Kayınpederden Alınan Borç Boşanmada Kimin Borcu? Bağış mı Ödünç mü, Mal Paylaşımına Etkisi (TBK 386, TMK 231)

Kayınpederin verdiği paranın boşanmadaki sonucu önce niteliğine bağlıdır. Para geri verilmek üzere verildiyse ödünçtür ve borç, sözleşmeyi kim yaptıysa onundur (TBK m.386). Eşler, ailenin sürekli ihtiyaçları dışındaki işlemlerde diğer eşin borcundan kural olarak sorumlu değildir; birliği temsil yetkisi kullanılmışsa üçüncü kişiye karşı müteselsilen sorumlu olurlar (TMK m.188, m.189). Para karşılıksız verildiyse bağıştır ve kural olarak bağışı alan eşin kişisel malıdır (TMK m.220/2); ancak bağış iradesinin açıkça ispatlanması gerekir. Mal paylaşımında edinilmiş mallara ilişkin ve dava tarihinde mevcut olan borçlar artık değerden düşülür (TMK m.230/2, m.231). Boşanmadan hemen önce düzenlenen “babama borcum var” senetleri ise diğer eş tarafından tanık dahil her türlü delille muvazaa iddiasıyla çürütülebilir (HMK m.203/1-d). Kayınpeder ile gelin veya damat arasındaki işlemler senetle ispat kuralının istisnasıdır (HMK m.203/1-a).

İçindekiler

• Kısa cevaplar
• Önce nitelik: bağış mı, ödünç mü?
• Borçlu kim? İmza ve birliği temsil
• Mal paylaşımında borcun yeri
• Boşanmadan önce düzenlenen borç senetleri
• Kayınpeder parasını nasıl ister?
• Verilen para geri istenebilir mi? Bağıştan dönme
• Ev kayınpederin adına alındıysa
• Hangi belgeler önemli?
• Dilekçe örnekleri
• Örnek hesaplar
• Adım adım yol haritası
• Sık yapılan hatalar
• Sıkça sorulan sorular

Kısa Cevaplar

Eşin ailesinden alınan paralarla ilgili en sık sorulan soruların kısa cevapları aşağıdadır.

Eşler arasındaki borçlar için eşime borç para verdim, anne-babadan gelen paralar için anne-babanın verdiği parayla alınan ev yazılarımıza bakabilirsiniz.

Önce Nitelik: Bağış mı, Ödünç mü?

Tüketim ödüncü sözleşmesi, ödünç verenin bir miktar parayı ödünç alana devretmeyi, ödünç alanın da aynı nitelik ve miktarda şeyi geri vermeyi üstlendiği sözleşmedir (TBK m.386). Bağışlama ise bağışlayanın malvarlığından bağışlanana karşılıksız olarak bir kazandırmada bulunmayı üstlendiği sözleşmedir (TBK m.285). Kayınpederin düğünden sonra “ev alın” diye verdiği para bu iki nitelikten birine girer ve sonuç tamamen buna göre değişir.

Paranın borç olarak verildiğini iddia eden bunu ispatlamalıdır (TMK m.6; HMK m.190). Hukuk Genel Kurulu, banka havalesinin aksi ispatlanmadıkça mevcut bir borcun ödenmesi amacıyla yapıldığı karinesini doğurduğunu ve açıklamasında paranın nedenine ilişkin bir ibare bulunmayan havalenin paranın borç olarak verildiğini ispata tek başına yeterli olmadığını kabul etmiştir (YHGK, 06.06.2024, E.2023/752, K.2024/319). Buna karşılık bağış iddiası da kolayca kabul edilmez: Hukuk Genel Kurulu, bağış amacını taşıyan davranış ve iradenin duraksamaya yer vermeyecek şekilde açık olması gerektiğini belirtmiştir (YHGK, 21.12.2021, E.2018/8-990, K.2021/1728; Kazancı’da yayımlanan metin). Yargıtay 2. Hukuk Dairesi de anneden satış yoluyla oğluna geçen bir taşınmazda bunun aslında bağış olduğunu ispat yükünün bu iddiayı ileri sürende olduğunu kabul etmiştir (2. HD, 13.06.2022, E.2022/3443, K.2022/5629).

İspat kolaylığı bakımından önemli bir kural vardır: kayınbaba, kaynana ile gelin ve damat arasındaki işlemler senetle ispat kuralının istisnasıdır ve tanıkla ispatlanabilir (HMK m.203/1-a). Bu nedenle kayınpeder 41.000 TL’yi aşan bir ödünç verdiğini tanıkla da ispat edebilir; damat veya gelin de paranın bağış olarak verildiğini tanıkla ispatlayabilir.

Ayrıntılar için anne-babanın verdiği parayla alınan ev yazımıza bakabilirsiniz.

Borçlu Kim? İmza ve Birliği Temsil

Ödünç verilmişse borçlu, sözleşmeyi kim yaptıysa odur. Kayınpeder parayı yalnızca kendi çocuğuna verdiyse ve diğer eş sözleşmeye katılmadıysa, diğer eşin kayınpedere karşı kişisel bir borcu kural olarak doğmaz. Eşlerden her biri ortak hayatın devamı süresince ailenin sürekli ihtiyaçları için birliği temsil eder; diğer ihtiyaçlar için ise diğer eş veya hâkim tarafından yetkili kılınmış olması ya da gecikmede sakınca bulunması gerekir (TMK m.188). Birliği temsil yetkisinin kullanıldığı hâllerde eşler üçüncü kişilere karşı müteselsilen sorumlu olur; temsil yetkisi olmaksızın yapılan işlemlerden ise her eş kişisel olarak sorumludur (TMK m.189).

Hukuk Genel Kurulu, olağan temsilin yalnızca sürekli ihtiyaçları kapsadığını ve olağanüstü bir yük olan özel okul ücreti bakımından sözleşmeyi imzalamayan eşin müteselsilen sorumlu tutulamayacağını kabul etmiştir (YHGK, 22.02.2023, E.2022/132, K.2023/100; derlemede aktarıldığına göre). Ev alımı için alınan yüklü bir borç da çoğu zaman sürekli ihtiyaç sayılmayacağından, imzası veya onayı olmayan eşin bu borçtan sorumlu tutulması güçtür (bizim değerlendirmemiz). Sözleşme veya kanun öngörmedikçe müteselsil borçluluk doğmaz (TBK m.162).

Eşin sizin adınıza borçlanması hâli için eşim adıma kredi çekti yazımıza bakabilirsiniz.

Mal Paylaşımında Borcun Yeri

Mal rejimi tasfiyesinde her borç ilişkin bulunduğu mal kesimini yükümlülük altına sokar; hangi kesime ait olduğu anlaşılamayan borç edinilmiş mallara ilişkin sayılır (TMK m.230/2). Artık değer, her eşin edinilmiş mallarının toplam değerinden bu mallara ilişkin borçlar çıkarıldıktan sonra kalan miktardır (TMK m.231). Boşanmada mal rejimi dava tarihinden geçerli olarak sona erdiğinden (TMK m.225/2), dikkate alınacak borç dava tarihinde mevcut olan borçtur.

Buna göre kayınpederden alınan ve dava tarihinde hâlâ ödenmemiş bir ödünç, edinilmiş bir malın alımında kullanılmışsa o malın borcu olarak hesaba girer. Yargıtay konut kredisinde kalan borcu doğrudan değil, oranlama yöntemiyle hesaba katmaktadır: ödenmemiş borcun satın alma bedeli içindeki oranı bulunur ve bu oran karara en yakın değere uygulanır (2. HD, 15.02.2024, E.2023/531, K.2024/892). Kayınpeder borcunda da aynı mantığın uygulanması beklenir (bizim değerlendirmemiz). Borç evlilik içinde edinilmiş gelirle ödenmişse ayrıca düşülecek bir borç kalmaz. Para bağış olarak verilmişse ödünç değil kişisel mal söz konusudur; Yargıtay, kişisel malların bedeli karşılamadığı kısmın edinilmiş maldan karşılandığının kabul edileceğini belirtmektedir (2. HD, 07.11.2024, E.2024/283, K.2024/8526).

Kredi borcunun oranlama yöntemi için hacizli veya ipotekli ev boşanmada nasıl paylaşılır yazımıza bakabilirsiniz.

Boşanmadan Önce Düzenlenen Borç Senetleri

Uygulamada sık görülen bir tablo, boşanma sürecine girildiğinde eşlerden birinin kendi babası adına “borç senedi” düzenlemesidir. Böyle bir senet gerçek bir borcu yansıtmıyorsa muvazaalıdır ve artık değeri yapay olarak düşürmeye yöneliktir. İşlemin tarafı olmayan diğer eş, muvazaa iddiasını tanık dahil her türlü delille ispat edebilir (HMK m.203/1-d). Senet dava tarihinden sonra düzenlenmişse zaten tasfiyede dikkate alınmaz (TMK m.225/2).

Gerçek olmayan bir borç gerekçesiyle dava öncesinde babaya “geri ödeme” adı altında para aktarılmışsa, bu aktarım karşılıksız kazandırma niteliğinde olabilir. Mal rejiminin sona ermesinden önceki bir yıl içinde diğer eşin rızası olmadan yapılan karşılıksız kazandırmalar ile katılma alacağını azaltma kastıyla yapılan devirler edinilmiş mallara eklenir (TMK m.229).

Mal kaçırmaya karşı yollar için eşin boşanmadan önce mal kaçırması ve eşim evi annesinin adına aldı yazılarımıza bakabilirsiniz.

Kayınpeder Parasını Nasıl İster?

Kayınpeder, ödünç verdiği parayı borçlu olan kişiden, yani sözleşmeyi yaptığı damadından, gelininden veya kendi çocuğundan ister. Sözleşmede geri verme için belirli bir gün, bildirim süresi veya istendiği anda ödeneceği kararlaştırılmamışsa, ödünç alan ilk istemden başlayarak altı hafta geçmedikçe ödüncü geri vermekle yükümlü değildir (TBK m.392). Yargıtay 3. Hukuk Dairesi bu sürenin dava şartı niteliğinde olduğunu (3. HD 2025/3259 E.), geri istemenin bir şekle bağlı olmadığını ve tanıkla ispatlanabileceğini (3. HD 2025/2355 E.), borçlunun parayı belirli bir tarihte ödeyeceğini bildirmesi hâlinde ise altı haftalık beklemenin uygulanmayacağını kabul etmiştir (3. HD, 24.06.2025, E.2024/4362, K.2025/3525; derlemede aktarıldığına göre). Yargıtay 11. Hukuk Dairesi de altı hafta beklenmeden başlatılan icra takibinin usule aykırı olduğunu belirtmiştir (11. HD, 23.10.2025, E.2025/695, K.2025/6497; derlemede aktarıldığına göre).

Ticari olmayan tüketim ödüncünde faiz ancak kararlaştırılmışsa istenebilir (TBK m.387/1). Borçlu temerrüde düştükten sonra ise temerrüt faizi ayrıca gündeme gelir (TBK m.117, m.120). Ödünç verildiği ispatlandığında ödeme savunmasını ispat yükü borçludadır (3. HD, 05.03.2026, E.2025/4276, K.2026/1212; derlemede aktarıldığına göre). Zamanaşımı on yıldır (TBK m.146); muacceliyeti bir bildirime bağlı alacaklarda zamanaşımı bildirimin yapılabileceği günden işlemeye başlar (TBK m.149/2). Evlilik süresince eşler arasında zamanaşımının durmasına ilişkin kural kayın hısımlarını kapsamaz; TBK m.153’te sayılan durma sebepleri arasında kayınpeder ile gelin veya damat arasındaki alacaklar yer almaz.

İlamın icrası için katılma alacağı kararını icraya koymak yazımıza bakabilirsiniz.

Verilen Para Geri İstenebilir mi? Bağıştan Dönme

Para bağış olarak verildiyse kayınpeder boşanma nedeniyle onu kural olarak geri isteyemez. Bağışlayan ancak kanunda sayılan sebeplerle bağıştan dönebilir: bağışlananın bağışlayana veya yakınlarına karşı ağır bir suç işlemesi, bağışlayana veya ailesine karşı kanundan doğan önemli yükümlülüklerini yerine getirmemesi ya da bağışlamaya bağlı yüklemeleri haklı sebep olmaksızın yerine getirmemesi (TBK m.295). Dönme hakkı, dönme sebebinin öğrenildiği tarihten başlayarak bir yıl içinde kullanılmalıdır (TBK m.297). Çocuğunun boşanması bu sebeplerden biri değildir (bizim değerlendirmemiz).

Nişanlılık döneminde verilen hediyeler için ayrı bir kural vardır: nişanlılık evlenme dışında bir sebeple sona ererse alışılmışın dışındaki hediyeler geri istenebilir (TMK m.122). Evlendikten sonra verilen paralar ise bu kapsama girmez.

Bağıştan dönme için hediye edilen altın geri alınır mı ve eşime ev bağışladım yazılarımıza bakabilirsiniz.

Ev Kayınpederin Adına Alındıysa

Bazı ailelerde eşlerin oturduğu ev kayınpederin adına alınır ve eşler bu eve para ya da emek katar. Bu durumda mal rejimi hükümleri kural olarak uygulanmaz; çünkü değer artış payı diğer eşe ait bir mala yapılan katkıyı düzenler (TMK m.227). Hukuk Genel Kurulu, üçüncü kişinin malvarlığına yapılan katkının mal rejimi hükümleri kapsamında davalı eşten istenemeyeceğini kabul etmiştir (YHGK, 15.02.2022, E.2019/8-805, K.2022/123). Bu durumda talep genel hükümlere, özellikle sebepsiz zenginleşmeye dayanır (TBK m.77). Sebepsiz zenginleşmeden doğan istem hakkı, geri isteme hakkının öğrenildiği tarihten başlayarak iki yıl ve her hâlde zenginleşmenin gerçekleşmesinden başlayarak on yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (TBK m.82).

Evin bedeli aslında eşlerden birinin edinilmiş malından ödenmiş ve tapu katılma alacağını azaltmak amacıyla babanın adına yazdırılmışsa, ödenen bedel eklenecek değer olarak hesaba katılabilir ve şartları varsa babaya karşı TMK m.241 kapsamında dava açılabilir (TMK m.229, m.241).

Ayrıntılar için evlendiğimiz ev kayınpederimin üzerine yazımıza bakabilirsiniz.

Hangi Belgeler Önemli?

Kayınpeder parasıyla ilgili uyuşmazlıkların çoğu yıllar sonra ortaya çıkar ve belgeler kaybolmuş olabilir. Her vakıa için hangi delilin gösterildiği dilekçede belirtilmelidir (HMK m.194).

Katkının ispatı için mal paylaşımında katkı nasıl ispatlanır yazımıza bakabilirsiniz.

Dilekçe Örnekleri

1. Davalının babasına olan borç iddiasına karşı beyan (mal paylaşımında davacı eş)

2. Ödünç alacağının tahsili (kayınpeder)

3. Kayınpederin ödünç iddiasına cevap (damat)

Örnek Hesaplar

Örnek 1: Kayınpeder parasıyla alınan ev. Koca adına 2.000.000 TL’ye bir daire alınmıştır. Bedelin 500.000 TL’si kocanın babası tarafından verilmiş, kalan 1.500.000 TL kocanın evlilik içindeki maaşından ödenmiştir. Dairenin karara en yakın değeri 6.000.000 TL’dir. Kadının başka alacağı veya borcu olmadığı varsayılmıştır.

İlk iki satırda kadının alacağı aynı görünse de sonuç farklıdır: bağışta 1.500.000 TL’lik pay kocanın kişisel malı olarak kalır; ödünçte ise koca babasına 500.000 TL borcunu ayrıca ödemek zorundadır.

Örnek 2: Boşanmadan önce düzenlenen senet. Koca, dava açılmadan üç ay önce babası lehine 800.000 TL’lik bir borç senedi düzenlemiş, ayrıca babasına “borç ödemesi” adıyla 300.000 TL aktarmıştır. Paranın babadan geldiğine dair banka kaydı yoktur. Kocanın edinilmiş malları 3.000.000 TL’dir.

Örnek 3: Kayınpederin alacak davası ve süreler. Kayınpeder, Mart 2016’da vade belirlemeden damadına 400.000 TL ödünç vermiştir. Geri isteme ihtarı 1 Mart 2026’da tebliğ edilmiş, dava 20 Mart 2026’da açılmıştır.

Adım Adım Yol Haritası

1. Paranın niteliğini belirleyin. Bağış mı ödünç mü olduğunu gösteren belge, mesaj ve tanıkları toplayın (TBK m.285, m.386).
2. Kime verildiğini tespit edin. Para kendi çocuğuna mı, çifte mi verildi; hesap sahibini belgeleyin.
3. Paranın kullanıldığı malı gösterin. Evin akit tablosu ve satıcıya ödeme dekontlarıyla bağlantıyı kurun.
4. Geri ödemeleri listeleyin. Evlilik içinde yapılan ödemeleri banka kayıtlarıyla ortaya koyun.
5. Dava tarihindeki borcu hesaplayın. Yalnızca dava tarihinde mevcut olan borç dikkate alınır (TMK m.225/2, m.231).
6. Senetlerin tarihini sorgulayın. Boşanma sürecinde düzenlenen senetlere karşı muvazaa iddiasını delillendirin (HMK m.203/1-d).
7. Kayınpeder iseniz süreleri izleyin. Geri isteme ihtarını yapın, altı hafta bekleyin ve on yıllık zamanaşımını kaçırmayın (TBK m.146, m.392).
8. Davaları birlikte değerlendirin. Mal paylaşımı davası ile kayınpederin alacak davasının birbirini etkileyip etkilemediğine bakın.

Sık Yapılan Hatalar

Sıkça Sorulan Sorular

Kayınpederimin verdiği para boşanınca geri ödenir mi?

Para ödünç olarak verildiyse borçlu olan kişi geri öder (TBK m.386). Bağış olarak verildiyse kural olarak geri istenemez; boşanma tek başına bağıştan dönme sebebi değildir (TBK m.295).

Paranın borç mu bağış mı olduğunu kim ispatlar?

Hangi niteliği iddia eden ispatlar. Borç olduğunu ileri süren ödünç ilişkisini, bağış olduğunu ileri süren açık bağış iradesini ispatlamalıdır (TMK m.6; YHGK 2018/8-990 E.).

Kayınpederle aramızda senet yok; tanıkla ispat olur mu?

Olur. Kayınbaba, kaynana ile gelin ve damat arasındaki işlemler senetle ispat kuralının istisnasıdır (HMK m.203/1-a).

Havale açıklamasında “borç” yazmıyorsa ne olur?

Hukuk Genel Kurulu, açıklamasız havalenin mevcut bir borcun ödenmesi karinesi doğurduğunu ve paranın borç olarak verildiğini ispata tek başına yeterli olmadığını kabul etmiştir (YHGK 2023/752 E.).

Eşimin babasına olan borcundan ben de sorumlu muyum?

Sözleşmeye taraf değilseniz kural olarak hayır. Ailenin sürekli ihtiyaçları için yapılan işlemlerde eşler müteselsil sorumludur; ev alımı gibi yüklü borçlar ise genellikle bu kapsamda değildir (TMK m.188, m.189; YHGK 2022/132 E.).

Kayınpeder borcu mal paylaşımında düşülür mü?

Borç gerçekse, edinilmiş bir mala ilişkinse ve dava tarihinde ödenmemişse artık değerden düşülür (TMK m.230/2, m.231). Evlilik içinde ödenmişse ayrıca düşülecek bir borç kalmaz.

Boşanmadan önce babasına senet verdi; ne yapabilirim?

İşlemin tarafı olmadığınız için muvazaayı tanık dahil her türlü delille ispat edebilirsiniz (HMK m.203/1-d). Senet dava tarihinden sonra düzenlendiyse zaten tasfiyede dikkate alınmaz.

Eşim boşanmadan önce babasına para aktardı; geri alınır mı?

Gerçek bir borç yoksa bu aktarım karşılıksız kazandırma olabilir ve son bir yıl içinde rızanız olmadan yapıldıysa edinilmiş mallara eklenir (TMK m.229/1-1).

Babamın bana verdiği para eşimle paylaşılır mı?

Size bağışlandığı ispatlanırsa kişisel malınızdır ve paylaşılmaz (TMK m.220/2). Belge yoksa para edinilmiş mal sayılabilir (TMK m.222/3).

Kayınpeder parasını ne zaman isteyebilir?

Vade kararlaştırılmamışsa ilk istemden itibaren altı hafta geçtikten sonra (TBK m.392). Bu süre dolmadan açılan dava dava şartı yokluğundan reddedilebilir (3. HD 2025/3259 E.).

Kayınpeder faiz isteyebilir mi?

Ticari olmayan ödünçte sözleşme faizi ancak kararlaştırılmışsa istenebilir (TBK m.387/1). Borçlu temerrüde düştükten sonra temerrüt faizi ayrıca istenebilir (TBK m.120).

Kayınpederin alacağı ne zaman zamanaşımına uğrar?

Süre on yıldır (TBK m.146). Muacceliyeti bildirime bağlı alacaklarda süre bildirimin yapılabileceği günden işler (TBK m.149/2). Eşler arasındaki durma kuralı kayın hısımlarına uygulanmaz (TBK m.153).

Ev kayınpederin adına alındıysa katkımı nasıl isterim?

Mal rejimi hükümleri üçüncü kişinin malına yapılan katkıya uygulanmaz (YHGK 2019/8-805 E.). Talep, kayınpedere karşı sebepsiz zenginleşme gibi genel hükümlere dayanır (TBK m.77, m.82).

Nişanda kayınpederin verdiği hediyeler geri istenir mi?

Nişanlılık evlenme dışında bir sebeple sona ererse alışılmışın dışındaki hediyeler geri istenebilir (TMK m.122). Evlendikten sonra verilenler için bu hüküm uygulanmaz.

Kayınpeder hangi mahkemede dava açar?

Ödünç alacağına ilişkin dava genel mahkemede, asliye hukuk mahkemesinde görülür. Mal paylaşımı davası ise aile mahkemesindedir; iki dava birbirini etkiliyorsa sonuçların birlikte değerlendirilmesi istenebilir.

Kayınpeder borcu nedeniyle icra takibi yapılırsa ne yapmalıyım?

Ödeme emrine süresinde itiraz edebilirsiniz. Alacaklı itirazın iptali davası açabilir ve itiraz haksız bulunursa icra inkâr tazminatı gündeme gelir (İİK m.62, m.67).