracağı ve alacaklıların mülkiyet hakkını ihlal edeceği gerekçesiyle kamu düzenine aykırılık bulunduğunu kabul eden bölge adliye mahkemesi kararını onamıştır (karar, Gündoğan’ın Hukuki Haber’de yayımlanan incelemesinden aktarılmıştır).

Bu karar, yurt dışında yürütülen bir süreçte borçlarından kurtulduğunu ileri süren bir borçlunun Türkiye’deki alacaklılarına karşı bu sonucu otomatik olarak ileri süremeyeceğini göstermektedir. Görüşümüze göre aynı yaklaşım, yabancı bir yeniden yapılandırma planının Türk alacaklıları bağladığı iddialarında da tanıma şartlarının ayrıca incelenmesini gerektirir.

Türk Konkordatosunun Yurt Dışındaki Etkisi ve Yurt Dışındaki Malvarlığı

Türkiye’de verilen mühlet kararı ve takip yasağı (İİK m.294/1), Türk icra daireleri ve mahkemeleri bakımından doğrudan uygulanır. Bu kararın yabancı bir ülkede, örneğin orada açılmış bir takibi durdurup durdurmayacağı ise o ülkenin hukukuna ve Türk kararını tanıyıp tanımamasına bağlıdır. Model Kanun’u benimseyen ülkelerde yabancı süreçlerin tanınması için özel usuller bulunduğundan, borçlunun yurt dışında önemli varlıkları veya alacaklıları varsa, o ülkede tanıma imkânı ayrıca araştırılmalıdır.

1- Yurt dışındaki malvarlığı bakımından: Borçlunun yurt dışındaki varlıkları da malvarlığının parçasıdır ve konkordato projesinde, iflas karşılaştırmasında ve kaynak hesabında gösterilmelidir; çünkü tasdik için teklifin iflastan fazla ve borçlunun kaynaklarıyla orantılı olması aranır (İİK m.305/1-a, b).

2- Mühlet içindeki işlemler bakımından: Borçlu, mahkemenin izni dışında mühlet kararından itibaren rehin tesis edemez, kefil olamaz, taşınmazını, işletmenin faaliyetinin devamı için önem arz eden taşınırını ve işletmenin devamlı tesisatını devredemez ve takyit edemez, ivazsız tasarrufta bulunamaz (İİK m.297/2). Görüşümüze göre bu yasak, varlığın bulunduğu ülkeden bağımsız olarak borçlunun kendi işlemlerini bağlar; ancak işlemin yurt dışında geçersiz sayılıp sayılmayacağı o ülkenin hukukuna göre belirlenir.

3- Yurt dışındaki tahsilat bakımından: Bir alacaklının mühlet içinde yurt dışında açtığı bir takiple tahsilat yapması hâlinde bu tahsilatın Türkiye’deki konkordato projesindeki payından mahsubu konusunda kanunda açık hüküm yoktur. Bu durum, eşitlik ilkesi bakımından projede açıkça düzenlenmesi gereken bir konudur.

Yabancı Alacaklı İçin Yol Haritası

Borçlu İçin: Döviz Borçları ve Yabancı Alacaklılar

1- Döviz borçlarını projede ayrıca gösterin: Para birimine göre borç listesi ve kayıt süresinin son günündeki kurla hesaplanacak Türk lirası karşılığı, nakit akış tablosunun kur varsayımlarıyla birlikte hazırlanmalıdır.

2- Kur riskini projede açıkça ele alın: Çevirmeden sonra borç Türk lirası olarak sabitlense de borçlunun gelirleri dövize bağlıysa veya rehinli döviz kredileri varsa kur değişimi ödeme gücünü etkiler; bu durum kaynaklarla orantılılık incelemesinde dikkate alınır (İİK m.305/1-b).

3- Yabancı alacaklılara ulaşın: İlanın sureti adresi belli alacaklılara posta ile gönderilir (İİK m.299). Önemli yabancı alacaklılara ilanın içeriğinin anlaşılır biçimde ulaştırılması, sonradan bildirim yapılmadığı tartışmasını önler.

4- Yurt dışındaki varlıkları ve süreçleri açıklayın: Yurt dışında varlık, şube veya devam eden takip varsa bunların projede ve komisere sunulan bilgilerde gösterilmesi, tasdik incelemesindeki güveni artırır.

Sık Yapılan Hatalar

1- Döviz alacağını yalnızca döviz olarak bildirmek: Türk lirası karşılığının ve kullanılan kurun da gösterilmesi gerekir.

2- Mühlet tarihindeki kurla hesap yapmak: Hukuk Genel Kurulu kararından sonra esas tarih, kayıt süresinin son günüdür.

3- Mühlet içinde döviz faizi işletmek: Rehinsiz alacaklarda faiz, proje aksini öngörmedikçe durur (İİK m.294/3).

4- Yabancı iflas kararının Türkiye’de kendiliğinden geçerli olduğunu sanmak: Tanıma veya tenfiz gerekir ve kamu düzeni engeli uygulanabilir (MÖHUK m.54, m.58).

5- Türk mühletinin yurt dışındaki takipleri kendiliğinden durduracağını varsaymak: Bu, ilgili ülkenin hukukuna bağlıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Konkordatoda döviz alacağı hangi tarihteki kurla Türk lirasına çevrilir?

İİK m.299’daki on beş günlük alacak kayıt süresinin son günündeki TCMB döviz satış kuruyla (Yargıtay HGK, 19.11.2025, E.2025/6-372, K.2025/725).

Bu konuda kanunda hüküm var mı?

Hayır. Kanunda yabancı para alacağının çevrileceği tarihe ilişkin açık bir hüküm yoktur; Hukuk Genel Kurulu kararı bu boşluğu doldurmuştur.

Daha önce mühlet tarihi esas alınmıyor muydu?

Bazı kararlarda mühlet tarihi esas alınmıştı. Yargıtay 6. HD 2024’te ve Hukuk Genel Kurulu 2025’te kayıt süresinin son gününü esas almıştır.

Döviz alacağına mühlet içinde faiz işler mi?

Rehinle temin edilmemişse, tasdik edilen proje aksini öngörmedikçe faiz durur (İİK m.294/3).

Rehinli döviz kredisi de Türk lirasına çevrilir mi?

Rehnin kıymetini karşılayan kısım için konkordatonun bağlayıcılığına ilişkin kural uygulanmaz (İİK m.308/c/3); bu kısmın yapılandırılması ayrı müzakere rejimine tabidir (İİK m.308/h). Rehinle karşılanmayan kısım oy hesabına katılır.

Konkordato ödemeleri döviz olarak mı yapılır?

Görüşümüze göre konkordato bakımından çevrilen alacak, projede eşitliğe uygun aksine bir düzenleme bulunmadıkça Türk lirası olarak ödenir.

Yurt dışındaki bir şirket Türkiye’de konkordato isteyebilir mi?

Kanun, merkezi yurt dışında bulunan ticari işletmeler için yetkili yeri Türkiye’deki şubeye göre belirler (İİK m.285/3, m.154/2).

Yabancı alacaklı konkordatoda oy kullanabilir mi?

Evet. Kanun alacaklılar arasında uyruğa veya yerleşim yerine göre ayrım yapmaz; alacağını süresinde bildiren alacaklı oy kullanır.

Yabancı bir iflas kararı Türkiye’de borçları siler mi?

Kendiliğinden silmez. Tanıma gerekir; Yargıtay 6. HD, Almanya’da bir gerçek kişi hakkında verilen iflas kararının tanınmasını kamu düzeni gerekçesiyle reddeden kararı onamıştır.

Türkiye UNCITRAL Sınır Ötesi İflas Model Kanunu’nu kabul etti mi?

Hayır. UNCITRAL’in resmî durum listesinde Türkiye yer almamaktadır.

Türk mühlet kararı yurt dışındaki takipleri durdurur mu?

Kendiliğinden değil; ilgili ülkenin hukukuna ve Türk kararını tanıyıp tanımamasına bağlıdır.

Kefile karşı döviz alacağı da Türk lirasına mı döner?

Görüşümüze göre konkordato için yapılan çevirme kefile karşı sözleşmeden doğan alacağı kendiliğinden değiştirmez; kefile karşı hakların korunması ise İİK m.303’e tabidir.

İlgili Rehberler

• Konkordato Hukuku Rehberi (ana rehber)
• Konkordato Mühletinde Faiz İşler mi? (İİK 294)
• Konkordatoda Alacakların Bildirilmesi (İİK 299)
• Yabancı Para (Döviz) Alacağında İcra Takibi
• Konkordatoda Alacaklılar Arasında Eşitlik İlkesi
• Yabancı İlamın Takibi
• Rehinli Alacaklılarla Müzakere (İİK 308/h)