Eşime Ev Bağışladım, Tapuyu Devrettim: Boşanınca Geri Alabilir miyim? (TBK 295, 297; TMK 220/2, 227)

Eşinize tapuda bağış yoluyla devrettiğiniz ev, boşanmayla kendiliğinden size geri dönmez. Bağış yoluyla edinilen mal, bağışlanan eşin kişisel malıdır (TMK m.220/2); bu nedenle mal paylaşımında bu ev için katılma alacağı da istenemez. Bağışı geri almak ancak Türk Borçlar Kanununun 295. maddesindeki sebeplerden biri varsa mümkündür: bağışlananın size veya yakınlarınıza karşı ağır bir suç işlemesi, size veya ailenize karşı kanundan doğan yükümlülüklerine önemli ölçüde aykırı davranması ya da yüklemeyi haklı sebep olmadan yerine getirmemesi. Geri alma hakkı, sebebi öğrendiğiniz günden itibaren bir yıl içinde kullanılmalıdır (TBK m.297). Boşanma tek başına bu sebepler arasında sayılmamıştır. Devir tapuda “satış” olarak yapıldıysa durum değişir: Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna göre bağış iradesinin duraksamaya yer vermeyecek şekilde açık olması gerekir ve satış görünümündeki devirde bağış iddiası yazılı belgeyle ispat edilmelidir; bağış ispatlanamazsa ev edinilmiş mal sayılır ve katılma alacağı gündeme gelir.

İçindekiler

• Kısa cevaplar
• Bağışlama ve taşınmaz bağışının şekli
• Tapuda bağış mı satış mı? Neden belirleyici?
• Bağış ispatlanırsa: ev eşin kişisel malı
• Bağış sayılmazsa: katılma alacağı ve değer artış payı
• Bağışı geri alma sebepleri (TBK 295)
• Eşler arasında hangi olaylar geri alma sebebi olabilir?
• Bir yıllık süre (TBK 297)
• Koşullu, yüklemeli ve dönme koşullu bağış
• Satış gibi gösterilen bağış
• Hangi dava, hangi mahkeme?
• Zina ve hayata kast hâlinde mal paylaşımı
• Anlaşmalı boşanmada bağışlanan ev
• Dilekçe örnekleri
• Örnek senaryolar
• Adım adım yol haritası
• Sık yapılan hatalar
• Sıkça sorulan sorular

Kısa Cevaplar

Evlilik sürerken eşe ev bağışlamak sık görülür: güven göstermek, barışmak, borçtan korunmak veya vergi ve miras planlaması gibi sebeplerle tapu eşe devredilir. Boşanma gündeme geldiğinde ise bu evin geri alınıp alınamayacağı sorulur. Aşağıdaki tablo temel cevapları özetler.

Mal paylaşımının genel kuralları için katılma alacağı rehberimize, hediye edilen altınlar için hediye edilen altın geri alınır mı yazımıza bakabilirsiniz.

Bağışlama ve Taşınmaz Bağışının Şekli

Bağışlama, bağışlayanın sağlararası malvarlığından bağışlanana karşılıksız olarak bir kazandırmada bulunmayı üstlendiği sözleşmedir (TBK m.285). Bağışlama sözü verme, yani bağışlama vaadi, yazılı şekle; konusu taşınmaz veya taşınmaz üzerindeki ayni hak olan bağışlama vaadi ise resmî şekle bağlıdır (TBK m.288). Taşınmaz mülkiyetinin devrini amaçlayan sözleşmelerin geçerliliği de resmî şekilde düzenlenmelerine bağlıdır (TMK m.706); uygulamada eşe ev bağışı tapu müdürlüğünde düzenlenen resmî senetle yapılır ve tapu kaydında edinme sebebi “bağış” olarak görünür.

Bağışlama bir koşula bağlanabilir (TBK m.290). Bağışlayan bağışlamasına yüklemeler koyabilir ve kabul edilen yüklemenin yerine getirilmesini isteyebilir (TBK m.291). Bağışlayan, bağışlananın kendisinden önce ölmesi hâlinde bağışlanan malın kendisine dönmesini koşul olarak öngörebilir; konu taşınmazsa bu dönme koşulu tapu siciline şerh edilebilir (TBK m.292). Bu üç imkân, eşe yapılacak bağışın ileride nasıl korunacağı bakımından önemlidir.

Bağışlama bir kez geçerli biçimde yapılıp tapuda tescil edildiğinde, bağışlanan eş evin maliki olur. Bundan sonra bağışlayanın evi geri alabilmesi, kanunun öngördüğü dar kapsamlı geri alma sebeplerine bağlıdır.

Tapuda Bağış mı Satış mı? Neden Belirleyici?

Eşe ev devrinde ilk bakılacak yer tapu kaydıdır. Devir “bağış” olarak yapıldıysa bağışlama hükümleri uygulanır. Devir “satış” olarak yapıldıysa ve bedel ödenmiş görünüyorsa, kural olarak satış hükümleri geçerlidir. Bu ayrım iki açıdan sonuç doğurur: geri alma imkânı ve mal paylaşımındaki nitelik.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, eşler arasındaki devirlerde bağış iradesinin duraksamaya yer vermeyecek şekilde açık olması gerektiğini, eşler arasında yapılan her kazandırmanın bağış sayılamayacağını ve salt tapu devrinin bağış iradesini göstermeye yetmediğini belirtmiştir. Resmî işlemin satış görünümünde olması hâlinde gerçekte bağış olduğunu ileri süren taraf bunu yazılı belgeyle ispatlamalıdır; barışma, ortak konuta dönme veya boşanma davasından vazgeçme gibi sebeplerle yapılan devirler de bağış sayılmamıştır (YHGK, 07.12.2021, E.2018/8-657, K.2021/1617; YHGK, 21.12.2021, E.2018/8-990, K.2021/1728; ikincil kaynakta aktarıldığına göre). Ayrıca temlik satış yoluyla yapılmışsa TBK m.295’teki bağıştan dönme sebeplerinin uygulama alanı bulunmadığı belirtilmiştir (Yargıtay 1. HD, 06.10.2016, E.2014/18833, K.2016/9104; ikincil kaynakta aktarıldığına göre).

Bu nedenle bir eşin “o evi ben ona hediye ettim” demesi tek başına sonuç doğurmaz. Bağış iradesinin tapu kaydı, yazılı belge ve diğer kesin delillerle ortaya konması gerekir. Hangi tarafın bu iddiadan yarar sağlayacağı da duruma göre değişir: bağışlayan eş geri almak için bağışı, devralan eş ise katılma alacağından kurtulmak için yine bağışı ileri sürebilir.

Bağış İspatlanırsa: Ev Eşin Kişisel Malıdır

Kişisel mallar arasında, eşlerden birinin mal rejiminin başlangıcında sahip olduğu veya sonradan miras ya da herhangi bir şekilde karşılıksız kazanma yoluyla elde ettiği malvarlığı değerleri sayılmıştır (TMK m.220/2). Eşe yapılan bağış da karşılıksız kazanmadır. Bu nedenle bağış ispatlandığında ev, bağışlanan eşin kişisel malı olur ve mal rejiminin tasfiyesinde paylaşıma girmez (bizim yorumumuz).

Bunun bağışlayan eş için iki sonucu vardır. Birincisi, bağışlayan eş bu ev üzerinden katılma alacağı isteyemez. İkincisi, ev bağışlayanın edinilmiş mallarından çıktığı için bağışlayanın kendi artık değeri azalır; bağışlanan eş ise bağışlayanın kalan artık değerinin yarısını yine isteyebilir. Mal rejiminin sona ermesinden önceki bir yıl içinde rıza olmaksızın yapılan karşılıksız kazandırmaların hesaba eklenmesine ilişkin TMK m.229 ise diğer eşi korumaya yöneliktir; bağışın diğer eşin kendisine yapılması hâlinde bu hükmün uygulanmayacağı kanaatindeyiz (bizim yorumumuz).

Kişisel malların ayrıntısı için mal rejiminde kişisel mallar yazımıza bakabilirsiniz. Bağış ispatlanmış olsa bile, bağıştan sonra evin tadilatına veya kredisine diğer eşin katkısı varsa bu katkı ayrıca hesaplanır.

Bağış Sayılmazsa: Katılma Alacağı ve Değer Artış Payı

Devir bağış olarak ispatlanamazsa, ev devralan eşin malvarlığında edinilmiş mal karinesine tabi olur: bir eşin bütün malları, aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal sayılır (TMK m.222/3). Bu durumda ev, devralan eşin artık değerine girer ve diğer eş, yani evi devreden eş, artık değerin yarısını katılma alacağı olarak isteyebilir (TMK m.231, m.236/1). Bu sonuç bağışlayan eş için çoğu zaman bağıştan dönmekten daha ulaşılabilir bir yoldur; çünkü geri alma sebeplerinin ispatı gerekmez.

Ev, devreden eşin kişisel malıyla, örneğin mirasla gelen parayla alınıp diğer eş adına tescil edildiyse ve bağış iradesi açık değilse, devreden eş katkısı oranında değer artış payı isteyebilir (TMK m.227). 01.01.2002’den önceki dönemde mal ayrılığı uygulandığından bu döneme ilişkin katkılar katkı payı alacağı olarak değerlendirilir (4722 s.K. m.10).

Bu hesapların ayrıntısı için katkı payı ile katılma alacağı farkı, eşler arasında katkı payı alacağı ve değer artış payı yazılarımıza, 2002 öncesi dönem için 2002 öncesi evlenenlerde mal paylaşımı rehberimize bakabilirsiniz.

Bağışı Geri Alma Sebepleri (TBK 295)

TBK m.295’e göre bağışlayan, elden bağışlamayı veya yerine getirdiği bağışlama sözünü üç hâlde geri alabilir: bağışlanan, bağışlayana veya onun yakınlarından birine karşı ağır bir suç işlemişse; bağışlanan, bağışlayana veya ailesinden birine karşı kanundan doğan yükümlülüklerine önemli ölçüde aykırı davranmışsa; bağışlanan, haklı bir sebep olmaksızın bağışlamaya bağlı yüklemeyi yerine getirmemişse. Bağışlayan bağışlamayı geri alırsa, bağışlananın istem tarihindeki zenginleşmesi ölçüsünde bağışlanan şeyin geri verilmesini isteyebilir. Madde gerekçesinde, geri alma için dava açılmasının zorunlu olmadığı, bağışlayanın karşı tarafa ulaşan tek taraflı irade açıklamasının yeterli olduğu belirtilmiştir.

Yargıtay geri alma sebeplerini dar yorumlamaktadır. Yargıtay 1. Hukuk Dairesine göre TBK m.295 ile mirasçılıktan çıkarma sebeplerini düzenleyen TMK m.510 arasında paralellik vardır; düzenlemenin amacı bağışlananı bağışlayanın sürekli baskısından korumaktır; basit olayların dönme sebebi sayılması kanunun amacına aykırıdır; olayların kapsamı, niteliği ve özellikle vahamet derecesi birlikte değerlendirilmelidir; maddi delillerle desteklenmeyen soyut tanık anlatımları ispat için yeterli değildir (Yargıtay 1. HD, 12.06.2024, E.2023/4027, K.2024/4379; 16.04.2025, E.2024/1449, K.2025/2026). Bağıştan dönme, hukuki ilişkiyi sona erdiren yenilik doğurucu bir haktır (1. HD, 23.12.2025, E.2024/3411, K.2025/6137).

Bağıştan dönmenin genel işleyişi ve mirasçıların durumu için bağışın geri alınması ve mirasçılar yazımıza bakabilirsiniz.

Eşler Arasında Hangi Olaylar Geri Alma Sebebi Olabilir?

Boşanma, TBK m.295’te sayılan geri alma sebeplerinden biri değildir. Evliliğin bitmesi, geçimsizlik veya sevginin sona ermesi tek başına bağışı geri almaya yetmez (bizim yorumumuz). Geri alma için boşanmaya yol açan olayların kendisinin, kanunda sayılan sebeplerden birini oluşturacak ağırlıkta olması gerekir.

Eşler bakımından iki sebep öne çıkar. Birincisi ağır suçtur: bağışlanan eşin bağışlayana veya yakınlarına karşı kasten yaralama, tehdit, cinsel saldırı gibi ağır bir suç işlemesi geri alma sebebi olabilir; eşe karşı kasten yaralama, şikâyet aranmaksızın cezası artırılan nitelikli bir hâldir (TCK m.86/3-a). İkincisi, kanundan doğan yükümlülüklere önemli ölçüde aykırılıktır: eşler birlikte yaşamak, birbirine sadık kalmak ve yardımcı olmak zorundadır (TMK m.185/3). Öğretide ve uygulamaya yönelik kaynaklarda, sadakat yükümlülüğünün ağır biçimde ihlalinin bu bent kapsamında değerlendirilebileceği belirtilmektedir. Ancak Yargıtayın dar yorumu karşısında, ihlalin “önemli ölçüde” olduğunun somut ve maddi delillerle ispatı gerekir (bizim yorumumuz).

Bağıştan sonra gerçekleşen olaylar önemlidir; bağıştan önce bilinen ve buna rağmen bağış yapılan olaylar, kural olarak sonradan geri alma sebebi gösterilemez (bizim yorumumuz). Şiddet ve şikâyet süreci için eşe karşı yaralama ve şikâyetten vazgeçme, aldatmanın ispatı için zina nasıl ispatlanır yazılarımıza bakabilirsiniz.

Bir Yıllık Süre (TBK 297)

Bağışlayan, geri alma sebebini öğrendiği günden başlayarak bir yıl içinde bağışlamayı geri alabilir (TBK m.297/1). Bağışlayan bu süre dolmadan ölürse geri alma hakkı mirasçılarına geçer ve mirasçılar bu hakkı sürenin sonuna kadar kullanabilir; bağışlayan geri alma sebebini sağlığında öğrenememişse mirasçılar ölümden başlayarak bir yıl içinde bu hakkı kullanabilir. Bağışlanan, bağışlayanı kasten ve hukuka aykırı olarak öldürür veya geri alma hakkını kullanmasını engellerse mirasçılar bağışlamayı geri alabilir (TBK m.297).

Süre hak düşürücü niteliktedir ve hâkim tarafından kendiliğinden gözetilir. Başlangıç, sebebin gerçekleştiği an değil, bağışlayanın öğrendiği gündür. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu bir kararında, tapu sicilinin aleniyeti ilkesi gereği tescil tarihinde öğrenmenin gerçekleştiğini kabul etmiş ve dilekçedeki soyut bir beyanın süre başlangıcı sayılamayacağını belirtmiştir (YHGK, 01.10.2025, E.2024/571, K.2025/582). Eşler bakımından şiddet olayının yaşandığı veya sadakatsizliğin kesin olarak öğrenildiği gün, sürenin başlangıcı olarak tartışılacaktır (bizim yorumumuz).

Süreyi kaçırmamak için, geri alma iradesinin noter aracılığıyla bildirilmesi ve tapu iptali ve tescil davasının süre içinde açılması önerilir (bizim yorumumuz).

Koşullu, Yüklemeli ve Dönme Koşullu Bağış

Eşe ev bağışlarken ileride doğabilecek riskleri sınırlamanın yolları kanunda vardır. Bağışlama bir koşula bağlanabilir (TBK m.290). Bağışlayan bağışlamasına yüklemeler koyabilir ve bağışlananın kabul ettiği yüklemenin yerine getirilmesini isteyebilir (TBK m.291); yükleme haklı bir sebep olmadan yerine getirilmezse bu durum geri alma sebebidir (TBK m.295). Bağışlayan ayrıca bağışlananın kendisinden önce ölmesi hâlinde malın kendisine dönmesini koşul olarak öngörebilir ve taşınmazda bu dönme koşulu tapu siciline şerh edilebilir (TBK m.292).

TBK m.292’deki dönme koşulu yalnız bağışlananın bağışlayandan önce ölmesine bağlanabilir; boşanmaya bağlı bir dönüş bu madde kapsamında değildir. Bağışın “evlilik devam ettiği sürece” gibi bir koşula bağlanması ise genel koşul hükümlerine (TBK m.290) tabidir; böyle bir koşulun resmî senette açıkça yazılması, tapuya etkisinin ve geçerliliğinin önceden değerlendirilmesi gerekir (bizim yorumumuz). Yargıtay, resmî senette yer almasa da belgelerden temlikin bir koşula bağlandığı anlaşılıyorsa bunun dikkate alınması ve tarafların gerçek iradesinin araştırılması gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 1. HD, 14.06.2021, E.2020/2229, K.2021/3257; 23.12.2025, E.2024/3411, K.2025/6137).

Koşulun veya yüklemenin varlığını iddia eden taraf bunu ispat etmelidir. Yargıtay, maddi delillerle desteklenmeyen soyut tanık anlatımlarını ispat için yeterli görmemektedir (1. HD, 16.04.2025, E.2024/1449, K.2025/2026).

Satış Gibi Gösterilen Bağış

Uygulamada eşe ev devri, tapu harcı veya başka nedenlerle sıkça “satış” olarak gösterilir; oysa çoğu zaman bedel ödenmemiştir. Bu durumda görünürdeki işlem satış, gerçekte amaçlanan işlem bağıştır. Böyle bir devirde iki farklı sonuç tartışılır. Devralan eşin bakış açısından devir satış sayılırsa ev, kural olarak edinilmiş mal hesabına girer; devreden eşin bakış açısından ise TBK m.295’teki geri alma sebepleri uygulanmaz (Yargıtay 1. HD, 2014/18833 E.; ikincil kaynakta aktarıldığına göre).

Devreden eş, devrin gerçekte bağış olduğunu veya danışıklı yapıldığını ileri sürerek tapu iptali isteyebilir mi? Taraflar arasında muvazaa iddiası ileri sürülebilir; ancak resmî senede karşı iddialar kural olarak tanıkla ispat edilemez (HMK m.201). Yargıtay Hukuk Genel Kurulu da satış görünümündeki devirde bağış iddiasının yazılı belgeyle ispatlanması gerektiğini kabul etmiştir (YHGK, 21.12.2021, E.2018/8-990, K.2021/1728; ikincil kaynakta aktarıldığına göre). Bu nedenle yazılı delil yoksa devreden eşin bu yoldan sonuç alması güçtür; mal paylaşımı davasında katılma alacağı istemek daha gerçekçi bir yoldur (bizim yorumumuz).

Benzer bir ispat sorunu, evin eşin ailesi adına alınması hâlinde de yaşanır; ayrıntı için eşim evi annesinin adına aldı ve evlendiğimiz ev kayınpederimin üzerine yazılarımıza bakabilirsiniz.

Hangi Dava, Hangi Mahkeme?

Eşe devredilen evle ilgili iki ayrı yol vardır. Birincisi bağıştan dönmeye dayanan tapu iptali ve tescil davasıdır. Bu dava borçlar hukukuna dayanır ve ikincil kaynaklarda genel mahkemelerde, yani asliye hukuk mahkemesinde görüleceği belirtilmektedir. Taşınmaz üzerindeki ayni hakka ilişkin davalarda taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir (HMK m.12). İkincisi mal rejiminin tasfiyesine ilişkin alacak davasıdır; bu dava aile mahkemesinde görülür (4787 s.K. m.4) ve bağış ispatlanamazsa katılma alacağı veya değer artış payı burada istenir.

İki dava birbirini etkiler. Bağıştan dönme kabul edilip ev bağışlayana dönerse mal rejimi hesabı değişir; mal rejimi davasında devrin bağış olmadığı kabul edilirse bu kez bağıştan dönme yolu kapanır. Bu nedenle davalardan birinin diğerinin sonucunu beklemesi (HMK m.165) gündeme gelebilir ve dava stratejisinin baştan doğru seçilmesi gerekir (bizim yorumumuz). Dava sürerken evin üçüncü kişiye devrini önlemek için ihtiyati tedbir istenmelidir (HMK m.389).

Mal paylaşımı davasının açılışı için mal paylaşımı davası nasıl açılır yazımıza, dava öncesi tedbirler için dava açılmadan önce hukuki adımlar rehberimize bakabilirsiniz.

Zina ve Hayata Kast Hâlinde Mal Paylaşımı

Bağışlayan eşin en çok sorduğu sorulardan biri, aldatılması hâlinde bağışladığı evi geri alıp alamayacağıdır. Bu soruya iki ayrı açıdan bakmak gerekir. Bağıştan dönme açısından sadakat yükümlülüğünün ağır ihlali TBK m.295 kapsamında tartışılabilir; ancak “önemli ölçüde” aykırılık ve bir yıllık süre şartları aranır. Mal paylaşımı açısından ise zina veya hayata kast sebebiyle boşanmada hâkim, kusurlu eşin artık değerdeki pay oranının hakkaniyete uygun olarak azaltılmasına veya kaldırılmasına karar verebilir (TMK m.236/2). Basına yansıyan bir kararda Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin, zina nedeniyle boşanan kusurlu eşin artık değerden pay talebinin reddini onadığı aktarılmıştır (2024; ikincil kaynak).

TMK m.236/2 yalnız artık değere katılma payını etkiler; bağışla edinilen kişisel malı bağışlayana geri döndürmez. Bağışlanan ev kişisel mal ise bu hüküm evi değil, kusurlu eşin diğer eşin edinilmiş mallarından alacağı payı etkiler (bizim yorumumuz). Evin geri alınması için TBK m.295 yolunun ayrıca kullanılması gerekir.

TMK m.236/2’nin uygulanması için zina veya hayata kast hâlinde mal paylaşımı yazımıza bakabilirsiniz.

Anlaşmalı Boşanmada Bağışlanan Ev

Bağışlanan evin akıbeti anlaşmalı boşanmada protokolle düzenlenebilir. Evlilik en az bir yıl sürmüşse ve hâkim tarafları bizzat dinleyip mali sonuçlara ilişkin düzenlemeyi uygun bulursa protokol onaylanır (TMK m.166/3). Taraflar, bağışlanan evin bağışlayana geri devrini, belirli bir bedel karşılığında bağışlananda kalmasını veya diğer mallarla takasını kararlaştırabilir.

Protokolde evin geri devri kararlaştırıldıysa, devir yükümlülüğünün açık yazılması ve sürenin belirlenmesi gerekir; devir yapılmazsa protokolün icrası veya ayrı bir dava gündeme gelir. Eşe bağış ve geri devir işlemleri vergi bakımından da sonuç doğurabilir: karşılıksız devirler veraset ve intikal vergisinin konusu olabilir (7338 s.K.).

Protokoldeki tapu devrinin yapılmaması hâlinde izlenecek yol için protokoldeki tapu devri yapılmazsa ne olur, devir işlemleri için boşanırken evin tapusu eşe geçerken yapılacak işlemler, vergi boyutu için ivazsız intikal ve aile içi devir vergisi yazılarımıza bakabilirsiniz.

Dilekçe Örnekleri

1. Bağıştan dönme ihtarnamesi

2. Bağıştan dönmeye dayalı tapu iptali ve tescil davası

3. Mal paylaşımı davasında devrin bağış olmadığına ilişkin beyan

Örnek Senaryolar

Örnek 1: Tapuda bağış, geri alma sebebi yok. Koca, evlilik içinde maaşıyla aldığı evi tapuda bağış olarak eşine devretmiştir. Yıllar sonra eşler geçimsizlik nedeniyle boşanır; şiddet veya başka bir ağır olay yoktur.

Bu örnek, bağışın ne kadar kesin sonuç doğurduğunu gösterir. Bağış yapmadan önce koşul, yükleme veya mal rejimi sözleşmesi gibi koruma araçlarını düşünmek bu nedenle önemlidir.

Örnek 2: Tapuda satış, gerçekte bağış iddiası. Kadın, evlilik içinde edinilmiş parayla alınmış ve kendi adına kayıtlı evi tapuda 500.000 TL bedelle kocasına “satmış”; bedel ödenmemiştir. Boşanmada koca, devrin bağış olduğunu ve evin kişisel malı olduğunu savunur. Yazılı bir bağış belgesi yoktur. Evin karara en yakın değeri 4.000.000 TL’dir.

Örnek 3: Bağıştan sonra şiddet. Kadın, mirasla gelen parasıyla aldığı evi tapuda bağış olarak kocasına devretmiştir. Bir yıl sonra koca, kadına karşı kasten yaralama eylemi gerçekleştirmiş ve hakkında soruşturma başlamıştır. Kadın üç ay sonra bağıştan dönme davası açar.

Örnek 3’te ev kadının mirasla gelen parasıyla alındığından, bağış hiç yapılmamış olsaydı kadının kişisel malı olacaktı. Bağıştan dönme kabul edildiğinde ev, bu kişisel kaynağına uygun biçimde kadına döner.

Adım Adım Yol Haritası

1. Tapu kaydını ve resmî senedi alın. Devir bağış mı satış mı, resmî senette koşul veya yükleme var mı, öğrenin.
2. Yazılı belgeleri toplayın. Bağış iradesini veya devrin amacını gösteren yazışma, protokol ve banka kayıtları ispatın temelidir.
3. Geri alma sebebini somutlaştırın. Ağır suç, önemli aykırılık veya yüklemeye uymama; darp raporu, soruşturma dosyası gibi maddi deliller hazırlayın (TBK m.295).
4. Süreyi hesaplayın. Sebebi öğrendiğiniz günden itibaren bir yıl içinde hareket edin (TBK m.297).
5. Geri alma iradesini bildirin. Noter ihtarnamesiyle bağışın geri alındığını bildirin.
6. Doğru davayı seçin. Bağıştan dönme için tapu iptali ve tescil davası, bağış ispatlanamıyorsa mal paylaşımı davası; ikisini birlikte planlayın.
7. Tedbir isteyin. Evin üçüncü kişiye devrini önlemek için ihtiyati tedbir talep edin (HMK m.389).
8. Gelecekteki bağışları koruyun. Koşul, yükleme veya dönme koşulu şerhi gibi araçları kullanın (TBK m.290-292).

Sık Yapılan Hatalar

1. Boşanmanın bağışı kendiliğinden sona erdirdiğini sanmak. Boşanma TBK m.295’te sayılan sebeplerden biri değildir.
2. Bir yıllık süreyi kaçırmak. Süre hak düşürücüdür; geçtikten sonra geri alma yolu kapanır (TBK m.297).
3. Soyut tanık anlatımına güvenmek. Yargıtay maddi delillerle desteklenmeyen tanık beyanlarını yeterli görmemektedir.
4. Satış görünümlü devirde bağıştan dönme davası açmak. Satış yoluyla devirde TBK m.295 uygulanmaz; mal paylaşımı yolu değerlendirilmelidir.
5. Bağış iddiasını yazılı belgesiz ileri sürmek. Satış görünümündeki devirde bağış yazılı belgeyle ispatlanmalıdır.
6. Yanlış mahkemede dava açmak. Bağıştan dönme davası ile mal paylaşımı davası farklı mahkemelerde görülebilir.
7. Tedbir istememek. Dava sürerken ev üçüncü kişiye devredilirse hakkın elde edilmesi güçleşir.
8. Bağış yaparken hiçbir koruma aracı kullanmamak. Koşul, yükleme ve dönme koşulu şerhi sonradan büyük kolaylık sağlar.

Sıkça Sorulan Sorular

Eşime bağışladığım evi boşanınca geri alabilir miyim?

Boşanma tek başına geri alma sebebi değildir. Geri almak için bağışlananın size veya yakınlarınıza karşı ağır bir suç işlemesi, size veya ailenize karşı kanundan doğan yükümlülüklerine önemli ölçüde aykırı davranması ya da yüklemeyi yerine getirmemesi gerekir (TBK m.295).

Eşime bağışladığım ev mal paylaşımına girer mi?

Bağış ispatlanmışsa ev, bağışlanan eşin kişisel malıdır ve paylaşıma girmez (TMK m.220/2). Bu nedenle bu ev için katılma alacağı istenemez.

Bağışı geri almak için ne kadar sürem var?

Geri alma sebebini öğrendiğiniz günden itibaren bir yıl içinde bağışı geri alabilirsiniz (TBK m.297). Süre hak düşürücüdür.

Eşim beni aldattı; bağışladığım evi geri alabilir miyim?

Eşler birbirine sadık kalmakla yükümlüdür (TMK m.185/3). Sadakat yükümlülüğünün ağır ihlali TBK m.295 kapsamında önemli ölçüde aykırılık olarak tartışılabilir; ancak Yargıtay geri alma sebeplerini dar yorumladığından ihlalin somut delillerle ispatı gerekir.

Eşim bana şiddet uyguladı; bağışı geri alabilir miyim?

Bağışlananın bağışlayana karşı ağır bir suç işlemesi geri alma sebebidir (TBK m.295). Eşe karşı kasten yaralama, cezası artırılan nitelikli bir hâldir (TCK m.86/3-a); olayın ağırlığı somut olarak değerlendirilir.

Geri alırsam evin tamamını mı alırım?

Bağışlayan, bağışlananın istem tarihindeki zenginleşmesi ölçüsünde bağışlanan şeyin geri verilmesini isteyebilir (TBK m.295). Ev hâlâ bağışlanandaysa tapu iptali ve tescil istenir.

Geri alma için dava açmak zorunlu mu?

TBK m.295 gerekçesine göre geri alma için tek taraflı irade açıklaması yeterlidir. Ancak ev tapuda bağışlanan adına kayıtlı olduğundan tescil için çoğu zaman tapu iptali ve tescil davası açmak gerekir.

Tapuda satış gösterdik ama aslında bağıştı; ne olur?

Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna göre satış görünümündeki devirde bağış iddiası yazılı belgeyle ispatlanmalıdır. İspatlanamazsa işlem satış sayılır, ev edinilmiş mal hesabına girer ve TBK m.295’teki geri alma yolu uygulanmaz.

Barışmak için evi eşime devrettim; bağış sayılır mı?

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, barışma, ortak konuta dönme veya boşanma davasından vazgeçme gibi sebeplerle yapılan devirleri bağış saymamıştır (ikincil kaynakta aktarıldığına göre). Bu durumda ev edinilmiş mal hesabına girebilir.

Mirasla gelen paramla aldığım evi eşim adına tescil ettirdim; ne olur?

Bağış iradesi açıkça ispatlanmamışsa, kişisel malınızla yaptığınız katkı için değer artış payı isteyebilirsiniz (TMK m.227). Bağış ispatlanmışsa ev eşinizin kişisel malı olur.

Bağıştan dönme davası hangi mahkemede açılır?

İkincil kaynaklarda bağıştan dönmeye dayanan tapu iptali ve tescil davasının asliye hukuk mahkemesinde görüleceği belirtilmektedir; taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir (HMK m.12). Katılma alacağı ise aile mahkemesinde istenir.

Eşim zina yaptı; mal paylaşımında payı azalır mı?

Zina veya hayata kast sebebiyle boşanmada hâkim, kusurlu eşin artık değerdeki pay oranını hakkaniyete uygun olarak azaltabilir veya kaldırabilir (TMK m.236/2). Bu hüküm bağışlanan kişisel malı geri döndürmez; bunun için TBK m.295 yolu gerekir.

Bağış yaparken kendimi nasıl korurum?

Bağışı bir koşula (TBK m.290) veya yüklemeye (TBK m.291) bağlayabilir, bağışlananın sizden önce ölmesi hâlinde evin size dönmesini koşul olarak öngörüp tapuya şerh ettirebilirsiniz (TBK m.292). Bağış iradesini gösteren yazılı belge de ispatı kolaylaştırır.

Boşanmaya bağlı dönme koşulu tapuya şerh edilebilir mi?

TBK m.292’deki dönme koşulu yalnız bağışlananın bağışlayandan önce ölmesine bağlanabilir. Boşanmaya bağlı koşullar genel koşul hükümlerine (TBK m.290) tabidir ve ayrıca değerlendirilmelidir.

Bağışlayan ölürse mirasçılar bağışı geri alabilir mi?

Bağışlayan bir yıllık süre dolmadan ölürse hak mirasçılarına geçer; bağışlayan sebebi öğrenemeden ölmüşse mirasçılar ölümden itibaren bir yıl içinde bağışı geri alabilir (TBK m.297).

Anlaşmalı boşanmada bağışlanan ev için ne yapılmalı?

Protokolde evin geri devredilip devredilmeyeceği, süresi, karşılığı, masraflar ve bağıştan dönme hakkından vazgeçilip vazgeçilmediği açıkça yazılmalıdır; hâkim protokolü uygun bulursa onaylar (TMK m.166/3).