Eşinize borç olarak verdiğiniz parayı geri isteyebilirsiniz; evlilik buna engel değildir. Eşlerden her biri diğeriyle her türlü hukuki işlemi yapabilir (TMK m.193) ve mal rejimi eşler arasındaki borçların muaccel olmasını önlemez (TMK m.217). Davada en kritik iki konu ispat ve zamanaşımıdır. Senetle ispat sınırını aşan işlemler kural olarak senetle ispat edilir (HMK m.200); ancak eşler arasındaki işlemlerde tanık dinlenebilir (HMK m.203/1-a). Açıklamasız banka havalesi ise Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna göre mevcut bir borcun ödendiği karinesini doğurur; paranın borç olarak verildiğini ileri süren bunu ispatlamalıdır. Zamanaşımı bakımından, evlilik devam ettiği sürece eşlerin birbirinden olan alacakları için zamanaşımı işlemez, başlamışsa durur (TBK m.153/3); boşanma kesinleşince kaldığı yerden işlemeye devam eder. Genel zamanaşımı süresi on yıldır (TBK m.146). Ödenmeyen borç için icra takibi yapılabilir, itiraz edilirse itirazın iptali davası açılır (İİK m.67).
Güncel durum (24 Ekim 2026). HMK m.200’deki senetle ispat sınırı her yıl yeniden değerleme oranında artırılır. İkincil kaynaklarda 2026 yılı için bu sınırın 41.000 TL olarak hesaplandığı aktarılmaktadır (2025 için 33.000 TL); bazı kaynaklarda farklı rakam da görüldüğünden tutar resmî ilanlardan teyit edilmelidir. Sınır, işlemin yapıldığı tarihe göre belirlenir. TBK m.153, HMK m.200-203 ve TMK m.193, 217 hükümlerinde yeni bir değişikliğe rastlamadık.
Bu yazıda tam metnine ulaşılan Yargıtay kararları ile ikincil kaynaklardan aktarılan kararlar ayrıca belirtilmiştir. Eşler arasındaki ödünç alacağı davalarında görevli mahkemenin belirlenmesine ilişkin değerlendirmeler “bizim yorumumuz” olarak işaretlenmiştir. Bu yazı, yayımlandığı tarihte yürürlükte olan metinlere göre hazırlanmıştır.
Eşinize verdiğiniz borç için ispat ve süre planını birlikte yapalım
Banka kayıtlarını, mesajları, tanıkları ve zamanaşımı hesabını inceleyerek ihtar, icra takibi veya dava yolundan hangisinin uygun olduğunu dosyanıza göre belirleyelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15.
📞 0554 648 37 15💬 WhatsAppİçindekiler
- Kısa cevaplar
- Eşler arasında borç ilişkisi mümkün mü?
- Borç mu, bağış mı, katkı mı?
- İspat: senet, tanık ve delil başlangıcı
- Banka havalesi ve açıklama
- Zamanaşımı: evlilikte işlemez
- Tahsil yolları: ihtar, icra, dava
- Görevli mahkeme
- Borç ve mal paylaşımı ilişkisi
- Özel durumlar: altın, kredi, eşin ailesi, senet
- Anlaşmalı boşanmada borçlar
- Dilekçe örnekleri
- Örnek hesaplar
- Adım adım yol haritası
- Sık yapılan hatalar
- Sıkça sorulan sorular
Kısa Cevaplar
Eşler arasında para alışverişi çoğu zaman yazısız yapılır: iş kurmak, kredi kapatmak, aileye yardım etmek veya bir ev almak için eşe para verilir. Evlilik bozulunca bu paranın borç mu, hediye mi, ortak giderlere katkı mı olduğu tartışılır. Aşağıdaki tablo temel kuralları özetler.
Tablo: Eşler arası borç hakkında kısa cevaplar
| Soru | Kısa cevap | Dayanak |
|---|---|---|
| Eşime borç verdiğim parayı geri isteyebilir miyim? | Evet; evlilik borç ilişkisine engel değildir. | TMK m.193, m.217 |
| Evlilik devam ederken dava açabilir miyim? | Evet; eşler arasında cebri icra yasağı yoktur. | TMK m.217; 12. HD 2010/9346 E. (ikincil kaynak) |
| Senedim yok; tanıkla ispat edebilir miyim? | Evet; eşler arasındaki işlemlerde tanık dinlenebilir. | HMK m.203/1-a |
| Açıklamasız havale borç sayılır mı? | Hayır; havale mevcut bir borcun ödenmesi karinesidir. | YHGK 2023/752 E. 2024/319 K. |
| Havaleye “borç” yazdım? | Önemli bir delil; diğer delillerle birlikte değerlendirilir (yorum). | HMK m.202 |
| Evlilikte zamanaşımı işler mi? | Hayır; evlilik sürerken işlemez, başlamışsa durur. | TBK m.153/3 |
| Boşanmadan sonra ne kadar sürem var? | Kalan süre; genel süre on yıl. | TBK m.146, m.153 |
| Vadesiz borç ne zaman istenebilir? | İlk istemden itibaren altı hafta sonra. | TBK m.392 |
| Faiz isteyebilir miyim? | Ticari olmayan ödünçte faiz ancak kararlaştırılmışsa; temerrüt faizi ayrıca. | TBK m.387, m.117, m.120 |
| Eşim ödemekte zorlanırsa? | Evlilik birliğini tehlikeye sokacaksa süre isteyebilir; hâkim güvence isteyebilir. | TMK m.217 |
| Borç mal paylaşımında dikkate alınır mı? | Evet; borçlu eşin artık değer hesabında borç olarak düşülür. | TMK m.231 |
| Eşimin ailesine verdiğim borç? | Kayınbaba, kaynana, gelin ve damat arasında da tanık dinlenebilir. | HMK m.203/1-a |
Mal paylaşımıyla ilişkisi için katılma alacağı rehberimize, eşe bağışlanan taşınmaz için eşime ev bağışladım yazımıza bakabilirsiniz.
Eşler Arasında Borç İlişkisi Mümkün mü?
Evet. Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça eşlerden her biri, diğeri ve üçüncü kişilerle her türlü hukuki işlemi yapabilir (TMK m.193). Eşe borç para vermek, Türk Borçlar Kanunundaki tüketim ödüncü sözleşmesidir: ödünç veren bir miktar parayı veya tüketilebilen bir şeyi ödünç alana devretmeyi, ödünç alan da aynı cins ve miktarda şeyi geri vermeyi üstlenir (TBK m.386). Geri verme zamanı belirlenmemişse ödünç alan, ilk istemden başlayarak altı hafta geçmedikçe ödüncü geri vermekle yükümlü değildir (TBK m.392). Ticari olmayan tüketim ödüncünde faiz, ancak sözleşmede kararlaştırılmışsa istenebilir (TBK m.387).
Mal rejimi, eşler arasındaki borçların muaccel olmasını önlemez. Bir borcun ifası borçlu eşi evlilik birliğini tehlikeye düşürecek ölçüde güçlüğe sokacaksa borçlu eş ödeme için süre isteyebilir; durum ve koşullar gerektiriyorsa hâkim süre isteyen eşi güvence göstermekle yükümlü tutabilir (TMK m.217). Eski Medeni Kanundaki eşler arasında cebri icra yasağı bugün yoktur; Yargıtay da eşler arasında cebri icra yasağı bulunmadığını belirtmiştir (12. HD, E.2010/9346, K.2010/24063; ikincil kaynakta aktarıldığına göre).
Tablo: Eşler arası borcun hukuki çerçevesi
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Eşler arası hukuki işlem | Serbest; kanundaki istisnalar saklı | TMK m.193 |
| Ödünç sözleşmesi | Para devredilir, aynı miktar geri verilir | TBK m.386 |
| Vadesiz ödüncün geri istenmesi | İlk istemden itibaren altı hafta | TBK m.392 |
| Sözleşme faizi | Ticari olmayan ödünçte ancak kararlaştırılmışsa | TBK m.387 |
| Mal rejiminin etkisi | Borcun muacceliyetini önlemez | TMK m.217 |
| Borçlu eşe süre | Evlilik birliğini tehlikeye sokacaksa; hâkim güvence isteyebilir | TMK m.217 |
| Cebri icra | Eşler arasında yasak yoktur | 12. HD 2010/9346 E. (ikincil kaynak) |
Bu kurallar, evlilik devam ederken de geçerlidir. Ancak evlilik sürerken eşine dava açmak veya icra takibi yapmak çoğu zaman evlilik ilişkisini de etkiler; bu nedenle önce yazılı istem ve delillerin güvenceye alınması, zamanaşımının evlilikte işlemediği de dikkate alınarak adımların planlanması önerilir (bizim yorumumuz).
Borç mu, Bağış mı, Katkı mı?
Eşler arasındaki para hareketlerinin en tartışmalı yanı, paranın hangi amaçla verildiğidir. Aynı havale; ödünç, bağış, aile giderlerine katılma veya diğer eşin malına katkı olarak nitelendirilebilir ve her birinin sonucu farklıdır. Eşler birliğin giderlerine güçleri oranında emek ve malvarlıklarıyla katılır (TMK m.186/3); bu kapsamda yapılan ödemeler kural olarak geri istenebilecek bir borç doğurmaz. Bağışlama ise karşılıksız kazandırmadır (TBK m.285) ve ancak sınırlı sebeplerle geri alınabilir (TBK m.295).
Eşin bir malının edinilmesine yapılan karşılıksız katkı ise mal rejiminin tasfiyesinde değer artış payı olarak istenir (TMK m.227) ve kural olarak mal rejimi sona ermeden talep edilemez. Basına yansıyan bir kararda Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin, evlilik devam ederken eşinin ev almasına katkı olarak verilen para için değer artış payı istenemeyeceğine hükmettiği aktarılmıştır (2005; ikincil kaynak). Buna karşılık ödünç olarak verilen para, mal rejiminden bağımsız bir alacaktır ve evlilik sürerken de istenebilir (TMK m.217). Bu ayrım, hem davanın ne zaman açılabileceğini hem de ispat yükünü belirler.
Tablo: Eşe verilen paranın olası nitelikleri
| Nitelik | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Ödünç (borç) | Geri istenir; evlilikte de dava açılabilir | TBK m.386, m.392; TMK m.217 |
| Bağış | Kural olarak geri istenemez; sınırlı geri alma | TBK m.285, m.295 |
| Aile giderlerine katılma | Kural olarak geri istenemez | TMK m.186/3 |
| Eşin malına karşılıksız katkı | Mal rejimi sona erince değer artış payı | TMK m.227 |
| 2002 öncesi katkı | Katkı payı alacağı | 4722 s.K. m.10 |
| Mevcut bir borcun ödenmesi | Geri istenemez; havale karinesi | YHGK 2023/752 E. |
Hangi niteliğin ileri sürüleceği, mevcut delillere göre belirlenmelidir. Değer artış payı ve katkı payı farkı için katkı payı ile katılma alacağı farkı ve değer artış payı, bağış için hediye edilen altın geri alınır mı yazılarımıza bakabilirsiniz.
İspat: Senet, Tanık ve Delil Başlangıcı
Bir hukuki işlemin yapıldığı tarihteki miktar veya değeri kanunda belirlenen sınırı aşıyorsa, o işlem senetle ispat edilir (HMK m.200). Bu sınır her yıl yeniden değerleme oranında artırılır ve işlemin yapıldığı tarihteki sınır esas alınır; 2026 için 41.000 TL olarak hesaplandığı ikincil kaynaklarda aktarılmaktadır. Senede karşı iddialar da tanıkla ispat edilemez (HMK m.201).
Eşler bakımından önemli bir istisna vardır: altsoy ve üstsoy, kardeşler, eşler, kayınbaba, kaynana ile gelin ve damat arasındaki işlemlerde tanık dinlenebilir (HMK m.203/1-a). Yargıtay, kayınpeder ile damat arasındaki bir para gönderimi uyuşmazlığında bu hüküm uyarınca tanıkla ispatın mümkün olduğunu ve bu durumda tutarın öneminin bulunmadığını belirtmiştir (Yargıtay 3. HD, 23.06.2021, E.2020/6502, K.2021/7131). Ayrıca kendisine karşı ileri sürülen taraftan gelen ve iddia edilen işlemin varlığını muhtemel gösteren belgeler delil başlangıcı sayılır ve tanıkla tamamlanabilir (HMK m.202). Yemin ve ikrar da kesin delillerdir.
Tablo: Eşler arası borçta ispat araçları
| Delil | Değeri | Dayanak |
|---|---|---|
| Yazılı borç senedi | Kesin delil | HMK m.200, m.205 |
| Tanık | Eşler arasında dinlenebilir | HMK m.203/1-a |
| Eşin mesajı veya e-postası (“borcunu ödeyeceğim” gibi) | Delil başlangıcı olabilir (yorum) | HMK m.202 |
| Açıklamasız havale | Borç ödemesi karinesi; tek başına yetmez | YHGK 2023/752 E. |
| “Borç” açıklamalı havale | Önemli delil; diğer delillerle değerlendirilir (yorum) | HMK m.202 |
| Yemin | Kesin delil; delil olarak gösterilmeli | HMK m.225 vd. |
| İkrar | Kesin delil; vasıflı ikrarın değerlendirilmesi | 3. HD 2020/6502 E. |
Tanık beyanlarının dolaylı, yani yalnız davacıdan duyulana dayanması, ispat gücünü zayıflatır; Yargıtay’ın anılan kararındaki karşı oyda da bu husus vurgulanmıştır. Tanıkların para verilmesine bizzat şahit olması veya borcun kabul edildiği bir konuşmayı duymuş olması önemlidir. Ödünç ispatı ve delil başlangıcı için ödünç ispatı ve senetle ispat ve delil başlangıcı yazılarımıza bakabilirsiniz.
Banka Havalesi ve Açıklama
Eşler arasında para çoğu zaman havale veya EFT ile gönderilir. Yargıtay’a göre havale, hukuki niteliği itibarıyla bir ödeme vasıtasıdır ve havalenin mevcut bir borcun ödenmesi amacıyla yapıldığı yolunda yasal bir karine vardır; karinenin aksini ileri süren, bunu ispat etmekle yükümlüdür (Yargıtay HGK, 06.06.2024, E.2023/752, K.2024/319; Yargıtay 3. HD, 04.03.2024, E.2023/5754, K.2024/930). Hukuk Genel Kurulu, açıklamasında paranın nedenine ilişkin bir ibare bulunmayan havalenin, paranın borç olarak verildiğini ispata tek başına yeterli olmadığını kabul etmiştir. Aynı kararda Daire, karşı tarafın yemin deliline dayanmış olması hâlinde mahkemenin yemin teklif etme hakkını hatırlatması gerektiğini de belirtmiştir (3. HD 2023/5754 E.).
Eşler arasında havale karinesinin uygulanması, HMK m.203/1-a’daki tanıkla ispat imkânıyla birlikte değerlendirilir. Yani havaleyi yapan eş, paranın borç olarak verildiğini tanık, mesaj veya diğer delillerle ispat edebilir; ancak yalnız havale dekontuna dayanmak yeterli olmayabilir (bizim yorumumuz). Havale açıklamasına “borç” veya “ödünç” yazılması, alıcı eşin bu açıklamaya itiraz etmeden parayı kullanması gibi olgular ispatı güçlendirir.
Tablo: Havale açıklamasına göre ispat durumu
| Havale açıklaması | Olası değerlendirme | Dayanak |
|---|---|---|
| Açıklama yok | Mevcut borcun ödenmesi karinesi; aksini gönderen ispatlar | YHGK 2023/752 E. |
| “Borç” veya “ödünç” | Ödünç iddiasını destekler; diğer delillerle değerlendirilir (yorum) | HMK m.202 |
| “Kira”, “ev gideri” | Aile giderine katılma olarak değerlendirilebilir (yorum) | TMK m.186/3 |
| “Hediye” | Bağış iradesini gösterir | TBK m.285 |
| Kısa aralıklarla birden çok havale ve aynı gün mal alımı | Borç kabulünü zayıflatabilir | Yargıtay kararları (ikincil kaynak) |
Havalenin hemen ardından eşin adına bir mal alınmışsa, paranın ödünç mü yoksa mal edinimine katkı mı olduğu ayrıca tartışılır; bu durumda mal rejimi tasfiyesindeki değer artış payı yolu da gündeme gelebilir (TMK m.227).
Zamanaşımı: Evlilikte İşlemez
Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça her alacak on yıllık zamanaşımına tabidir (TBK m.146) ve zamanaşımı alacağın muaccel olmasıyla işlemeye başlar (TBK m.149). Vadesiz ödünçte muacceliyet, ilk istemden itibaren altı haftanın dolmasıyla gerçekleşir (TBK m.392). Eşler için en önemli kural ise zamanaşımının durmasıdır: evlilik devam ettiği sürece, eşlerin diğerinden olan alacakları için zamanaşımı işlemeye başlamaz, başlamışsa durur (TBK m.153/3). Durma sebebinin ortadan kalktığı günün bitiminde zamanaşımı işlemeye başlar veya durmadan önce başlamış olan zamanaşımı işlemeye devam eder.
Bu nedenle evlilik içinde verilen bir borç, evlilik ne kadar uzun sürmüş olursa olsun boşanma kesinleşene kadar zamanaşımına uğramaz. Yargıtay kararlarında, boşanma kesinleşmeden eşler arası alacakta sürenin işlemeyeceği, eşya bedeli alacağında sürenin boşanmanın kesinleştiği tarihten işlemeye başlayacağı ve ziynet bedeli alacağında TBK m.153’ün dikkate alınması gerektiği belirtilmiştir (3. HD, 26.09.2018, E.2016/22586, K.2018/9108; 3. HD, 17.01.2018, E.2016/9368, K.2018/233; 3. HD, 11.05.2022, E.2022/2972, K.2022/4456; derlemede aktarıldığına göre). Yabancı mahkemenin boşanma kararına dayalı mal rejimi alacağında sürenin tanıma ve tenfiz kararının kesinleştiği tarihte başladığı da kabul edilmiştir (YHGK, 07.12.2021, E.2018/471, K.2021/1586; derlemede aktarıldığına göre).
Tablo: Eşler arası borçta zamanaşımı
| Durum | Zamanaşımı | Dayanak |
|---|---|---|
| Genel süre | On yıl | TBK m.146 |
| Başlangıç | Alacağın muaccel olması | TBK m.149 |
| Vadesiz ödünçte muacceliyet | İlk istemden itibaren altı hafta | TBK m.392 |
| Evlilik devam ederken | İşlemez veya durur | TBK m.153/3 |
| Ayrılık kararı verilmişse | Evlilik devam ettiğinden işlemez (yorum) | TBK m.153/3 |
| Boşanma kesinleşince | Kaldığı yerden işlemeye devam eder | TBK m.153 son fıkra |
| Evlilikten önce verilen borç | Evliliğe kadar işler, evlilikte durur | TBK m.153/3 |
| Yabancı boşanma kararı | Tenfiz kararının kesinleşmesi (mal rejimi alacağı) | YHGK 2018/471 E. (derleme) |
Zamanaşımı hâkim tarafından kendiliğinden dikkate alınmaz; borçlu tarafından def’i olarak ileri sürülmelidir. Kendi tarihlerinizle ön hesap için alacak zamanaşımı hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.
Tahsil Yolları: İhtar, İcra Takibi ve Dava
Vadesiz bir ödünçte ilk adım, paranın yazılı olarak geri istenmesidir. Bu istem hem altı haftalık sürenin başlangıcını belirler (TBK m.392) hem de temerrüdün oluşmasına yardımcı olur; borçlu, alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer (TBK m.117) ve temerrüde düşen borçlu temerrüt faizi öder (TBK m.120). Noter ihtarnamesi bu nedenle önemli bir delildir.
Ödeme yapılmazsa ilamsız icra takibi başlatılabilir. Borçlu itiraz ederse takip durur; alacaklı itirazın tebliğinden itibaren bir yıl içinde itirazın iptali davası açabilir ve itiraz haksız bulunursa borçlu, alacağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına mahkûm edilebilir (İİK m.67). Elde imzalı bir borç ikrarı varsa itirazın kaldırılması yolu da gündeme gelir (İİK m.68). Borçlunun mal kaçırma ihtimaline karşı ihtiyati haciz istenebilir (İİK m.257). Takip yapmadan doğrudan alacak davası açmak da mümkündür.
Tablo: Eşe verilen borcun tahsil yolları
| Yol | Ne sağlar? | Dayanak |
|---|---|---|
| Yazılı istem veya noter ihtarı | Muacceliyet ve temerrüt; delil | TBK m.392, m.117 |
| İlamsız icra takibi | Hızlı tahsil; itiraz hâlinde durur | İİK m.58 vd. |
| İtirazın iptali davası | Takibin devamı; icra inkâr tazminatı | İİK m.67 |
| İtirazın kaldırılması | Belgeye dayalı hızlı yol | İİK m.68 |
| Alacak davası | Takip yapmadan doğrudan dava | TBK m.386 |
| İhtiyati haciz | Mal kaçırmaya karşı koruma | İİK m.257 |
| Temerrüt faizi | İhtardan sonra yasal faiz | TBK m.117, m.120 |
Ayrıntılar için itirazın iptali ve icra inkâr tazminatı, itirazın iptali ile kaldırılması farkı ve ödeme emrine itiraz yazılarımıza bakabilirsiniz. Kendisine haksız takip yapıldığını düşünen eş için menfi tespit davası yolu vardır.
Görevli Mahkeme
Eşe verilen ödünç paranın geri istenmesi, borçlar hukukundan doğan bir alacaktır. Bu nedenle ödünç alacağına ilişkin itirazın iptali veya alacak davalarının genel hükümlere göre asliye hukuk mahkemesinde görülmesi gerektiği kanaatindeyiz (bizim yorumumuz). Yargıtay’ın kayınpeder ile damat arasındaki para gönderimine ilişkin yukarıda anılan kararında da dava asliye hukuk mahkemesinde görülmüştür (3. HD 2020/6502 E.).
Buna karşılık mal rejiminin tasfiyesinden doğan katılma alacağı, değer artış payı ve katkı payı alacakları aile mahkemesinde görülür (4787 s.K. m.4). Borçlu eşin TMK m.217 uyarınca ödeme süresi istemesi de aile hukukuna ilişkin bir talep olup aile mahkemesinin görev alanında değerlendirilmektedir (ikincil kaynak). Aynı para için hem ödünç alacağı hem de değer artış payı ileri sürülecekse, iki dava arasında bekletici mesele ilişkisi (HMK m.165) ve terditli talep imkânı (HMK m.111) birlikte değerlendirilmelidir (bizim yorumumuz).
Tablo: Talebe göre görevli mahkeme
| Talep | Görevli mahkeme | Dayanak |
|---|---|---|
| Ödünç alacağı (alacak veya itirazın iptali) | Asliye hukuk mahkemesi (yorum) | TBK m.386; İİK m.67 |
| Katılma alacağı | Aile mahkemesi | TMK m.236; 4787 s.K. m.4 |
| Değer artış payı | Aile mahkemesi | TMK m.227 |
| 2002 öncesi katkı payı | Aile mahkemesi | 4722 s.K. m.10 |
| Borçlu eşin ödeme süresi talebi | Aile mahkemesi (ikincil kaynak) | TMK m.217 |
| Ziynet alacağı | Aile mahkemesi (uygulama) | Yargıtay uygulaması |
| Menfi tespit (borçlu eş) | Genel hükümlere göre | İİK m.72 |
Görev kuralı kamu düzenine ilişkin olduğundan yanlış mahkemede açılan dava görevsizlik kararıyla sonuçlanır ve zaman kaybına yol açar. Dilekçede talebin hukuki nitelendirmesini açık yapmak bu nedenle önemlidir.
Borç ve Mal Paylaşımı İlişkisi
Eşler arasındaki borç, mal rejiminin tasfiyesinde de iz bırakır. Edinilmiş malların toplam değerinden bu mallarla ilgili borçlar çıkarıldıktan sonra kalan miktar artık değeri oluşturur (TMK m.231). Ödünç alan eşin bu parayla edindiği malvarlığı değerleri edinilmiş mal hesabına girer, ödünç borcu da ilgili kesimden düşülür. Ödünç veren eşin alacağı ise onun malvarlığında bir aktif olarak yer alır; ödünç edinilmiş kaynaktan verilmişse alacak da edinilmiş mal kesimindedir (bizim yorumumuz).
Bu nedenle ödünç alacağı ayrı bir davada tahsil edilirken mal rejimi tasfiyesinde aynı paranın ikinci kez hesaba katılmaması gerekir. Eşler, karşılıklı borçları ile ilgili düzenleme yapabilirler (TMK m.226/3); anlaşmalı boşanmada veya tasfiye davasında borçların takası veya mahsubu bu kapsamda kararlaştırılabilir. Katılma alacağı ve değer artış payının ödenmesinde borçlu eş, derhâl ödemenin ciddi güçlük doğurması hâlinde ayrıca süre isteyebilir (TMK m.239).
Tablo: Ödünç borcunun mal paylaşımına etkisi
| Konu | Etkisi | Dayanak |
|---|---|---|
| Ödünç alanın edindiği mal | Edinilmiş mal hesabına girer | TMK m.219 |
| Ödünç borcu | İlgili kesimden düşülür | TMK m.231 |
| Ödünç verenin alacağı | Malvarlığında aktif; kaynağına göre kesim (yorum) | TMK m.219, m.220 |
| Ayrı davada tahsil | Tasfiyede çifte hesap yapılmamalı (yorum) | TMK m.231 |
| Karşılıklı borçların düzenlenmesi | Eşler anlaşabilir | TMK m.226/3 |
| Kişisel kaynaktan verilen ödünç | Alacak kişisel kesimde (yorum) | TMK m.220 |
Mal paylaşımının genel hesabı için katılma alacağı rehberimize, kendi rakamlarınızla ön hesap için katılma alacağı hesaplama aracımıza bakabilirsiniz.
Özel Durumlar: Altın, Kredi, Eşin Ailesi ve Senet
Eşler arasındaki borç uyuşmazlıklarının önemli bir kısmı nakit para dışındaki değerlerle ilgilidir. Düğünde takılan ziynetlerin eşin işi veya borcu için bozdurulması, uygulamada sık görülen bir durumdur; bu durumda ziynetlerin iadesi veya bedeli istenir ve zamanaşımı bakımından TBK m.153 dikkate alınır (3. HD 2022/2972 E.; derlemede aktarıldığına göre). Altın ödünç verilmişse, ödünç alan aynı cins ve miktarda altını geri vermekle yükümlüdür (TBK m.386).
Eşlerden biri diğerinin kredi kartını kullanmış veya adına kredi çekmişse, bu harcamanın ailenin sürekli ihtiyaçları için mi yapıldığı önemlidir: eşlerden her biri ailenin sürekli ihtiyaçları için birliği temsil eder ve bu borçlardan diğer eş de müteselsilen sorumlu olur (TMK m.189). Ailenin ihtiyacı dışında, örneğin eşin kişisel borcunu kapatmak için kullanılan tutarlar ise ödünç veya haksız fiil ilişkisi olarak geri istenebilir (bizim yorumumuz). Eşin ailesine verilen borçlarda da tanıkla ispat mümkündür; HMK m.203/1-a kayınbaba, kaynana ile gelin ve damat arasındaki işlemleri de kapsar.
Tablo: Özel durumlar
| Durum | Olası sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Ziynetler eşin borcu için bozduruldu | İade veya bedel; zamanaşımı durur | TBK m.153/3; 3. HD 2022/2972 E. (derleme) |
| Eşe altın ödünç verildi | Aynı cins ve miktarda iade | TBK m.386 |
| Kredi kartı aile ihtiyaçları için kullanıldı | Müteselsil sorumluluk; kural olarak geri istenmez (yorum) | TMK m.189, m.186/3 |
| Eşin kişisel borcu kartla kapatıldı | Ödünç veya haksız fiil olarak istenebilir (yorum) | TBK m.386, m.49 |
| Eşin ailesine borç verildi | Tanıkla ispat mümkün | HMK m.203/1-a; 3. HD 2020/6502 E. |
| Eşten bono alındı | Kambiyo takibi; ayrı zamanaşımı süreleri | TTK m.749 |
Ayrıntılar için eşim düğün altınlarımı izinsiz bozdurdu, altın borç verdim geri vermiyor, eşim banka kartımı kullandı ve eşim adıma kredi çekti yazılarımıza bakabilirsiniz.
Anlaşmalı Boşanmada Eşler Arası Borçlar
Anlaşmalı boşanma protokolleri sık sık “tarafların birbirinden başkaca bir alacağı yoktur” gibi genel bir ifade içerir. Bu ifade, ödünç alacağını da kapsayacak şekilde yorumlanabilir ve sonradan alacağın istenmesini engelleyebilir. Hâkim, tarafları bizzat dinleyerek mali sonuçlara ilişkin düzenlemeyi uygun bulursa protokolü onaylar (TMK m.166/3). Bu nedenle eşler arasında bir ödünç alacağı varsa protokolde açıkça yazılması, ödeme planına bağlanması veya mal paylaşımıyla takas edildiğinin belirtilmesi gerekir (bizim yorumumuz).
Tablo: Protokolde eşler arası borçlar için önerilen maddeler
| Madde | Örnek düzenleme | Neden önemli? |
|---|---|---|
| Borcun tespiti | Borcun tutarı ve doğduğu tarih | Sonraki ispat sorununu önler |
| Ödeme planı | Taksitler, vade ve hesap | İcra edilebilirlik |
| Faiz | Gecikme hâlinde faiz | Ticari olmayan ödünçte faiz ancak kararlaştırılırsa (TBK m.387) |
| Takas | Borcun katılma alacağıyla takası | TMK m.226/3 |
| Güvence | Senet, kefil veya ipotek | Ödememe riskine karşı |
| Genel ibra ifadesi | Ödünç alacağının kapsam dışında tutulduğunun yazılması | Hak kaybını önler |
Feragat ve ibra ifadelerinin kapsamı için anlaşmalı boşanmada mal paylaşımı ve feragat yazımıza bakabilirsiniz.
Dilekçe Örnekleri
Uyarı. Aşağıdaki dilekçeler yalnız yapıyı göstermek için hazırlanmış basitleştirilmiş taslaklardır; köşeli parantez içindeki yerler dosyanıza göre doldurulmalıdır. Somut olayın özellikleri dikkate alınmadan kullanılması hak kaybına yol açabilir.
1. Ödüncün geri istenmesi için ihtarname
2. İtirazın iptali dava dilekçesi
3. Cevap dilekçesi: gönderilen para borç değildir
Örnek Hesaplar
Uyarı. Aşağıdaki örnekler basitleştirilmiş ve varsayımsaldır; gerçek kişilere ait değildir. Tarih ve tutarlar yalnız işleyişi göstermek içindir. Gerçek dosyada sonuç, delillere ve somut olaya göre değişir.
Örnek 1: Evlilikte verilen borç ve zamanaşımı. Kadın, 2012 yılında “borç” açıklamasıyla kocasına 200.000 TL göndermiştir. Geri ödeme için vade konulmamış ve para hiç istenmemiştir. Boşanma kararı 15.03.2025 tarihinde kesinleşmiştir. Kadın 2026 yılında parayı geri ister.
Örnek 1: Zamanaşımı hesabı
| Aşama | Durum | Dayanak |
|---|---|---|
| 2012-2025 evlilik dönemi | Zamanaşımı işlemez | TBK m.153/3 |
| Kesinleşme (15.03.2025) | Durma sebebi ortadan kalkar | TBK m.153 son fıkra |
| Muacceliyet | İlk istemden itibaren altı hafta | TBK m.392 |
| Zamanaşımı süresi | On yıl | TBK m.146 |
| Sonuç | Alacak zamanaşımına uğramamıştır | TBK m.146, m.153 |
Bu örnekte evlilik on üç yıl sürmüş olsa da zamanaşımı işlememiştir. Borçlu eşin zamanaşımı def’i bu nedenle sonuç doğurmaz.
Örnek 2: Açıklamasız havale. Koca, evlilik içinde kadına açıklamasız olarak 150.000 TL göndermiştir. Boşanmadan sonra bu paranın ödünç olduğunu ileri sürer. Kadın, paranın ev kirası ve çocukların okul giderleri için gönderildiğini savunur.
Örnek 2: İspat değerlendirmesi
| Konu | Değerlendirme | Dayanak |
|---|---|---|
| Havale açıklaması | Yok; borç ödemesi karinesi | YHGK 2023/752 E. |
| İspat yükü | Ödünç iddia eden kocada | HMK m.190 |
| Tanıkla ispat | Eşler arasında mümkün | HMK m.203/1-a |
| Kadının savunması | Aile giderlerine katılma | TMK m.186/3 |
| Koca tanık veya yazılı delil sunamazsa | Dava reddedilir (yorum) | HMK m.190 |
| Kadın yemin deliline dayandıysa | Mahkeme yemin hakkını hatırlatmalı | 3. HD 2023/5754 E. |
Örnek 3: İcra takibi ve inkâr tazminatı. Erkek, evlilik içinde kadına 80.000 TL borç vermiş, kadın mesajla borcu kabul etmiştir. Boşanmadan sonra ödeme yapılmayınca erkek icra takibi başlatır, kadın itiraz eder. Mahkeme itirazın iptaline karar verir.
Örnek 3: İtirazın iptali sonucu
| Kalem | Tutar (TL) | Açıklama |
|---|---|---|
| Asıl alacak | 80.000 | TBK m.386 |
| Temerrüt faizi | İhtar tarihinden itibaren | TBK m.117, m.120 (tutar varsayılmamıştır) |
| İcra inkâr tazminatı (en az yüzde 20) | 16.000 | İİK m.67 |
| Delil | Mesajla borç kabulü | HMK m.202 |
Tablo: Sık karşılaşılan senaryolar
| Senaryo | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Evlilikte verilen borç, boşanmadan 5 yıl sonra istendi | Kalan süre içindeyse istenebilir | TBK m.146, m.153/3 |
| Evlilikten 8 yıl önce verilen borç | Evliliğe kadar geçen süre sayılır, evlilikte durur | TBK m.153/3 |
| Senet yok, tanık var | Eşler arasında tanık dinlenebilir | HMK m.203/1-a |
| Açıklamasız havale | Borç ödemesi karinesi; aksi ispatlanmalı | YHGK 2023/752 E. |
| Para eşin ev alımına harcandı | Ödünç veya değer artış payı tartışması | TBK m.386; TMK m.227 |
| Protokolde “başka alacak yoktur” yazıyor | Ödünç alacağı kapsamda sayılabilir | TMK m.166/3 (yorum) |
| Eşin ailesine verilen borç | Tanıkla ispat mümkün | HMK m.203/1-a |
| Borçlu eş ödemekte zorlanıyor | Süre ve güvence istenebilir | TMK m.217 |
Adım Adım Yol Haritası
- Paranın niteliğini belirleyin. Ödünç mü, bağış mı, aile giderine katılma mı, eşin malına katkı mı? Dava türü buna göre değişir.
- Delilleri toplayın. Banka dekontları, havale açıklamaları, mesajlar, e-postalar ve paranın verildiğine bizzat şahit olan tanıklar (HMK m.202, m.203/1-a).
- Zamanaşımını hesaplayın. Evlilik süresini hesaptan çıkarın, boşanmanın kesinleşme tarihini esas alın (TBK m.153/3).
- Yazılı istemde bulunun. Noter ihtarnamesiyle ödüncü geri isteyin; altı haftalık süre bu tarihten işler (TBK m.392).
- Takip veya dava yolunu seçin. İlamsız icra takibi, itiraz hâlinde itirazın iptali davası (İİK m.67) veya doğrudan alacak davası.
- Doğru mahkemeyi seçin. Ödünç alacağı genel mahkemede, mal rejimi alacakları aile mahkemesinde görülür.
- Mal paylaşımıyla çakışmayı önleyin. Aynı paranın tasfiyede ikinci kez hesaba katılmamasına dikkat edin (TMK m.231).
- Protokolü dikkatle imzalayın. Genel ibra ifadesi ödünç alacağınızı ortadan kaldırabilir.
Sık Yapılan Hatalar
- Havale dekontunu tek başına yeterli sanmak. Açıklamasız havale mevcut bir borcun ödenmesi karinesi doğurur (YHGK 2023/752 E.).
- Senet olmadığı için davadan vazgeçmek. Eşler arasında tanık dinlenebilir (HMK m.203/1-a).
- Evlilik uzun sürdü diye alacağın zamanaşımına uğradığını sanmak. Evlilikte zamanaşımı işlemez (TBK m.153/3).
- Boşanmadan sonra süreyi unutmak. Kesinleşmeyle zamanaşımı kaldığı yerden işlemeye devam eder.
- Ödünç ile değer artış payını karıştırmak. Değer artış payı mal rejimi sona ermeden istenemez; ödünç her zaman istenebilir.
- Faiz kararlaştırılmadan sözleşme faizi istemek. Ticari olmayan ödünçte faiz ancak kararlaştırılmışsa istenir (TBK m.387); temerrüt faizi için ihtar gerekir.
- Yanlış mahkemede dava açmak. Ödünç alacağı ile mal rejimi alacağının görevli mahkemeleri farklı olabilir.
- Protokoldeki genel ibra ifadesini önemsememek. Ödünç alacağınız ibra kapsamında sayılabilir.
Evde saklanan para: Eşler arası borçtan farklı olarak evde saklanan nakdin mal paylaşımındaki ispatı için Evdeki Nakit ve Yastık Altı Birikim Boşanmada Nasıl İspatlanır? Döviz, Altın ve Çekilen Para yazımıza bakın.
Eşin ailesine borç: Borç eşe değil kayınpedere ise ispat, borçlu kişi ve mal paylaşımına etkisi için Kayınpederden Alınan Borç Boşanmada Kimin Borcu? Bağış mı Ödünç mü, Mal Paylaşımına Etkisi yazımıza bakın.
Sıkça Sorulan Sorular
Eşime verdiğim borcu geri alabilir miyim?
Evet. Eşler birbirleriyle her türlü hukuki işlemi yapabilir (TMK m.193) ve mal rejimi eşler arasındaki borçların muaccel olmasını önlemez (TMK m.217). Paranın ödünç olarak verildiğini ispat etmeniz gerekir.
Evlilik devam ederken eşime dava açabilir miyim?
Evet. Eşler arasında dava ve icra yasağı yoktur. Ancak borcun ifası borçlu eşi evlilik birliğini tehlikeye düşürecek ölçüde güçlüğe sokacaksa borçlu eş süre isteyebilir; hâkim güvence isteyebilir (TMK m.217).
Senedim yok; eşime verdiğim borcu nasıl ispat ederim?
Eşler arasındaki işlemlerde tanık dinlenebilir (HMK m.203/1-a). Ayrıca eşinizin borcu kabul eden mesajları delil başlangıcı olabilir (HMK m.202); yemin delili de kullanılabilir.
Açıklamasız havale borç olarak kabul edilir mi?
Hayır. Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna göre havale mevcut bir borcun ödenmesi amacıyla yapılmış sayılır; paranın borç olarak verildiğini ileri süren bunu ispatlamalıdır (YHGK, 06.06.2024, E.2023/752, K.2024/319).
Havaleye “borç” yazmak yeterli mi?
Önemli bir delildir; ancak tek başına her zaman yeterli olmayabilir. Havalelerin zamanı, paranın nereye harcandığı ve tanık beyanlarıyla birlikte değerlendirilir.
Evlilikte verdiğim borç zamanaşımına uğrar mı?
Evlilik devam ettiği sürece eşlerin birbirinden olan alacakları için zamanaşımı işlemez, başlamışsa durur (TBK m.153/3). Boşanma kesinleşince kaldığı yerden işlemeye devam eder.
Boşandıktan sonra ne kadar sürem var?
Genel zamanaşımı süresi on yıldır (TBK m.146). Evlilikten önce işlemeye başlamış bir süre varsa, evlilik öncesi geçen kısım bu süreden düşülür.
Vadesiz verdiğim borç ne zaman istenebilir?
Geri verme zamanı belirlenmemişse ödünç alan, ilk istemden başlayarak altı hafta geçmedikçe ödüncü geri vermekle yükümlü değildir (TBK m.392).
Eşime verdiğim borç için faiz isteyebilir miyim?
Ticari olmayan tüketim ödüncünde faiz ancak sözleşmede kararlaştırılmışsa istenebilir (TBK m.387). İhtardan sonra ise temerrüt faizi istenebilir (TBK m.117, m.120).
Eşime verdiğim para ev almak içindi; borç mu, katkı mı?
Paranın ödünç olarak verildiği ispatlanırsa geri istenir. Eşin malının edinilmesine karşılıksız katkı olarak verildiyse mal rejimi sona erince değer artış payı istenir (TMK m.227). Delillere göre terditli talep düşünülebilir.
Eşler arası borç davası hangi mahkemede açılır?
Ödünç alacağı borçlar hukukundan doğduğundan genel hükümlere göre asliye hukuk mahkemesinde görülmesi gerektiği kanaatindeyiz. Katılma alacağı ve değer artış payı ise aile mahkemesinde istenir (4787 s.K. m.4).
Eşime verdiğim borç mal paylaşımında dikkate alınır mı?
Evet. Borçlu eşin artık değeri hesaplanırken bu borç ilgili kesimden düşülür (TMK m.231). Aynı paranın ayrı davada tahsil edilirken tasfiyede ikinci kez hesaba katılmaması gerekir.
Eşimin ailesine verdiğim borcu nasıl ispat ederim?
Kayınbaba, kaynana ile gelin ve damat arasındaki işlemlerde de tanık dinlenebilir (HMK m.203/1-a). Yargıtay kayınpeder ile damat arasındaki bir uyuşmazlıkta bu imkânı kabul etmiştir (3. HD, 23.06.2021, E.2020/6502, K.2021/7131).
Düğün altınlarımı eşim borcu için bozdurdu; ne yapabilirim?
Ziynetlerin veya bedelinin iadesi istenebilir. Zamanaşımı bakımından TBK m.153’ün dikkate alınması gerektiği Yargıtay kararlarında belirtilmiştir.
Eşim borcunu ödemezse ne yapabilirim?
İlamsız icra takibi başlatabilirsiniz; itiraz edilirse bir yıl içinde itirazın iptali davası açılır ve haksız itiraz hâlinde en az yüzde yirmi icra inkâr tazminatı istenebilir (İİK m.67). Mal kaçırma riski varsa ihtiyati haciz istenebilir (İİK m.257).
Anlaşmalı boşanma protokolü eşler arası borcu etkiler mi?
“Tarafların birbirinden başka alacağı yoktur” gibi genel bir ifade ödünç alacağını da kapsayacak şekilde yorumlanabilir. Bu nedenle borç protokolde açıkça yazılmalı veya kapsam dışında tutulmalıdır.
Bu yazının kaynakları. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.166, 186, 189, 193, 217, 219, 220, 226, 227, 231, 236, 239; 4722 sayılı Kanun m.10; 4787 sayılı Kanun m.4; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.49, 117, 120, 146, 149, 153, 285, 295, 386, 387, 392; 6100 sayılı HMK m.111, 165, 190, 200, 201, 202, 203, 205, 225; 2004 sayılı İİK m.58, 67, 68, 72, 257; 6102 sayılı TTK m.749.
Yargıtay kararları: YHGK, 06.06.2024, E.2023/752, K.2024/319 (Hukuki Haber’de yayımlanan metin); 3. HD, 04.03.2024, E.2023/5754, K.2024/930 (Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğünün yayımladığı metin); 3. HD, 23.06.2021, E.2020/6502, K.2021/7131 (Karamercan Hukuk). Derlemede aktarılan kararlar (Av. Saim İncekaş, TBK m.153 sayfası): 3. HD, 26.09.2018, E.2016/22586, K.2018/9108; 3. HD, 17.01.2018, E.2016/9368, K.2018/233; 3. HD, 11.05.2022, E.2022/2972, K.2022/4456; YHGK, 07.12.2021, E.2018/471, K.2021/1586. İkincil kaynaklar: 12. HD, E.2010/9346, K.2010/24063 (Hukuki Haber, Av. Lara Banu Eker, 31.10.2023); Yargıtay 2. HD 2005 tarihli karar (Hürriyet, 18.04.2005); 2026 senetle ispat sınırı için Prof. Dr. Nedim Meriç (Legalbank) ve sitemizdeki parasal sınırlar yazısı; HMK m.203 metni için Baran Doğan Hukuk; TMK m.217 ve TBK m.153, 386, 387, 392 için Av. Saim İncekaş derlemesi.
📚 İlgili Rehberler
- 🧭 Aile ve Boşanma Hukuku Rehberi (Hub)Boşanma, nafaka, velayet ve mal paylaşımının tüm başlıkları
- Eşime Ev Bağışladım, Boşanınca Geri Alabilir miyim?Bağış ve geri alma
- Altın Borç Verdim, Geri VermiyorAltın ödünç ve HMK 203
- Borç Geri Ödemesi ve Ödünç İspatıÖdünç ilişkisinin ispatı
- İtirazın İptali ve İcra İnkâr TazminatıİİK 67
- İtirazın İptali Dava Dilekçesi ÖrneğiDilekçe yapısı
- Alacak Zamanaşımı Hesaplama AracıSüre hesabı
- Eşim Düğün Altınlarımı İzinsiz BozdurduZiynet alacağı
- Eşim Banka Kartımı KullandıHaksız harcama ve geri alma
- Eşim Adıma Kredi ÇektiSahtecilik ve borçtan kurtulma
- Katkı Payı ile Katılma Alacağı FarkıHangi alacak ne zaman
- Menfi Tespit ve İstirdat DavasıHaksız takibe karşı
- Boşanmada Mal Paylaşımı ve Katılma AlacağıTemel kurallar
Eşinize verdiğiniz borç için hakkınızı birlikte takip edelim
Delillerinizi, zamanaşımı hesabını ve mal paylaşımıyla ilişkisini inceleyip ihtar, icra takibi veya dava yolunu dosyanıza göre planlayalım. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15.
📞 0554 648 37 15💬 WhatsAppMal paylaşımı ve alacak kümesindeki diğer rehberler:
Aile ve Boşanma Hukuku Rehberi · Katılma alacağı · Eşe bağışlanan ev · Altın borç · İtirazın iptali · Zamanaşımı hesaplama · Ziynet alacağı · Eşin kart harcaması