22 Ekim 2026

Annemin Babamın Verdiği Parayla Alınan Ev Boşanmada Paylaşılır mı? Bağış, Kişisel Mal, İspat ve Hesap (TMK 220, 222, 227, 230)

Anne veya babanın kendi çocuğuna bağışladığı parayla alınan ev, bu para oranında o eşin kişisel malıdır ve boşanmada paylaşılmaz; çünkü bir eşin miras yoluyla veya herhangi bir şekilde karşılıksız kazanma yoluyla elde ettiği malvarlığı değerleri ile kişisel malların yerine geçen değerler kanun gereğince kişisel maldır (TMK m.220). Ancak bu sonuç kendiliğinden doğmaz: bir eşin bütün malları aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal kabul edilir (TMK m.222/3) ve paranın ebeveynden geldiğini, bağış olarak verildiğini ve evin alımında kullanıldığını kişisel mal iddia eden eş ispat etmek zorundadır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 07.11.2024 tarihli kararında bağış iradesinin duraksamaya yer vermeyecek şekilde açık olması gerektiğini, kişisel malların alım bedelinin tamamını karşılamadığı durumda kalan kısmın, aksi ispat edilemedikçe edinilmiş maldan karşılandığının kabul edileceğini belirtmiştir. Ev kısmen ebeveyn parasıyla, kısmen maaş veya krediyle alınmışsa, malın tasfiye anındaki değeri katkı oranlarına göre bölünür: ebeveyn parasına düşen kısım kişisel mal olarak ayrılır (TMK m.230), kalan kısım edinilmiş mal olarak artık değere girer ve diğer eş bunun yarısını alır (TMK m.236). Ebeveyn parayı diğer eşin adına kayıtlı eve katmışsa, parayı alan eş değer artış payı ister (TMK m.227). Aile “bu para borçtu” diyorsa borcun varlığını ispat yükü bunu iddia edendedir.

Güncel içtihat (22 Ekim 2026). Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 07.11.2024 tarihli, E.2024/283, K.2024/8526 sayılı kararı, bağışın kabulü için bağış iradesinin açıkça ortaya konulmasını aramakta ve bir malın eşlerden birinin adına tescil edilmesinin tek başına bağış sayılmayacağını vurgulamaktadır. Aynı Dairenin 13.06.2022 tarihli, E.2022/3443, K.2022/5629 sayılı kararında ise annenin oğluna tapuda satış yoluyla devrettiği taşınmaz, kanuni karine gereği edinilmiş mal kabul edilmiş ve aksini ispat yükü erkeğe yüklenmiştir.

Düğünde takılan ziynetler bakımından Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 04.04.2024 tarihli, E.2023/5704, K.2024/2402 sayılı kararıyla yeni ölçütler benimsemiştir; bu konuyu aşağıda ayrıca ele aldık.

Ailenizin verdiği para boşanmada kaybolmasın

Paranın kaynağını ve evin alımında kullanıldığını hangi belgelerle ispat edeceğinizi birlikte planlayalım: 0554 648 37 15.

📞 0554 648 37 15💬 WhatsApp

İçindekiler

Kısa Cevap: Senaryolara Göre Sonuç

Türkiye’de ev alımlarının önemli bir kısmında ailelerin desteği vardır: peşinatı baba verir, kredinin bir kısmını anne öder, düğün parası eve katılır. Boşanmada bu paranın akıbeti, paranın kimin ailesinden geldiğine, kime verildiğine ve tapunun kimin adına olduğuna göre değişir. Aşağıdaki tablo en sık karşılaşılan durumları özetler.

Tablo: Ebeveyn parasıyla alınan ev, senaryolara göre

SenaryoSonuçDayanak
Kocanın babası parayı oğluna verdi, tapu kocanın adınaParanın alım bedeline oranı kadar kısım kocanın kişisel malı; kalan kısım edinilmiş malTMK m.220, 230
Kadının ailesi parayı kızına verdi, tapu kocanın adınaKadın, katkısı oranında değer artış payı ister; ayrıca kalan edinilmiş kısımdan katılma alacağıTMK m.227, 236
Kadının ailesi parayı kızına verdi, tapu kadının adınaParanın oranı kadar kısım kadının kişisel malıTMK m.220, 230
Ev tamamen ebeveyn parasıyla alındıBağış ve kullanım ispatlanırsa evin tamamı kişisel malTMK m.220/2, 220/4
Ebeveyn parayı çifte birlikte verdiBağış iradesine göre her eşin payı kendi kişisel malıTMK m.220; bağışlayanın iradesi
Ebeveyn “borç verdik” diyorBorç ispatlanırsa edinilmiş malın borcu olarak dikkate alınır; ispat yükü iddia edendeTMK m.230, 231; HMK m.190
Anne-baba evi tapuda “satış” göstererek çocuğuna devrettiKanuni karine gereği edinilmiş mal; bağış olduğunu iddia eden ispat ederTMK m.222/3; Yargıtay 2. HD 13.06.2022
Para gerçekten verildi ama ispat edilemiyorEv edinilmiş mal sayılır ve diğer eş yarısını alırTMK m.222/3

Tablonun son satırı, bu dosyalardaki en büyük riski gösterir: ebeveyn gerçekten para vermiş olsa bile bu ispat edilemezse kanuni karine işler ve ev edinilmiş mal sayılır. Bu nedenle paranın izini gösteren belgeler, çoğu zaman milyonlarca liralık farkı belirler.

Hukuki Temel: Bağış Kişisel Maldır, Ama İspat Gerekir

Edinilmiş mallara katılma rejiminde mallar iki gruba ayrılır. Edinilmiş mal, her eşin bu mal rejiminin devamı süresince karşılığını vererek elde ettiği malvarlığı değerleridir; çalışmanın karşılığı olan edinimler, sosyal güvenlik ödemeleri, kişisel malların gelirleri ve edinilmiş malların yerine geçen değerler bu gruba girer (TMK m.219). Kişisel mallar ise kanunda sayılmıştır (TMK m.220):

  1. Eşlerden birinin yalnız kişisel kullanımına yarayan eşya,
  2. Mal rejiminin başlangıcında eşlerden birine ait bulunan veya bir eşin sonradan miras yoluyla ya da herhangi bir şekilde karşılıksız kazanma yoluyla elde ettiği malvarlığı değerleri,
  3. Manevi tazminat alacakları,
  4. Kişisel mallar yerine geçen değerler.

Ebeveynin çocuğuna verdiği para, ikinci bentteki “karşılıksız kazanma”, yani bağıştır. Bu parayla alınan ev de dördüncü bentteki “kişisel mallar yerine geçen değer”dir. Bu iki bent birlikte okunduğunda kural açıktır: ebeveynden bağış olarak gelen para ve onunla alınan mal, alan eşin kişisel malıdır.

Kuralın uygulanması ise ispata bağlıdır. Belirli bir malın eşlerden birine ait olduğunu iddia eden kimse iddiasını ispat etmekle yükümlüdür; hangi eşe ait olduğu ispat edilemeyen mallar paylı mülkiyette sayılır ve bir eşin bütün malları aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal kabul edilir (TMK m.222). Kişisel mal iddia eden eşin üç şeyi göstermesi gerekir:

Tablo: Kişisel mal iddiasında ispat edilecek üç unsur

UnsurSoruÖrnek delil
1. Paranın varlığı ve kaynağıPara gerçekten ebeveynden mi geldi?Ebeveynin hesabından yapılan havale, ebeveynin taşınmaz satışı veya kredi belgesi
2. Bağış iradesiPara karşılıksız olarak, kime verildi?Havale açıklaması, ebeveynin beyanı, tanıklar, aile içi yazışmalar
3. Alımda kullanılmaPara evin alımında kullanıldı mı?Hesap hareketlerinin zaman ve tutar uyumu, satıcıya veya bankaya doğrudan ödeme

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 07.11.2024 tarihli, E.2024/283, K.2024/8526 sayılı kararında, bağış amacını taşıyan davranış ve iradenin duraksamaya yer vermeyecek şekilde ortaya konulması gerektiğini, bu iradenin açıkça veya örtülü biçimde gösterilebileceğini belirtmiştir. Aynı kararda, davalının babasının kullandığı banka kredisinin ve davalının ziynetlerinin alımda kullanıldığına ilişkin tespit yerinde görülmüş; ancak kişisel malların alım bedelinin tamamını karşılayıp karşılamadığının araştırılması, karşılamıyorsa kalan kısmın aksi iddia ve ispat edilemediğinden edinilmiş maldan karşılandığının kabul edilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Kişisel malların genel çerçevesini mal rejiminde kişisel mallar (TMK 220) yazısında anlattık.

Paranın Bağış Olduğunu Nasıl İspat Edersiniz?

Bu davalarda kazanan taraf, çoğu zaman paranın izini en net gösteren taraftır. Elden verilen nakit para ispat bakımından en zor durumdur; banka üzerinden yapılan ve açıklaması yazılan havaleler ise en güçlü delildir. Aşağıdaki deliller, birbirini destekleyecek şekilde bir arada sunulduğunda değer kazanır.

Tablo: Bağış ve kullanımın delilleri

DelilNe gösterir?Güç
Ebeveynin hesabından çocuğun hesabına havaleParanın kaynağı ve kime verildiğiGüçlü; açıklama satırı ayrıca önemli
Ebeveynin hesabından doğrudan satıcıya veya müteahhide ödemeParanın doğrudan alımda kullanıldığıÇok güçlü
Ebeveynin bir malını satıp bedeli aktardığını gösteren belgelerParanın kaynağıGüçlü; satış ve havale tarihleri uyumlu olmalı
Ebeveynin kullandığı kredi ve kredinin çocuğa aktarılmasıKaynak ve bağışGüçlü (Yargıtay 2. HD 07.11.2024)
Tapu satış tarihi ile havale tarihinin yakınlığıParanın alımda kullanıldığıDestekleyici
Ebeveynin yazılı beyanı veya bağış belgesiBağış iradesiDestekleyici; dava sırasında hazırlanan belge temkinle değerlendirilir
Tanık beyanlarıParanın verildiği ve amacıTek başına çoğu zaman yetersiz; belgelerle birlikte değerlidir
Elden verilen nakitZor ispat edilirZayıf; aynı gün yatırılan tutarlar ve tanıklarla desteklenmeli

Kanıtların değerlendirilmesinde zaman ve tutar uyumu belirleyicidir. Örneğin babanın 10 Mart’ta oğlunun hesabına 800.000 TL göndermesi ve oğlun 12 Mart’ta tapuda satış bedelinin bir kısmını aynı hesaptan ödemesi, güçlü bir kaynak bağlantısı kurar. Buna karşılık para aylar önce gönderilmiş, ortak hesaba yatırılmış ve günlük harcamalarla karışmışsa, kaynak takibi zorlaşır. Ebeveyn parasının ortak hesaba yatırılması onu kendiliğinden edinilmiş mala dönüştürmez; ancak ispatı güçleştirir. Bu nedenle ebeveynden gelen paranın ayrı bir hesapta tutulması ve doğrudan alıma aktarılması en güvenli yoldur.

İleride boşanma ihtimaline karşı değil, sağlıklı kayıt için: Ebeveynler çocuklarına ev alımı için para veriyorsa, havaleyi doğrudan çocuğun kendi hesabına veya satıcıya yapmaları ve açıklama satırına “ev alımı için bağış” gibi net bir ifade yazmaları, yıllar sonra çıkabilecek tartışmaları önler. Bu kayıt, mirasçılar arasında doğabilecek uyuşmazlıklarda da işe yarar.

Karma Finansman: Hesap Nasıl Yapılır?

Evlerin çoğu tek bir kaynakla alınmaz: peşinat ebeveynden, kalan kısım maaştan veya krediden karşılanır. Bu durumda kanun iki ayrı hesap aracı öngörür. Bir mal kesiminden diğer kesimdeki malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına katkıda bulunulmuşsa, tasfiye sırasında katkı oranında ve malın tasfiye anındaki değerine göre denkleştirme yapılır (TMK m.230). Eşlerden biri diğerine ait bir malın edinilmesine karşılıksız katkıda bulunmuşsa ise katkısı oranında değer artış payı alacağı doğar (TMK m.227).

Tablo: Hangi hesap ne zaman uygulanır?

DurumHesap aracıSonuç
Eşin kendi ailesinden gelen para, kendi adına olan eveDenkleştirme (TMK m.230)Ebeveyn parasına düşen kısım kişisel mal olarak ayrılır
Eşin kendi ailesinden gelen para, diğer eşin adına olan eveDeğer artış payı (TMK m.227)Parayı alan eş, katkı oranında malın tasfiye değerinden pay ister
Maaş veya krediyle ödenen kısımKatılma alacağı (TMK m.231, 236)Edinilmiş kısım artık değere girer; diğer eş yarısını alır
Dava tarihinde kalan kredi borcuEdinilmiş malın borcu (TMK m.231)Artık değerden düşülür
Dava tarihinden sonra ödenen taksitlerKişisel malla ödemeMal rejimi sona erdiğinden edinilmiş katkı sayılmaz

Örnek 1: Kocanın babasının parası, kocanın adına ev (temsilî rakamlar). 2015’te 2.000.000 TL’ye alınan evin 800.000 TL’sini kocanın babası oğluna bağışlamış, 1.200.000 TL’si kocanın maaşıyla ödenmiştir. Ebeveyn katkısı %40, edinilmiş katkı %60’tır. Evin tasfiye anındaki değeri 6.000.000 TL ise 2.400.000 TL’lik kısım kocanın kişisel malı olarak ayrılır, 3.600.000 TL’lik kısım edinilmiş mal olarak artık değere girer. Kadının bu evden katılma alacağı: 3.600.000 / 2 = 1.800.000 TL.

Örnek 2: Kadının babasının parası, kocanın adına ev (temsilî rakamlar). Aynı evin 800.000 TL’sini kadının babası kızına bağışlamış ve para eve katılmıştır; tapu kocanın adınadır. Kadının değer artış payı: 6.000.000 × %40 = 2.400.000 TL. Evin kalan 3.600.000 TL’lik kısmı kocanın edinilmiş malıdır; kadın bunun yarısı olan 1.800.000 TL’yi de katılma alacağı olarak ister. Toplam: 4.200.000 TL.

Örnek 3: Kredi borcu devam ediyor (temsilî rakamlar). Örnek 1’deki evde dava tarihinde 600.000 TL konut kredisi borcu kalmışsa, bu borç edinilmiş kesime ait olduğundan edinilmiş kısımdan düşülür: 3.600.000 − 600.000 = 3.000.000 TL. Kadının katılma alacağı 1.500.000 TL olur. Dava tarihinden sonra koca tarafından ödenen taksitler ise kişisel malla yapılmış ödeme sayılır.

Örnek 4: Ev tamamen ebeveyn parasıyla alındı, tadilat maaşla yapıldı (temsilî rakamlar). Kocanın adına olan ev tamamen babasının bağışladığı 3.000.000 TL ile alınmış, evlilik süresince kocanın maaşından 500.000 TL’lik kapsamlı bir tadilat yapılmıştır. Ev kişisel maldır; ancak tadilat, edinilmiş maldan kişisel malın iyileştirilmesine yapılmış bir katkıdır ve denkleştirme yoluyla hesaba girer (TMK m.230/3). Tadilatın evin değerine katkı oranı bilirkişiyle belirlenir; örneğin bu oran %10 ve evin tasfiye değeri 5.000.000 TL ise 500.000 TL edinilmiş kesime aktarılır ve kadın bunun yarısı olan 250.000 TL üzerinde hak sahibi olur.

Bu örnekler hesabın mantığını gösterir; gerçek dosyada oranlar, ödeme tarihlerine ve tutarlarına göre bilirkişi tarafından ayrıntılı olarak hesaplanır. Kendi rakamlarınızla yaklaşık bir sonuç için katılma alacağı hesaplama ve değer artış payı hesaplama araçlarımızı kullanabilir, değer artış payının ayrıntılarını değer artış payı alacağı nedir, artık değer hesabını ise artık değere katılma alacağı nasıl hesaplanır yazılarında inceleyebilirsiniz.

Aile “Bu Para Borçtu” Derse

Uygulamada sık karşılaşılan bir savunma, eşin ailesinin verdiği paranın bağış değil borç olduğudur. Bu iddianın amacı genellikle şudur: para borç sayılırsa, ev edinilmiş mal kalır ama bu malın borcu olarak artık değerden düşülür ve diğer eşin payı küçülür (TMK m.231). Bazen de aile, kendi çocuğuna karşı alacak davası açarak parayı geri ister.

Tablo: Bağış mı, borç mu?

KonuDeğerlendirmeDayanak
İspat yüküBir vakıaya dayanan taraf onu ispat eder; borç iddia eden borcun varlığını göstermelidirHMK m.190
Senet şartıKanundaki parasal sınırı aşan hukuki işlemler kural olarak senetle ispat edilirHMK m.200
Dava sırasında düzenlenen senetTarih ve koşulları sorgulanır; muvazaa iddiasıyla karşılaşabilirGenel ispat kuralları
Geri ödeme yapılmışsaParanın borç olduğu yönünde güçlü bir göstergedirBanka kayıtları
Borç ispatlanırsaEdinilmiş malın borcu olarak artık değerden düşülürTMK m.230/2, 231
Borç dava öncesi aileye “ödenmişse”Katılma alacağını azaltma amacıyla yapılmışsa eklenecek değer olarak hesaba katılabilirTMK m.229

Her borç ilişkin bulunduğu mal kesimini yükümlülük altına sokar; hangi kesime ait olduğu belirlenemeyen borçlar edinilmiş mallara ait sayılır (TMK m.230/2). Bu nedenle ispatlanmış bir borç, kocanın edinilmiş malları üzerindeki artık değeri azaltır. Ancak sonradan hazırlanan bir borç belgesi veya boşanma davası açılmadan hemen önce aileye yapılan büyük bir “geri ödeme”, mahkemede ciddi şüpheyle karşılanır; bu tür ödemeler katılma alacağını azaltma amacı taşıyorsa edinilmiş mallara eklenir (TMK m.229). Eşlerin borçlarının tasfiyedeki yerini edinilmiş mallara katılma rejiminde eşlerin borçları, dava öncesi mal kaçırmayı ise eşin boşanmadan önce mal kaçırması (TMK 229) yazılarında ayrıntılı olarak anlattık.

Anne-Babadan Tapuda Satış Yoluyla Gelen Ev

Ebeveynler çoğu zaman bir taşınmazı çocuklarına bağış yerine tapuda satış göstererek devreder; bunun nedenleri arasında harç ve vergi hesapları ile diğer mirasçıların tepkisinden kaçınma sayılabilir. Boşanmada bu devir iki farklı şekilde yorumlanabilir: gerçek bir satışsa çocuk evi parasını ödeyerek, yani edinilmiş malıyla almıştır; görünüşte satış ama gerçekte bağışsa ev kişisel maldır.

Uygulamada uzun süre, anne-babadan çocuğa yapılan satışların gerçekte bağış olduğu yönünde bir fiilî karineden hareket edildiği belirtilmektedir. Ancak Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 13.06.2022 tarihli, E.2022/3443, K.2022/5629 sayılı kararında, 2005 yılında annesinden satış yoluyla oğluna geçen taşınmazı kanuni karine gereği edinilmiş mal saymış ve aksini ispat yükünün erkekte olduğunu belirterek ispat yükünü kadına yükleyen yerel mahkeme kararını hatalı bulmuştur. Bu yaklaşımın pratik sonucu şudur: tapuda satış gösterilen bir devirde, bunun aslında bağış olduğunu iddia eden eş, bunu somut delillerle ispat etmelidir.

Tablo: Tapuda satış görünümlü devirlerde deliller

DurumBağış lehineSatış lehine
Satış bedeliBedel ödendiğine dair banka kaydı yokBedelin ebeveyne ödendiği banka kaydı var
Alıcının durumuAlım tarihinde bu bedeli ödeyecek gelir veya birikim yokYeterli gelir veya birikim var
Aile içi düzenDiğer kardeşlere de benzer devirler yapılmışEbeveynin paraya ihtiyacı ve satış gerekçesi var
Tapudaki bedelGerçek değerin çok altındaGerçek değere yakın

Bu tür devirler yalnızca boşanmada değil, ebeveynin ölümünden sonra da tartışma yaratabilir: diğer mirasçılar, satışın mirastan mal kaçırmak için yapıldığını ileri sürerek muris muvazaası davası açabilir. Bu ayrı davayı muris muvazaası ve tapu iptali yazısında anlattık.

Düğün Takıları, Düğün Parası ve Çeyiz

Ebeveyn desteğinin önemli bir kısmı düğünle birlikte gelir: takılan altınlar, takılan paralar, ailelerin verdiği hediyeler ve çeyiz. Bunlar karşılıksız kazanma niteliğinde olduğundan kural olarak kişisel maldır (TMK m.220); asıl soru, hangi eşin kişisel malı olduğudur.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 04.04.2024 tarihli, E.2023/5704, K.2024/2402 sayılı kararıyla bu konuda yeni ölçütler benimsemiştir. Buna göre önce taraflar arasında ziynetlerin paylaşımına ilişkin bir anlaşma varsa ona bakılır; anlaşma yoksa ispatlanmış bir yerel örf ve âdet uygulanır; aksi hâlde erkeğe ve kadına takılan ya da verilen ve ekonomik değer taşıyan her şey kural olarak kendilerine aittir. Kadına özgü ziynetler kadının, erkeğe özgü olanlar erkeğin sayılır; her iki cinse uygun olanlar kime takıldıysa ona aittir.

Tablo: Düğün kaynaklı değerler

DeğerKimin kişisel malı?Dayanak / not
Kadına takılan ziynetKadınınYargıtay 2. HD 04.04.2024
Erkeğe takılan ziynet ve paraKural olarak erkeğin; anlaşma veya yerel örf aksini gösterebilirYargıtay 2. HD 04.04.2024
Kadına özgü ziynet (bilezik, kolye vb.)KadınınKime takıldığına bakılmaksızın
Ailenin kızına verdiği çeyiz eşyasıKadınınKarşılıksız kazanma (TMK m.220)
Ailelerin çifte birlikte verdiği hediyeBağış iradesine göreOrtak kullanılan eşya için ayrıca değerlendirme
Ziynetlerin bozdurulup eve katılmasıKatkı yapan eşin değer artış payı veya denkleştirme alacağıTMK m.227, 230

Ziynetler bozdurulup ev alımında kullanılmışsa, bu katkı da ebeveyn parası gibi hesaplanır: kendi adınıza olan eve katılmışsa denkleştirme, eşinizin adına olan eve katılmışsa değer artış payı istenir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 13.12.2023 tarihli, E.2022/2-1273, K.2023/1238 sayılı kararında, ev hanımı olan kadının var olan ziynetleriyle taşınmaza yaptığı katkıyı kabul etmiştir. Ziynetlerin kime ait olduğunu düğünde takılan altınlar kimin, iade davasını ziynet iadesi davası nasıl açılır, çeyiz eşyalarını ise çeyiz eşyaları ve çeyiz senedi yazılarında ayrıntılı olarak anlattık.

Evlenmeden Önce Verilen Para ve Evlilik Öncesi Ev

Mal rejiminin başlangıcında eşlerden birine ait bulunan malvarlığı değerleri kişisel maldır (TMK m.220/2). Bu nedenle ebeveynin evlilikten önce verdiği para ya da evlilikten önce alınan ev, kural olarak o eşin kişisel malıdır ve boşanmada paylaşılmaz. Ancak iki önemli istisna vardır.

  • Evlilik içinde ödenen kredi taksitleri. Evlenmeden önce kredili alınan bir evin taksitleri evlilik süresince maaştan ödenmişse, bu ödemeler edinilmiş maldan kişisel mala yapılan katkıdır ve denkleştirme yoluyla hesaba girer (TMK m.230/3). Diğer eş bu edinilmiş katkının yarısı üzerinde hak sahibi olur.
  • Kişisel malın gelirleri. Evlilik öncesi evin kira gelirleri edinilmiş maldır (TMK m.219/2-4); bu gelirlerle alınan başka mallar da paylaşıma girer.

2002’den önce evlenmiş eşlerde, 1 Ocak 2002’ye kadar mal ayrılığı rejimi geçerli olduğundan bu tarihten önce edinilen mallar ayrı kurallara tabidir; bu konuyu ev hanımı boşanınca mal paylaşımından ne alır yazımızda ele aldık. Evlilik öncesi birikimlerin ayrıntılarını ise evlilik öncesi birikim ve mallar boşanmada paylaşılır mı rehberinde bulabilirsiniz.

Mirasla Gelen Para ve Ebeveynin Ölümünden Sonra

Ebeveynin sağlığında verdiği para ile ölümünden sonra miras olarak gelen para, mal rejimi bakımından aynı sonucu doğurur: her ikisi de alan eşin kişisel malıdır (TMK m.220/2). Miras payının satılmasıyla elde edilen para ve bu parayla alınan mal da kişisel malın yerine geçen değer olarak kişisel mal niteliğini korur (TMK m.220/4). Burada da ispat yükü aynıdır: veraset ilamı, mirasın paylaşımına ilişkin belgeler ve satış bedelinin hesaba geçtiğini gösteren kayıtlar saklanmalıdır.

Ebeveynin sağlığında çocuklarından birine ev alması için verdiği para, ileride kardeşler arasında da gündeme gelebilir. Yasal mirasçıların, miras bırakanın sağlığında onlara mirasçılık payına mahsuben yaptığı kazandırmaları denkleştirme yükümlülüğü vardır; altsoya yapılan bazı kazandırmalar, aksi belirtilmedikçe denkleştirmeye tabidir (TMK m.669). Bu, boşanmadan bağımsız ve kardeşler arasında görülen bir meseledir; ancak ebeveynin verdiği paranın bağış niteliğini gösteren belgeler her iki uyuşmazlıkta da işe yarar. Bu konuyu mirasta denkleştirme: eğitim, çeyiz ve düğün giderleri yazısında anlattık.

Ev Kayınpederin Adına veya Gelin-Damada Doğrudan Bağış

Bazı ailelerde eşlerin oturduğu ev hiç eşlerden birinin adına değil, kayınpederin veya kayınvalidenin adına kayıtlıdır. Bu durumda ev mal rejiminin konusu değildir; çünkü mal rejimi yalnızca eşlerin malvarlığını kapsar. Eşlerden biri bu eve para veya emek katmışsa, bunu mal rejimi davasında değil, ev sahibine karşı açılacak ayrı bir davada ileri sürmesi gerekir. Bu konuyu evlendiğimiz ev kayınpederimin üzerine: katkımı geri alabilir miyim yazısında ayrıntılı olarak anlattık.

Ebeveynin, çocuğunun eşine (gelin veya damada) doğrudan bağış yaptığı durumlar da vardır. Bu bağış, bağışı alan eşin kişisel malıdır; boşanma onu kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Bağışlayanın geri alma hakkı ise Türk Borçlar Kanunu m.295’te sayılan sınırlı sebeplere bağlıdır ve ayrı bir davayla ileri sürülür; ayrıntıları bağışın geri alınması (TBK 295-297) yazısında bulabilirsiniz.

Dava Stratejisi: Kişisel Mal İddiası Dilekçede Nasıl Kurulur?

Ebeveyn parasına dayanan kişisel mal iddiası, ileri sürüldüğü zamana ve biçimine çok bağlıdır. Taraflar iddia ve savunmalarını dava ve cevap dilekçeleriyle cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçelerinde serbestçe genişletebilir; ön inceleme aşamasında ve sonrasında ise karşı tarafın açık muvafakati olmadıkça bunu yapamaz (HMK m.141). Bu nedenle “evin peşinatını babam verdi” iddiasının en geç dilekçeler aşamasında, delilleriyle birlikte açıkça yazılması gerekir.

Tablo: Kişisel mal iddiasının dava içindeki adımları

AdımYapılacak işDayanak
DilekçeHangi malın hangi oranda ebeveyn parasıyla alındığını, paranın tarihini ve tutarını açıkça yazınHMK m.119, 129, 141
Delil listesiKendi hesaplarınızın yanında ebeveynin hesap kayıtlarının da getirtilmesini isteyinHMK m.194
MüzekkereEbeveynin banka kayıtları üçüncü kişi kaydı olduğundan mahkeme aracılığıyla istenirHMK m.194-195
TanıkParanın verildiğini doğrudan bilen kişileri ve bildikleri olayları belirtinHMK m.240
BilirkişiKatkı oranının ve tasfiye değerinin hesaplanmasını isteyin; rapora süresinde itiraz edinHMK m.266, 281
Talep artırımıKısmi dava olarak açılan davada talebi rapordan sonra bir defaya mahsus artırınHMK m.109/4 (7589 sayılı Kanun)

Karşı tarafsanız, yani eşiniz bir malın ebeveyn parasıyla alındığını iddia ediyorsa, iddiaya karşı da aynı dikkatle cevap vermelisiniz: paranın gerçekten verildiğine, bağış niteliğinde olduğuna ve alımda kullanıldığına ilişkin delillerin yeterliliğini tartışın; kişisel malların alım bedelinin tamamını karşılamadığını ve kalan kısmın edinilmiş maldan ödendiğini gösterin. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 07.11.2024 tarihli kararı, kişisel malların bedeli karşılamadığı kısmın edinilmiş maldan karşılandığının kabul edileceğini açıkça belirtir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 21.05.2025 tarihli kararına konu olan dosyada da, süresinden sonra verilen bir cevap dilekçesindeki açıklamaların kullanılıp kullanılamayacağı tartışma konusu olmuştur; bu da sürelere uymanın önemini gösterir. Davanın genel akışını mal rejimi tasfiyesi davası nasıl açılır yazısında, 7589 sayılı Kanun’la gelen değişikliği 7589 sayılı Kanun’un aile davalarına etkisi rehberinde anlattık.

Sık Yapılan Hatalar

  1. “Babam verdi, herkes biliyor” deyip belge sunmamak. Kanuni karine gereği mal edinilmiş sayılır (TMK m.222/3).
  2. Ebeveyn parasını ortak hesaba yatırıp günlük harcamalarla karıştırmak. Kaynak takibi zorlaşır.
  3. Elden nakit almak. En zor ispat edilen yoldur; havale tercih edilmelidir.
  4. Havale açıklamasını boş bırakmak. Bağış iradesi belgesiz kalır (Yargıtay 2. HD 07.11.2024).
  5. Tapuda satış gösterilen devrin bağış olduğunu kanıtlamadan iddia etmek. İspat yükü iddia edendedir (Yargıtay 2. HD 13.06.2022).
  6. Dava öncesinde aileye büyük “geri ödemeler” yapmak. Eklenecek değer olarak hesaba katılabilir (TMK m.229).
  7. Sonradan borç senedi düzenlemek. Mahkemede şüpheyle karşılanır ve muvazaa iddiasına yol açar.
  8. Kalan kredi borcunu hesaba katmamak. Dava tarihindeki borç edinilmiş kısımdan düşülür (TMK m.231).
  9. Ziynetlerin kime ait olduğunu eski kurala göre değerlendirmek. 2024 tarihli Yargıtay kararıyla ölçütler değişti.

Mal annenin veya bir yakının adına alındıysa: Eklenecek değer (TMK 229), anneye karşı tamamlayıcı dava (TMK 241), muvazaa davasında Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 16.04.2025 tarihli kararı ve aile konutu devrinin geçersizliği için Eşim Evi Annesinin Adına Aldı (Muvazaa): Boşanmada Hakkımı Nasıl Alırım? rehberine bakın.

Ortak tapulu evde: Ailenin verdiği paranın katkısı ile ortaklığın giderilmesi davasının ilişkisini Eşlerin Ortak Tapulu Evi: Boşandıktan Sonra Ortaklığın Giderilmesi yazısında anlattık.

Aile parasıyla alınan yazlık: İkinci konutta kişisel mal ispatı, denkleştirme ve değer artış payı için Yazlık, Devremülk ve İkinci Konut Boşanmada Nasıl Paylaşılır? yazımıza bakın.

Nişanlıyken yapılan ödemeler: Evlenmeden önce verilen paranın genel hükümlere göre istenmesi ve ispatı için Nişanlıyken Alınan Ev ve Eşyalar Boşanmada Kimin? Kişisel Mal, Kredi Taksiti, Çeyiz ve Takılar yazımıza bakın.

Kişisel mal savunmasının ispatı: “Babam verdi” savunmasında ispat yükü ve banka kayıtları için Mal Paylaşımı Davasında Katkı Nasıl İspatlanır? Tanık, Dekont ve Senetle İspat yazımıza bakın.

Sıkça Sorulan Sorular

Babamın verdiği parayla aldığım ev boşanmada paylaşılır mı?

Babanızın size bağışladığı parayla alınan kısım kişisel malınızdır ve paylaşılmaz (TMK m.220/2, 220/4). Ancak paranın babanızdan geldiğini, bağış olarak verildiğini ve evin alımında kullanıldığını ispat etmeniz gerekir; aksi hâlde ev edinilmiş mal sayılır (TMK m.222/3).

Evin bir kısmını ailem, bir kısmını ben ödedim; nasıl hesaplanır?

Evin tasfiye anındaki değeri katkı oranlarına göre bölünür: ailenizin bağışına düşen kısım kişisel mal olarak ayrılır (TMK m.230), maaş veya krediyle ödenen kısım edinilmiş mal olarak artık değere girer ve eşiniz bunun yarısını alır (TMK m.236).

Ailem parayı bana verdi ama ev eşimin adına alındı; ne olur?

Kişisel malınızla eşinizin malına katkı yaptığınız için değer artış payı istersiniz; alacak, katkı oranınız ile evin tasfiye anındaki değeri üzerinden hesaplanır (TMK m.227). Kalan edinilmiş kısımdan ayrıca katılma alacağı da talep edebilirsiniz.

Paranın bağış olduğunu nasıl ispat ederim?

En güçlü deliller, ebeveynin hesabından sizin hesabınıza veya doğrudan satıcıya yapılan havaleler, havale açıklamaları, ebeveynin kendi malını satıp parayı aktardığını gösteren belgeler ve tarih-tutar uyumudur. Tanık beyanları bu belgeleri destekler.

Ailem parayı elden verdi; ispat edebilir miyim?

Mümkündür ama zordur. Elden verilen paranın aynı günlerde hesaba yatırılması, ebeveynin aynı tarihlerde hesabından nakit çektiğini gösteren kayıtlar ve tanık beyanları birlikte değerlendirilir.

Eşimin ailesi “o para borçtu” diyor; ne olur?

Borç iddia eden taraf, borcun varlığını ispat etmek zorundadır (HMK m.190); kanundaki parasal sınırı aşan işlemler kural olarak senetle ispat edilir (HMK m.200). Borç ispatlanırsa edinilmiş malın borcu olarak artık değerden düşülür (TMK m.231).

Annem evi tapuda bana satmış gibi gösterdi; boşanmada paylaşılır mı?

Tapuda satış gösterilen devir, kanuni karine gereği edinilmiş mal sayılabilir ve bunun aslında bağış olduğunu ispat yükü size düşer (Yargıtay 2. HD 13.06.2022, E.2022/3443, K.2022/5629). Bedelin ödenmediğini ve o tarihte bu bedeli ödeyecek geliriniz olmadığını gösteren deliller önemlidir.

Evlenmeden önce ailemin verdiği parayla aldığım ev paylaşılır mı?

Mal rejiminin başlangıcında size ait olan mallar kişisel maldır ve paylaşılmaz (TMK m.220/2). Ancak evlilik süresince maaşla ödenen kredi taksitleri edinilmiş katkı olarak denkleştirme yoluyla hesaba girer (TMK m.230).

Ailemin verdiği parayı ortak hesaba yatırdık; kişisel mal olmaktan çıkar mı?

Kendiliğinden çıkmaz; ancak para günlük harcamalarla karıştıkça kaynağın ve kullanımın ispatı zorlaşır. Paranın ortak hesaptan hangi tarihte ve ne kadarının ev alımına aktarıldığını gösteren hesap hareketleri belirleyici olur.

Düğünde takılan altınlarla ev aldık; kimin payı ne olur?

Önce altınların kime ait olduğu belirlenir: Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 04.04.2024 tarihli kararına göre anlaşma veya yerel örf yoksa kadına takılanlar ve kadına özgü ziynetler kadına, erkeğe takılanlar erkeğe aittir. Ardından her eşin kendi altınlarıyla yaptığı katkı, evin kimin adına olduğuna göre denkleştirme veya değer artış payı olarak hesaplanır.

Ebeveynin verdiği paranın değeri nasıl güncellenir?

Paranın verildiği tarihteki tutarı değil, evin tasfiye anındaki değerindeki payı esas alınır. Katkı oranı alım bedeline göre bulunur ve bu oran evin tasfiye anındaki değerine uygulanır (TMK m.227, 230).

Kayınpederimin adına olan eve para kattım; mal paylaşımında alabilir miyim?

Hayır; ev eşlerden birinin malı olmadığı için mal rejimi tasfiyesinin konusu değildir. Katkınızı ev sahibine karşı ayrı bir davayla istemeniz gerekir.

Eşimin ailesi bana doğrudan para bağışladı; boşanınca geri isterler mi?

Bağış sizin kişisel malınızdır. Bağışlayanın geri alma hakkı Türk Borçlar Kanunu m.295’te sayılan sınırlı sebeplere bağlıdır ve ayrı bir davayla ileri sürülür.

Ebeveyn parasının ispatı için hangi belgeleri saklamalıyım?

Havale dekontları ve açıklamaları, hesap ekstreleri, ebeveynin kendi malını sattığına veya kredi kullandığına ilişkin belgeler, tapu satış belgeleri ve harç makbuzları ile satıcıya yapılan ödemelerin kayıtları saklanmalıdır.

Ebeveyn parası iddiasını davanın hangi aşamasında ileri sürmeliyim?

En geç dilekçeler aşamasında. Ön inceleme aşamasından sonra iddia ve savunmanın genişletilmesi karşı tarafın açık muvafakatine bağlıdır (HMK m.141); bu nedenle iddianın, tutarı, tarihi ve delilleriyle birlikte dava veya cevap dilekçesinde yazılması gerekir.

Babamdan miras kalan parayla aldığım ev paylaşılır mı?

Hayır; miras yoluyla edinilen değerler ve bunların yerine geçen mallar kişisel maldır (TMK m.220/2, 220/4). Veraset ilamı ve miras payının hesabınıza geçtiğini gösteren kayıtlarla bunu ispat etmeniz gerekir.

Mal paylaşımı davasını ne zaman açmalıyım?

Mal rejimi davası boşanma davasıyla birlikte açılabilir; ancak katılma alacağının hesabı için boşanmanın kesinleşmesi beklenir. Dava, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren on yıl içinde açılmalıdır.

Bu yazının kaynakları. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.219, 220, 222, 225/2, 227, 229, 230, 231, 235, 236, 669; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.295; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.109/4, 119, 129, 141, 190, 194-195, 200, 240, 266, 281; 7589 sayılı Kanun; Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 13.06.2022 tarihli, E.2022/3443, K.2022/5629; 04.04.2024 tarihli, E.2023/5704, K.2024/2402 ve 07.11.2024 tarihli, E.2024/283, K.2024/8526 sayılı kararları; Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 13.12.2023 tarihli, E.2022/2-1273, K.2023/1238 ve 21.05.2025 tarihli, E.2023/709, K.2025/325 sayılı kararları.

Paranın izini birlikte çıkaralım

Ebeveyn katkısının, ziynetlerin ve kredi ödemelerinin hesaba nasıl gireceğini dosyanız üzerinden değerlendirelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15.

📞 0554 648 37 15💬 WhatsApp
Post by Av. Fatma Öztürk