Konkordatonun Feshi: İfa Edilmeyen ve Kötüniyetle Sakatlanan Konkordato (İİK 308/e-f)

Kendisine karşı konkordato projesi uyarınca ifada bulunulmayan alacaklı, tasdik eden mahkemeye başvurarak kendisi hakkında konkordatoyu feshettirebilir (İİK m. 308/e). Her alacaklı ise kötü niyetle sakatlanmış konkordatonun tamamen feshini isteyebilir (İİK m. 308/f).

İki Farklı Fesih Yolu

İcra ve İflas Kanunu, tasdik edilmiş bir konkordatonun feshi için iki ayrı yol tanır: alacaklının yalnızca kendisi hakkında feshi (kısmen fesih) ve konkordatonun tamamen feshi. İkisinin şartları ve sonuçları farklıdır.

Kısmen Fesih: İfa Edilmeyen Alacaklı (İİK m. 308/e)

Kendisine karşı konkordato projesi uyarınca ifada bulunulmayan her alacaklı, konkordato uyarınca kazanmış olduğu yeni hakları muhafaza etmekle birlikte, konkordatoyu tasdik eden mahkemeye başvurarak kendisi hakkında konkordatoyu feshettirebilir. Bu durumda fesih yalnızca o alacaklı bakımından sonuç doğurur; konkordato diğer alacaklılar yönünden geçerliliğini korur.

Tamamen Fesih: Kötüniyetle Sakatlanma (İİK m. 308/f)

Her alacaklı, kötü niyetle sakatlanmış bir konkordatonun feshini, tasdik kararını vermiş olan mahkemeden isteyebilir. Örneğin borçlunun gerçeğe aykırı beyanlarla veya alacaklıları yanıltarak tasdik elde ettiği anlaşılırsa, konkordatonun tamamen feshi gündeme gelir. Konkordatonun tamamen feshi kararı kesinleştiğinde durum İİK m. 288 uyarınca ilan edilir ve ilgili yerlere bildirilir.

Konkordato Dürüstlük Üzerine Kuruludur

Fesih hükümleri, konkordatonun yalnızca dürüst borçluyu korumak için var olan bir kurum olduğunu gösterir. Borçlu taahhütlerini yerine getirmez ya da süreci kötüye kullanırsa, alacaklıların elinde fesih mekanizması bulunur.

Fesih Kararına Karşı Kanun Yolu

Fesih talebi üzerine verilen karara karşı istinaf, bölge adliye mahkemesi kararına karşı ise temyiz yoluna başvurulabilir. Başvuru süreleri, 7499 sayılı Kanun ile 1 Haziran 2024 tarihinden itibaren verilen kararlar bakımından iki haftaya çıkarılmıştır (bu tarihten önceki kararlarda eski süreler uygulanır).

Fesihten Sonra İflas

İflasa tabi bir borçlu bakımından konkordatonun feshi, şartları varsa borçlunun iflasıyla sonuçlanabilir. Bu nedenle hem borçlu hem alacaklı açısından fesih sürecinin doğru yönetilmesi büyük önem taşır.

İki Fesih Yolunun Karşılaştırması

İİK, birbirinden tamamen farklı iki fesih yolu öngörür. Hangisinin kullanılacağı, ihlalin niteliğine göre belirlenir.

İkinci satır pratik farkı ortaya koyar: kısmi fesihte yalnızca kendisine ödeme yapılmayan alacaklı harekete geçebilirken, tam fesihte kötüniyeti öğrenen her alacaklı başvurabilir. Son satır ise zorluk derecesini gösterir; ifanın yapılmadığını ispatlamak kolayken, kötüniyeti ispatlamak somut delil gerektirir.

Kötüniyetle Sakatlanma: Tipik Hâller

“Kötüniyetle sakatlanma” soyut bir ifade değildir; uygulamada belirli davranış kalıplarına karşılık gelir.

Üçüncü ve dördüncü satırlar birlikte en sık rastlanan senaryodur: borçlunun yakınları veya ilişkili şirketleri alacaklı olarak kaydettirilerek nisap sağlanması. Bu iddia ileri sürüldüğünde, alacakların dayandığı ticari ilişkinin gerçekliği — fatura, sevk irsaliyesi, ödeme akışı — incelenmelidir. Alacaklılar kurulu bulunan dosyalarda bu denetim daha erken aşamada yapılabilir.

Fesih Talebinde Delil Toplama

Fesih talebi, iddiadan ibaret kaldığında reddedilir. Aşağıdaki araçlar, alacaklının elindeki başlıca delil kaynaklarıdır.

Son satır kısmi fesih için yeterli olan tek delildir: projede öngörülen taksitin banka kayıtlarına yansımadığının gösterilmesi, ifa edilmediğinin ispatı bakımından kural olarak yeterlidir. Bu nedenle kısmi fesih, tam feshe göre çok daha kolay sonuç alınabilen yoldur. Alacaklının süreç boyunca yapabilecekleri için konkordato sürecinin yol haritası ve komiserin görev ve yetkileri rehberlerimize bakabilirsiniz.

Özetle: Kolay Yol Kısmi Fesih, Ağır Yol Tam Fesih

Konkordatonun feshi iki ayrı yoldan istenebilir ve ikisi arasındaki fark hem ispat yükü hem sonuç bakımından büyüktür. Kısmi fesih, kendisine proje uyarınca ödeme yapılmayan alacaklının başvurabileceği yoldur; ispatı kolaydır, çünkü çoğu zaman banka kayıtlarında taksitin görünmemesi yeterlidir. Sonucu da güçlüdür: fesih üzerine alacaklı, vazgeçtiği kısım dâhil alacağının tamamı için takibe geçebilir. Tam fesih ise konkordatonun kötüniyetle sakatlanmasını gerektirir; gizli avantaj vaadi, sahte alacaklı yaratma, malvarlığının gizlenmesi gibi hâller bu kapsamdadır ve somut delille ortaya konmalıdır.

Bu ayrım pratikte şu sonucu doğurur: ödeme aksaması yaşayan alacaklının doğru hamlesi, kötüniyet iddiasıyla uğraşmak yerine kendi alacağı bakımından kısmi fesih talebinde bulunmaktır. Kötüniyet iddiası ise ancak nisabın manipüle edildiğine dair somut emare varsa ve deliller toplanabildiğinde sonuç verir.

Tamamen Fesih Kesinleşince Ne Olur? (İİK m.308/f)

Kısmî feshin sonucu tek bir alacaklıyla sınırlıdır. Tamamen fesih ise zincirleme bir sonuç doğurur ve kanun bunu üç adımda düzenler:

Fesih sonrası iflâsta tasfiyeyi kim yürütür?

İİK m.308’e 7327 sayılı Kanunla eklenen fıkra uyarınca, konkordato süreci iflâsla sonuçlandığında iflâs kararını veren mahkeme tasfiyenin basit veya adi tasfiye usulüne göre yapılmasına ve gerektiğinde adi tasfiyenin komiserler tarafından yerine getirilmesine karar verir. Bu hâlde iflâs idaresine ait görev ve yetkiler komiserler tarafından kullanılır.

Projede Öngörülenden Fazla Vaat Hükümsüzdür (İİK m.308/d)

Konkordato, alacaklılar arasında eşitlik esasına dayanır. Kanun bu esası korumak için kısa ama sert bir hüküm getirmiştir: “Borçlu tarafından alacaklılardan birine konkordato projesinde öngörülenden fazla olarak yapılan vaatler hükümsüzdür.”

Fesih Talebinden Önce Yapılması Gereken İki Hesap

Fesih bir hak, ama otomatik bir kazanç değildir. Talepte bulunmadan önce iki sayıyı karşılaştırmanız gerekir.

İki sayı arasındaki fark kararınızı belirler. Kısmî fesihte (İİK m.308/e) durum daha lehinizedir; çünkü kanun, alacaklının konkordato uyarınca kazanmış olduğu yeni hakları muhafaza edeceğini açıkça düzenler. Tamamen fesihte (İİK m.308/f) ise İİK m.308 yollaması nedeniyle iflâs kapısı açılır ve tablo tasfiye senaryosuna kayar.

Aynı şekilde, geçici mühlet kararından sonra komiserin izniyle doğan alacaklarınız da konkordato şartlarına tabi değildir; temerrüt hâlinde mühlet sırasında dahi icra takibine konu edilebilir. Bu tür alacaklar için fesih değil, doğrudan takip yolu işler.

Fesih talebi dilekçesi ve delil listesi için Konkordatonun Feshi Talebi Dilekçesi Örneği sayfamıza bakabilirsiniz.

Kısmî ve Tamamen Fesih: Tek Tabloda Fark

Fesih Sonrası Doğan Durum

Fesih kararı, tasdikle kurulan yeni ödeme rejimini ortadan kaldırır ve tarafları önceki hukuki duruma yaklaştırır.

Yedinci satır, fesih talebinde bulunacak alacaklı bakımından hazırlık gerektirir: fesih hâlinde hakların proje öncesi duruma göre değerlendirilmesi söz konusu olduğundan, asıl alacak tutarı ve dayanak belgeleri saklanmış olmalıdır.

İki Fesih Yolunun Karşılaştırması

Hangi yola başvurulacağı, ihlalin niteliğine ve kapsamına göre belirlenir.

Beşinci satır, tamamen fesih taleplerinin en zor kısmıdır: kötü niyet iddiası, mal kaçırma veya gerçeğe aykırı beyan gibi somut olgularla desteklenmelidir. Tapu ve sicil kayıtları ile banka hareketleri bu iddianın temel delilidir.

Denetim için konkordatoda kayyım ve denetim rehberimize bakabilirsiniz.

Fesih Talebinde Delil Hazırlığı

Her iki fesih yolunda da talebin kabulü, ihlalin veya kötü niyetin belgeyle ortaya konmasına bağlıdır.

Dördüncü satır, kısmî fesih talebinin en kolay sağlanan şartıdır: gecikmenin yazılı olarak bildirildiğini gösteren tebliğ belgesi, talebin ciddiyetini ortaya koyar. İhtar gönderilmeden yapılan başvurularda, borçlunun ödemeyi geciktirdiği ancak uyarılmadığı savunması gündeme gelir.

Fesih ile Mühletin Kaldırılması Farkı

İki kurum sürecin farklı aşamalarına aittir ve karıştırılmamalıdır.

Altıncı satır, dilekçenin doğru kurulması bakımından belirleyicidir: talep hangi aşamaya ilişkinse ona uygun hukuki sebep gösterilmelidir. Tasdik sonrası dönemde mühletin kaldırılması istenemez; tasdik öncesinde ise fesih talebi konusuz kalır.

Sıkça Sorulan Sorular

Konkordato hangi hâllerde feshedilir?

İki yol vardır: kendisine karşı ifada bulunulmayan alacaklı kendisi hakkında feshi isteyebilir (İİK m. 308/e); her alacaklı ise kötü niyetle sakatlanmış konkordatonun tamamen feshini isteyebilir (İİK m. 308/f).

Kısmen fesih ne demektir?

Kendisine karşı proje uyarınca ifada bulunulmayan alacaklının, yalnızca kendisi hakkında konkordatoyu feshettirmesidir. Konkordato diğer alacaklılar yönünden geçerli kalır.

Tamamen fesih ne zaman istenir?

Konkordatonun kötü niyetle (örneğin gerçeğe aykırı beyanlarla) sakatlanarak tasdik edildiği anlaşılırsa, her alacaklı tamamen feshini tasdik mahkemesinden isteyebilir.

Fesih kararına itiraz edilebilir mi?

Evet. Fesih talebi üzerine verilen karara karşı istinaf, bölge adliye mahkemesi kararına karşı temyiz yolu açıktır. Süreler 7499 sayılı Kanun ile 1/6/2024 sonrası iki haftadır.

Fesihten sonra ne olur?

İflasa tabi borçlu bakımından konkordatonun feshi, şartları varsa iflasla sonuçlanabilir. Tamamen fesih kararı kesinleşince İİK m. 288 uyarınca ilan edilir.

İfa edilmeyen alacaklı yeni haklarını kaybeder mi?

Hayır. İfada bulunulmayan alacaklı, konkordato uyarınca kazandığı yeni hakları muhafaza ederek kendisi hakkında konkordatoyu feshettirebilir.