Konkordato Mühletinde Mahkeme İzni Talebi Dilekçesi (İİK m.297) — İzne Tabi İşlemler

Konkordato mühleti borçluya nefes aldırır, ancak tasarruf yetkisini sınırlar. İİK m.297/2 uyarınca borçlu, mahkemenin izni dışında mühlet kararından itibaren rehin tesis edemez, kefil olamaz, ivazsız tasarrufta bulunamaz; taşınmazını, işletmenin faaliyetinin devamı için önem arz eden taşınırını ve işletmenin devamlı tesisatını devredemez ve takyit edemez. Aksi hâlde yapılan işlemler hükümsüzdür. Aşağıda izin talebi dilekçesi örneği ve izne tabi işlemlerin tam listesi yer almaktadır.

İzne Tabi İşlemlerin Tam Listesi

İİK m.297/2, 9/6/2021 tarihli ve 7327 sayılı Kanunla değiştirilmiş hâliyle şu işlemleri sayar:

Kanunun ayrımı önemlidir: her taşınır değil, yalnızca “işletmenin faaliyetinin devamı için önem arz eden” taşınır izne tabidir. Olağan ticari faaliyet kapsamındaki stok satışı, mamul teslimi ve rutin işlemler bu kapsamda değildir. Tereddüt hâlinde komiserin yazılı görüşünü almak en güvenli yoldur.

Mahkeme İzni Talebi Dilekçesi (Örnek Metin)

Diğer İşlem Türleri İçin Talep Bentleri

A) Rehin tesisine izin — yeni finansman için

B) Kritik makinenin devri veya değişimine izin

İzne Tabi Olmayan İşlemler: Borçlu Ne Yapabilir?

İİK m.297/1 esası koyar: “Borçlu, komiserin nezareti altında işlerine devam edebilir.” Mühlet, işletmeyi durdurmaz. Ancak kanun, mahkemeye iki ek yetki tanır:

• Mahkeme, mühlet kararı verirken veya mühlet içinde, bazı işlemlerin geçerli olarak ancak komiserin izniyle yapılmasına karar verebilir;
• Mahkeme, borçlunun yerine komiserin işletmenin faaliyetini devam ettirmesine karar verebilir.

İzin Talebi Nasıl İşler? Adım Adım Süreç

Sürecin en çok tıkandığı yer ikinci adımdır. Komiserlik, işlemi ilk kez mahkeme dosyasında görüyorsa görüş vermesi uzar. Bu nedenle uygulamada tavsiye edilen yol, işlemi komiserlikle önceden konuşmak ve komiserin olumlu görüşünü dilekçe ekinde sunabilecek hâle gelmektir.

İzin Talebinin Gerekçesi Nasıl Kurulur?

Mahkemenin bakış açısı tektir: bu işlem alacaklıların menfaatine mi? İzin talebinin gerekçesi bu soruya cevap verecek şekilde kurulmalıdır. Dört sütun üzerine oturur:

Dördüncü sütun çoğu talepte eksik bırakılır ve reddin en yaygın sebebidir. Mahkeme, satış bedelinin borçlunun serbest tasarrufuna geçmesinden çekinir. Bedelin komiser gözetiminde bir hesapta muhafazasını kendiniz teklif etmeniz, talebin kabul şansını belirgin biçimde artırır.

İzin Kararının İlânı ve Üçüncü Kişilere Etkisi

İİK m.297/4 uyarınca, birinci ve üçüncü fıkra kapsamında alınan kararlar İİK m.288 uyarınca ilân edilir ve ilgili yerlere bildirilir. Yani mahkemenin bazı işlemleri komiser iznine bağlaması veya borçlunun tasarruf yetkisini kaldırması aleniyet kazanır.

Bu aleniyet, işlemin karşı tarafı bakımından belirleyicidir. Konkordato mühleti tapu müdürlüğüne, ticaret sicili müdürlüğüne, Türkiye Bankalar Birliğine ve diğer ilgili yerlere bildirildiğinden, izne tabi bir işleme girişen üçüncü kişinin iyiniyet iddiası zayıflar. Pratik sonucu şudur: karşı taraf da izin belgesini görmek isteyecektir. İzin kararının onaylı bir suretini işlem sırasında hazır bulundurun.

"Hükümsüzlük" Ne Anlama Geliyor?

İİK m.297/2, izinsiz yapılan işlemler için tek kelime kullanır: hükümsüzdür. Bu, işlemin karşı tarafı bakımından ciddi sonuçlar doğurur ve pratikte şu tablolara yol açar:

Karşı taraf bakımından en önemli nokta şudur: konkordato mühleti İİK m.288/2 uyarınca tapu müdürlüğüne, ticaret sicili müdürlüğüne, Türkiye Bankalar Birliğine ve diğer ilgili yerlere bildirilmiş ve ilân edilmiştir. Bu aleniyet karşısında, izne tabi bir işleme giren üçüncü kişinin iyiniyet iddiası ciddi biçimde zayıflar. Bu nedenle uygulamada bankalar ve kurumsal alıcılar, konkordato mühleti bulunan bir borçluyla işlem yapmadan önce izin kararını görmek isterler.

İzin Sürecinde Sekiz Hata

İzin Rejiminin Mühlet İçindeki Yeri

İzne tabi işlemler, mühletin borçlu bakımından doğurduğu sınırlamanın parçasıdır. Bu sınırlama alacaklıların malvarlığı üzerindeki menfaatini korumaya yöneliktir.

Yedinci satır, üçüncü kişiler bakımından belirleyicidir: mühlet içinde komiserin izniyle kurulan işlemlerden doğan alacaklar takip yasağının dışında kalır. Bu nedenle mühlet altındaki bir işletmeyle sözleşme yapan taraf, iznin varlığını yazılı olarak istemelidir.

İzin Talebinin Hazırlanması

Talebin kabul edilme ihtimali, gerekçenin ve belgelerin somutluğuna bağlıdır.

Dördüncü satır, mahkemenin değerlendirmesindeki ölçüttür: izin, borçlunun menfaatinden çok alacaklıların menfaatinin korunup korunmadığına göre verilir. Bu nedenle dilekçede işlemin masayı zenginleştirdiği veya en azından eksiltmediği gösterilmelidir.

Mühlet rejimi için konkordatoda kesin mühlet rehberimize bakabilirsiniz.

İzne Tabi Olmayan İşlemler

Mühlet, borçlunun ticari faaliyetini tamamen durdurmaz; olağan işletme faaliyeti kural olarak sürdürülür.

Beşinci ve sekizinci satırlar arasındaki ortak nokta, işlemin malvarlığını kalıcı olarak eksiltmesi veya yeni yük getirmesidir. Olağan faaliyet kapsamındaki işlemler ise işletmenin devamını sağladığından izne tabi tutulmamıştır; tereddüt hâlinde komiserin görüşü alınmalıdır.

İzin Talebinin Reddi Hâlinde

Talebin reddi, işlemin yapılamayacağı anlamına gelir; bu durumda alternatiflerin değerlendirilmesi gerekir.

Üçüncü satır, uygulamada en verimli yoldur: taşınmazın devri yerine kiralanması ya da rehin yerine farklı bir güvence yapısı kurulması gibi alternatifler, aynı ticari sonuca izin rejimi içinde ulaşılmasını sağlayabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Mühlet içinde hangi işlemler mahkeme iznine tabidir?

İİK m.297/2 uyarınca rehin tesis etmek, kefil olmak, ivazsız tasarrufta bulunmak; taşınmazı, işletmenin faaliyetinin devamı için önem arz eden taşınırı ve işletmenin devamlı tesisatını devretmek veya takyit etmek.

İzinsiz yapılan işlemin sonucu nedir?

Kanunun açık hükmü uyarınca hükümsüzdür. Ayrıca İİK m.297/3 gereği mahkeme, borçlunun malları üzerindeki tasarruf yetkisini kaldırabilir veya İİK m.292 çerçevesinde karar verebilir.

Sonradan izin alırsam işlem geçerli hâle gelir mi?

Kanun izni işlemin geçerlilik şartı olarak düzenler; sonradan alınan iznin geçmişe etkili sonuç doğurduğu yönünde bir hüküm bulunmamaktadır. Bu nedenle izin, işlem yapılmadan önce alınmalıdır.

İzin talebini kim karara bağlar?

Mühlet kararını veren asliye ticaret mahkemesi. Mahkeme, karar vermeden önce komiserin görüşünü almak zorundadır (İİK m.297/2).

Olağan ticari faaliyetim için de izin gerekir mi?

Hayır. İİK m.297/1 uyarınca borçlu, komiserin nezareti altında işlerine devam edebilir. İzin, kanunda sayılan işlemler ile mahkemenin özel olarak izne bağladığı işlemler için gerekir.

Her taşınır satışı izne tabi mi?

Hayır. Kanun yalnızca "işletmenin faaliyetinin devamı için önem arz eden" taşınırı izne bağlar. Olağan stok ve mamul satışı bu kapsamda değildir.

Mühlet içinde yeni kredi kullanabilir miyim?

Evet, ancak komiserin izniyle. İİK m.308/c uyarınca komiserin izniyle akdedilmiş borçlar — kredi kurumlarının verdiği krediler dâhil — konkordato şartlarına tabi değildir ve rehinli alacaklardan hemen sonra, diğer bütün alacaklardan önce ödenir.

Kredi için taşınmazıma ipotek verebilir miyim?

Rehin tesisi mahkeme iznine tabidir. İzin talebinde, kredinin ön projedeki ödeme takvimiyle ilişkisini ve kredinin sağlanmaması hâlinde faaliyetin nasıl etkileneceğini rakamsal olarak göstermeniz gerekir.

Grup şirketime kefil olabilir miyim?

Kefalet açıkça izne tabidir. İzinsiz verilen kefalet hükümsüzdür ve ayrıca İİK m.292/c kapsamında alacaklıları zarara uğratma amacı yönünden değerlendirilebilir.

Mahkeme başka işlemleri de izne bağlayabilir mi?

Evet. İİK m.297/1 uyarınca mahkeme, mühlet kararı verirken veya mühlet içinde bazı işlemlerin geçerli olarak ancak komiserin izniyle yapılmasına karar verebilir. Bu tür kararlar İİK m.288 uyarınca ilân edilir.

Komiser benim yerime işletmeyi yönetebilir mi?

Evet. İİK m.297/1, mahkemenin borçlunun yerine komiserin işletmenin faaliyetini devam ettirmesine karar verebileceğini düzenler.

İzin kararı ilân edilir mi?

İİK m.297/4 uyarınca birinci ve üçüncü fıkra kapsamında alınan kararlar İİK m.288 uyarınca ilân edilir ve ilgili yerlere bildirilir.